Q: ขอกราบเรียนถามค่ะอาจารย์  เวลาที่เราโกรธมากๆ ทั้งทั้งที่เห็นว่า ร่างกายมี เวทนาที่ไม่น่าพึงพอใจมากมาย เช่น หน้าร้อน หนักศีรษะ ปวดหัว ผิวหน้าเหมือนมีริ้วรอยเพิ่มขึ้นมาทันที แต่ในหัวก็ยังมีเหตุผลว่าเราควรจะโกรธ มันถูกต้องแล้วที่จะโกรธ แล้วพอเราหาทางแก้ไข ผลออกมากลับเป็นประโยชน์สำหรับเรา ก็เลยยิ่งสนับสนุนว่าควรแล้วที่โกรธ แต่การที่โกรธมากๆครั้งนั้นก็ทำให้เราหงุดหงิดง่ายขึ้น เหมือนยังมีเศษของความโกรธค้างอยู่สลัดออกไปไม่ได้ เลยอยากขอถามอาจารย์ค่ะ ว่าสำหรับคนที่ปฏิบัติก้าวหน้าได้มากแล้ว ปฏิกิริยาของเค้าจะเป็นยังไงเวลาเจอสถานการณ์ที่ทำให้ปกติแล้วจะโกรธมากๆ และการปฎิบัติไปเรื่อยเรื่อยจะช่วยให้เราไปถึงจุดนั้นได้ใช่ไหมคะ?

A: ความโกรธไม่ว่าอย่างไร ก็ทำลายเรามากๆค่ะ เป็นสังขารที่เร่าร้อน ที่ยังแต่ความทุกข์ทรมาน ทั้งในปัจจุบันและในอนาคตสู่เรา ไม่มีความโกรธชนิดใดที่เป็นประโยชน์ต่อเราเลย

แต่บางครั้งเราให้เหตุผลตัวเองด้วยการเข้าข้างตนเองว่าสิ่งที่แสดงออกนั้นเป็นสิ่งที่ดี เพราะเหมือนกับแก้ไขปัญหาบางอย่างได้ 

แท้จริงแล้วมันไม่ได้แก้ปัญหา ในทางที่ถูกศีลถูกธรรม ไม่ได้แก้ปัญหาด้วยสติ ด้วยสัมปชัญญะ ปัญหานั้นไม่ได้หายไปหรือถูกแก้ไขไปอย่างแท้จริงค่ะ

ความโกรธทุกประเภท เป็นการก่อสังขารที่แสบร้อนเจ็บปวด และมีแต่จะเพิ่มพูนความทุกข์โทมนัสให้เราเท่านั้นค่ะ ไม่มีส่วนดีหรือผลดีใดๆที่เกิดจากความโกรธได้เลยค่ะ

หากเราหมั่นเติมเชื้อเพลิงแห่งความโกรธไว้ในจิต  จิตของเรานับวันก็จะยิ่งเสื่อมถอยลงไป เมื่อยังมีชีวิตอยู่ในภพนี้ ชาตินี้ ก็จะมีแต่ความทุกข์ร้อน ครั้นตายไปก็มีแต่อบายภูมิเป็นที่รองรับเท่านั้น

ผู้ปฏิบัติที่ปฏิบัติได้ผลจริง ที่ปฏิบัติแล้วมีจิตปล่อยวางเป็นอุเบกขาได้จริง ผ่อนคลาย สงบเยือกเย็นได้จริง  จิตของคนผู้นั้นจะเป็นกุศลสม่ำเสมอ โกรธยาก เพราะจิตเขามีแต่ความเมตตา มีแต่ความกรุณา มีแต่ความปรารถนาดีต่อผู้อื่น อันเป็นคุณธรรมที่เกิดจากการปฏิบัติและขจัดความชั่วร้ายของจิตใจออกไป 

คุณธรรมด้านความเมตตา  ความกรุณา ความปรารถนาดีเหล่านี้ ยืนอยู่ฝั่งตรงข้ามกับความโกรธโดยสิ้นเชิง

ผู้ที่ยิ่งปฏิบัติอย่างต่อเนื่องและถูกต้อง นั้น คุณธรรมความดีต่างๆจะเพิ่มพูนขึ้นในจิตใจ 

และสิ่งที่ตรงข้ามกับคุณธรรม (คือปาปธรรม) เหล่านั้นจะค่อยๆหมดสิ้นลงไปจากจิตใจ

ชีวิตที่เหลือของเรา ก็จะมีแต่ความสุข ความรุ่งเรือง ความเจริญ ความผ่องใส เมื่อตายไปจากภพภูมินี้ ก็จะได้ภพภูมิใหม่ที่ดีต่อไป

20 มี.ค. 67