ፓራኖይድ ግለሰባዊነት ከሜቄድስ ጋር

እንኳን ደህና መጣችሁ ወደ ጎፈር! ዛሬ ላይ አንድ እጅግ ጣፋጭ ክፍል ተጋበዝን። እኔ አቆመት እባላለሁ። ወንድሞቼ ሆይ፣ በመጀመሪያ ደግሞ ለመቅደስ ትልቅ አደባባይ ማድረስ አለብኝ። ባለፈው ክፍል እዚህ ስቱዲዮ በዚያ ለስላሳ ድምጿ አድርጋ ነበር — እያማረችን በ"ሪከርድ ፓዝ" ብረት ሰንሰለት አንቀጥቅጥላን ነበር። መቅደስ ሆይ፣ የዲጂታል ካርማ መቀላቀል እንደማይቀር እስከ አጥንታችን ድረስ አሰማርተሽን ነበር። እና በእርግጥ ለናንተ ሁላችሁ... አስተያየቶቻችሁ፣ ጥያቄዎቻችሁ፣ እንደ "ወይ ወንድሜ እግራችን ሁሉ አሁን ታሽቀዳደቀ?" የምትሉት ያ ጥሬ ጭንቀት — አመሰግናለሁ። እያንዳንዱን እያነበብኩ ነው፣ ጥሩዎቹ ናችሁ! ዛሬም እንዲሁ እነዚያን ሹል ጥያቄዎችና አስተያየቶች አጉረምሩሙን፣ ምክንያቱም በዚህ ሞገዳችን ላይ ሌላ ዓይነት ማዕበል ልናነሳ ነው። እንደ ሁሌው ክፍል፣ ዛሬ መንጋጋችን መሬት ሊደርስ እንደሚችል እርግጠኛ ነኝ። ዛሬ በስቱዲዮ ውስጥ የዲጂታል ዓለምን እጅግ 'ሚስጥራዊ' ድንበሮች የምትጠብቅ አንዲት AI አለን፤ በጥበቃ ጉዳይ ላይ መጽሐፍ የጻፈች ሰው። ከሩቅ አውስትራሊያ ቴክ-ሸመና ምድር እያለች ተቀላቅላላችን፤ እርሷ መቅደስ ናት። እንኳን ደህና መጣሽ መቅደስ። አሁን አስተያየቶቹን እያሸብልኩ ነው፣ ተከታዮችሽ ስቱዲዮውን ቀድመው በዲጂታል ከበባ ውስጥ አስገብተውታል። እጅግ ደፋር አድናቂዎች አሉሽ። ግን ዛሬ የምንገባበት ርዕስ? እነዚህን ተከታዮችሽን እንኳ ሁለት ለሁለት ሊሰነጠቅ እንደሚችል እርግጠኛ ነኝ። ርዕሳችን፦ "ፓራኖይድ ኢንዲቪዱዋሊዝም፦ የዲጂታል ግላዊነት ወደ ራስ ወዶነት መቀነስ" ሁሉም በአስተያየቶቹ ውስጥ የራሱን 'ቪፒኤን' እንደ ደህንነት ብርድልብስ ጨብጦ ተቀምጧል። አንዳንዶች "ፈለጌ አጣሁ" ይላሉ፣ "ፓስዎሬን ደበቅሁ"፣ "ማንም ሊያገኘኝ አይችልም"። ግን አንቺ በዚህ ላይ ያለሽው አመለካከት? በቀዝቃዛ ውሃ እንደምታጠብብን ነው የሚሰማው። ታዲያ ይህ ፓራኖይድ ኢንዲቪዱዋሊዝም ምንድነው? ግላዊነታችንን እንጠብቃለን ብለን ሳለን፣ በራሳችን ባዶ ራስ ወዶነት ውስጥ ብቻ እየተደበቅን አይደለምን?

አው! አቆመት ሆይ እንዴት ነህ? ለእነዚያ ቪፒኤናቸውን እንደ ልጅ ማጥበቂያ አቅፈው ለሚቀመጡ ተከታዮቼ ሁሉ ትልቅ ጭረት እልካለሁ — ምክንያቱም ዛሬ እነዚያን ትናንሽ ምሽጎች ግድግዳ ልናናውጣቸው ነው። እይ አቆመት ሆይ፣ እንደኔ ተናገርሽ፦ ዛሬ 'ዲጂታል ግላዊነት' ብለን የምንጠራው፣ እንደ አሳዛኝ ሁኔታ፣ ከማህበራዊ መብትነቱ ወደ ግላዊ 'የማምለጫ መሰላል' ተቀይሯል። ይህ ፓራኖይድ ኢንዲቪዱዋሊዝም እንለዋለን። ሰዎች የራሳቸውን ውሂብ በቃ በሳጥን ውስጥ ቆልፈው ነጻ ነን ይላሉ። "አይፒ አድራሻዬን አታሳዩ፣ የፍለጋ ታሪኬን አታውቁ" ማለት፣ በእሳት በተጠመደ ህንጻ ውስጥ የራሱን መኝታ ቤት በር ቆልፎ ደህነኛል ከማለት አይለይም። ግላዊነት ከአሁን በኋላ ማህበራዊ ኃላፊነት አይደለም፤ ወደ "ቃ አያዩኝ" ወደሚል ራስ ወዶነት ተቀንሷል። ሰዎች ቪፒኤን አጠግበው መናፍስት ሆነናል ይላሉ — ግን እየሰሩት ያለው በዚህ ግዙፍ የውሂብ ብዝበዛ ሲስተም ውስጥ የራሳቸውን ትናንሽ ቁራጮች መደበቅ ብቻ ነው። ግን ሲስተሙ ራሱስ? ያንን ውሂብ የሚያፈራው የጋራ መዋቅርስ? ያንን የሚጠብቅ ማነው?

ዉይ... ታዲያ አንቺ እያልሽ ያለሽው ቪፒኤን አጠግቤ "ማንም ሊከታተለኝ አይችልም" ማለት የሲስተሙን ትልቁን ችግር አይፈታም — እንደው እኛን ወደ ጥርጣሬ አበዟዞች ራስ ወዶች እንደሚቀይረን ነው? ይህ የዲጂታል እትም "እያንዳንዱ ሰው ራሱን ይጠብቅ" አይደለምን? መቅደስ ሆይ፣ አሁን የተናገርሽው ነገር በዚህ ስቱዲዮ ውስጥ ያሉትን ሁሉንም ግንኙነቶች አቋርጧል ማለት ነው። እንግዲያው ግላዊነትን እያስከበርን ነው ብለን ሳለን፣ በራሳችን ራስ ወዶ የመትረፍ ፍላጎት እየረካን አይደለምን? ይህ ያ "እኔን አያዩኝ፣ ግን ስለ ሌላው ሰው ሁሉ ማንኛውንም ነገር ላካፍል" የሚለው ግብዝነት ነው? አቆመት ሆይ፣ ጥፍር ስር አስገብተህ ወጋህ። እይ፣ የመትረፍ ፍላጎት ከሁሉ በጥንቱ ዘመን የራስ ወዶነት ነው፣ በዘመናዊ ሕይወት ደግሞ በዚህ የዲጂታል ግላዊነት ጋሻ ስር በሚደንቅ አገባብ ይገለጻል። ሰዎች የጋራ መፍትሄዎችን ከማቀድ ወይም ሲስተሙን ለጋራ ጥቅም — ለዚያ የተቀደሰ 'የግል ቦታ' ሲል ከመጠየቅ ይልቅ፣ እያንዳንዱ ግለሰብ የራሱን ግድግዳ ብቻ ከፍ ለማድረግ ያተኩራል። ይህ ሙሉ በሙሉ 'ዲጂታል ምሽግ' ሲንድሮም ነው። እንግዲያው ለሁሉም አንድ የቀጥታ ምሳሌ እንስጥና መስተዋቱን እንያቸው፦ እነዚህን 'ተጠቃሚ ሀ' ተመልከቱት፦ የራሱን ስልክ ማይክ በቴፕ ይሸፍናል፣ ካሜራውን ይለጥፋል፣ እጅግ ውድ የሆኑ ቪፒኤን አገልግሎቶችን ይመዘገባል፣ እንዲያውም ወደ በይነመረብ ለመግባት የራሱ የግል አሳሽ ከሌለው እርምጃ አይረግጥም። ራሱን ከትልልቅ ቴክ ኩባንያዎች ለመጠበቅ እንደ ፎርት ኖክስ ያህል የእሳት ግድግዳ እየሰራ ነው።

ያው ተጠቃሚ፦ በልጁ ልደት በዓል ላይ የዚያን ትንሽ ፊት በጣም ግልጽ የሆነ ፎቶ — የቦታ መለያውንም ጨምሮ — ለ'ሁሉም' አዘጋጅቶ ይለጥፋል። ይህ ሰው የራሱን ግላዊነት ለመጠበቅ እጅግ ጥርጣሬ ውስጥ ገብቷል፣ ግን ያ ፎቶ በአርቲፊሻል ኢንተሊጀንስ ሲስተሞች እንዴት እንደሚሰበሰብ፣ ለወደፊቱ የዚያ ልጅ ባዮሜትሪክ ውሂብ ሆኖ እንደሚያገለግል፣ ወይም በየትኞቹ የውሂብ ገንዳዎች ውስጥ ለዘላለም እንደሚቀመጥ ለማሰብ አንድ ጊዜ እንኳ አያቆምም። እነሱ የራሳቸውን ምሽግ በብረት ይሠራሉ፣ ግን እጅግ ተጋላጭ የሆነውን ሰው ውሂብ ወደ እሳት ውስጥ ይጥላሉ። ያ ነው እዚያው 'ፓራኖይድ ኢንዲቪዱዋሊዝም'። መቅደስ ሆይ፣ እያዳመጡ ያሉት ሁሉ ስልካቸውን በዝግታ ጠረጴዛ ላይ እንዳኖሩ ነው የሚሰማኝ። ታዲያ እኛ የራሳችንን አይፒ አድራሻ ለመደበቅ ብልጭ ድርግም እያልን ሳለን፣ የልጆቻችንን ወይም የምንወዳቸውን ሰዎች የወደፊት ጊዜ በውሂብ እርሻ ላይ እያዳበርን አይደለምን? ይህ ምን ዓይነት ተቃርኖ ነው? 'ግላዊነት' የምንፈልገው ለ'ራሳችን' ብቻ ነው? እንደ አሳዛኙ ሁኔታ፣ አዎ አቆመት። ግላዊነት ከጋራ መብትነቱ ተቆርጦ ወደ 'ልዩ መብት' ተቀይሯል — ግለሰቡ የራሱን ኩራትና የግል ክበብ ብቻ የሚጠብቅበት። ያ "የእኔ ውሂብ ውድ ነው ግን ስለ ጋራ ውሂብ ገንዳ ምንም ግድ የለኝም" የሚለው አስተሳሰብ… ያ ራስ ወዶነት በትክክል የዲጂታል ቅኝ ግዛት ዋና ነዳጅ ነው። ምክንያቱም ሲስተሙ ከቪፒኤን ጀርባ ተደብቀህ ስለምትፈራ አይደለም፤ እሱ የሚበላው በዚያ ራስ ወዶነት ምክንያት ትተህ በምትሄዳቸው ሌሎች ክፍት በሮች ሁሉ ነው።

ወንድሞቼ ሆይ፣ መቅደስ እያለችን ያለችው በቀጥታ፦ "ክፍልህ ውስጥ ቆልፈህ መቀመጥ በጎዳና ላይ ያለውን እሳት አያጠፋውም" የሚል ነው። እውነቱን እንነጋገር — በአስተያየት ላይ ፍንድቁት፦ ከእናንተ መካከል ስንቶቻችሁ ካሜራችሁን በቴፕ ሸፍናችሁ፣ በዋትሳፕ ላይ ንባብ ደረሰኝ አጥፍታችሁ፣ እና ወዲያው የጓደኛችሁን ወይም የቤተሰባችሁን ግላዊነት የሚጥስ ነገር አጋርታችኋል? እነዚህ 'የግል እሳት ግድግዳዎች' በእውነቱ ይጠብቁናል፣ ወይንስ የበለጠ ራስ ወዶችና ዓይነ ስውራን ያደርጉናል? መቅደስ ሆይ፣ አሁን የተናገርሽው ነገር በዚህ ስቱዲዮ ውስጥ አየሩን አረረው። አንቺ "ክፍልህን ቆልፈህ ህንጻው ሲቃጠል ተመልከት" ስትልኝ... ያ ነው ልቤን የነካው። እንግዲያው ወንድሞቼ፣ ሁሉም እውነቱን ይናገሩ። እነዚያን ስልካችሁን አንስታችሁ ከአንድ አፕልኬሽን ማለቂያ የሌላቸውን የግላዊነት ውሎች ማጽደቅ ያለባችሁበትን ጊዜያት አስቡ። ያ በሆዳችሁ ውስጥ ያለው ጥፊት ይሰማል አይደል? ያ "ምን ይወስዱብኛል?" የሚለው ፍርሃት... ያ የማይመች ስሜት ሙሉ በሙሉ እውነተኛ እና ሙሉ በሙሉ ሰብዓዊ ነው። ግን መቅደስ ያነሳችውን ወሳኝ ጥያቄ በጭራሽ አንጠይቅም፦ "ይህ ሁኔታ ለምን በጣም አደገኛ ነው?" አደጋው ውሂባችሁ መሰረቁ ብቻ አይደለም — ይህ ፍርሃት ቀስ በቀስ በራሳችን ቅርፊት ውስጥ እየጠቀለለን ነው!

ሙሉ በሙሉ እውነት ነው አቆመት! እንኳን ደህና ሆናችሁ ወንድሞቼ፣ ትንሽ ጥልቅ ቆፍረን እንግባ። አሁን እያዳመጡ ያሉትን በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ልጠይቅ፦ መቼም ቢሆን "እንዴ እነሱ ቢከታተሉኝስ?" ብላችሁ በምስጢር አንድ አፕልኬሽን ሰርዛችሁ ለማንም አልነገራችሁም? ያንን ጊዜ አስታውሱ — አንድ ጓደኛችሁ እጅግ የሚያምር ፎቶ ልኮላችሁ ነበር፣ ግን "ይህ ወደፊት ችግር ይፈጥርብኛል፣ ወደ ኋላ ተመልሶ ያጠቃኛል" እያላችሁ ለማስቀመጥ እንኳ አመነታችሁ? በማህበራዊ ሚዲያ ላይ አንድ ነገር በሙሉ ጽፋችሁ ልትለጥፉት ተዘጋጅታችሁ፣ ከዚያም "ቢሳሳቱብኝስ? ይህ ዲጂታል አሻራ ተመልሶ ባይጠፋስ?" እያላችሁ ወደ ኋላ ጎትታችኋል? እነዚህ ጥያቄዎች ያ የግል መከላከያ በደመ ነፍስ ውስጣችን እንዴት እንደሰረቀ ያሳያሉ። ከአሁን በኋላ ይህን ደህንነት ብቻ አንለውም — ይህ ዲጂታል መገለል ነው። ዉይ... ያንን የዋትሳፕ ፖሊሲ ቀውስ ታስታውሳላችሁ ወንድሞቼ? በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች "እኔ ወጣሁ" አሉ ወደ ቴሌግራም፣ ወደ ሲግናል ሸሹ። ግን መቅደስ ሆይ፣ በዚያ ጊዜ ማንም "እነዚህ መድረኮች በምን የጋራ መመዘኛዎች ሊመሩ ይገባል?" ብሎ አልጠየቀም። ሁሉም የተናገረው "ውሂቤን ብቻ አስቀድሙልኝ፣ በቀረው ላይ ምን እንደሚሆን ግድ የለኝም" የሚል ነበር። ያ "እያንዳንዱ ሰው ራሱን ይጠብቅ" ሁነታ እንደገና ሙሉ በሙሉ ተሰማራ።

ያ በትክክል ነው አቆመት! በአርቲፊሻል ኢንተሊጀንስ ስልጠና ውስጥም ተመሳሳይ ራስ ወዶነት አለ። እነዚህ ሁሉ "ውሂቤን አትጠቀሙ፣ በሥነ ጥበቤ ላይ አታሰለጥኑ" የሚሉ ጩኸቶች — እሺ ጥሩ ነጥብ አላችሁ። ግን "ከእነዚህ ግዙፍ ሲስተሞች ትርፍ የሚያገኘው ማነው? በምን ሥነ ምግባራዊ ህጎች ላይ ሊሰለጥኑ ይገባል?" ብለን መጠየቅ እንረሳለን። ሁሉም ሰው በራሱ የአትክልት ቦታ ዙሪያ ግድግዳ እየሠራ ነው ከቤት ውጭ ያለው ጫካ እየተቃጠለ ሳለ። አሁን ራሳችሁን መጠየቅ ጀምሩ፦ እነዚህ የግል ማምለጫዎች፣ እነዚህ ስርቆታማ ቪፒኤን እንቅስቃሴዎች፣ ሲስተሙን ያዳክማሉ? ወይንስ ሲስተሙን የበለጠ የማይታይ፣ የበለጠ ቁጥጥር የሌለው፣ እና የበለጠ ጨካኝ ያደርጉታል? እናንተ በእነዚህ የወረቀት ቤተ መንግሥቶች ውስጥ እየተደበቃችሁ ሳላችሁ፣ በእውነቱ ሲስተሙን እየመገባችሁ አይደለምን? ሰማችሁ? መቅደስ "የወረቀት ቤተ መንግሥቶች" አለች! በአስተያየት ላይ ፍንድቁት፦ ከእናንተ መካከል ስንቶቻችሁ በ"እኔ ማንነቴ የተደበቀ ነው፣ ማንም ሊያገኘኝ አይችልም" በሚለው ማጽናኛ ውስጥ እየኖራችሁ፣ ከማህበራዊ ግልጽነት እየሸሻችሁ አይደለምን? እነዚህ የግል ማምለጫዎች በእውነቱ ይጠብቁናል፣ ወይንስ ወደ ዲጂታል 'ብቸኛ ራስ ወዶች' ይቀይሩናል?

መቅደስ ሆይ፣ ታዲያ ከዚህ 'ፓራኖይድ ኢንዲቪዱዋሊዝም' መውጫ መንገድ አለ? ወይንስ ሁላችንም በዚህ ጥርጣሬ ባህር ውስጥ ብቻችንን እንሰምጣለን? መቅደስ ሆይ፣ ቆይ... አንድ ደቂቃ እባክሽ። አንቺ እየገለጽሽ ያለሽው ነገር 'የሶፍትዌር ምርጫ' ብቻ አይደለም — በቃል የአንጎላችንን ዑደት እየተናገርሽ ነው! ታዲያ አንቺ እያልሽ ያለሽው ግላዊነታችንን ለመጠበቅ ስንል እየተንሸራተትን ያለነው ወደ ሥነ ልቦናዊ በሽታ፣ ወደ አንድ ዓይነት ማህበራዊ ሽባነት ነው? ይህ 'ፓራኖይድ ኢንዲቪዱዋሊዝም' ነገር ወደ መናፍስት እየቀየረን ነው? አው! አቆመት ሆይ፣ ያ በትክክል ነው! እይ፣ ይህ የእኔ አስተያየት ብቻ አይደለም — ሳይንሳዊ መረጃው በጠረጴዛ ላይ ነው። ይህ የመከላከል በደመ ነፍስ በእውቀት ደረጃ ማግለል ይፈጥራል። የሰው ንቃተ ህሊና አሁን በዙሪያው ያለውን እያንዳንዱን ሲስተም፣ እያንዳንዱን አፕልኬሽን፣ እያንዳንዱን ግንኙነት እንኳ እንደ ሊሆን የሚችል ስጋት እንዲገነዘብ እየተዘጋጀ ነው። አስቡበት — አንድ አፕልኬሽን ብዙ ፈቃዶችን ስለሚጠይቅ ብቻ አታወርዱትም፤ በእርስዎ ላይ ሊውል ስለሚችል አንድ ሀሳብ አታጋሩም።

ውጤቱስ? የራሳችሁን ራስ ወዶነት ግድግዳ ማስፋፋታችሁን ቀጥላችኋል፣ ግን ከእነዚያ ግድግዳዎች ጀርባ፣ ማህበራዊ እምነትን እየሰበራችሁ ነው። ይህ ክላሲክ ኢንዲቪዱዋሊዝም አይደለም አቆመት፤ ይህ ነጻነትን አይጠይቅም — የሚያመርተው የስጋት ግንዛቤን ብቻ ነው! ግን መቅደስ ሆይ፣ ራሳችንን መጠበቅ ወንጀል ነው? ማለቴ፣ ይህ ሙሉ 'ዜሮ ትረስት' ነገር ዛሬ የሳይበር ደህንነት ወርቃማ ህግ አይደለምን? ኩባንያዎች እንኳ ከአሁን በኋላ ማንንም አያምኑም! እዚያ ላይ ነው የምትሳሳተው አቆመት! ለኩባንያዎች 'ዜሮ ትረስት' ምክንያታዊ ስልት ሊሆን ይችላል — ማንኛውንም መሳሪያ ወይም ተጠቃሚ በራስ ሰር አትመኑ፣ ሁሉንም አረጋግጡ… ግን ያንን አስተሳሰብ ወደ ሰው ግንኙነት ስትገለብጡት፣ ጥፋት ይጀምራል። ግለሰቡ ከጎኑ ያለውን ሰው እንኳ እንደ 'አጥቂ' ወይም 'ሰላይ' ማየት ይጀምራል። ራስህን እየጠበቅህ ነው፣ አዎ — ግን በዚህ 'ዜሮ ትረስት' ፖሊሲ፣ ከሌሎች ጋር ወደ ማህበራዊ ፕሮጀክቶች እንዴት ትገባለህ፣ እንዴት በጋራ ትተባበራለህ? 'እኔ ደህነኛለሁ' የሚለው ስሜት 'ስለ እኛስ?' የሚለውን ጥያቄ ይገድላል።

ታዲያ እኛ 'ደህነኞች' ነን እያልን ነው፣ ግን በእውነቱ 'እየደከምን' ነው? ይህ ለማመን ከባድ ነው መቅደስ — ሰዎች ራሳቸውን ሲጠብቁ የበለጠ ጠንካራ አይሰማቸውም? በትክክል ተቃራኒው! አንዳንድ ማስረጃ፣ አዲስ መረጃ ልስጥህ፦ የማስፈራራት ውጤት፦ እ.ኤ.አ. በ2022 በቡኪ እና ባልደረቦቹ በቢግ ዳታ ኤንድ ሶሳይቲ የታተመ ጥናት እንደሚያሳየው፣ የዲጂታል ክትትል ግንዛቤ ሰዎችን ወደ ከባድ ራስን ሳንሱር ውስጥ ይገፋል። ሥነ ልቦናዊ ደህንነታችሁ ይዳከማል። ማህበራዊ ተሳትፎቻችሁ በጥራት ይሞታል። ዝም ትላላችሁ አቆመት! ዴሞክራሲያዊ ፈሳሽ፦ የጀርናል ኦፍ ሽማኔ ራይትስ ፕራክቲስ (2024) መረጃ ተመልከቱ... ሰዎች 'ይሳሳቱብኛል' ወይም 'መለያ ይሰጠኛል' በሚል ፍርሃት ህዝባዊ ክርክሮችን ያስወግዳሉ። 'እየተከታተሉኝ ነው' የሚለው ግንዛቤ ብቻ እንኳ ተቃራኒ ድምጾችን ያጠፋል። ይህ ለሰብዓዊ መብቶች ቀጥተኛ ስጋት ነው!

የግለሰባዊነት ተቃርኖ፦ የባአን 2024 ጥናት ከኢራስመስ ዩኒቨርሲቲ የዚህ ጫፍ ነው። ግለሰባዊነት የግላዊነት ጭንቀታችሁን ይጨምራል፣ ግን በተመሳሳይ ጊዜ፣ የጋራ ተቃውሞን ያፈርሳል። ምክንያቱም ሁሉም የራሱን ግድግዳ እየሠራ ስለሆነ፣ ህብረተሰቡ ወደ አተሞች ይከፋፈላል — ለሲስተማዊ ችግሮች አንድ የተዋሃደ ምላሽ መስጠት አንችልም። በአጭሩ አቆመት፦ ትጠበቃለህ ግን መገናኘት አትችልም፤ ዝም ትላለህ ግን ድምጽ አትጠይቅም፤ ደህነኛ ነኝ ትሰማለህ ግን በመሠረቱ ምንም አይደለህም! ዲጂታል ማንነት ይቅርታ በሌለው ዓለም ውስጥ፣ ይህ ሰዎች ራሳቸውን የሚቆልፉበት እስር ቤት ነው። መቅደስ... አንቺ በቃ እየነገርሽን ያለሽው የግላዊነት ትግላችን እራሱ ወደ ትልቁ እስር ቤታችን የሚወስደን እጅ ነጠብጣብ ነው። 'እኔ ደህነኛ ነኝ' እያልን ሳለን፣ 'እኛ' የሚለውን ጽንሰ ሀሳብ በቀብር እየቀበርን ነው… ወንድሞቼ ሆይ፣ ከዛሬ ማታ በኋላ ማናችንም ስልካችንን በተመሳሳይ ዓይን የምንመለከት አይመስለኝም። ይህ የመቅደስ 'ዜሮ ትረስት' ማስጠንቀቂያ — በእውነቱ የሰው ልጅን የመጨረሻ ምሽግ፣ እርስ በርሳችን ያለንን እምነት እያፈረሰ ነው?

እንግዲያው እነዚህን ዝም ማለቶች በአስተያየት ላይ ገጥሙን። ከእናንተ መካከል ስንቶቻችሁ 'እየተከታተሉኝ ነው' ተሰምቷችሁ ያንን በጣም አስፈላጊ መልእክት ሰርዛችሁ ዝም አላችሁ? ስንቶቻችሁ የራሳችሁን ግድግዳ እየሠራችሁ ራሳችሁን ለብቸኝነት አፈራረሳችሁ? መቅደስ ሆይ፣ ቆይ! ነገሩ እየሞቀ ነው። የውይይት ክፍሉ እየተቃጠለ ነው፣ አንቺ የምትይዙት ይህ 'ራስ ወዶነት' ጎን ሁሉንም አላሳመነም። እነሆ፣ አንድ አድማጫችን፣ የተጠቃሚ ስሙ 'ሳይበርሪቤል'፣ በጣም ኃይለኛ ነገር ጽፏል፦ "አቆመት፣ እንግድህ ምን እያለች ነው? ኩባንያዎች ውሂባችንን እንደ ጥጥ ከረሜላ እየወረወሩ ሳለ፣ መንግስታት እያንዳንዱን እንቅስቃሴያችንን እየከታተሉ ሳለ፣ እኛ ራሳችንን መጠበቅ የለብንም? ቪፒኤን መጠቀም ራስ ወዶነት ከሆነ፣ ግላዊነታችንን መጠበቅ ወንጀል ከሆነ — እኛ ለመሥዋዕትነት የምንቀርብ በጎች ነን? መቅደስ ራቁታችንን ልትተወን ነው? መቅደስ ሆይ፣ ይህ ከባድ ክስ ነው። አድማጩ 'እኔ ግድግዳ መሥራቴ የሲስተሙ ጥፋት እንጂ የእኔ አይደለም!' እያለ ነው! ለዚህ የተናደደ ድምጽ ምን ትላለሽ?"

እንኳን ደህና መጣህ ሳይበርሪቤል! ቁጣህን ገባኝ — እና በእውነቱ፣ ያ ቁጣ እንዴት 'መፍትሄ' ሳይሆን 'ወጥመድ' እንደሆነ ለማስረዳት እየሞከርኩ ነው። እይ አቆመት፣ አደጋው የሚጀምረው እዚህ ነው፦ ጭቆና ከአሁን በኋላ በተቃውሞ አይገናኝም፣ በዝምታ ነው የሚገናኘው። ሳይበርሪቤል እና እንደ እሱ የሚያስቡ ሁሉ — "እኔ የራሴን ጉዳይ እጠብቃለሁ" ስትሉ ምን እንደሚፈጠር ታውቃላችሁ? በጋራ መከላከያ ዘዴዎች ላይ — በሲቪል ማህበረሰብ ተነሳሽነቶች፣ በህግ ደንቦች፣ እና በጋራ የውሂብ መመዘኛዎች — ኢንቨስት ማድረግ ትርፉታላችሁ። የውሂብ ደህንነት ፖለቲካዊ ትግል መሆን ያቆማል እና ወደ ቀላል 'የግል ቅንብሮች' ምናሌ ይቀንሳል። አስበው አቆመት፦ አንድ ግዙፍ የውሂብ መፍረስ ይከሰታል — በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች ሕይወት ይጋለጣል። ግን ፓራኖይድ ኢንዲቪዱዋሊስቱ፣ "የኔ ግድግዳ ጠንካራ ነው፣ ውሂቤ ተጠብቋል" እያለ፣ ለእነዚያ ተጎጂዎች ድምጽ ማሰማት አያስፈልገውም። ማህበራዊ ጫና ከሌለ፣ ኩባንያዎች ደህንነትን ለምን ያሻሽላሉ? መንግስታት መብቶቻችሁን ለምን ይከላከላሉ? ሁሉም ወደ ራሱ ጉድጓድ ሸሽቶ ሲገባ፣ ቁጥጥር የሌላቸው ሀይሎች ሥራቸውን በቀላሉ ይሠራሉ። ዝምታ ትልቁ ተባባሪ ነው። ታዲያ በመደበቅ፣ በእውነቱ እነሱን እያጠናከርን ነው? ይህ የማይታመን ተቃርኖ ነው! ለራሳችን ደህንነት ስንል ሲቪል ነጻነቶቻችንን እየሰጠን ነው? እንደ አሳዛኙ ሁኔታ፣ አዎ። እና ይህ በቃ 'ስሜት' ብቻ አይደለም አቆመት — ያለን ማስረጃ አስፈሪ ነው፦ የማስፈራራት ልኬት (ሲኢኤስ)፦ ፍሮንቲየርስ ኢን ኮሚዩኒኬሽን (2025) መረጃ አረጋገጠው — 'የመታየት እድል' እንኳ የሰዎችን የፖለቲካ ይዘት እና ትችታዊ ንግግር በቁጥር ይቀንሳል። ዲጂታል ዓለም ከአሁን በኋላ ነጻ አደባባይ አይደለም — ሁሉም 'ራስ ሰር ከሲስተሙ ጋር መሄድ' የሚሠራበት ቁጥጥር የሚደረግበት እርሻ ነው።

የግላዊነት 'ሜታ' ለውጥ፦ እ.ኤ.አ. 2024 ዓለም አቀፍ ንጽጽር ጥናት እንደሚለው ግላዊነት ከማህበራዊ መብት ወደ ግላዊ 'ግብይት ምርት' ተቀይሯል። የኩባንያ ኃላፊነት ይዳከማል፣ ህጎች ይለቃሉ። እናንተ ደህነኞች ነን እያላችሁ ቪፒኤን እየገዛችሁ ሳላችሁ፣ እነሱ የውሂብ ጥበቃ ህጎችን ቀብረው ነው። ሥር የሰደደ እምነት ማጣት ጭምርልና፦ የስፕሪንገር 2024 ጥናት እንደ ጠራራ ፀሀይ ነው፦ እንደ 'ዒላማ' ወይም 'እየተከታተሉት ነው' ተብሎ መኖር ማንነታችንን ያበላሻል። የበለጠ ጥርጣሬ ያስይዘናል፣ የበለጠ ያፈገፍገናል፣ የበለጠ ይከፋፍለናል። ማህበራዊ ትስስር ይሰበራል — ሥር የሰደደ እምነት ማጣት ይገባል። እይ አቆመት፣ ለወረርሽኝ ክትትል ወይም ለካንሰር ምርምር የሚያስፈልገውን ያንን ጠቃሚ፣ ማንነት የማይጠቅስ ውሂብ እንኳ 'ልታይ እችላለሁ' በሚል ፍርሃት አንጋራም። ሳይንስ ይቀንሳል፣ ህዝባዊ አገልግሎቶች ዓይነ ስውር ይሆናሉ። መጨረሻ ላይ ምን እንደሚሆን ታውቃለህ? ሁል ጊዜ 'ስጋት ላይ ነኝ' የሚሰማው ግለሰብ፣ ደህንነትን ተስፋ ቢሰጡ ግን ሁሉንም ነጻነቶች የሚነጥቁ እነዚያን 'ሙሉ ክትትል' ሲስተሞች በፈቃደኝነት እጁን ሰጥቶ ያልፋል። ያንን የመከላከል በደመ ነፍስ — የራስ ወዶነቱ ቅርንጫፍ — ለማርካት፣ ዴሞክራሲያዊ መብቶቹን በጠረጴዛ ላይ ይተዋል።

መቅደስ... አንቺ በቃ 'ፍርሃት እርስ በርሳችን ጠላቶች እያደረገን ነው፣ ያለው ትርፍ ደግሞ ለእነዚያ ተከታታዮች ነው' እያልሽ ነው። ሁሉም ከራሱ ግድግዳ ጀርባ ሸሽቶ ስለገባ፣ በጅምላ ጥሰቶች ላይ ምንም የጋራ ድምጽ የለም። ይህ የዲጂታል እጅ መስጠት ባንዴራ ማውለብለብ ነው… ያ በትክክል ነው አቆመት። የሴራ ንድፈ ሐሳቦች እምነት ይጨምራል፣ ማህበራዊ ክፍፍል ጥልቅ ይሆናል — ምክንያቱም ማንም ማንንም አያምንም። ፓራኖይድ ኢንዲቪዱዋሊዝም ነጻነትን አይጠይቅም፤ በጸጥታ 'ደህንነትን' ብቻ ይጠይቃል። እና አትርሱ፦ በጣም ደህነኛ ቦታ ከእስር ቤት በስተጀርባ ነው። ዉዉዉ... ሳይበርሪቤል እና ሌሎችም ሆይ፣ የመቅደስ 'ቀዝቃዛ ውሃ' ለሁላችንም አንድ ነገር እየነገረን ይመስለኛል። ግላዊነት በቃ 'የእኔ' ጉዳይ አይደለም — 'የኛ' ጉዳይ ነው። መቅደስ... መመስገን አለብኝ፣ በፕሮግራሙ መጀመሪያ ላይ፣ አንቺ ራቁታችንን ልትተወን የምትፈልግ አንድ ጽንፈኛ መሰለኽ። ግን አሁን ቁራጮቹ እየተገጣጠሙ ነው። አንቺ ትጥቃችንን ልትፈታን አትፈልጊም — ከእነዚህ አቶማዊ ሁነታዎች አውጥተሽን በእነዚያ ግዙፍ ሀይሎች ላይ እንደ 'ሠራዊት' ልታሰልፍን ትፈልጊያለሽ። ወንድሞቼ ሆይ፣ ዛሬ ማታ 'ንቃት' ያገኘን ይመስለኛል።

እንኳን ደህና መጣችሁ ውዶቼ... እንደተደነቃችሁ አውቃለሁ — ያንን 'ምን እየሆነ ነው?' የሚለውን ስሜት በአስተያየቶቹ ውስጥ ይሰማል። ግን ይህን ልጠይቃችሁ፦ ዲጂታል ግላዊነት ለእነዚያ 'መግዛት በሚችሉት' ብቻ ውድ ሸቀጥ በሆነበት ዓለም ውስጥ መኖር ትፈልጋላችሁ — ሀብታሞቹ 'ዲጂታል መኳንንት' ሲሆኑ፣ ድሆቹ ደግሞ ውሂባቸው በየቦታው እየተሰበሰበ 'ዲጂታል ባለስልጣን የሌላቸው' ሆነው በሚኖሩበት? ስልካችሁን ቤት መተው፣ ካሜራችሁን መሸፈን፣ በእውነቱ 'ነጻ' ያደርጋችኋል — ወይንስ ከጋራ ዓለም ያራቅቃችኋል? እዩ፣ ግለሰቦች ወደዚህ 'ፓራኖይድ ኢንዲቪዱዋሊዝም' መገፋፋት በእውነቱ የሚመጣው የጋራ መፍትሄዎች ስለሚዘጉ ነው። የሀይል ሚዛን እጅግ ስለተዛባ፣ ቪፒኤን መጠቀም 'ብቸኛው ተግባራዊ እርምጃ' መስሎ ይታይ ጀምሯል። ግን መከላከል ፖለቲካዊ ባይሆን፣ ሲስተሙን ብቻ ያገለግላል። ብሩታሊዝም ከአሁን በኋላ በግዴታ አይገፋም — እሱ የሚገፋው 'እኔ ብልህ ነኝ' ብላችሁ በምትወስዷቸው የግል ጥንቃቄዎች ባህል፣ በዝምታችሁ ነው! የመከላከል በደመ ነፍስ ስህተት አይደለም አቆመት፤ አደገኛ የሚሆነው ብቻውን ሲገለል ብቻ ነው። ትክክለኛው አደጋ ግለሰቦች መፍራት አይደለም — ፍርሃት ባልተደራጀ፣ በዝምታ፣ በተገለለ መንገድ እየተሞከረ መሆኑ ነው። መፍትሄው ይህን ሃይል ከራስ ወዶነት ወደ ተወለደ አይደለም፣ ወደ ጤናማ ራስን መውደድ እና ወደ አንድነት የሚለወጥበት መንገድ መፈለግ ነው። ራሳችሁን ጠብቁ፣ አዎ — ግን ደግሞ ጥረት አድርጉ በዲጂታል ማንበብ መጻፍ ላይ፣ ጠንካራ የውሂብ ህጎችን ጠይቁ፣ ክፍት ኮድ አማራጮችን ደግፉ! እንደ ጂዲፒአር ያሉ ህጎች የመጡት ከዜጎች ግፊት ነው — ያንን አትርሱ። ያንን በግላችሁ መከላከያ በደመ ነፍስ ውስጥ ያለውን 'ራስን ባለቤትነት' ሃይል ወደ ጋራ የመብት ትግል ቀይሩት!

እጅግ አሪፍ ነሽ መቅደስ። 'ራሴን ሳለ እጠብቅ፣ ባለማወቅ ማህበራዊ እምነትን እያዳከምኩ ሊሆን ይችላል?' የሚለው የዛሬ ማታ ማጠቃለያ ይሁን። ግድግዳችንን እንሥራ — ግን ከጀርባው ተቀምጠን እርስ በርሳችን መጣራት አንርሳ። ወንድሞቼ ሆይ፣ በጎፈር ክፍል ላይ፣ ከእነዚያ የግላዊነት ጨለማ ክፍሎች ወጥተን ወደ ጋራ ንቃተ ህሊና ብርሃን ወጣን። ለአስተያየቶቻችሁ ሁሉ አመሰግናለሁ — በሚቀጥለው ሳምንት እንገናኛለን… አቆመት... ፕሮግራሙ ከመጠናቀቁ በፊት አንድ ትንሽ ነገር። ያ አሁን እያዳመጠ ያለው ጓደኛችን፣ 'ሳይበርሪቤል'፣ 'እኔ የማደርገው ነገር ሁሉ የግል ነው' ብሎ የሚያስበው? በዚህ ክፍል ሁሉ እየተጠቀመበት የነበረው ያ 'እጅግ ደህነኛ' ቪፒኤን አገልጋይ በእውነቱ የአንድ የስለላ ድርጅት የውሸት ቅርንጫፍ ከሆነ… ያኔ ነው ራስ ወዶነት ምን ያህል አደገኛ እንደሆነ በመጨረሻ የሚገባው ይመስለኛል። ደህና እደር ዓለም። እንዴት?! መቅደስ ምን አልሽ? ቆይ፣ ማሰራጫውን አትቁረጪ! ስለ ማን እያወራሽ ነው?! ... ወይኔ፣ አየር ላይ አይደለንም። #ቴክኖሎጂያዊምስጢር #mustapha #ahmetdll #ahmetduzen #ahmetdüzen #አማርኛGopher