●:: ขอกราบขอบพระคุณอาจารย์ที่สละเวลาตอบทุกคำถามอย่างละเอียดและเข้าใจง่ายค่ะ หนูรู้สึกโชคดีมากที่ได้เข้าร่วมกลุ่มนี้ ขอบคุณมากๆค่ะ

A: เป็นกุศล เป็นบารมีของพวกเราทุกคนที่พากเพียรภาวนาประพฤติปฏิบัติธรรมกันอยู่อย่างต่อเนื่องค่ะ

ความทุกข์ในโลกมีแต่จะมากขึ้น  สงคราม  และภัยพิบัติต่างๆ  เกิดขึ้นแน่นอน 

ถ้าเราประมาท ขาดศีล ขาดธรรม ละเลยการประพฤติธรรมบำเพ็ญภาวนา ชีวิตจะพ้นจากความทุกข์ที่กำลังจะมาได้ยาก

ผู้ที่ประพฤติในธรรมเท่านั้น ที่จะปลอดภัยในวัฏสงสารนี้ 

Q:: หนูมีคำถามค่ะ จริงมั้ยคะที่ว่าเมื่อปฏิบัติไปเราจะเห็นกิเลสหรือด้านที่ไม่ดีของเราชัดเจนขึ้น แต่ถ้าบางคนที่ไม่เห็นเลย มันหมายความว่ายังไงคะ? 

A:: จริงค่ะ 

ถ้าเราปฏิบัติธรรมอย่างถูกต้อง เราจะเห็นกิเลสของเรา เห็นความชั่วร้ายในจิตใจเราได้ชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ 

และเราจะเห็นตัวกิเลสในผู้อื่นด้วยเช่นกัน 

เพราะการปฎิบัติธรรม ทำให้จิตเรามีปัญญา มีสติตามรู้ความคิดและการกระทำของตนเอง มีสัมปชัญญะ จิตจะมีความละเอียดอ่อน ว่องไวต่อสิ่งที่เกิดขึ้นในจิต จึงรับรู้ความคิดที่เป็นกุศลและอกุศลได้ชัดเจน ทั้งกิเลสในตนและกิเลสในผู้อื่น

การปฎิบัติธรรม(ที่ถูกต้อง) ทำให้จิตเป็นสัมมาทิฏฐิขึ้นจนจิตตรงตามความเป็นจริง ไม่มีทิฏฐิที่คลาดเคลื่อนอีกเลย

คนที่ปฏิบัติธรรมแล้วได้ผลจากการปฏิบัติ จะต้องมีการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นทุกคน จะต้องค่อยๆลด  ละ เลิก ในการกระทำสิ่งที่ไม่ดี ทั้งทางกาย วาจา ใจ ก็เพราะเห็นตัวกิเลสได้ชัดเจนขึ้นนั่นเอง 

สำหรับผู้ที่ยังไม่สามารถเห็นกิเลสภายในจิตตน ก็จะยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงจากภายในไปในทางที่ดีขึ้นได้อย่างชัดเจน

Q:: ขอบคุณค่ะอาจารย์ รบกวนขอคำแนะนำสำหรับผู้ที่ยังไม่เห็นกิเลสได้ชัดเจน ถึงแม้ว่าจะปฏิบัติมานานแล้ว ด้วยค่ะ 🙏🙏

A:: ไม่ต้องไปฝึกอะไรเป็นพิเศษค่ะ การปฎิบัติวิปัสสนาอย่างที่เราทำอยู่อย่างต่อเนื่อง จะทำให้ตัวสติของเรา เข้มแข็งขึ้น และว่องไวขึ้น ตามรู้เท่าทันตัวเรา ใจเราได้มากขึ้นได้เอง

เราจะเห็นความขุ่นใจอยู่ในตัวขึ้นมาได้เอง และเราก็มักจะรู้สึกบนร่างกายขึ้นมาได้เอง นี่คือการที่สติกลับมาอยู่กับตัวเราแล้วค่ะ

เคยเป็นไหมคะ ที่เวลาเรามีความขุ่นใจ ด้วยเรื่องใดเรื่องหนึ่งขึ้นมา แล้วใจของเราก็รู้ว่าในใจกำลังมีความโกรธอยู่ 

ในขณะนั้นความขุ่นใจเดิม ก็ยังเกิดอยู่ ส่วน ‘ใจ’ ที่เห็นความโกรธ ความขุ่นใจ นั้นก็เกิดตามมาติดๆ

นี่แหละค่ะ คือการที่เรากำลังเห็นกิเลสตนเอง คือ กำลังเห็นตัวโทสะกิเลสในใจตนเอง

ความขุ่นใจทีแรก เกิดจากโทสะกิเลส ที่ฝังลึกอยู่ในจิตของเราแต่ละคน 

ส่วนการที่เรารู้ถึงความโกรธนั้น ของเราคือ ตัวสติ อันเป็นผลจากการฝึกวิปัสสนา

บางคน พอเห็นความโกรธของตนเอง ก็ยังไปหงุดหงิด ผิดหวัง เสียใจ กับตัวเองก็มี หงุดหงิดว่าเราปฏิบัติธรรมแล้ว แต่จิตใจยังโกรธอยู่ 

แท้จริงแล้วการที่เขาเห็นความโกรธของตนเอง นี่คือสติเห็นกิเลสค่ะ

7 ก.พ. 67