Full stack proqramlaşdırma, veb tətbiqlərinin bütün mərhələlərində — istifadəçi interfeysindən (frontend) server və verilənlər bazası idarəçiliyinə (backend) qədər işləməyi əhatə edən bir sahədir. Full stack proqramçılar, bir tətbiqin bütün hissələrini inkişaf etdirmək və inteqrasiya etmək üçün lazım olan bilik və bacarıqlara malikdirlər.

Karyera İmkanları

Full stack proqramçıları, bir çox sektorda, o cümlədən startaplarda, korporativ mühitlərdə və sərbəst iş imkanlarında çalışa bilərlər. Bu sahədəki mütəxəssislər, öz bilik və bacarıqlarını daim inkişaf etdirməli, yeni texnologiyaları izləməli və tətbiq etməlidirlər.

Full stack proqramlaşdırma, geniş bilik və bacarıq tələb edən dinamik bir sahədir. Proqramçılar, bir tətbiqin bütün mərhələlərində çalışaraq, istifadəçi təcrübəsini optimallaşdırmaq, texniki problemləri həll etmək və layihənin müvəffəqiyyətini təmin etmək üçün çox yönlü bacarıqlara malik olmalıdırlar. Bu sahədə inkişaf edən texnologiyalar və metodologiyalar, full stack proqramçıları üçün yeni imkanlar hazırlayır və peşəkar inkişafa imkan tanıyır. 

Full Stack Proqramlaşdırmanın Tərkibi

1. Frontend (İstifadəçi İnterfeysi):

   • HTML (Hypertext Markup Language): Veb səhifələrinin strukturunu hazırlamaq üçün istifadə olunur. Saytın müxtəlif elementlərinin, məsələn, başlıqlar, mətnlər, şəkillər və s. təşkilini müəyyən edir.

   • CSS (Cascading Style Sheets): HTML elementlərinin dizaynını tənzimləmək üçün istifadə olunur. Rənglər, fontlar, boşluqlar və layoutlar CSS ilə idarə edilir.

   • JavaScript: Veb səhifələrinə dinamiklik əlavə edir. İstifadəçi qarşılıqlı təsirlərini, animasiyaları və asinxron sorğuları (məsələn, AJAX) təmin edir.

   • Frontend Çərçivələri: React, Angular, Vue.js kimi çərçivələr, proqramçıların daha səmərəli və modulyar frontend kodu yazmalarına kömək edir.

2. Backend (Server Tərəfi):

   • Proqramlaşdırma Dilləri: Node.js (JavaScript), Python (Django, Flask), Ruby (Ruby on Rails), PHP, Java (Spring), C# (.NET) kimi dillər server tərəfdə proqram inkişafı üçün geniş istifadə olunur.

   • Verilənlər Bazası İdarəetməsi: SQL (məsələn, MySQL, PostgreSQL) və NoSQL (məsələn, MongoDB) verilənlər bazalarının idarə olunması. Verilənlərin saxlanması, sorğulanması və yenilənməsi burada həyata keçirilir.

   • API (Application Programming Interface): Backend server ilə frontend arasında məlumat mübadiləsini təmin edən interfeyslərdir. RESTful API və GraphQL bu sahədə istifadə olunan məşhur standartlardır.

3. DevOps və Hosting:

   • Versiya İdarəetməsi: Git, layihələrin versiyalarını izləmək və komanda işini asanlaşdırmaq üçün istifadə olunur.

   • Mühit İdarəetməsi: Docker, Kubernetes kimi konteyner texnologiyaları tətbiqlərin müxtəlif mühitlərdə (inkişaf, test, istehsal) daha asan idarə olunmasına kömək edir.

   • Hosting və Bulud Xidmətləri: AWS, Google Cloud, Azure, Heroku kimi platformalar, tətbiqləri yerləşdirmək üçün istifadə olunur.

Full Stack Proqramlaşdırma Bacarıqları

1. Texniki Bacarıqlar:

   • HTML, CSS, JavaScript və müasir frontend çərçivələrinin (React, Angular, Vue) dərin bilikləri.

   • Backend dilləri (Node.js, Python, Ruby, PHP) və müvafiq çərçivələr.

   • Verilənlər bazası dizaynı və SQL dilinin istifadəsi.

   • API dizaynı və interfeys kommunikasiyaları.

2. Problem Həll etmə Bacarıqları:

   • Kompleks problemləri analiz etmək və həll yolları tapmaq qabiliyyəti.

   • Məlumatların strukturlarını və algoritmləri anlamaq.

3. Layihə İdarəetməsi:

   • Layihələrin planlaşdırılması, icrası və izlənməsi. Agile metodologiyaları (Scrum, Kanban) ilə tanışlıq.

4. Ünsiyyət Bacarıqları:

   • Komanda üzvləri və müştərilərlə effektiv ünsiyyət qurma qabiliyyəti.

Full Stack Proqramçıların İş Prosesi

1. Tələblərin Analizi: Müştəri tələblərini başa düşmək və layihənin məqsədini müəyyən etmək.

2. Dizayn: Proqramın arxitekturasının və interfeysinin dizaynı. Wireframe və prototiplərin hazırlanması.

3. İnkişaf: Frontend və backend inkişafının paralel olaraq aparılması.

4. Test: Tətbiqin müvafiq testlərdən (unit, integration, end-to-end) keçirilməsi.

5. Yerləşdirmə: Tətbiqin hosting platformasına yerləşdirilməsi.

6. Dəstək və Yeniləmə: Tətbiqin davamlı monitorinqi, yeniləmələr və istifadəçi dəstəyi.

Full Stack Proqramlaşdırma Alətləri

• Frontend Alətləri: React, Vue.js, Angular, Bootstrap, Tailwind CSS.

• Backend Alətləri: Express.js (Node.js üçün), Django (Python üçün), Ruby on Rails (Ruby üçün), Laravel (PHP üçün).

• Verilənlər Bazası: MySQL, PostgreSQL, MongoDB, SQLite.

• Versiya İdarəetmə: Git, GitHub, GitLab, Bitbucket.

• CI/CD Alətləri: Jenkins, Travis CI, CircleCI.

Full Stack Proqramlaşdırmanın İnkişaf Mərhələsi

1. Mikroservis Arxitekturası: Tətbiqlərin daha modulyar və çevik olması üçün mikroservis yanaşmalarının istifadəsi artmaqdadır.

2. Süni İntellektin İnteqrasiyası: Veb tətbiqlərinə AI və ML funksiyalarının əlavə edilməsi, daha ağıllı və interaktiv sistemlərin hazırlanmasına kömək edir.

3. Asan İstifadəçi İnterfeysi: Daha intuitiv və istifadəçi dostu interfeyslərin dizaynı.

4. Bulud Hesablama: Bulud texnologiyalarının geniş yayılması, tətbiqlərin daha sürətli və daha asan yerləşdirilməsinə imkan tanıyır.