Amaç ve Kapsam

Bu etkinliğin temel amacı, bilimsel araştırmalarda nesnelerin ve biyolojik yapıların şekil, form ve mekânsal ilişkilerini bütüncül bir yaklaşımla incelemeye olanak tanıyan geometrik morfometri yöntemlerinin kuramsal ve uygulamalı altyapısını katılımcılara kazandırmaktır. Klasik ölçüm yöntemlerinin aksine, şekil varyasyonunu boyut farklarından bağımsız olarak analiz etmeyi sağlayan bu metodolojinin, modern araştırma ekosistemine entegre edilmesi hedeflenmektedir. Etkinlik kapsamında, katılımcıların 2B ve 3B görüntüler üzerinde landmark (işaret noktası) ve semi-landmark tanımlama, Procrustes analizi ve şekil hizalama gibi teknik süreçleri öğrenmeleri amaçlanmaktadır. Bu sayede araştırmacıların; elde edilen verileri çok değişkenli istatistiksel yöntemlerle analiz edebilecek ve sonuçları biyolojik/bilimsel açıdan doğru yorumlayabilecek metodolojik yetkinliğe ulaşmaları öngörülmektedir. Özellikle Türkiye’deki akademik yazında geometrik analiz kullanımının artmasına rağmen yaşanan sistematik eğitim eksikliğini gidermeyi hedefleyen bu program; tıp, biyoloji, antropoloji ve mühendislik gibi disiplinlerde çalışan araştırmacıların bireysel kapasitelerini artırmayı odak noktasına alır. Sonuç olarak etkinlik, katılımcıların kendi uzmanlık alanlarında geometrik morfometri yöntemlerini bağımsız, hassas ve tekrarlanabilir şekilde uygulayarak uluslararası standartlarda bilimsel çıktılar üretmelerine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Düzenlenecek olan eğitim etkinliğinin kapsamı, geometrik morfometri disiplininin kuramsal temellerinden başlayarak, ileri düzey veri analizi ve bilimsel raporlama süreçlerini kapsayan geniş bir izleğe sahiptir. Programın ilk aşamasında, klasik morfometrik yaklaşımlar ile modern geometrik analiz arasındaki farklar vurgulanarak; şeklin koordinat tabanlı temsili, öklidyen mesafelerin ötesinde şekil değişkenliğinin kavranması ve biyolojik formun matematiksel olarak nasıl sayısallaştırılacağı ele alınacaktır. Bu temel, katılımcıların 2B ve 3B görüntüleme teknolojilerini kullanarak yüksek çözünürlüklü dijital veriler elde etme, veri kalitesini değerlendirme ve analiz öncesi hazırlık süreçlerini eksiksiz yürütmelerini sağlayacak şekilde kurgulanmıştır.

Uygulama aşamasında etkinlik, homoloji ilkesine dayalı landmark (işaret noktası) ve karmaşık eğrileri tanımlayan semi-landmark sistemlerinin anatomik yapılar üzerine yerleştirilmesi süreçlerine odaklanmaktadır. Katılımcılar; boyut, konum ve yönelim farklarını ortadan kaldıran Genelleştirilmiş Procrustes Analizi (GPA) ile şekil varyasyonunu saf biçimde izole etmeyi öğreneceklerdir. Kapsam dahilinde, elde edilen koordinat verilerinin Temel Bileşenler Analizi (PCA), Kanonik Değişkenler Analizi (CVA) ve Kümeleme Analizi gibi çok değişkenli istatistiksel metotlarla nasıl işleneceği, görselleştirileceği ve bu analizlerin biyolojik hipotezleri test etmede nasıl kullanılacağı detaylandırılacaktır.

Eğitimin son aşaması, elde edilen sayısal sonuçların biyolojik, evrimsel veya klinik perspektiften bilimsel bir dile tercüme edilmesini ve raporlanmasını içermektedir. Bu bağlamda, farklı disiplinlerden (antropoloji, veteriner hekimliği, tıp, mühendislik vb.) vaka analizleri incelenerek, analiz çıktılarının uluslararası standartlarda grafiklere dönüştürülmesi ve bilimsel yayınlarda metodolojik yeterliliğin nasıl sergileneceği üzerinde durulacaktır. Teorik sunumlar ile bilgisayar destekli uygulamaların entegre edildiği bu süreç, araştırmacıların kendi verilerini bağımsız bir şekilde işleme ve disiplinler arası projelerde metodolojik liderlik yapma becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır.