Επιφανειακές έρευνες

Megalopolis Paleoenvironmental Project (2018-2022)

Το πενταετές πρόγραμμα ερευνών στα ορυχεία λιγνίτη της Μεγαλόπολης Αρκαδίς είχε ως κύριους στόχους 1) την ανεύρεση νέων αρχαιολογικών θέσεων της παλαιολιθικής περιόδου, 2) τη δημιουργία ενός χρονο-στρωματογραφικού πλαισίου, στο οποίο θα ενταχθεί ολόκληρη η ιζηματογενής ακολουθία της λεκάνης της Μεγαλόπολης μαζί με τις θέσεις αρχαιολογικού και παλαιοντολογικού ενδιαφέροντος, και 3) τη μελέτη και ανακατασκευή των παλαιο-περιβαλλοντικών συνθηκών και της γεωλογικής εξέλιξης της λεκάνης.

Η συστηματική επιφανειακή έρευνα των τεχνητών πρανών του λιγνιτορυχείου που έχουν δημιουργηθεί από τις εξορυκτικές εργασίες της ΔΕΗ είχε ως αποτέλεσμα τον εντοπισμό πέντε νέων αρχαιολογικών θέσεων, στις οποίες περιλαμβάνεται η παλαιότερη χρονολογημένη αρχαιολογική θέση της Κατώτερης Παλαιολιθικής στην Ελλάδα (περίπου 700 χιλιάδες χρόνια πριν, θέση "Κυπαρίσσια 4"), καθώς και η αρχαιότερη θέση Μέσης Παλαιολιθικής στην Ελλάδα και μια από τις παλαιότερες στην Ευρώπη (περίπου 280 χιλιάδες χρόνια πριν). Για τη χρονολόγηση των θέσεων χρησιμοποιήθηκε πλειάδα μεθόδων και νέων τεχνικών, συμπεριλαμβανομένων του παλαιομαγνητισμού, της οπτικής φωταύγειας, του συντονισμού ηλεκτρονικής στροφορμής, της ραδιενεργούς σειράς του ουρανίου και των κοσμογενών ραδιονουκλιδίων, καθώς και βιοστρωματογραφικές και λιθοστρωματογραφικές αναλύσεις και συσχετίσεις.

Το πρόγραμμα αποτέλεσε έρευνα συνεργασίας της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών (ΑΣΚΣ) και της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας (ΕΠΣ), υπό τη διεύθυνση της δρος Ε. Παναγοπούλου (ΕΠΣ), του δρος Π. Καρκάνα (ΑΣΚΣ) και της Καθ. Κ. Χαρβάτη (Πανεπιστήμιο Tübingen). Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ERC CoG “Human Evolution at the Crossroads”).