Q: ระหว่างที่นั่งมันมีความคิดตลอด เหมือนบอกตัวเองว่าเป็นอนิจจัง ทุกอย่างเราเป็นคนเลือกเอง 

ไม่สามารถห้ามความคิดได้ ไม่ทราบว่านั่งผิดรึเปล่าครับ?

A: เวลามีความคิดขณะปฏิบัติ

ถ้าเป็นความคิดนอกเรื่องราว นอกธรรมะ มักเป็นความฟุ้งซ่าน

ถ้าเป็นเช่นนี้ ต้องเพิ่มกำลังของสติ และสมาธิ ตั้งใจให้แน่วแน่ขึ้น สู้กับกิเลสตัวนี้ให้จริงจังขึ้น และให้ต่อเนื่องขึ้นแต่ก็ไปกดไปไม่ห้ามความคิด

แต่ให้รู้ให้ทันว่าจิตขณะนี้กำลังคิดอยู่

รู้จักจิตตัวคิด 

แต่ไม่ไปคิดตามมัน ไม่ลงรายละเอียด ไม่เข้าไปคิดถึงเรื่องราว นั้นๆต่อ ดึงจิตเข้ามาสู่กรรมฐานหลักจะเป็นลมหายใจหรือเวทนาก็ได้

แต่ถ้าความคิดเป็นเรื่องอย่างที่เล่ามา คือเป็นการทำความเข้าใจในธรรมะ อันนี้เป็นความคิดที่เป็นตัวปัญญา อันเกิดจากการปฏิบัติวิปัสสนา ความคิดนี้เรียกว่า ธัมมวิจย (ธรรมวิจัย)

เป็นการวิเคราะห์วิจัยปรากฏการณ์ทางธรรมที่ขึ้นมาด้วยปัญญาจากการปฏิบัติ ความคิดนี้จะเกิดเมื่อธรรมะเดิน 

ต้องเข้าใจก่อนว่าธรรมะ ไม่ใช่เป็นเพียงเรื่องของศาสนา 

แต่เป็นสัจธรรมอันสูงสุด หรือคือความจริงตามกฎธรรมชาติของโลกที่พระบรมศาสดาทรงรู้แจ้ง

คำว่าพุทธะ คือ ผู้ที่มีปัญญารู้แจ้งถึงความจริงของโลกนั้น

ดังนั้นเมื่อปฏิบัติไป ผู้ปฏิบัติจะค่อยๆเข้าใจ ค่อยๆเห็นความจริงของธรรมชาติอย่างแจ่มแจ้งคุณ

คือรู้ว่าสรรพสิ่งล้วนไม่คงทน ไม่เที่ยง ไม่มีตน 

ที่ยึดมั่นถือมั่นจึงคลายลงเพราะความรู้แจ้งนั้น

จิตจึงเบาและสงบสุขได้

ดังนั้นถ้าความคิดในทำนองวิจัยธรรมะที่ปรากฏขึ้นในขณะปฎิบัติ ให้ทำความเข้าใจ ต่อธรรมะที่เราได้เห็น โดยให้ทำความเข้าใจในระดับหนึ่งแต่ก็ต้องระวังไม่ไปชุ่มแช่คิดต่อยอดให้เสียกระบวนการปฏิบัติของเราเพราะจะกลายเป็นความฟุ้งซ่านได้

กล่าวคือเมื่อรู้แล้ว เข้าใจแล้วก็เดินหน้าปฏิบัติต่อไป

กุศลจากการขบคิดธรรมะในขณะปฎิบัติเป็นสิ่งที่ดี 

แต่ไม่ลึกซึ้งเท่ากุศลอันเกิดจากการปฏิบัติให้ธรรมะปรากฏเอง

การปฏิบัติที่ถูกต้อง จะเปิดประตูปัญญาบานแล้ว บานเล่า และผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติถูกต้องจะมีปัญญาลึกซึ้งแยบยลขึ้นไปเป็นลำดับ ภูมิธรรมจะเลื่อนชั้นขึ้นเป็นลำดับ🌷

12/8/17