Alfa kişi olmağı müəyyən edən əsas amil liderlikdir. Bir qrupda və ya təşkilatda lider olmaq alfalığın ən böyük göstəricisidir. Yəni alfalıq qrup dinamikaları daxilində tutulan statusla əlaqəlidir.
Təkbaşına alfa olmağın və ya qrupdan kənarda qalmağın alfalığa mane olduğu düşünülür. Çünki təkbaşına lider olmaq mümkün deyil, bir qrupun lideri olmaq lazımdır. Dominant xarakterli olub alfa xüsusiyyətləri daşıyan, lakin qrup tərəfindən kənarlaşdırılan insanlar da olur. Bu baxımdan, alfalığın bir çox kateqorik xüsusiyyətləri mövcuddur.
Alfa kişi olmaq bir düşüncə tərzidir
Alfalıq, əsas etibarilə, bir düşüncə tərzi ilə əlaqəlidir. Bu baxımdan, real həyatda kimin alfa, kimin isə alfa olmadığını anlamaq çətinləşir. Əgər daim həddindən artıq alfa kişi nümunələri axtarsanız və onları araşdırsanız, əslində onların o qədər də alfa olmadığını, sadəcə vəziyyətdən asılı olaraq davrandıqlarını görərsiniz.
Buna görə də insanları deyil, vəziyyətləri təhlil etmək lazımdır. Birbaşa “alfa oğlu alfa” olan bir kişini təsəvvür edə bilərsiniz, amma bu, reallıqdan çox fantaziya qurmağa çevrilir. Fantaziyalara qapılsanız, qarşınıza döyüş filmlərinin qəhrəmanları çıxar: uçan, qaçan, hamını döyən, özünügöstərən və qadınlarla münasibət quran filmin baş qəhrəmanı olan alfaları görərsiniz. Amma real həyatda belə insanlar mövcud deyil.
Ona görə də daim alfa kişi axtarmayın. Alfalıq bir düşüncə tərzidir, demoqrafik qrup deyil.
100% Alfa Kişi Deyə Bir Şey Yoxdur
100% alfa kişi deyə bir şey yoxdur. Sosial həyat o qədər mürəkkəbdir ki, sosial statuslar, vəziyyətlər və tarazlıqlar daim dəyişir. İnsan kiçik bir qrupda və vəhşi təbiətdə az sayda yaşayan bir varlıq deyil. Gün ərzində belə çox müxtəlif mühitlərdən, məkanlardan və vəziyyətlərdən keçirik. Bir mühitdə dominant olan biri başqa bir mühitdə özünü daha zəif göstərə bilər. Buna görə də hər yerdə və hər zaman alfa kimi davranmağa çalışmaq mənasızdır.
Heç bir kişi %100 alfa ola bilməz, çünki bu, uyğunsuzluqlara və münaqişələrə gətirib çıxarır. Adətən 100% alfa olmağa meyli yüksək və özünü idarə edə bilməyən kişilər ya məzarda olurlar, ya da həbsxanada. Çünki eqoları ilə bağlı müxtəlif münaqişələrdən çəkinmirlər. Bu baxımdan, praqmatik davranmaqdansa, uyğunsuz davranmağın riskləri olduqca yüksək ola bilər.
Tarix boyu itaətkar olmayan kişilərin ömrü heç də uzun və sakit olmayıb. İnsanlar inəkləri əhliləşdirərkən necə ki, itaətkar olmayanları kəsərək onların çoxalmasına imkan vermirdilərsə, həddindən artıq alfa xüsusiyyətləri daşıyan kişilərin də ya çox ciddi şəkildə çoxalma şansı olub, ya da ümumiyyətlə belə bir şansı olmayıb. Bu baxımdan, onların nisbəti xeyli aşağıdır.
Əksər kişilərin itaətkar beta olmasının səbəbi də budur.
60-70% Alfalıq İdeal Tarazlıqdır
Alfalığın ideal tarazlığı tam olaraq 60-70% səviyyəsində alfa olmaq və bunu ümumi davranışlarda əks etdirməkdir. Həddindən artıq alfalıq zorakılığa və təzyiq göstərməyə, həddindən artıq betalıq isə acizliyə gətirib çıxarır. Kişinin toksik alfa olmadan həm konstruktiv, həm də cəlbedici şəkildə alfa olması üçün uyğun nisbət məhz budur.
100% alfa insan zorakı birinə çevrilərkən, 100% beta isə yazıq və aciz birinə çevrilir. Halbuki bu xüsusiyyətlərin orta səviyyədə olması hər baxımdan daha yaxşıdır.
Kişinin sosiallaşarkən mühitə uyğunlaşması və qadınla uzunmüddətli münasibət qura bilməsi baxımından da onun xarakterində 30-40% nisbətində beta xüsusiyyətlərinin olması lazımdır. Bu, xüsusilə kişinin qadının yanında qalmasını və münasibəti emosional baxımdan daha sağlam saxlamağı təmin edir. Bundan əlavə, ailə başçısı olmaq, uşaqları böyütmək və onları tərbiyə etmək üçün də bu xüsusiyyətlər vacibdir.
2. ALFALIQ MƏKANA GÖRƏ DƏYİŞİR
Alfalıq vəziyyəti çox vaxt insanların yaratdığı süni statuslardan da formalaşır. Bir yerdə mühüm mövqedə olan şəxs ciddi güc əldə edə bilir. Bu gün bir bələdiyyə sədri, icra başçısı və ya orduda mayor və yaxud da hər hansısa bir zabit kifayət qədər böyük gücə sahib ola bilər. Bu baxımdan, süni statuslar və məkan mühüm rol oynayır.
Məsələn, 20 yaşında və öz mühitində alfa olan bir kişi hərbi xidmətə getdikdə həmin mühitdən uzaqlaşdığı anda birbaşa beta mövqeyinə düşə bilər. Əgər itaət etməsə, hərbi xidmətdə onu ciddi şəkildə cəzalandıra bilərlər. Bu baxımdan, orada birbaşa qeyd-şərtsiz itaət tələb olunur.
Hərbi sistem, məsələn, belə bir məkandır və burada hər kəs son dərəcə sərt iyerarxik zəncir daxilindədir. Özündən aşağıda olanların qarşısında alfasan, özündən yuxarıda olanların qarşısında isə betasan.
Hər Alfa Öz Hökmranlıq Sahəsinin Xoruzudur
Orta məktəb sinfində alfa olan 16 yaşlı bir uşaq dərsdən sonra daha böyük oğlanların yanına getdikdə beta mövqeyinə düşə bilər; səsi çıxmaz, hətta əzilib-sıxıla bilər. Bu məqamda bir şeyi yaxşı anlamaq lazımdır: məkan dəyişdikcə vəziyyət də dəyişir.
Bəzi məkanlar sizin öz hökmranlıq sahənizdir ta ki, həmin məkandan çıxana qədər və orada sözünüz keçir. İş yerində direktor hamınızın alfası olur, amma adi bir kafedə bir qızın qarşısında beta kimi davrana bilər. Hərbi sistemdə bir polkovnik bütün əsgərlərin alfasıdır, lakin öz evində həyat yoldaşının yanında sözünü keçirə bilməz.
Bu baxımdan, hər kəs öz hökmranlıq sahəsində alfadır və bu, iş yeriniz, eviniz və ya başqa bir məkan ola bilər. İş yerində əzilən bir işçi evində daha dominant ola bilər. Hər kəsin sözü öz hökmranlıq sahəsində keçir.
3. ALFALIQ YAŞA GÖRƏ DƏYİŞİR
Alfalıqla bağlı xüsusiyyətlər adətən kişidə yaş artdıqca güclənir. Kişilər həyatın müxtəlif sahələrində və istiqamətlərində irəliləyirlər. Bu baxımdan, əldə olunan uğurlar, keyfiyyətlər, bacarıqlar və müxtəlif sosial vəziyyətlər alfalığı artırır.
Kişinin öz biznesini qurması, rəhbər vəzifəsinə yüksəlməsi, həyatda təcrübə qazanması və öyrənməsi onu daha da irəli aparır. Alfa davranışlarına xas olan özünəinam, liderlik, məsuliyyət götürmək və özünə inanmaq kimi xüsusiyyətlər yaş artdıqca güclənir.
Kişi həyat təcrübəsi qazandıqca və emosional sabitliyə nail olduqca daha çox alfa xüsusiyyətləri qazanır və alfalaşır.