Gerard Zijlstra

Het boek Bewogen en bevlogen vertelt het levensverhaal van Gerard Zijlstra; mijnwerker, vakbondsman, verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog. Het toont zijn idealen en zijn strijd tegen onrechtvaardigheid binnen het mijnbedrijf en gedurende de bezetting.

Een fragment uit het boek, waarin de verzetsman bericht over het 105e Evacuation Hospital in Cadier en Keer: 

De Amerikanen hebben in oktober 1944 in Maastricht contact opgenomen met de net opgerichte stoottroepen. Zij vroegen aan de leiding van de stoottroepen of zij mensen ter beschikking wilden stellen om in Cadier en Keer, het Sint Jozefgesticht, waar de Amerikanen een militair hospitaal (het 105de Evacuation Hospital) hadden ingericht, te bewaken en te beveiligen, zodat het medisch personeel van het hospitaal in alle rust en afzondering kon werken. Ik besloot om me hiervoor beschikbaar te stellen.  De opdracht was om het contact tussen de burgerbevolking en het ziekenhuis te voorkomen. En dat is gelukt, want we hebben niemand van de burgerbevolking gezien. Wat ik hier gezien en beleefd heb, zal ik nooit meer vergeten.a Ik heb hier werkelijk de bloem van de Amerikaanse natie zien sterven.  Er was een aanvoerlijn gecreëerd van gewonden vanaf het front in Duitsland naar Cadier en Keer. Dit ging dag en nacht door. De gewonden werden er geopereerd. Voor verdere behandeling werden zij vanaf Cadier en Keer naar Maastricht vervoerd, vervolgens naar het vliegveld van Luik en vandaar per vliegtuig naar Parijs, naar het hoofdhospitaal van het 9e leger. Werd opereren niet meer doelmatig bevonden, dan werd de gewonde zo goed mogelijk verzorgd en begeleid tot aan zijn dood. Ik maakte kennis met een Amerikaanse chirurg van Nederlandse afkomst, die constant bezig was gewonden te opereren. De meeste gewonden waren van mijn leeftijd. 

In het hospitaal heb ik gezien dat de Amerikanen veel zorg besteedden aan hun gewonden. Er stonden kisten fruit: sinaasappels, bananen. Men had eigen vee voor de slacht dat speciaal voor de gewonden aangevoerd werd.  

Men wilde het hospitaal verplaatsen naar een nieuw frontgebied in de buurt van Nieuwstadt, maar dit ging niet door. Daarom is het hospitaal nog langer dan gepland gebleven in Cadier en Keer. 

Het was een zware tijd, we waren allemaal jonge mensen die heel wat hadden meegemaakt.  Het militair hospitaal is in Cadier en Keer operationeel geweest van 28 oktober 1944 tot 9 februari 1945. Zelf ben ik daar in de beginperiode enkele weken geweest. Omdat niemand van de burgerbevolking naar het hospitaal kwam, was de bewaking eigenlijk overbodig. De legerleiding zag dit ook en hief de bewaking op. 

Het merkwaardige is dat zelfs mensen in de directe omgeving lang niet geweten hebben dat in Cadier en Keer een militair hospitaal is geweest. Men gaf wel aan dat zij van hun ouders hadden gehoord dat dit verboden gebied geweest was en dat direct na de oorlog niemand hier mocht komen, maar ze wisten niet waarom.

Surgery in action. Picture taken in Maastricht, Holland, where the Hospital set up in a building (October 1944 – February 1945).

The Hospital re-opened on 1 January 1945. Allied troops had now been massed in the Ninth United States Army sector as soon as the situation had eased in the Belgian Ardennes. Sittard (…) was the next destination (.)… The Hospital moved into the buildings of the local Parochial School and waited for things to begin, while the majority of personnel were billeted in local homes. Off-duty time was spent getting to know the people in whose homes the men were billeted. Some lasting friendships were made during those chill, rainy days, as groups would gather with members of the household in the living room around a fire of precious hoarded coal and wood. Here again the medical personnel were met by kind people, whose gratitude was immense, having been recently liberated. Meager comforts, some food and cigarettes were shared, while reminiscing about the respective ways of life... After the crossing of the Roer River had begun, friendly casualties began to filter back, the Germans had planted lots of mines, and the grisly amputations began.

WW2 US Medical Research Centre, 105th Evacuation Hospital, Unit History.