LAKSHANA
1. udar me fulav(distention of abdomen)
2. gudgudahat (gurgling sound in abdomen)
3. utklesha(nausea)
NIDANA
1. Vega dharan
2. Ruksha annapana sevana
3. Ahara ka apachana
4. pittakshaya
SAMPRAPTI
Nidana sevana(vata vardhak)-> udar me vata vridhi-> vriddha vata ka uday sandhaya-> gudgudahat ki dhuavni->atopa
SAMPRAPTI GHATAKA
DOSHA-vata
DUSHYA-rasa
SHROTAS-annavaha
ADHISTHAN-udar
SVABHAV-mridu
SADHYAASADYHATA-sadhya
PRICIPAL OF CHIKITSA
- Snehana
- Svedana
- Vamana
- Virechana
1.(CURNA)
Lavan bhasker curna 5gm + Bhrista ajvain curna 5gm (hot water se bid 1h before or after meal)
2. VATI
A. Hingvadi vati 2vati bid
B. Shankh vati 2vati bid
3.(Asav/arista)
A. Jeerkarista
B. Kumaryarista
C.Pippaliyasava
D. Abhayarista
3.(constipation)
A. Erand bhrist haritaki- 1/2 tsp at night
B.Erand taila 20ml + goghrita 50ml hot --> weekly once in morning
1. Lavan bhaskar curna-3gm + Bhrust ajvain curna-2gm ( 2 times with koshna jala )
2. Hingugandhadi vati-2vati ( 2 times with jala )
3. Abhayarista-20ml ( 2 times with 20 ml water )
4. Eranda sneha-20ml ( Before sleep with milk )
PATHYA FOR HRIDROGA (BENEFICIAL AND WHOLESOME THINGS)
• Shali Dhanya – Rice
• Mudga – Green gram
• Yava – Barley
• JangalaMamsa Rasa – Meat soup of meat of animals living in the desert areas
• MarichaChoorna with Patola – Black Pepper powder mixed with pointed gourd
• Karavellakam – Bitter gourd
APATHYA FOR HRIDROGA (UNWHOLESOME THINGS FOR HRIDROGA)
• Taila – Oil
• Amla – sour things or food substances and drinks
• Takra – butter
• Guru anna – heavy to digest foods
• Kashaya – astringent tastes, foods prepared with astringent substances
• Shrama – excessive physical exhaustion
• Aatapam – exposure to excessive heat of Sun
• Rosham – Anger
• Stree – Excessive indulgence in sex
• Chinta – Excessive thinking, stress, anxiety
• Bhaasya – Excessive speaking
RASODHI/BHASMA/PISTI-(120-250MG WITH MADHU/USHNODAKA)
- Icchabhedi rasa-(kajjli,jayphala,sunthi)
- Sankh Bhasma
- Narach rasa-(kajjali,trikatu,tankana)
VATI-(250-500MG WITH USHNA JALA)
- Hingvadi vati-(hing,ajmoda,amlaveta,vrikshamla,pippali)
- Arogyavardhani vati (parad,gandhak,loha,abhrak,tamra,shilajatu,kutaki)
- Gandhak vati-(gandhak,chitrakmula,pippali,kali mirch,sunthi,saindhav,yavkshar)
- Arka vati-(kala namak,nausadar,kali mirch, arka puspa lavanga)
- Gandhak vati-(gandhak,chitrakmula,pippali,kali mirch,sunthi,saindhav,yavkshar)
CURNA-(3-6GM WITH MADHU/USHNODAKA)
- Panchsakar curna-(saindhav,sunthi,harad,sounf,sanaay)
- Hingu gnadhanadi curna-(hing,vacha,kala namak,sunthi,haritaki,kusth)
- Haritquadi curna-(haritaki)
- Triphala curna-(harad(haritaki),behda(bhbhitaki),amla)
- Taruni sukumar rasa-(gulab,saidhav,souvarchal,jeerak dvya,yavkshar)
- Sukha virechana curna-(jeerak dvya,sunthi,lavang,ela,marich,ajmoda)
- Deendayal curna-(sanay,ajvain,samundra lavana)
GHRITA/TAILA-(15-20ML WITH USNA JALA/MILK)
- ERAND TAILA
LEPA-
- Darustak lepa-(devdaru,vacha,kusta,hingu,saindhav lavana,-kanji me piskar udar pe lepa kare)