Manasollasa मानसोल्लास
Bhulokamalla Somesvara, 1129
Embedded Files
This Sanskrit encyclopædia, also called Abhilashitarthachintamani अभिलाषितार्थ चिन्तामणि , was composed in 1129 at the request of Somesvara III, king of the Indian Chalukya dynasty. It is divided into 5 Vimsatis, each vimsati contains 20 adhyaya i.e chapters.
The fifth and last vimsati named « Krida Vimsati » described several games (krida) played by the Royal Court. Among these games, there are the dice games in chapter « Pasaka Krida » (adhyaya 13) and more particularly the « Golaka-Krida » गोलकक्रीडने (V n°652-653) similar to the current Backgammon. Golaka-Krida was played with 2 or 3 cubic dice called golaka (V n°704).
Vimasati 5 - Adhyaya 13 - V n° 634-711
V n° 634-638
विंशत्यङ्गुलविस्तारं फलकं वरदा रुजम् ।
चतु वितस्तिकं दैर्घ्य(र्घ्यं) विंशत्यङ्गुलमुच्छ्रये ॥ ६३४ ॥
ग्र(गृ)हास्तत्र प्रकर्तव्याश्चत्वारो विंशतिस्तथा ।
चतुरङ्गुलविस्तारा दैर्घ्येण च नवाङ्गुला ॥ ६३५ ॥
वृत्ता(ता)यता द्विपङ्क्तिस्था(स्थाः) षट्कद्वयविराजिता(:) ।
पङ्क्तिद्वितयमध्ये च त्यजेदेकाङ्गुलभ(लम्बु) वम् ॥ ६३६ ॥
कुचाकारा प्रकर्तव्या अङ्गुलित्रितयोच्छ्रिता ।
सार्धद्व्यङ्गुलविस्तारा दन्तिदन्तसमुद्भवा ॥ ६३७ ॥
दश पञ्च सितास्तत्र दशपञ्च विचिन्त्रिता(:) ।
त्रिंश देता: समाख्याता: सार्य: प्रांशु(पाश)ककेलिषु ॥ ६३८ ॥
Pasaka Krida is played on a board (phalaka) made of wood (daru) almost 1m long, 40cm wide and 40 cm high. On this board, 24 rounded (vrttayata) houses (grha) measuring 8cm wide and 18cm long are arranged in 2 rows at a distance of 2cm each. In this game, the pawns (sarika) are in the shape of breast (kucha) each measuring 6cm long and 3cm wide. These pawns are usually made of ivory. 15 pawns are white and 15 are colored (citrita or vicitrita), so there a total of 30 pawns. The white pawns have to be brought to the white houses and colored pawns to the colored houses. This game is called Pasaka Krida since dice (pasaka) are used for playing it.
V n° 639-641 : Catussarika ["4 pawns" variant]
द्वे द्वे शिरसि संयोज्ये पाण्डुरे चित्रिते तथा ।
सित(शिर:)सारीदिशो भागे षष्ठे गेहे विचि त्रिता(:) ॥ ६३९ ॥
चतस्र: स्थापनीयास्ता बहि: षट्सु गृहेषु च ।
चतस्रश्चचतुरर्थे(स्तु चतुर्षु) स्युरू(रू)पशीर्षे तु पञ्च ता(:) ॥ ६४० ॥
एवं सिताश्च कर्तव्याश्चतु:सारीष्वयं विधि: ।
कथ्यते पञ्चसारीक: क्रम: स्थापनकर्मणि ॥ ६४१ ॥
2 pawns in each room are placed on the top (on « head » or sirasi), one side white and the other colored. 4 pawns of the same color are placed in the 6th house, 4 pawns in the 4th house further and 5 pawns at the opposite ending. The position of the remaining white pawns is analogous. This is the Catussarika variant. Now, Panchasarika method is given.
V n° 642-643 : Panchasarika ["5 pawns" variant]
पञ्च मूर्धनि कर्तव्या: पञ्च स्यु द्वादशे ग्र(गृ)हे ।
अन्यपङ्क्तावपि स्था प्या: पञ्च षट्के तु सद्मनि(नाम्) ॥ ६४२ ॥
एवं पञ्चदश स्थाप्या अन्यवर्णाश्च सारय: ।
इत्येवं पञ्चसारीके कथित: स्थापने क्रम: ॥ ६४३ ॥
5 pawns are placed on the top, 5 pawns of the other color in the 5th house further and 5 pawns on the 6th house further. Thus 15 colored pawns are to be placed in different houses. This is the Panchasarikas variant.
V n° 644-647 : Quick variant
तात्कालिकेऽपि पञ्चस्य वक्ष्यते स्थापनक्रम: ।
सार्यै द्वे शिरसि स्थाप्ये एकी(का) च तदनन्तरम् ॥ ६४४ ॥
अन्या(न्ये)षट्के गृहे पञ्च पञ्चापि तदनन्तरम् ।
अपशीर्षेऽन्यपङ्क्तौश्च धार्या(सार्य:) पञ्चैकवर्णिका(:) ॥ ६४५ ॥
आरभ्य शिरस(स:) स्थाप्ये द्वे द्वे ष ष्ठगृहावधि ।
अन्यपङ्क्ताविमा: स्थाप्या: पञ्च द्वा(वा)दश सारय: ॥ ६४६ ॥
गृहाद् द्वितीय मा(यादा)रभ्य गेहे गेहे द्वयं द्वयम् ।
एकवर्णा न्यसेच्छा(त्सा)री यावच्छष्ठनिकेतनम् ॥ ६४७ ॥
Now, the quick variant. 2 pawns are placed at head and one in the next house and others in 6th house, next 5 pawns in single colour are placed. At the end (apasirse) of the other row, are placed 5 pawns of (also) the same color. At the beginning 2 pawns are placed at top and 2 and 2 are placed in other lines so altogether 12 pawns.
V n° 648-649 : Potali Vinyasa [« Bundle arrangement »]
ततोऽन्यवर्ण(र्णानि) सर्वा(र्वां)स्तान्नि क्षिपेत्सप्तमे गृहे ।
द्वौ सारौ दशमे वेश्मन्येका एकादशे पुन: ॥ ६४८ ॥
द्वादशेप्येव ए(मे)क: स्यादेकसारीऽवशीर्षके ।
एवं पोटलिविन्यास: कथित: सोमभूभुजा ॥ ६४९ ॥
After leaving one house, 2 pawns are placed in each house; one coloured one in each house are placed upto 6th house. Then all coloured pawns are placed in 7th house. 2 pawns in 10th house; one in 11th and one in 12th house and one in opposite ending (avasirsake) are to be arranged. Thus Potali Vinyasa [« Bundle arrangement »] is explained by King Somesvara.
V n° 650-651 : Antarasarika [« Inner-Pawn» variant]
द्वि(द्वे) शीर्षे तदनुस्थाप्याश्चतस्र: सारिका: पृथक् ।
अनावृ(वृ)त्यास्तत(च ता)स्तिस्र: स्थाप्या: पञ्चसु वेश्मसु ॥ ६५० ॥
द्वादशे पूर्ववर्णा: स्यु: पञ्च, पङ्क्त्यन्तरं पुन: ।
चतस्रो दशमे गेहे न्यासो म(ह्य)न्तरसारिके ॥ ६५१ ॥
2 pawns on the top, 4 pawns are placed separately; 3 are placed in the following 5 houses. 5 pawns are placed in the 12th house after an empty one; 4 pawns in the 10th house below. This is the Antarasarika variant.
V n° 652-653 : Golaka Krida
सार्यौ(र्यौ) च शिरसि स्थाप्ये षष्ठे पश्चान्यवर्णिका(का:) ।
तिस्रोऽष्टाय(ष्टमे) तथा पञ्च द्वादशे पूर्ववर्णिका(का:) ॥ ६५२ ॥
अन्यसामपि सारीणामेवमेव निवेशनम् ।
गोलकक्रीडने प्रोक्त(क्त:) सारीणां स्थापनक्रम: ॥ ६५३ ॥
2 pawns (of a color) are placed on the « head », whereas 5 pawns of the other color are in 6th house and 3 pawns in the 8th house, and 5 further pawns of the first color in the 12th house.
Other pawns are placed as per order. Thus the arrangement of pawns in Golaka Krida is explained.
V n° 654-661
पाशकौ द्वौ प्रकर्तव्यौ तर्जनीमात्र(त्र)कौ शुभौ ।
चतुरस्रौ समौ श्लक्षणौ गजदन्तविनिर्मितौ ॥ ६५४ ॥
तयोश्चतुर्षु पार्श्वेषु तिलकाकारबिन्दव: ।
कर्तव्या दायसंज्ञार्थं तेषां स्थानं निगद्यते ॥ ६५५ ॥
चतुरस्राय(न्ते त)तो मध्ये पञ्चकोऽसौ प्रकीर्तित: ।
पर्यन्त(न्ते) वज्रसङ्काशौ द्वौ बिन्दू द्विकमुच्यते ॥ ६५६ ॥
मध्ये पञ्चक सङ्काश(:) प्रान्तयोर्व ज्रसन्निभौ ।
त्रिकं दाय(यं ) विजानीयात्सारीक्रीडाविचक्षण(:) ॥ ६५७ ॥
द्विकमध्ये द्वयं कुर्याद् बिन्दुजालं पवित्रभम् ।
चतुष्कं नाम तं विद्याद्दायं दायविशारद: ॥ ६५८ ॥
द्विकद्वयं त्रिकद्वन्द्वं चतुष्कयुगलं तथा ।
पञ्चकं(क) द्वितयं चेति समा दाया(:) प्रकीर्तिता: ॥ ६५९ ॥
द्वित्रिकौ द्विचतुष्कौ च तथा च द्विकपञ्चकौ ।
त्रिचतुष्क स्तथा दायो दायोऽन्यस्त्रिकपञ्चकौ(क:) ॥ ६६० ॥
चतुष्कं(ष्क) पञ्चकं चैवं दश दाया: प्रकीर्तिता: ।
तै: स्व(श्च)क्रीडां (डा) प्रकर्तव्यौ (व्या ) दायौ(यै:) द्यूतविशारदै: ॥ ६६१ ॥
The dice (pasaka) are made of ivory (gajadantavinirmita), in the size of index finger (tarjanimatraka) and in square shape. There are smooth, equal and good to look at and auspicious. The 4 dice sides are marked with black dots like eyes (tilaka) to indicate the throw (daya) :
5, the side with 4 dots and a central dot corresponds to the throw called panchika
2, the side with 2 dots corresponds to the throw called dwika
3, if 3 dots are marked on the die, it is called trika, it gives success according to the discretion of the user
4, in between the 2 dots of dwika, if 2 more dots are marked, it is called chatuska
2-2, 3-3, 4-4, 5-5 (double dwika, double trika, double chatuska, double panchaka) are called samdaya [doublets]. 2-3, 2-4, 2-5 and 3-4 are called srarikapanchakam. 4-5 is called dasadaya. The expert players use these throws.
V n° 662-664
चतुरस्रं प्रकुर्वीत गोलकं वर्तुलाकृति ।
तत्र बिन्दुं प्रदद्याच्च षट्सु पार्श्वेषु बुद्धिमान् ॥ ६६२ ॥
एकद्वित्रिचतु: पञ्चषट्सङ्ख्याका: क्रमेण हि ।
एको बिन्दु(न्दु:) पदाख्य: स्यादन्ये सङ्ख्यानि(ङ्ख्याभि)धा: स्मृता: ॥ ६६३ ॥
क्षितौ विनिक्षिपेदक्षो(क्षौ) ल(च)लितौ भवतो यथा ।
गोलकौ परा(पाश)कौ चापि पक्षपाते(तं) विना नर: ॥ ६६४ ॥
The sides of cubic dice (golaka) are marked with dots.
In order: 1 (called pada), 2, 3, 4 , 5 and 6 round dots.
A man must throw 2 dice (in a game), as well golaka as pasaka, without partiality (in favor of one player or the other) in order to move on Earth.
V n° 665-668
गमश्चश्च विचर: (रो विबन्धश्च) प्रतिबन्ध स्तथा पर: ।
गच्छन्ति सारय: शीघ्रं त स्माद्गम उदाहृत: ॥ ६६५ ॥
इतश्चेतश्च चरणाच्चर इत्यभिधीयते ।
गतिरोधाय यो बन्ध: स निबन्ध: स्मृतो बुधै: ॥ ६६६ ॥
तस्यापि बाधको बन्ध: प्रतिबन्ध: स कथ्यते ।
एवं चतुर्विधो नाम्ना सा रिखेल: प्रकीर्तित: ॥ ६६७ ॥
गंमस्य च चरस्यापि प्रनि(ति)बन्धप्र(नि)बन्धयो: ।
भूलोकमल्लदेवेन वक्ष्यते खेलनक्रम: ॥ ६६८ ॥
The pawns are moved in four styles :
If the pawns move quickly, it is called gama [Running Game],
If the pawns move here and there, it is called cara [Holding Game],
If the pawns stop and move, it is called binding (bandha). If we make a bandha against another bandha, this is called a pratibandha [Backgame],
The bandha that stops other's way is called a blockade (gatibandha). The bandha that helps in avoiding a gama is called by clever players nibandha [Anchor Game].
Thus gama, cara, pratibandha and nibandha are explained by King Bhulokamalla in the method of playing the game.
V n° 669-683
तत्रोत्तमो गम: प्रोक्तो निरपादा नदायत: ।
शिर:स्थिताश्च या: सार्यस्तेचा(स्ताश्चा)ल्पा गममिच्छता ॥ ६६९ ॥
अपशीर्षं नयेद्वेगात्तत्रस्थानां जये(यो) द्रुतम् ।
घटयद् घटयत्सारी न (र्न्)येदू वेगेन यत्नत: ॥ ६७० ॥
निहन्यात्परसारि(री)श्च गो पये नि(न्नि)जसारीका(:) ।
पञ्चमान्मन्दिरादन्त: सर्वा: सारी: प्रवेशयेत् ॥ ६७१ ॥
षष्ठे वा पञ्चमे वापि गेहे सारी न धारयेत् ।
सूक्ष्मेक्षिका न कर्तव्या गमे विजयमिच्छता ॥ ६७२ ॥
द्विर्दायो नैव कर्तव्यो विलम्बस्तेन जायते ।
विबन्ध(लम्बि)त्वं न कर्तव्यं गमनीनाशकं यत: ॥ ६७३ ॥
स्वसारी(रीं)गणयन्तज्ञैर्दा(ज्ज्ञो दा)यवाप्तिं विचारयेत् ।
एवं गम(मे) प्रयुञ्जान: (ने) प्रज्ञया विजयं (यो)द्रुतम् ॥ ६७४ ॥
निबन्धे वा चरे वापि क्रियमाणे परेण हि ।
चरं च प्रतिबन्धं च कुर्वीत गमनं (ने) नर: ॥ ६७५ ॥
गमखेले चरं कुर्याद् बद्धशीर्षे चरे जय: ।
बद्धेऽपि केवले शीर्षे न जयश्चरकारण: ॥ ६७६ ॥
चतुर्थे( र्थं ) पञ्चमे( मं ) गेहे( हं ) सप्तमं च प्रयत्नतः ।
निबध्य यत्नत स्तज्ञश्च खेले जयीभवेत् ॥ ६७७ ॥
प्रसा र्य च निजा( : ) सा रीश्चरो यस्माद्विनश्यति ।
तृतीयं पञ्चमं गेहं यदा बध्नाति खेलकः ॥ ६७८ ॥
शिरोबद्ध( न्ध ) विहीनस्तु तदा खण्डचरः स्मृतः ।
खण्डश्वर( रः )कनिष्ठ श्च द्यूते संशयितो जयः ॥ ६७९ ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सम्पूर्ण सारी ( चर )माचरेत् ।
सि( शि )रस्थिते निबध्नी याद्देशार्यौ(द्वे सार्ये) बन्धकोविदः ॥ ६८० ॥
अन्यास्तु यत्र तत्रस्था निजवे श्मसु यत्नतः ।
पञ्च गेहानि बध्नीयाद् द्वाभ्यां द्वाभ्यां निरन्तरम् ॥ ६८१ ॥
न निःसरन्ति सा र्योऽत्र सम्ब( ब )न्धो मा( धा )रणात्मकः ।
तथा बन्धो विधातव्यो त( य )था खेलप्रवृत्तये ॥ ६८२ ॥
अत्यासन्नवि( नि ) बन्धे तु दा येनैकेन गच्छति ।
तस्मादासन्न( न्न )बन्धोऽयं न कर्तव्यो जयेप्सुभिः ॥ ६८३ ॥
All these tactics are good and gama is the best since gama goes without stopping. The pawns placed at the top should move in gama. If these pawns are moved downward, success will be obtained quickly. While going fast, the opposing pawns should be killed and own pawns should be protected. All the pawns have to enter in their Homefield. Pawns should not be placed in houses 5 and 6. He who wants victory should move quickly (gama) and not slowly (sukshmeakshi). Throws have not to be used to delay the game. Thus delay (vilambana) should not be done as it destroys gama. Wise person thinks twice and protects his own pawns. Thus gama should be used intelligently; then success is definite. gama and pratibandha helps opposing nibandha or cara. When gama is done, cara should be used for victory. When the « head » is blocked (bandhasirsa), cara gives victory. For this, houses 4, 5 and 7 should be blocked (nibandha). So that one can be successful in game. If a player blocks only houses 3 and 5 and without blocking heads (sirobandhavihina), this is called a « partial cara » (khandacara). The « partial cara » is the weakest and success is doubtful in the game. Therefore effort should be made so that all pawns move. Thus expert in bandha (bandha kovida) will manage a complete prime (bandha). If the adversary moves his pawns here and there in his homefield, a prime (bandha) of 5 houses by occuping 2 and 2 in each house. When all pawns occupy the homefield then the prime (bandha) is complete [closed]. For an anchor (nibandha) very near to a prime, can escape with a single throw ; therefore bandha is not to be made in an immediate neighboring house by one who wants success in the game; this is called a far prime (vibandha).
V n° 684-703
एवं विव न्धः कथितः प्रतिबन्धोऽधुनोच्यते ।
आत्मसारीषु मध्येपु(तु) कुर्वीत प्रतिबन्धनम् ॥ ६८४ ॥
निबन्धलक्षणं सर्वं योज्यमत्रापि युक्तितः ।
गमे नष्टे व( च ) रं कुर्याच्च रे नष्टे विबन्धनम् ॥ ६८५ ॥
विबन्धेऽपि पुनर्नष्टे ततः कुर्वीत साहसम् ।
सन्धिचैकद्वि दायानां पातसात( ति )सहिष्णुता ॥ ६८६ ॥
साहसं तत्समाख्यातं विजये वा पराजये ।
द्वाभ्यामपि स्वसारीणां रक्षणं निजमन्दिरे ॥ ६८७ ॥
पञ्चमान्मन्दिरादन्तः सार्या( र्यो ) येन प्रवेशिता( : ) ।
द्वैगुण्यं तेन कर्तव्यं पणस्य निपुणात्मकः( ना ) ॥ ६८८ ॥
अथवाभ्यधिकास्त्वन्तःप्रविष्टासु स्वमन्दिरम् ।
स्वगेहेषु निबन्धे( द्वे )षु पुनस्तेषु पु( प )रेषु च ॥ ६८९ ॥
द्वैगुण्यं तत्र कर्तव्यं पूर्वोक्तस्य पणस्य हि ।
मृतेषु परसारेषु प्रतिबन्धासितेषु च ॥ ६९० ॥
तत्रापि द्विगुणः कार्यः पणो द्यूतविशारदैः ।
निबन्धेन( च ) कृते सारे( रेः ) प्रति बन्धे कृते Sपि वा ॥ ६९१ ॥
पूर्यते लेखन ( खेलनं ) यस्य स कुर्याद्दिगुणं पणम् ।
आत्मनो बहवो दाया जय दा यत्र लेखने( खेलने ) ॥ ६९२ ॥
न्यूनाः परस्य तत्रापि द्विगुणं पणमाचरेत् ।
परेण रभसा पूर्वं कृते तु द्विगुण( णे ) पणम्( णे ) ॥ ६९३ ॥
त्रिगुणस्तत्र कर्तव्यः स्वजयो दृश्यते यदि ।
स्वजये पञ्च दायाश्च पञ्च दायात्प( याः प )रस्य च ॥ ६९४ ॥
समं तत्र प्रकर्तव्यं द्यूतं द्यूतविशारदैः ।
परेषां बहवो दाया द्विगुण( णे ) त्रिगुणं ( णे ) कृते ॥ ६९५ ॥
सञ्ज( संश )ये च समुत्पन्ने दद्यादेके( कं ) विचक्षणः ।
चतुःसारिनिबन्धो( द्वो )ऽयं क्रीडायोगो निरूपितः ॥ ६९६ ॥
इदानीं पञ्चसारी कः कथ्यते लेख न( खेलन ) क्रमः ।
पाशकलितयेनात्र लेखने( खेलने ) विहितो विधिः ॥ ६९७ ॥
गम( मः ) प्रायेण कर्तव्या( व्यो ) दायानां बहुवा( ता ) यतः ।
दैवान्नष्टे गमे प्राज्ञश्वरं वा बन्धमाचरेत् ॥ ६९८ ॥
प्रयत्नं प्रचुरं कुर्या त्सारीर्विगणयन्बुधः ।
तात्कालिक( के ) त्रिपञ्च( पाश )स्य क्रियायोगोऽभिधीयते ॥ ६९९ ॥
पुञ्जके पातनं पूर्वं कर्तव्यं द्यूतकोविदैः ।
त्रिपञ्चदायने पुञ्जः पक्षे( पाते पुञ्ज ) पक्षे पराजयः ॥ ७०० ॥
द्विकद्वयस्य पाते तु पुञ्जपक्ष ( क्षे ) जयो भवेत् ।
तस्मान्न यः प्रधा( दा )तव्य : किञ्चिदभ्यधिको( के ) जयः ॥ ७०१ ॥
पाटलस्याग्रपात( तः )स्या प( त्प )ञ्च वारं निरन्तरम् ।
ततः पाशकपातः स्या त्पर्यायेणोभयोरपि ॥ ७०२ ॥
द्वित्रिस्थितेषु सारेषु पूर्वपाशकपातनम् ।
कियानपि नयो देयो विविधैर्मन्त्रबिन्दुकैः( वेदकैः ) ॥ ७०३ ॥
Now the backgame (pratibandha) is told. When all pawns are brought in the center, it is called Pratibandhanam. Then an anchor (nibandha) should be applied. When gama is lost, cara should be used. If cara is lost, an anchor (nibandha) should be used. If the priming game (nibandha) is also lost, player should be bold.
Whether success is achieved or defeat is faced one should be bold. 2 pawns should be protected in their own houses. With a 5 houses prime, the skillful player doubles the stake (pana). If the opposing pawns are hit and play a backgame (pratibandha), then the stake (pana) is also doubled by expert players. Even when the opposing pawns ames an anchor (nibandha) or a backgame (pratibandha), then the game is closed. Then also the pana is made twice as said earlier. In a game with a lot of profitable throws, also the pana is made twice. If previously [i.e. at the beginning of the game], a hasty double was arranged with the opponent, we should triple the stake when the own victory is in sight then gama should be played with discretion. This is how Catussarika is played.
In Panchasarika, mostly gama should be used, if gama is destroyed by the wish of God, wise player should use a prime (bandha). Full effort should be made by wise in moving his pawns. Panchasarika can also be played with 3 dice. According to expert players, a stack (punja) should be made at first time. If it is made in houses 3 and 5, the other side is defeated. If 2 and 2 are obtained, the stack wins. Bellow (patala) one should make it 5 times.
V n° 704-705
गोलकक्रीडने पातौ( त्यौ ) द्वौ गोलौ यदि वा त्रयः ।
गेहमेकं( क ) पदे( दं ) चाल्याः सप्त षट्के तु सारयः ॥ ७०४ ॥
इतरः पूर्ववत्कल्पो गमो वा यदि वा चरः ।
निबन्धप्रति बन्धौ वा प्रोक्तमार्गेण कोविदैः ॥ ७०५ ॥
Golaka-Krida can be played with 2 or 3 cubic dice (golaka).
As previously mentioned, the gama, the cara, the nibandha, or the pratibandha are played by the player who is familiar with these tactics.
V n° 706-711
ज्ञा नार्थं खेल्यते दाशैस्तज्ञैः (ज्ज्ञैः) सह महीभुजा ।
अत्यासक्तिर्न कर्तव्या तया नाशो भवेद्यतः ॥ ७०६ ॥
आहूतों न निवर्तेत द्यूतादपि रणादपि ।
स्मरन्निति क्ष्मापालो जानीया दक्षलेखनम् (खेलनम्) ॥ ७०७ ॥
अज्ञानाद् धर्मतनयः सर्वस्वं हारितः फलैः (लै) ।
व्यसनेन नलो राजा पुष्करेण जितः पुरा ॥ ७०८ ॥
अति प्रश (स) क्त्या निहतो रुक्मी च हलधारिणा ।
अज्ञानाद्व्यसनाद्वापि को नाम न विनश्यति ॥ ७०९ ॥
त स्मात् ज्ञे( ज्ज्ञे )यं प्रयत्नेन पाशानां खेलनं नृपैः ।
आस क्ति र्नैव कर्तव्या व्यसनोदयकारिणी ॥ ७१० ॥
प्रेयसीभिः समं क्रीडेद्यद्वान्यैस्तु सु खोचितैः ।
पणा स्त एव कर्तव्या हसितं सविलासकम् ॥ ७११ ॥
इतीयं पाशकक्रीडा कथिता सोमभूभुजा ।
Thus for the sake of knowledge King can play the game with slave or scholar but should not play for greediness as it destroys one. This game can lead to ruin.
One should know and remember that:
[in Mahabharata book 2 (Sabha Parva)] Dharmaraja lost everything in dice game because of his ignorance,
[in Mahabharata book 3 (Aranya Parva)] King Nala was defeated by Puskara on account of weekness (vyasana),
[in an appendix to Mahabharata (Harivamsha Parva) in which the gameboard is called astapada] Rukmin was defeated by Baladeva on account of enthusiasm.
Ignorance causes destructions. Therefore the king by effort should prevent the desire for Pasaka Krida. If at all a king wants to play this game, he should play with the Queen or his lovers (preyasi) by using playful and sensual pledges.
Page updated
Google Sites
Report abuse