Q: เวลาปฎิบัติตอนเช้ามืดจะไม่มีเวทนาเลยคะ ต้องดูลมหายใจอย่างเดียว แต่พอปฎิบัติตอนเย็นจะมีเวทนาเกือบทุกครั้งคะ ทำไมเป็นแบบนั้นคะ

A: ไม่เป็นเช่นนั้นเสมอไปหรอกค่ะ แต่เราอาจสังเกตสองสามครั้งไปว่ามันเป็นแบบนั้น เลยปักใจคิดไปเอง จากการตั้งข้อสังเกตของเรา เลยทำให้ดูเหมือนว่าจะเป็นแบบนั้น แบบนี้ ขึ้นมา

จิตคนเราปรุงแต่งไปได้ทุกเรื่องค่ะ พอปรุงแต่งแล้ว ก็จะกลายเป็นตัวสัญญาของเราค่ะ เราก็จะเชื่อในสิ่งนั้นว่าเป็นเรื่องจริง

ความจริงแล้ว การปฏิบัติไม่ว่าเวลาไหนก็สามารถเป็นไปได้ทุกรูปแบบ แหละค่ะ ไม่ตายตัว แล้วแต่เหตุ แล้วแต่ปัจจัย ของมันค่ะ 

9 ธ.ค. 67