ช่วงนี้มีข่าวคราว กล่าวถึงปรากฏการณ์ทางธรรมชาติชนิดหนึ่ง ที่เรียกว่าเมื่อเห็นแล้วยังกะต้องมนต์หยุดชะงัก มองด้วยความสนเท่ห์ และไม่อยากกระพริบตา ถ้าเทียบเคียงว่าปรากฏการณ์เช่นนี้เป็นที่สนใจอย่างไรในกลุ่มผู้รักธรรมชาติ และนักปักษีวิทยา ก็บอกได้ว่ามีผู้สนใจมากมาย แม้กระทั่งตัวเองก็ได้รับข่าวเรื่องนี้หลายครั้งในรอบอาทิตย์ที่ผ่านมา อีกทั้งแหล่งข่าวและวารสารต่างๆนำมากล่าวถึงเช่น NewSciencetist, Wired Science และ อื่ื่นๆ โดยเป็นการนำภาพและวีดีโอนี้มาประกอบการหาคำตอบ ที่อธิบายได้ด้วยวิทยาศาสตร์สาขาต่างๆ
ที่มา: Image: ad551/Flickr
เชิญชวนลองดูภาพ VDO ของฝูงนกจำนวนมากเป็นพันๆตัว ที่เป็นมวลกลุ่มก้อนขนาดใหญ่ เคลื่อนทีไปด้วยกัน พลิกพริ้วไปมา (twist & turn) จากภาพเป็นบันทึกวีดีโอขณะที่ผู้บันทึกและเพื่อนพายเรือเล่นในแม่น้ำแชนนอน ที่ประเทศไอร์แลนด์ เป็นสิ่งที่ไม่คาดคิดและด้วยความเป็นมือสมัครเล่น แต่สามารถใช้สติควบคุมความตื่นเต้นต่อภาพเบื้องหน้า ไม่ให้มือสั่นไหวขณะถือกล้องวีดีโอบันทึกภาพ ขณะที่เรือก็โคลงไม่น้อย (คงนึกถึงภาพ.. เท่าที่ได้ไปไอร์แลนด์ แม่น้ำแชนนอนก็กว้างใหญ่ไม่น้อย คล้ายๆเจ้าพระยาของไทย) การได้ภาพเช่นนี้ มาแบ่งปันเป็นสิ่งที่ได้รับคำชมมากมาย ขณะเดียวกันมีผู้สนใจเรื่องเสียงของนกจำนวนมากขณะที่เคลื่อนที่เป็นมวลก้อนใหญ่ขนาดนั้นเช่นกัน การกำหนดทิศทางและพร้อมที่สมาชิกในกลุ่มสามารถทำได้ทันที เป็นพฤติกรรมที่น่าสนใจของนกกลุ่มนกกิ้งโครง (คล้ายๆนกเอี้ยงสาริกา) มีข้อสงสัยว่าการจัดระบบการบินทำได้อย่างไรที่จะหลีกเลี่ยงการชนกัน และใครกำหนดทิศทาง และอื่นๆที่น่าสนใจ มีงานวิจัยที่เกี่ยวข้องหลายชิ้น (ใครสนใจภาคภาษาอังกฤษ ก็มีให้อ่านด้านล่างค่ะ...จาก Weird Science..( อ้อ เพิ่มเติม..wired หมายถึงประหลาดค่ะ)
รู้ไหม๊ว่า?? ในม.อ.ปัตตานีก็มีปรากฏการณ์ (Phenomena) เช่นนี้ กล่าวคือในช่วงฤดูอพยพของนกกิ้งโครง (Starling) ซึ่งมักจะมีมากในช่วงธันวาคม-มีนาคม กลุ่มนกจำนวนมากบินหมุนวนเป็นก้อนขนาดใหญ่ คล้ายกับการแปรขบวน บ่งชี้ปริมาณนกที่มากเช่นกัน หมุนพริ้วไปมา และขณะที่พลิกหมุนไปพร้อมๆกัน สีีของปีกตัดกับสีด้านท้อง และเมื่อต้องแสงอาทิตย์ยามเย็นด้วยละก็...สวยน่ามอง..ใครจะลองคาดเดาว่าจำนวนนกมีมากมายเท่าไหร่?? ก็ให้สังเกตว่าช่วงที่นกกิ้งโครงอพยพมายังม.อของเรานั้น บริเวณต้นสน (ที่เหลือรอดจากการถูกโค่น ) ขนาบแนวรั้วสองข้างประตูใหญ่ทางเข้ามอ.ด้านหน้า เสียงนกกิ้งโครงที่เกาะพักนอนออกจะเซ็งแซ่ ร่วมกันให้พรผู้ที่ผ่านไปมา นกกิ้งโครงกลุ่มนี้จะบินมาเป็นมวลหมู่ แปรขบวนพลิกพริ้วไปมา ช่วงเวลาเย็นก่อนจะกลับเข้าพักนอน นัยว่าเทคนิคการแปรขบวนอย่างนั้นเพื่อพรางศัตรู โดยศัตรูที่จะทำร้าย ก็จะตาลายไม่รู้จะเล็งตัวไหนดี..555..อย่าลืมเฝ้าติดตามนะค่ะ....ถึงแม้ว่าปริมาณของนกจะน้อยกว่าภาพข้างต้น..แต่เทคนิคเดียวกันซึ่งดูราวจะเป็นพฤติกรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของกลุ่มนกกิ้งโครง.
ส่วนอีกชนิดได้แก่ นกเด้าลมเหลือง (Yellow wagtail) ที่ได้กล่าวไว้ในบล็อก "วีรกรรมผาดโผนของเพื่อนตัวน้อย"..นกกลุ่มนี้จะมีขนาดเล็กกว่านกกิ้งโครงมาก หลังจากบินมาเป็นก้อน มวลขนาดใหญ่ บินมาก่อนค่ำ และวนไปมา จนได้ที่ ก็จะดำดิ่ง..drop dead?? ไปยังต้นแสมเพื่อเข้าที่พักนอน บริเวณหาดเลนของ มอ.ปัตตานีขอเงรา..จัดได้ว่าเป็น"Amazing Mor-Or".. แล้วคอยเฝ้าดูนะค่ะ น่าตื่นเต้นประทับใจ และสวยไม่น้อยเลย...เอาไว้คอยอ่านข่าวประกาศว่าเริ่มเห็นปรากฏการณ์นี้ได้เมื่อไหร่ค่ะ
Video of a massive starling flock turning and twisting over a river in Ireland has gone viral, and with good reason. Flocking starlings are one of nature’s most extraordinary sights: Just a few hundred birds moving as one is enough to convey a sense of suspended reality, and the flock filmed above the River Shannon contained thousands.
What makes possible the uncanny coordination of these murmurations, as starling flocks are so beautifully known? Until recently, it was hard to say. Scientists had to wait for the tools of high-powered video analysis and computational modeling. And when these were finally applied to starlings, they revealed patterns known less from biology than cutting-edge physics.
Starling flocks, it turns out, are best described with equations of “critical transitions” — systems that are poised to tip, to be almost instantly and completely transformed, like metals becoming magnetized or liquid turning to gas. Each starling in a flock is connected to every other. When a flock turns in unison, it’s a phase transition.
At the individual level, the rules guiding this are relatively simple. When a neighbor moves, so do you. Depending on the flock’s size and speed and its members’ flight physiologies, the large-scale pattern changes. What’s complicated, or at least unknown, is how criticality is created and maintained.
It’s easy for a starling to turn when its neighbor turns — but what physiological mechanisms allow it to happen almost simultaneously in two birds separated by hundreds of feet and hundreds of other birds? That remains to be discovered, and the implications extend beyond birds. Starlings may simply be the most visible and beautiful example of a biological criticality that also seems to operate in proteins and neurons, hinting at universal principles yet to be understood.
Video: Liberty Smith & Sophie Windsor Clive, Islands and Rivers/Vimeo