LEGENDARIUM ALBERT RIGA

Charlemagne Grensregio is een voorbeeld van een grensoverschrijdend samenwerkingsverband, waarbij eerst gestreefd wordt naar territoriale samenwerking met eventuele staatkundige implicaties, maar de samenwerkende partijen tijdens het voorbereidende overleg kiezen voor functionele samenwerking zonder staatkundige betekenis. In oktober 2009 spreken de belangrijkste politici van de stadsregio’s Parkstad en Aken hun ambitie uit om een Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking of Eurodistrict op te richten in de vorm van een letter of intent.
De gesprekken hier over worden gestart, maar onderweg, verschuift de discussie over het Eurodistrict in de richting van een meer pragmatische benadering. Geleidelijk verschuift de gedachte aan territoriale samenwerking naar de achtergrond. Ander half jaar na de ondertekening van de letter of intent wordt er in plaats daarvan onderhandeld over de Arbeitsgemeinschaft. Dit is een gemakkelijke samenwerkingsvorm, zonder wettelijke status en vrij van juridische kwesties die worden verwacht als men overgaat tot oprichting van een Eurodistrict.
De vrees bestaat dat de oprichting van een Eurodistrict extra bureaucratie met zich mee brengt. Er bestaan ook twijfels over de vraag of de regio voldoende kritische massa heeft om een Eurodistrict te kunnen worden. De Arbeitsgemeinschaft is tamelijk flexibel. Ze vereist niet een specifiek stelsel van organen of formele procedures zoals het Eurodistrict. Bovendien hoeft de Arbeitsgemeinschaft niet erkend te worden door een hogere overheid. Het is geen quasi-overheid. Deze heeft geen last van bestuurlijke tweeslachtigheid of staatkundige dubbelzinnigheid.
De leden van het samenwerkingsverband zijn drie gemeenten, te weten Aken, Heerlen en Vaals, de stadsregio Parkstad, de stedenregio Aken, en de Duitstalige gemeenschap van België.
De werkgemeenschap ziet als haar taak om in deze regio een gemeenschappelijke economische ruimte te ontwikkelen. De regio moet zich meer dan tot nu toe etaleren als metropoolregio in het centrum van Europa. Over de grenzen van de Euregio Maas Rijn heen zijn verbindingen te maken met netwerken in en buiten Europa.
Bij Charlemagne Grensregio valt op, dat geen enkele Franstalige gemeente eraan deelneemt. Dat is vreemd. In het grensgebied zijn Franstalige gemeenten zoals Plombières, Waimes en Malmedy gesitueerd. Het grote industrieterrein East Belgium Park ligt behalve in Eupen en Lontzen, ook in de Franstalige gemeenten Welkenraedt en Baelen. De Duitstalige gemeenschap van België valt onder het Waalse gewest. Deze ontwikkeling naar een Germanofone grensregio is misschien niet toevallig. Misschien wordt Charlemagne Grensregio ontwikkeld in een competitie tussen de stadsregio’s van Aken en Luik. De stedenregio van Aken heeft minder volume dan de agglomeratie van Luik. De creatie van de Charlemagne Grensregio betekent een vergroting van de invloedssfeer van Aken. Deze nieuwe stedelijke omgeving van Aken, Heerlen en Eupen kan zich meten met het stedelijke gebied rondom Luik. De ontwikkeling kan een voorbode zijn van de toekomst. In de toekomst zien we misschien in het gebied van de Euregio Maas Rijn niet een enkele metropoolregio verschijnen, maar twee grote agglomeraties, de ene is de agglomeratie van Luik, en de andere Charlemagne Grensregio.

Wordt vervolgd.