Endurgjöf

Endurgjöf

Námsmat þjónar þeim tilgangi að miðla upplýsingum til nemenda þannig að þeir viti hvar þeir standa og hvað þeir geta gert til að bæta sig. Lýsandi endurgjöf er einn af meginþáttum leiðsagnarmats og þjónar þessum tilgangi. Í henni felst lýsing á því hvað það er sem nemandinn gerir vel, það sem hann þarf að bæta og það sem hann hefur verið að bæta. Þá er athygli beint að gæðum í verkefnum og leiðsögnin miðar að því að hjálpa nemandanum að átta sig á næstu skrefum og hvernig hann getur bætt sig (Erna Ingibjörg Pálsdóttir, 2011, bls. 46). Heritage (2010, bls. 80–81) talar um að brúa bilið milli núverandi stöðu í námi og þeirra markmiða sem stefnt er að, að endurgjöf eigi að hjálpa nemanda að svara spurningunum: Hvert er ég að fara? Hvar er ég núna? Hvert á ég að fara næst?

Gott getur verið að sýna nemanda hvert hann á að stefna með mats- eða sóknarkvörðum, með öðrum orðum viðmiðatöflur (e. rubrics) (ErnaIngibjörg Pálsdóttir, 2011, bls. 47). Rannsókn á endurgjöf sýndi að hún gagnast hvað best þegar hún beinist að því að nemendur bæti verkefni sín í takt við upprunaleg markmið verkefnisins. Þá sýndi rannsókn á endurgjöf á heimavinnu í stærðfræði að þegar nemendur fengu endurgjöf á ákveðnar villur og aðferðir bættu þeir árangur sinn. Í rannsókninni voru bornir saman hópar nemenda sem fengu annars vegar endurgjöf á heimavinnuna sína og svo þeir sem fengu einkunn fyrir hana. Niðurstöður sýndu ennfremur að endurgjöfin hafði jákvæð áhrif á viðhorf nemenda til stærðfræði (Black og Wiliam, 1998).

Vanda þarf endurgjöf svo hún komi að gagni. Hún getur haft neikvæð áhrif ef hún rífur niður, inniheldur samanburð við aðra nemendur, er óskýr eða of flókin, ef sjónum er beint að eiginleikum nemenda en ekki vinnu þeirra eða þegar hún er ekki í takt við markmiðin (Heritage, 2010, bls. 81–83). Clarke segir kennara gjarna á að gefa endurgjöf á atriði sem falla ekki undir markmið tímans. Sem dæmi snýr endurgjöf í ritun of oft að stafsetningu sem kemur niður á skapandi þætti ritunarinnar (Clarke, 2001, bls. 54). Góð endurgjöf byggir á styrkleikum nemenda og því sem þeir geta gert til að bæta sig, hún á að vera vel afmörkuð, skýr og í takt við markmið. Hún á að gefa nemandanum hugmyndir eða vísbendingar um hvernig hann getur bætt sig, fremur en rétta svarið. Hún verður að vera í takt við getu nemandans, ekki of flókin og ekki of létt. Hún verður að innihald bæði staðfestingu og mat. Fyrra segir til um hvort svar er rétt og seinna gefur vísbendingar um rétt svar (Heritage, 2010, bls. 81–83). Dæmi um slíka endurgjöf gæti verið verkefni þar sem nemandi svarar 10 spurningum, fær endurgjöf frá kennara sem felur í sér að af 10 svörum séu þrjú röng. Kennarinn gefur nemandanum færi á að finna sjálfur villurnar og leiðrétta svo verkefnið. Fyrir þá nemendur sem sýna veikleika er hægt að hafa fleiri vísbendingar (Jones og Wiliams, 2008).

Endurgjöf ætti að koma eftir að nemendur hafa brugðist við upprunalegri kennslu á einhvern hátt. Ef ekkert nám hefur átt sér stað er betra að kenna aftur frá grunni frekar en að nota endurgjöf (Heritage, 2010, bls. 81–83). Clarke (2001, bls. 55) leggur ríka áherslu á að kennarar setji ekki einkunn eða umbun í einhverju formi með endurgjöf þar sem það dregur athygli nemenda frá því sem skiptir máli og nemendur fara að bera sig saman við samnemendur, auk þess sem slíkt hefur letjandi áhrif á nemendur sem hafa ekki staðið sig vel. Það er mikilvægt að tímasetja endurgjöf rétt. Lýsandi endurgjöf þarf að vera stöðug á meðan á námi stendur og við lok verkefna eða áfanga og taka mið af námi nemenda og framförum á hverjum tíma (Erna Ingibjörg Pálsdóttir, 2011, bls. 46). Hvort endurgjöf komi strax eða sé seinkað getur farið eftir aðstæðum og þörfum nemenda hverju sinni. Heppilegra er að nemendur sem glíma við námserfiðleika fái strax endurgjöf á meðan seinka má endurgjöf á stærri verkefni. Þegar nemendur eru að læra eitthvað nýtt er einnig mikilvægt að fá strax endurgjöf (Heritage, 2010, bls. 83). Nemendur þurfa að fá tíma til að bregðast við þeirri endurgjöf sem þeir fá. Best er að finna tíma í byrjun dags, í lok dags eða í byrjun næstu kennslustundar í faginu (Clarke, 2001, bls. 66).

Endurgjöf getur verið í ýmsu formi, svo sem opnar spurningar, munnleg endurgjöf í daglegu starfi, samræður kennara og nemenda og skrifleg endurgjöf við lok verkefna um framfarir og þroska nemandans (Erna Ingibjörg Pálsdóttir, 2011, bls. 47). Sjálfs- og jafningjamat eru dæmi um endurgjöf frá nemendum eða nemenda á milli (Clarke, 2001, bls. 50). Jones og Wiliam (2008, bls. 16) mæla með því að kennarar meti um fjórðung verkefna með vandaðri endurgjöf en þrjá fjórðu hluta með sjálfs- og jafningjamati, vegna þess að góð endurgjöf er tímafrek og tekur langan tíma fyrir kennarann.

Shirley Clarke mælir sérstaklega með endurgjöf sem á sér stað í kennslustundum á meðan nemendur vinna. Hægt er að stoppa í miðri kennslustund og ræða árangursviðmið, gefa endurgjöf og nota síðan seinni hluta kennslustundarinnar til að bæta verkefnið.