ਮੈਂ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਹੈ? (ਉਦਾਹਰਣ: ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ, ਚੰਨ, ਤਾਰਾ)
ਉੱਤਰ: ਧਰਤੀ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਸਨੇ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ' ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ (Transitive Verb)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹੱਥ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਹੱਥ (ਇਸਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਵੀ 'ਹੱਥ' ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ 'ਅਗੇਤਰ' ਲਗਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿਕਲਪਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਵਿਕਲਪ 'ਸਪੁੱਤਰ', 'ਨਿਰਮਲ', 'ਕਮਜ਼ੋਰ' ਅਤੇ 'ਘਰ' ਹੋਣ, ਤਾਂ 'ਘਰ' ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅੱਖਾਂ ਫੇਰ ਲੈਣਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਦਲ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਛੱਡ ਦੇਣੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਫਲ ਪਾਵੇਗਾ' - ਇਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਾਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮਿਸ਼ਰਤ ਵਾਕ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਨਿਰਮਲ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮੈਲਾ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਪੰਜਾਬ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਪੰਜ' ਅਤੇ 'ਆਬ' ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਫ਼ਾਰਸੀ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਲਗਾਂ (ਮਾਤਰਾਵਾਂ) ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਦਸ (10) ਲਗਾਂ ਹਨ (ਮੁਕਤਾ, ਕੰਨਾ, ਸਿਹਾਰੀ, ਬਿਹਾਰੀ, ਔਂਕੜ, ਦੁਲੈਂਕੜ, ਲਾਂ, ਦੁਲਾਵਾਂ, ਹੋੜਾ, ਕਨੌੜਾ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ।
ਉੱਤਰ: ਇਹ ਵੀ ਵਿਕਲਪਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 'ਸ਼ਹਿਰ', 'ਸਿਹਰ', 'ਸ਼ੈਹਰ' ਅਤੇ 'ਸਹਿਰ' ਵਿੱਚੋਂ 'ਸ਼ਹਿਰ' ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ' ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਕਾਰ ਕੌਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ' ਨਾਵਲ ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ' ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਲੇਖਕ ਕੌਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਲੂਣਾ' ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਇੱਕ ਮਿਆਨ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ' ਨਾਵਲ ਕਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ' ਨਾਵਲ ਦਾ ਲੇਖਕ ਕੌਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਣੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ, ਸਿੱਧ ਗੋਸਟਿ, ਅਤੇ ਬਾਰਹਮਾਹਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ' ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਕਿਸ ਕਵੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸ ਕਾਵਿ-ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ-ਧਾਰਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਵਿਸਾਖੀ' ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵੈਸਾਖ (ਅਪ੍ਰੈਲ)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਗਿੱਧਾ' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਗਿੱਧਾ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਹੈ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 'ਸਿਫਤੀ ਦਾ ਘਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿਹੜੀ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: ਲਾਹੌਰ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: ਪਿੰਡ ਬੰਗਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਇਲਪੁਰ (ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦੁੱਧ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਂਵ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਸਤੂਵਾਚਕ ਨਾਂਵ (Material Noun)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ' – ਇਸ ਵਾਕ ਨੂੰ ਭੂਤਕਾਲ (Past Tense) ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ।
ਉੱਤਰ: ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ: ਸ਼, ਖ਼, ਗ਼, ਜ਼, ਫ਼, ਲ਼।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਪਕਾਰ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਪਕਾਰ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕੰਨ ਭਰਨਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਚੁਗਲੀ ਕਰਨਾ।
ਸਾਹਿਤ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ ਕੌਣ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਕੌਣ ਸਨ?
ਉੱਤਰ: ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ' (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ) ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕਿਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜੰਗਨਾਮਾ ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਫਰੰਗੀਆਂ' ਕਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ।
ਪੰਜਾਬ ਆਮ ਗਿਆਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਕੀ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਅਜੋਕਾ ਪੰਜਾਬ ਕਦੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ?
ਉੱਤਰ: 1 ਨਵੰਬਰ 1966 ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬ ਦਾ 'ਮਾਨਚੈਸਟਰ' ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਲੁਧਿਆਣਾ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (SGPC) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: 1925 ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਲੁਧਿਆਣਾ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੌਣ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੱਠਲ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਕਦੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ?
ਉੱਤਰ: 1966 ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ (Parliamentary constituencies) ਕਿੰਨੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: 13 ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਕਿਸ ਨਦੀ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਰਾਵੀ ਨਦੀ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਜਲੰਧਰ (ਕਪੂਰਥਲਾ ਰੋਡ 'ਤੇ) ।
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲਿਪੀ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਧੁਨੀ (Sound)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਕਿੰਨੇ ਅੱਖਰ (ਵਰਨ) ਹਨ?
ਉੱਤਰ: 41 (35 ਅੱਖਰੀ + 6 ਪੈਰ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: ਮਾਝੀ, ਮਲਵਈ, ਦੁਆਬੀ, ਪੁਆਧੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਟਕਸਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ' ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮਕਾਜ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਟਕਸਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਝੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਕਿਸ ਪੁਰਾਣੀ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬ੍ਰਹਮੀ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਿਹੜੇ ਤਿੰਨ 'ਸਵਰ ਵਾਹਕ' ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਉ, ਅ, ੲ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਲਗਾਖਰ' ਕਿੰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਤਿੰਨ: ਬਿੰਦੀ, ਟਿੱਪੀ, ਅੱਧਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਅੱਖਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ 'ਟਿੱਪੀ' ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ?
ਉੱਤਰ: ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਹਾਹਾ' (ਹ) ਨਾਲ ਟਿੱਪੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅਨੁਨਾਸਕੀ ਧੁਨੀਆਂ' ਕਿਹੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵੇਲੇ ਆਵਾਜ਼ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਙ, ಞ, ਣ, ਨ, ਮ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਿਸ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ।
ਨਾਂਵ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਖੁਸ਼ੀ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਂਵ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਭਾਵਵਾਚਕ ਨਾਂਵ (Abstract Noun)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸਭਾ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਂਵ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਇਕੱਠਵਾਚਕ ਨਾਂਵ (Collective Noun)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਲੰਧਰ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਂਵ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਖਾਸ ਨਾਂਵ (Proper Noun)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੁੰਡਾ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਕੁੜੀ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸ਼ੇਰ' ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸ਼ੇਰਨੀ
ਪੜਨਾਂਵ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੜਨਾਂਵ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੈਂ', 'ਤੂੰ', 'ਉਹ' ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੜਨਾਂਵ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਪੁਰਖਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ (Personal Pronoun)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਿਹੜਾ', 'ਜੋ' ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੜਨਾਂਵ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸਬੰਧਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ (Relative Pronoun)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕੌਣ', 'ਕੀ' ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੜਨਾਂਵ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ (Interrogative Pronoun)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਆਪ', 'ਖੁਦ' ਕਿਸ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਨਿੱਜਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ (Reflexive Pronoun)
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕਿੰਨੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕਾਲੀ ਗਾਂ' ਵਿੱਚ 'ਕਾਲੀ' ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਗੁਣਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adjective of Quality)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚਾਰ ਕਿਲੋ' ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪਰਿਮਾਣਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adjective of Quantity)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਕੁੜੀ' ਵਿੱਚ 'ਉਹ' ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪੜਨਾਂਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Pronominal Adjective)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦਸਵਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਖਿਅਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Numeral Adjective)
ਕਿਰਿਆ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਜਿਸ ਰੂਪ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵਾਪਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਕਾਲ (Tense)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ' – ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਕਾਲ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ (Present Tense)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਸ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਕਰਮ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ (Transitive Verb)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਬੱਚਾ ਰੋਂਦਾ ਹੈ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ (Intransitive Verb)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ' – ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਕਿਰਿਆ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰੇਰਣਾਰਥਕ ਕਿਰਿਆ (Causative Verb)
ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਅਤੇ ਵਾਕ-ਰਚਨਾ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ: 'ਸਕੂਲ', 'ਸਕੂਲ੍ਹ', 'ਸਕੂਲ'।
ਉੱਤਰ: ਸਕੂਲ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਦੋ ਨਿਸ਼ਾਨੇ' – ਇਹ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਖਾਣ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਵਾਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਕਿਹੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਧੇਯ (Subject and Predicate)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ' ਸ਼ਬਦ-ਜੁੱਟ ਵਿੱਚ 'ਬਹੁਤ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅਤੇ', 'ਪਰ', 'ਕਿਉਂਕਿ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਯੋਜਕ (Conjunction)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦਾ', 'ਦੇ', 'ਦੀ' ਕਿਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਬੰਧਕ (Preposition)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹਾਏ!', 'ਓਹੋ!', 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼!' ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਸਮਿਕ (Interjection)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰਕਾਰਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb of Manner)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਨਾਂਵ ਜਾਂ ਪੜਨਾਂਵ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵਾਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ, ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਬੰਧਕ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਰਾਮ ਨੇ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ' ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਨੇ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਾਰਕ-ਚਿੰਨ੍ਹ (Case marker)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉੱਚਾ' ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨੀਵਾਂ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੂਰਜ' ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖੋ।
ਉੱਤਰ: ਦਿਨਕਰ, ਭਾਸਕਰ, ਰਵੀ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਾ ਹੋਵੇ' ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖੋ।
ਉੱਤਰ: ਔਂਤਰਾ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜੋ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੋਵੇ' ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ?
ਉੱਤਰ: ਆਸਤਿਕ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹੱਥ ਪੀਲੇ ਕਰਨਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਈਦ ਦਾ ਚੰਦ ਹੋਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਮਿਲਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਲਟੀ ਗੰਗਾ ਵਹਿਣੀ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਅਰਥ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: ਉਲਟਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਕਿੰਨੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਚਾਰ (ਵਰਨ ਬੋਧ, ਸ਼ਬਦ ਬੋਧ, ਵਾਕ ਬੋਧ, ਅਰਥ ਬੋਧ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦੁੱਤ' ਅੱਖਰ ਕਿਹੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਉਹ ਅੱਖਰ ਜੋ ਦੂਜੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ 'ਹ' ਅਤੇ 'ਰ'।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ' ਵਿੱਚ 'ਸਵੈ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਗੇਤਰ (Prefix)
ਸ਼ਬਦ-ਬੋਧ (Etymology)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਰਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿੰਨੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ: ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਰਚਿਤ ਸ਼ਬਦ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਰਚਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ (ਪਾਠ + ਸ਼ਾਲਾ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅਣਪੜ੍ਹ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ 'ਅਣ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਗੇਤਰ (Prefix)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦੁਕਾਨਦਾਰ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ 'ਦਾਰ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪਿਛੇਤਰ (Suffix)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦਾਲ-ਰੋਟੀ' ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ।
ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਚਨ (Gender and Number)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੱਪ' ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੱਪਣੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਪਤੀ' ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਪਤਨੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚਿੜੀ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਚਿੜੀਆਂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕਿਤਾਬ' ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਿਤਾਬਾਂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁਲਿੰਗ (Masculine) ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? (ਵਿਕਲਪ: ਸੂਰਜ, ਨਦੀ, ਕਿਤਾਬ, ਕੁਰਸੀ)
ਉੱਤਰ: ਸੂਰਜ।
ਕਾਰਕ (Case)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਾਰਕ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਕਰਤਾ ਕਾਰਕ' ਕੌਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਰਾਮ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕਰਮ ਕਾਰਕ' ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: 'ਨੂੰ'।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹੇ ਮੁੰਡੇ!' – ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਬੋਧਨ ਕਾਰਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਪਈ ਹੈ' – ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਤੇ' ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਕ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਧਿਕਰਨ ਕਾਰਕ।
ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਸੰਬੰਧਕ, ਯੋਜਕ ਅਤੇ ਵਿਸਮਿਕ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਆਵੇਗਾ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕੱਲ੍ਹ (ਕਾਲਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਓ' – ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਅੰਦਰ' ਕਿਹੜਾ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਥਾਨਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਸੰਬੰਧਕ ਜੋ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਸੰਬੰਧ ਦਰਸਾਉਣ, ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਪੂਰਨ ਸੰਬੰਧਕ (ਜਿਵੇਂ: ਦਾ, ਦੇ, ਦੀ, ਨੇ, ਨੂੰ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਹਨ' – ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਅਤੇ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਮਾਨ ਯੋਜਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਸੀ' – ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਕਿਉਂਕਿ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਧੀਨ ਯੋਜਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਵਿਸਮਿਕ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਆਹਾ!, ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ!, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!
ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੇਠ ਸੋਟਾ ਫੇਰਨਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸ ਵੇਖਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਊਠ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜੀਰਾ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਣੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਇੱਕ ਅਨਾਰ ਸੌ ਬਿਮਾਰ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਚੀਜ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਖਰਬੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖਰਬੂਜਾ ਰੰਗ ਫੜਦਾ ਹੈ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਗਤ ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਹੜਾ ਕਦੇ ਨਾ ਮਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ?
ਉੱਤਰ: ਅਮਰ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸ਼ਾਮਲਾਟ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜੋ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਉੱਤਰ: ਦਸਤਕਾਰੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਹਾਣੀਕਾਰ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਸ ਥਾਂ ਘੋੜੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ: ਤਬੇਲਾ।
ਵਾਕ-ਬੋਧ ਅਤੇ ਵਿਸਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਬਣਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਾਕ ਕਿੰਨੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ: ਸਧਾਰਨ, ਸੰਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਚਾਨਣ ਹੋ ਗਿਆ' – ਇਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਾਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਪਾਸ ਹੋਵੇਗਾ' – ਇਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਾਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮਿਸ਼ਰਤ ਵਾਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ' – ਇਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਾਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਧਾਰਨ ਵਾਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਵਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਵਿਸਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ ( ? )।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਪੁੱਠੇ ਕਾਮੇ ( " " )।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਠਹਿਰਾਓ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਾਮਾ ( , )।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੈਰਾਨੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਗਮੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਿਹੜਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਸਮਿਕ-ਚਿੰਨ੍ਹ ( ! )।
ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੁੱਕਾ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਗਿੱਲਾ ਜਾਂ ਹਰਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸਸਤਾ' ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮਹਿੰਗਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅਸਲੀ' ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨਕਲੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਪਾਣੀ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: ਜਲ, ਨੀਰ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਧਰਤੀ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਭੂਮੀ।
ਬਹੁ-ਅਰਥਕ ਸ਼ਬਦ (Homonyms)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉੱਤਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: (1) ਜਵਾਬ, (2) ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਵਾਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: (1) ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ, (2) ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦਿਨ (ਜਿਵੇਂ: ਸੋਮਵਾਰ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹਾਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: (1) ਪਰਾਜਯ (ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ), (2) ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਗਹਿਣਾ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ੁੱਧੀ (Spelling)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ: 'ਇਤਹਾਸ', 'ਇਤਿਹਾਸ', 'ਅਤਿਹਾਸ'।
ਉੱਤਰ: ਇਤਿਹਾਸ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ: 'ਸਿਹਤ', 'ਸੇਹਤ', 'ਸਹਿਤ'।
ਉੱਤਰ: ਸਿਹਤ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ: 'ਕਹਿਣੀ', 'ਕੇਹਨੀ', 'ਕਹਨੀ'।
ਉੱਤਰ: ਕਹਿਣੀ।
ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਘਿਓ ਦੇ ਦੀਵੇ ਬਾਲਣਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਣੀਆਂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਆਪਣਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਪਣਾ ਮਤਲਬ ਕੱਢਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਇੱਕ ਹੀ ਲਕੜੀ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਹੱਕਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ (ਬੁਰਾ) ਸਲੂਕ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਿੰਨੀ ਚਾਦਰ, ਓਨੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨੇ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਖਰਚ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰਨਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਸਰਾ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਹੌਸਲਾ ਦੇਣਾ।
ਸ਼ਬਦ ਭੇਦ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਗਰਮ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਭਾਵਵਾਚਕ ਨਾਂਵ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਗਰਮੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚਿੱਟਾ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਭਾਵਵਾਚਕ ਨਾਂਵ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਚਿੱਟਾਸ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦੌੜਨਾ' ਤੋਂ ਕਿਰਿਆ-ਵਾਚਕ ਨਾਂਵ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਦੌੜ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਖੇਡਣਾ' ਤੋਂ ਨਾਂਵ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਖੇਡ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦਿਆਲੂ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਦਿਆਲੂ (ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦੋਵਾਂ ਲਿੰਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਘੋੜਾ' ਦਾ ਸਹੀ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਘੋੜੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਫਕੀਰ' ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਫਕੀਰਨੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੜਕ' ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਸੜਕਾਂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕਹਾਣੀ' ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਹਾਣੀਆਂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ' ਪੜਨਾਂਵ ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਉਹ (ਇਹ ਇਕਵਚਨ ਅਤੇ ਬਹੁਵਚਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
ਵਾਕ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਭੇਦ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਅਰਥ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਾਕ ਕਿੰਨੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ (ਹਾਂ-ਵਾਚਕ, ਨਾਂਹ-ਵਾਚਕ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਵਾਚਕ, ਵਿਸਮੇ-ਵਾਚਕ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?' – ਇਹ ਅਰਥ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਾਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਵਾਚਕ ਵਾਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕਾਸ਼! ਮੈਂ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ।' – ਇਹ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਵਾਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਸਮੇ-ਵਾਚਕ ਵਾਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ' – ਇਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਾਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨਾਂਹ-ਵਾਚਕ ਵਾਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਉਦੇਸ਼ (Subject)।
ਅਗੇਤਰ ਅਤੇ ਪਿਛੇਤਰ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਬਦਸੂਰਤ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤਰ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਦ-।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹਮਸਫ਼ਰ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤਰ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਹਮ-।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਾਦੂਗਰ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਪਿਛੇਤਰ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: -ਗਰ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਟੋਕਰੀ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਪਿਛੇਤਰ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: -ਰੀ (ਟੋਕਰਾ + ਈ = ਟੋਕਰੀ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਪ' ਅਗੇਤਰ ਲਗਾ ਕੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਉਪ-ਨਾਮ, ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ।
ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰੇ।
ਉੱਤਰ: ਪਰਉਪਕਾਰੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾ ਹੋਣ।
ਉੱਤਰ: ਯਤੀਮ ਜਾਂ ਅਨਾਥ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ।
ਉੱਤਰ: ਸਰਬ-ਗਿਆਨੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿੱਥੇ ਪੈਸੇ ਘੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ: ਟਕਸਾਲ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ।
ਉੱਤਰ: ਕਵਿੱਤਰੀ।
ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਗੁੱਡੀ ਚੜ੍ਹਨੀ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪੂਰੀ ਚੜ੍ਹਤ ਹੋਣੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੋਣੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਹਵਾਈਆਂ ਉੱਡਣੀਆਂ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਘਬਰਾ ਜਾਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕਰਨਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਅਰਥ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾਉਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਨਾਚ ਨਾ ਜਾਣੇ, ਆਂਗਣ ਟੇਢਾ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਪਣੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਕੱਢਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ, ਲੰਕਾ ਢਾਏ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਪਣਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਬੱਚੇ ਖੇਡਣਗੇ' – ਇਹ ਵਾਕ ਕਿਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਭਵਿੱਖ ਕਾਲ (Future Tense)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੈਂ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਸੀ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਕਾਲ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪੂਰਨ ਭੂਤਕਾਲ (Past Perfect Tense)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਕਿਰਿਆ ਜੋ ਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ, ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰੇਰਣਾਰਥਕ ਕਿਰਿਆ (Causative Verb)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹੱਸਣਾ' ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਰਥਕ ਕਿਰਿਆ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਹਸਾਉਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਿਆ (Helping Verb) (ਜਿਵੇਂ: ਹੈ, ਸੀ, ਗਾ)।
ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਵਾਕ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਡੰਡੀ ( । )।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? (ਜਿਵੇਂ: ਡਾਕਟਰ ਲਈ ਡਾ.)
ਉੱਤਰ: ਬਿੰਦੀ ( . )।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਦੋਂ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਾਮਾ ( , )।
ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਲੋਕ-ਰਾਜ' ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਗਊਸ਼ਾਲਾ' ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਗਊਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਆਪ-ਬੀਤੀ' ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਆਪ' ਅਤੇ 'ਬੀਤੀ' ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰ ਬੀਤੀ ਹੋਈ ਘਟਨਾ।
ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚਾਨਣ' ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਹਨੇਰਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਆਮਦਨ' ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਖਰਚ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅਮੀਰ' ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: ਗਰੀਬ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅੱਗ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: ਅਗਨੀ, ਜਵਾਲਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਔਰਤ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: ਇਸਤਰੀ, ਨਾਰੀ।
ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜੋ ਮਾਸ ਨਾ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਉੱਤਰ: ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਘੁਲਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ: ਅਖਾੜਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ।
ਉੱਤਰ: ਸਾਲਾਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ।
ਉੱਤਰ: ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ।
ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਰਬਾਦ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਪਾਉਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਤਿਲ ਦਾ ਪਹਾੜ ਬਣਾਉਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੱਸਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜੈਸਾ ਦੇਸ, ਵੈਸਾ ਭੇਸ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਜਿਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰਹੋ, ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੌ ਸੁਨਿਆਰ ਦੀ, ਇੱਕ ਲੁਹਾਰ ਦੀ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦੀ ਇੱਕੋ ਸੱਟ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਵਰਨ-ਬੋਧ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਵਰ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਦਸ (10)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਉਨੱਤੀ (29) ਮੂਲ ਵਿਅੰਜਨ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਏ ਛੇ ਹੋਰ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਧੁਨੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਾਰਨ ਵੇਲੇ ਸਾਹ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸਵਰ ਧੁਨੀਆਂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਵਰਗ ਨੂੰ 'ਨਵੀਨ ਵਰਗ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪੈਰ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰਾਂ (ਸ਼, ਖ਼, ਗ਼, ਜ਼, ਫ਼, ਲ਼) ਦੇ ਵਰਗ ਨੂੰ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕ, ਚ, ਟ, ਤ, ਪ' ਵਰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਅੰਜਨ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਅਘੋਸ਼ ਧੁਨੀਆਂ (Unvoiced consonants)।
ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਅਰਥ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿੰਨੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ: ਸਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਨਿਰਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਰੋਟੀ-ਰਾਟੀ' ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜੇ ਵਿੱਚ 'ਰਾਟੀ' ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨਿਰਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਸਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ (ਨਾਂਵ, ਪੜਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਕਿਰਿਆ, ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਸੰਬੰਧਕ, ਯੋਜਕ, ਵਿਸਮਿਕ) ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਦਿਆਨਤ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਗੁਲਾਬ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਫ਼ਾਰਸੀ।
ਲਿੰਗ, ਵਚਨ ਅਤੇ ਕਾਰਕ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮਾਲੀ' ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮਾਲਣ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹਾਥੀ' ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਹਥਣੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚਾਕੂ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਚਾਕੂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦਰਿਆ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਦਰਿਆ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕਰਨ ਕਾਰਕ' ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: 'ਨਾਲ', 'ਰਾਹੀਂ', 'ਦੁਆਰਾ'।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੰਪਰਦਾਨ ਕਾਰਕ' ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: 'ਲਈ', 'ਵਾਸਤੇ', 'ਨੂੰ'।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅਪਾਦਾਨ ਕਾਰਕ' ਕਿਸ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵੱਖ ਹੋਣ ਜਾਂ ਦੂਰੀ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ (ਜਿਵੇਂ: ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਪੱਤਾ ਡਿੱਗਾ)।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚੰਗਾ ਮੁੰਡਾ' ਵਿੱਚ 'ਚੰਗਾ' ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਗੁਣਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ' ਵਿੱਚ 'ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪਰਿਮਾਣਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਅਕਸਰ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ' – ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: 'ਅਕਸਰ'।
ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅਕਲ ਦਾ ਵੈਰੀ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮੂਰਖ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਤੌਬਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੱਥ ਬਟੇਰਾ ਲੱਗਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ ਮਿਲ ਜਾਣੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅਕਲ ਵੱਡੀ ਕਿ ਮੱਝ?' ਅਖਾਣ ਕਿਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲੋਂ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਆਪੇ ਮੈਂ ਰੱਜੀ ਪੁੱਜੀ, ਆਪੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਜੀਣ' – ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਵਾਰਥੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਵਾਕ-ਬੋਧ (Syntax)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਆਵੇਗਾ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਕਿ ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਆਵੇਗਾ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਧੀਨ ਉਪਵਾਕ (Subordinate Clause)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸਧਾਰਨ ਵਾਕ (Simple Sentence)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਅਮੀਰ ਹੈ, ਪਰ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ' – ਇਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਾਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ (Compound Sentence)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ (Subject) ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਅਸਰ ਜਿਸ 'ਤੇ ਪਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਕਰਮ (Object)।
ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ (Orthography)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਚੁਣੋ: 'ਜ਼ਰੂਰੀ', 'ਜਰੂਰੀ', 'ਜ਼ਰੁਰਿ'।
ਉੱਤਰ: ਜ਼ਰੂਰੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ: 'ਆਗਿਆ', 'ਆਗਯਾ', 'ਅਗਿਆ'।
ਉੱਤਰ: ਆਗਿਆ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਵਿਆਕਰਨ' ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਆਕਰਨ।
ਅਨੇਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਮੁਰਦੇ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ: ਮਸਾਣ ਜਾਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਬੀਤੀਆਂ ਹੋਣ।
ਉੱਤਰ: ਹੱਡ-ਬੀਤੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਉੱਤਰ: ਅਜਿੱਤ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੀਤੀ ਨੇਕੀ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣੇ।
ਉੱਤਰ: ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ।
ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹੱਥ ਵਟਾਉਣਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮਦਦ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਪੈਸਾ ਰੋੜ੍ਹਨਾ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਜ਼ੂਲ-ਖਰਚੀ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਖਾ ਜਾਂ ਬੇਅਦਬ ਹੋ ਜਾਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅੱਗੇ ਦੌੜ, ਪਿੱਛੇ ਚੌੜ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਪਿੱਛਿਓਂ ਭੁੱਲਦੇ ਜਾਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਬਗਲ ਵਿੱਚ ਛੁਰੀ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰਾਮ-ਰਾਮ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਉੱਪਰੋਂ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੋਣਾ (ਬਗਲਾ ਭਗਤ) ।
ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸ਼ਾਇਦ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨਿਰਣਾ-ਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕੋਲ', 'ਨੇੜੇ', 'ਦੂਰ' – ਇਹ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧਕ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸਥਾਨ-ਵਾਚਕ ਸੰਬੰਧਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਵਾਹ-ਵਾਹ!' ਵਿਸਮਿਕ ਕਿਸ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜਾਂ ਸਲਾਹੁਤ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵਰਗ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਅੱਠ ਵਰਗ (ਸੱਤ ਮੂਲ ਵਰਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਨ ਵਰਗ)
ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਵਰਨ-ਬੋਧ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਧੁਨੀ 'ਸੰਘੋਸ਼ੀ' ਹੈ? (ਵਿਕਲਪ: ਕ, ਚ, ਗ, ਪ)
ਉੱਤਰ: ਗ। (ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਗ ਦਾ ਤੀਜਾ, ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਵਿਅੰਜਨ ਸੰਘੋਸ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹ' ਧੁਨੀ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਸਥਾਨ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੁਰ-ਯੰਤਰੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 'ਅਰਧ-ਸਵਰ' ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: 'ਯ' (y) ਅਤੇ 'ਵ' (w)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਖ਼' ਅਤੇ 'ਗ਼' ਧੁਨੀਆਂ ਕਿਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ?
ਉੱਤਰ: ਫ਼ਾਰਸੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਿਹੜੀ ਲੱਗ ਨਾਲ 'ਅੱਧਕ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ?
ਉੱਤਰ: ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਕੰਨਾ' ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਅੱਧਕ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਬਦ-ਰਚਨਾ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸਵੈ-ਮਾਣ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ 'ਸਵੈ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਗੇਤਰ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਗੁਣਕਾਰੀ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਪਿਛੇਤਰ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: -ਕਾਰੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਰਾਤੋ-ਰਾਤ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਦੁਹਰਾਅ ਵਾਲਾ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ।
ਨਾਂਵ, ਪੜਨਾਂਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਲੋਹਾ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਂਵ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਸਤੂਵਾਚਕ ਨਾਂਵ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜੋ', 'ਸੋ' ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੜਨਾਂਵ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸਬੰਧਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕੋਈ', 'ਕੁਝ' ਕਿਸ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਇਹ', 'ਉਹ' ਜਦੋਂ ਨਾਂਵ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨਿਸ਼ਚੇਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹਰੇਕ', 'ਸਾਰੇ' ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਖਿਅਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (ਵੰਡਵਾਚਕ)।
ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਕੱਲ੍ਹ ਆਵੇ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਭਾਵੀ ਭਵਿੱਖ ਕਾਲ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜੇ ਤੂੰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਪਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ' – ਇਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸ਼ਰਤੀ ਕਿਰਿਆ।
ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਖੂਹ ਦਾ ਡੱਡੂ' ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੀਮਤ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜ਼ਖਮਾਂ 'ਤੇ ਲੂਣ ਛਿੜਕਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਦੁਖੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦੁਖੀ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਮੀਆਂ ਮਿੱਠੂ ਬਣਨਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਪਣੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਆਪ ਹੀ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਠੀ ਦਾਣੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਮਲੇ ਵੀ ਸਿਆਣੇ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਦੀਆਂ ਗਲਤ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋਕ ਸਹੀ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦੂਰ ਦੇ ਢੋਲ ਸੁਹਾਵਣੇ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਦੂਰ ਤੋਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨੇੜੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਵਿਭਿੰਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਰਤਾ-ਕਰਮ-ਕਿਰਿਆ (Subject-Object-Verb) ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਤੂੰ' ਅਤੇ 'ਤੁਸੀਂ' ਪੜਨਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: 'ਤੂੰ' ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਛੋਟਿਆਂ ਜਾਂ ਬਰਾਬਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਤੇ 'ਤੁਸੀਂ' ਸਤਿਕਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦੇ ਵੱਲ', 'ਦੇ ਨੇੜੇ' ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧਕ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਅਪੂਰਨ ਸੰਬੰਧਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਨਹੀਂ', 'ਨਾ', 'ਮਤ' ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਨਾਂਹ-ਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਵਾਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੁਕਮ, ਬੇਨਤੀ ਜਾਂ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਗਿਆਵਾਚਕ ਵਾਕ।
ਅਰਥ-ਬੋਧ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਰਥ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁ-ਅਰਥਕ ਸ਼ਬਦ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: (1) ਹੱਥ, (2) ਕੰਮ ਕਰਨਾ (ਕਿਰਿਆ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਖੁਸ਼ੀ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਹਰਸ਼।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ (ਵਿਰੋਧਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚੰਗਾ' ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮਾੜਾ ਜਾਂ ਬੁਰਾ।
ਰੂਪਾਂਤਰੀ ਅਤੇ ਅਰੂਪਾਂਤਰੀ ਸ਼ਬਦ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ (ਜਿਵੇਂ: ਮੁੰਡਾ, ਮੁੰਡੇ, ਮੁੰਡਿਆਂ) ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਨਾਂਵ, ਪੜਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਅਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ (ਜਿਵੇਂ: ਨੇ, ਨੂੰ, ਅਤੇ, ਪਰ) ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਸੰਬੰਧਕ, ਯੋਜਕ ਅਤੇ ਵਿਸਮਿਕ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਅਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ।
ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਪਹਿਲੂ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮਧਾਣੀ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪੁਲਿੰਗ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਮਧਾਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੱਸ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪੁਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਹੁਰਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਗਲਾਸ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: ਗਲਾਸ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਤੇਜ਼ ਦੌੜੋ' ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਤੇਜ਼' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (ਪ੍ਰਕਾਰਵਾਚਕ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੇਰਾ ਸਕੂਲ' ਵਿੱਚ 'ਮੇਰਾ' ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪੜਨਾਂਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ।
ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੀ ਚਾਨਣੀ, ਫਿਰ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਸੁੱਖ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਣਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲੱਗਣਾ ਜਾਂ ਅਸਰ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਾਰਾ' ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੱਪ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕੋਹੜ ਕਿਰਲੀ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਹੋਵੇ (ਕਰੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮਰੇ, ਨਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮਰੇ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮਗਰਮੱਛ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਹਾਉਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਝੂਠਾ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ।
ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਕਰੇ।
ਉੱਤਰ: ਡੀਲ-ਮੱਠਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹੋਣ।
ਉੱਤਰ: ਸਰਬ-ਗੁਣ ਸੰਪੰਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਗਦਾਰੀ ਕਰੇ।
ਉੱਤਰ: ਦੇਸ਼-ਧ੍ਰੋਹੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ।
ਉੱਤਰ: ਸਮੇਂ ਦਾ ਫੇਰ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਨਾ।
ਉੱਤਰ: ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ।
ਵਾਕ-ਬਣਤਰ (Sentence Structure)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਕ-ਬਣਤਰ ਦਾ ਆਮ ਨਿਯਮ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਰਤਾ - ਕਰਮ - ਕਿਰਿਆ (Subject - Object - Verb) ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਕੀ' ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਲੜਕਾ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੈ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਉਦੇਸ਼ (Subject) ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਉਹ ਲੜਕਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਲੜਕਾ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੈ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਿਧੇਯ (Predicate) ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਨਾਂਹ-ਵਾਚਕ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ 'ਨਹੀਂ' ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ (ਜਿਵੇਂ: ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਖੇਡਦਾ) ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮਨੁੱਖ' ਨਾਂਵ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਮਨੁੱਖੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਨਮਕ' ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਨਮਕੀਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਲਿਖਣਾ' ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਨਾਂਵ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਲਿਖਤ ਜਾਂ ਲਿਖਾਈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਗਰੀਬ' ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਭਾਵਵਾਚਕ ਨਾਂਵ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਗਰੀਬੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੱਚ' ਨਾਂਵ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕੀ ਬਣੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਸੱਚਾ।
ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕ ਚੁਣੋ: (ੳ) ਮੈਂ ਰੋਟੀ ਖਾਧਾ ਹੈ। (ਅ) ਮੈਂ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ: (ਅ) ਮੈਂ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਹੈ। (ਕਰਮ 'ਰੋਟੀ' ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਹੈ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕ ਚੁਣੋ: (ੳ) ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। (ਅ) ਉਹਨਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉੱਤਰ: (ਅ) ਉਹਨਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ('ਨੇ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਥੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜੁੱਤੀ' ਦਾ ਸਹੀ ਪੁਲਿੰਗ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਜੁੱਤਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ' – ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਭੈਣ-ਭਰਾ' ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ।
ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਖੂਨ ਸਫੈਦ ਹੋ ਜਾਣਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਪਣਿਆਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਇੱਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਿਆਰਾਂ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਆਪਣੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਾ ਵੀ ਸ਼ੇਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਦਮੀ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਧਾਣੀ ਚਲਾਉਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਅਰਥ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਂਗਲਾਂ 'ਤੇ ਨਚਾਉਣਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ।
ਵਿਭਿੰਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਲਿਪੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਡੰਗਰ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਂਵ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਇਕੱਠਵਾਚਕ ਨਾਂਵ (ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚਮਕੀਲਾ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਪਿਛੇਤਰ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: -ਈਲਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹੇ ਰੱਬਾ! ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰ' – ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਹੇ ਰੱਬਾ!' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਬੋਧਨੀ ਵਿਸਮਿਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਟਕਸਾਲੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮਾਝੀ।
ਅਗੇਤਰ ਅਤੇ ਪਿਛੇਤਰ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਲਾਪਰਵਾਹ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤਰ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਲਾ-।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅਣ' ਅਗੇਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਅਣਜਾਣ, ਅਣਹੋਣੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਬਚਪਨ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਪਿਛੇਤਰ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: -ਪਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹਾਰ' ਪਿਛੇਤਰ ਲਗਾ ਕੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਪਾਲਣਹਾਰ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਨਾ' ਅਗੇਤਰ ਲਗਾ ਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਨਾਸਮਝ, ਨਾਪਸੰਦ।
ਵਾਚ (Voice)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਵਾਚ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ: ਕਰਤਰੀ ਵਾਚ (Active Voice) ਅਤੇ ਕਰਮਣੀ ਵਾਚ (Passive Voice)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੈਂ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ' – ਇਹ ਕਿਸ ਵਾਚ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਰਤਰੀ ਵਾਚ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ' – ਇਹ ਕਿਸ ਵਾਚ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਰਮਣੀ ਵਾਚ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚੋਰ ਫੜਿਆ ਗਿਆ' – ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਵਾਚ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਰਮਣੀ ਵਾਚ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅਧਿਆਪਕ ਪੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ' – ਇਸ ਵਾਕ ਨੂੰ ਕਰਮਣੀ ਵਾਚ ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ।
ਉੱਤਰ: ਅਧਿਆਪਕ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਪਹਿਲੂ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਧੁਨੀਆਂ ਜੋ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਾਹ ਨੂੰ ਬੇਰੋਕ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ, ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਸਵਰ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ 'ਮੁਕਤਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਜਿਸ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲਗ (ਮਾਤਰਾ) ਨਾ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਖੰਡ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਂਵ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਸਤੂਵਾਚਕ ਨਾਂਵ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕੁੜੱਤਣ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕੌੜਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਯੋਜਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਮਾਨ ਯੋਜਕ (ਵਿਕਲਪਸੂਚਕ)।
ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅਸਮਾਨ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਣਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁਤ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਤਲੀਆਂ 'ਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਜਮਾਉਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਸੰਭਵ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸਿਰ ਖੁਰਕਣ ਦੀ ਵਿਹਲ ਨਾ ਹੋਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੁੱਝੇ ਹੋਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਇੱਕ ਪੰਥ ਦੋ ਕਾਜ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਇੱਕੋ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਦੋ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਨੌਂ ਨਕਦ, ਨਾ ਤੇਰਾਂ ਉਧਾਰ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਉਧਾਰ ਦੇ ਵੱਧ ਲਾਭ ਨਾਲੋਂ ਨਕਦ ਦਾ ਘੱਟ ਲਾਭ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਹੜਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਆਪ ਕਰੇ।
ਉੱਤਰ: ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਪੁਸਤਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ਉੱਤਰ: ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜੀ ਦਖਲ-ਅੰਦਾਜ਼ੀ।
ਉੱਤਰ: ਅੜਿੱਕਾ ਡਾਹੁਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿੱਥੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਰਸਤੇ ਆ ਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹੋਣ।
ਉੱਤਰ: ਚੌਰਾਹਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਰ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਉੱਤਰ: ਰੰਡਾ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜ਼' ਅਤੇ 'ਜ' ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: 'ਜ' ਤਾਲਵੀ ਧੁਨੀ ਹੈ ਜਦਕਿ 'ਜ਼' ਦੰਤੀ ਧੁਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਚਾਰਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ: 'ਪੜ੍ਹਾਈ', 'ਪੜਾਈ', 'ਪਡਾਈ'।
ਉੱਤਰ: ਪੜ੍ਹਾਈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ: 'ਵਾਹਿਗੁਰੂ', 'ਵਾਹਗੁਰੂ', 'ਵਾਹੇਗੁਰੂ'।
ਉੱਤਰ: ਵਾਹਿਗੁਰੂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਟ', 'ਠ', 'ਡ', 'ਢ' ਧੁਨੀਆਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਸਥਾਨ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਉਲਟ-ਜੀਭੀ (Retroflex)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਿਹੜੀ ਲੱਗ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਰ ਉਹ ਅੱਖਰ ਦੇ ਉਚਾਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅੱਧਕ।
ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਚਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਾਟ' ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਜੱਟੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੰਦੂਕ' ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਦੂਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸਖੀ' ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਖੀਆਂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ (ਜਿਵੇਂ: ਗੰਗਾ, ਜਮਨਾ), ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ (ਜਿਵੇਂ: ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮਾਮਾ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮਾਮੀ।
ਕਾਰਕ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੈ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਵਿੱਚ' ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਕ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਧਿਕਰਨ ਕਾਰਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਰੋਹਨ ਤੋਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ' – ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਤੋਂ' ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਕ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਰਨ ਕਾਰਕ (ਜਾਂ ਅਪਾਦਾਨ ਕਾਰਕ, ਸੰਦਰਭ ਅਨੁਸਾਰ)।
ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਮਾਰਨਾ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਲਕੀਰ ਹੋਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਟੱਲ ਹੋਣਾ, ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੋਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟਾ ਪਾਉਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਧੋਖਾ ਦੇਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਿਹਾ ਮੂੰਹ, ਤਿਹੀ ਚਪੇੜ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਔਕਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਲੂਕ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਹ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਆਸ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਖਰੀ ਦਮ ਤੱਕ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਵਿਭਿੰਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ', 'ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼' – ਇਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਦੁਹਰਾਅ ਵਾਲੇ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮਿਸਰੀ' ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕੀ ਬਣੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਮਿੱਠਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮੁਲਤਾਨੀ (ਸਰਾਇਕੀ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਗਮੀ ਦਾ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ, ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਸਮਿਕ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਨਿਰ' ਅਗੇਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਨਿਰਦੋਸ਼, ਨਿਰਮਲ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸ਼ਰਮ' ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਓ।
ਉੱਤਰ: ਸ਼ਰਮੀਲਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ।
ਸ਼ਬਦ-ਭੇਦ (Parts of Speech)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਮੀਂਹ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨਾਂਵ (ਆਮ ਨਾਂਵ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਤੁਹਾਡਾ ਘਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਤੁਹਾਡਾ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪੜਨਾਂਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੌੜਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਗੱਡੀ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਫਿਰ ਵੀ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਯੋਜਕ (ਅਧੀਨ ਯੋਜਕ)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੇਜ਼ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਿੱਲੀ ਹੈ' – ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਦੇ ਹੇਠਾਂ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਬੰਧਕ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਦੂਰ' ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਰੂਪ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਦੁਰਾਡਾ।
ਧੁਨੀ-ਵਿਗਿਆਨ (Phonology)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 'ਨਾਸਕੀ' ਵਿਅੰਜਨ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਙ, ಞ, ਣ, ਨ, ਮ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਪ' ਅਤੇ 'ਫ' ਧੁਨੀਆਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਸਥਾਨ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਦੋ-ਹੋਂਠੀ (Bilabial)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਜਦੋਂ ਦੋ ਵਿਅੰਜਨ ਇਕੱਠੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਵਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਅੰਜਨ-ਗੁੱਛਾ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਅੱਖਰ (ਜਿਵੇਂ 'ਸਵੈ' ਵਿੱਚ 'ਸ' ਅਤੇ 'ਵ')।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਲ' ਧੁਨੀ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪਾਸੇਦਾਰ ਵਿਅੰਜਨ।
ਸ਼ਬਦ-ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਅਰਥ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ' ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਰੋਧੀ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਘੜੀਸਾਜ਼' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਪਿਛੇਤਰ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: -ਸਾਜ਼।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਆਮ' ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਖ਼ਾਸ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਹਵਾ' ਦੇ ਦੋ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ: ਪੌਣ, ਵਾਯੂ।
ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਥੁੱਕ ਕੇ ਚੱਟਣਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਹੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਜਾਣਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਦਿਖਾਉਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਿਸੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਿਕਲਣੀ' ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਬਰਾ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਹੋਸ਼ ਉੱਡ ਜਾਣੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਨਿੰਮ ਹਕੀਮ, ਖ਼ਤਰਾ-ਏ-ਜਾਨ' ਅਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਧੂਰੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਭਾਗੀਂ ਛਿੱਕਾ ਟੁੱਟਣਾ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹੋ ਜਾਣਾ।
ਵਿਭਿੰਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਕੁਰਸੀ' ਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕੁਰਸੀਆਂ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਜਿਵੇਂ', 'ਉਵੇਂ' ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰਕਾਰ-ਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ' ਵਿੱਚ 'ਦੀ' ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸੰਬੰਧਕ (ਪੂਰਨ ਸੰਬੰਧਕ) ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਉਹ ਭਾਗ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਕ-ਰਚਨਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਾਕ-ਬੋਧ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮੋਰ' ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮੋਰਨੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ' – ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਧਿਕਤਮ ਅਵਸਥਾ (Superlative Degree)।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਅ' ਮੁਕਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਲਗਾਖਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਟਿੱਪੀ (ਜਿਵੇਂ: ਸੰਗ, ਰੰਗ)