Overlast buitenslapers

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag Ons kenmerk 

BSD/11005669 

RIS324508 

Aan de gemeenteraad Contactpersoon 

Bob van Emmerik, Bestuursdienst, BSD Veiligheid

email: bestuurlijkezaken.veiligheid@denhaag.nl

Datum 17 februari 2026 

Onderwerp Actieplan perspectief voor overlastgevende buitenslapers en omgeving 

Met deze brief informeren wij uw raad over het Actieplan perspectief voor overlastgevende buitenslapers en omgeving. 

De afgelopen jaren heeft de gemeente met het beleidskader ‘Den Haag geeft Thuis’ (RIS316085) dakloosheid bestreden en dat blijven we doen. Het vraagstuk van dakloosheid is echter taai, complex en niet eenvoudig op te lossen. Onze stad kent helaas een groeiende groep dak- en thuisloze personen. Deze groei is niet typisch Haags, maar daarom niet minder schrijnend en vraagt om een gecoördineerde interventie van zorg, begeleiding en handhaving. We willen dat mensen een dak boven hun hoofd hebben en een bed om in te slapen. De gemeente heeft daarom de afgelopen jaren voor meerdere doelgroepen hulp en extra opvang kunnen realiseren. U bent hierover geïnformeerd via de voortgangsrapportage Den Haag geeft Thuis (RIS322995). 

Volgens de meest recente ETHOS-telling zijn er 6.246 dak- en thuisloze mensen in onze gemeente (RIS323412). Uit deze telling blijkt dat er een groeiend aantal mensen in Den Haag buiten slaapt. Het college acht dit een zeer onwenselijke en inhumane ontwikkeling. Een relatief kleine, maar beeldbepalende groep buitenslapers veroorzaakt structureel overlast in Haagse wijken en groengebieden. Zo zien we bijvoorbeeld al geruime tijd dat in toenemende mate de Scheveningse Bosjes worden gebruikt voor onderdak. Dit brengt, net als in het centrum van de stad, de nodige problemen met zich mee: bijvoorbeeld vervuiling, alcohol- en drugsgebruik komen meer dan voorheen voor. Voor deze groep buitenslapers treft de gemeente, in de vorm van een pilot, aanvullende maatregelen naast de bestaande inzet voor het bestrijden van dakloosheid. 

Sterke stijging van overlastmeldingen 

Politiecijfers tonen een sterke stijging van meldingen met registratiecode E41 (overlast buitenslaper): van 1.781 in 2018 naar 4.143 in 2025 (+133%). Vormen van overlast zoals afval-, alcohol-, drug-, en bedel gerelateerde overlast registreert de politie met een andere registratiecode. Hetzelfde geldt voor misdrijven zoals (winkel)diefstallen en heling. Uit analyse blijkt dat deze vormen van overlast en criminaliteit ook worden gekoppeld aan buitenslapers. Achter een deel van de overlast van de buitenslapers schuilt dus ook criminaliteit, die wordt versterkt door verslavingsproblematiek. Gemeente Den Haag Spui 70 Postbus 12600 Den Haag 2500 DJ Den Haag Gemeente Den Haag 

Op basis van politiecijfers blijkt verder dat meer dan de helft van deze registraties (56%) plaatsvond in het centrum, 12 procent in Escamp en 9 procent in Scheveningen. De harde kern bestaat uit een fluïde groep van ruim 500 dak- en thuisloze mensen met meer dan 8 politieregistraties per jaar. Ruim 200 mensen hebben een EU-achtergrond. Ongeveer 150 mensen uit deze groep zijn zelfs verantwoordelijk voor meer dan 20 politieregistraties per jaar. Zij zijn verantwoordelijk voor hardnekkige overlast. Actieplan perspectief voor overlastgevende buitenslapers en omgeving richt zich op de (groen)gebieden waar de leefbaarheid en openbare orde onder druk staat én buitenslapers die binnen één jaar meer dan acht keer door de handhavingsorganisatie of politie zijn geregistreerd wegens overlast en/of strafbare feiten. 

Het college is zich ervan bewust dat dit actieplan geen allesomvattende en definitieve oplossing biedt om alle buitenslapers en de daarmee soms gepaard gaande overlast en criminaliteit in de volle breedte tegen te gaan. Dit plan heeft tot doel om op een zo kort mogelijke termijn de toenemende problematiek een halt toe te roepen. Dit doen we door een combinatie van zorg, begeleiding en handhaving. Het is duidelijk dat er meer moet gebeuren om verdere achteruitgang van de leefbaarheid en veiligheid in de stad te voorkomen en het toenemende aantal buitenslapers meer toekomstperspectief te bieden. Het actieplan voorziet hierin door, boven op de al bestaande inzet, gericht extra ondersteuning te bieden voor de mens achter de problematiek en tegelijkertijd duidelijke kaders te stellen. 

Huidige aanpak onvoldoende effectief 

Momenteel is er versnipperd zicht en geen centrale regie binnen de zorg- en handhavingsketen. De opvangmogelijkheden voor buitenslapers en toegang tot zorg zijn onvoldoende. Tegelijkertijd hebben handhavingsmaatregelen, zoals boetes en gebiedsverboden, slechts tijdelijk effect en leiden vaak tot verplaatsing van het probleem. Daarom is er een nieuwe aanpak nodig die het tij kan keren. Het Actieplan perspectief voor overlastgevende buitenslapers en omgeving beschrijft een versnelde aanpak om de problematiek op een humane, maar doortastende wijze tegen te gaan.

Versterken inzet en openen nachtopvangvoorziening 

Het actieplan richt zich ten eerste op het inrichten van een nachtopvang voor rechthebbenden én niet rechthebbenden voor een proefperiode van minimaal zes maanden. Dit kan gezien worden als een ‘snel herstel’-voorziening, waarin mensen een korte periode worden opgevangen, hulp krijgen en zichzelf kunnen herpakken. Het is cruciaal om buitenslapers die structureel overlast veroorzaken uit de openbare ruimte te halen en hen een kans te bieden op herstel. 

Bovendien geven handhavende disciplines, zoals de politie en de handhavingsorganisatie, aan dat zij structureel overlastgevende buitenslapers willen verwijzen naar een nachtopvangvoorziening. Dit zorgt ervoor dat de overlast niet direct verplaatst en de dak- en thuisloze mensen in kwestie op een humane manier worden opgevangen. Het inrichten van een centrale opvangplek bevordert daarnaast de efficiëntie en de samenwerking tussen hulpverlenende instanties. Het verblijf biedt opvang aan 60 personen en de verblijfsduur bedraagt drie weken met de mogelijkheid tot kortstondige verlenging indien dit noodzakelijk blijkt. Op deze manier kunnen we binnen een half jaar zeker 480 Haagse buitenslapers goed in beeld krijgen, een toekomstplan maken doormiddel van hulp en begeleiding én eventueel leren waar aanvullende dienstverlening nodig is.

 Verschillende locatiescenario’s voor een opvangvoorziening zijn de afgelopen periode onderzocht en uitgewerkt. De locatie Binckhorstlaan 123 betreft een leegstaand kantoorpand in eigendom van de gemeente. Deze kan op korte termijn, met als beoogde ingangsdatum 1 april 2026, voor een periode van zes maanden, worden gebruikt als nachtopvangvoorziening. 

Het college gaat na deze periode onderzoeken in hoeverre de locatie na afloop van deze pilot ingezet kan worden voor de opvang-/tijdelijke huisvesting van deze of andere doelgroepen. De omgeving van de nachtopvangvoorziening zal door de gemeente worden geïnformeerd over de maatregelen die worden getroffen om de impact op de buurt te minimaliseren. De maatregelen zullen vergelijkbaar zijn met de huidige Winterkouderegeling (WKR) en Permanente Winteropvang (PWO). Zo zal er inzet van sociaal beheer en beveiliging zijn. Structureel overleg met de omgeving zal onder regie van de gemeente worden gefaciliteerd. 

Herstellen gemeentelijke natuurgebieden 

Het structureel verblijven en overnachten in gemeentelijke natuurgebieden is niet toegestaan. Dit is niet voor niets: open vuur brengt brandgevaar met zich mee, vervuiling en menselijk gebruik verstoren flora en fauna, en er moet ruimte blijven voor andere bezoekers van de Haagse groengebieden. Door een beter en humaner alternatief te creëren kunnen tenten en overige bouwwerken en materialen uit de groengebieden permanent worden verwijderd. We herstellen zo de leefbaarheid, de natuur en verminderen gevoelens van onveiligheid. De gemeente zal hierop toe zien en zo nodig op handhaven. 

Persoonsgerichte aanpak versterken en uitbreiden 

Om het actieplan te laten slagen is het van belang om de persoonsgerichte aanpak (PGA) van overlastgevende buitenslapers te versterken en uit te breiden. Betere informatiedeling tussen partners en regie op casusniveau zijn nodig om zorg en handhaving succesvol te combineren. Ook heeft de aanpak baat bij het versneld inzetten van hulp en begeleiding voor niet-rechthebbenden. Daarbij wordt gekeken naar de doorontwikkeling van het project Perspektywa. Het multidisciplinaire outreachend team wordt verstevigd en bestendigd: een intensieve samenwerking tussen zorg, politie en handhaving. 

Realisatie Skaeve Huse 

De realisatie van Skaeve Huse draagt bij aan het terugdringen van dakloosheid en overlast. Deze woonvorm zou ruimte moeten bieden aan 40 tot 60 personen voor wie nu geen passende plek bestaat. Het betreft mensen met zware problematiek op het snijvlak van zorg en veiligheid en met risicovol gedrag. Een deel van deze groep zorgt voor overlast. De realisatie van Skaeve Huse kan structurele verstoring van de openbare orde verminderen. Nog dit jaar willen we de eerste negen Skaeve Huse realiseren in de stad. Uw raad wordt hierover separaat geïnformeerd. 

Tot slot 

De kosten voor de pilotfase van het Actieplan perspectief voor overlastgevende buitenslapers en omgeving, bestaande uit de realisatie van een nachtopvangvoorziening voor zes maanden en de extra personele inzet, bedragen in totaal € 3.404.000,-. Het actieplan is een pilot en wordt na afloop geëvalueerd. Wij zullen de evaluatie met uw raad delen. Het college blijft zich onverminderd inzetten voor de aanpak van dakloosheid in al haar facetten. Hiermee wordt ingezet op het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in de stad, met blijvende aandacht voor de menselijke maat. 

Het college van burgemeester en wethouders, 

de secretaris, de burgemeester, 

Ilma Merx Jan van Zanen