Διδασκαλία

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2025-26

ABY747 Βυζαντινή Γλυπτική

Χειμερινό εξάμηνο

Αντικείμενο αυτού του μαθήματος είναι η εξέλιξη της γλυπτικής στο Βυζάντιο και η πορεία της από την παλαιοχριστιανική έως την παλαιολόγεια περίοδο. Μετά από μια γενική εισαγωγή στην ιστορία της έρευνας, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις μεγάλες συλλογές γλυπτών και την ιστορία τους και στα υλικά και την τεχνική ορολογία της γλυπτικής. Ξεχωριστές ενότητες θα αποτελούν τα θέματα της επανάχρησης αρχιτεκτονικών μελών και αρχαίων αγαλμάτων στο Βυζάντιο, του αρχιτεκτονικού αναγλύφου, των χριστιανικών σαρκοφάγων, της εικονιστικής πλαστικής και της μικρογλυπτικής. Θα εξεταστεί επίσης η θεματική της διαμόρφωσης μιας καινούριας αντίληψης περί των τρισδιάστατων μορφών μετά από την εικονομαχική έριδα. Θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην παλαιοχριστιανική γλυπτική και στα σπάνια δείγματα βυζαντινών ανάγλυφων εικόνων της μέσης και ύστερης εποχής, στα βυζαντινά γλυπτά ως spolia και τη μεταθανάτια ζωή τους στη μεσαιωνική Δύση.

ABY763 Τοπογραφία Βυζαντινού Μυστρά

Χειμερινό εξάμηνο

Αντικείμενο του μαθήματος αποτελεί η διεξοδική ανάλυση της ιστορίας, της αρχιτεκτονικής καθώς και της ζωγραφικής του Μυστρά, πρωτεύουσα του Δεσποτάτου του Μορέως και τελευταίο σημαντικό πολιτιστικό και πολιτικό κέντρο της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Θα αναλυθούν ο πολεοδομικός σχεδιασμός σε συνεξέταση με τα κτήρια, τόσο ως προς τα είδη, όσο και ως προς τις λειτουργίες τους. Βασικές θεματικές των παραδόσεων θα αποτελέσουν τα οχυρωματικά έργα και η πολεοδομική συγκρότηση του οικισμού, οι μονές και οι εκκλησίες του Μυστρά και τέλος η παρουσία της αυτοκρατορικής οικογένειας στην πόλη. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί επίσης σε άλλα καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής όπως η Μονεμβασία, το Γεράκι και το Λεωνίδιο. Ιδιαίτερη μνεία θα δοθεί στη διαδικασία της «ανακάλυψης» της πόλης και στην αποκατάσταση και ανάδειξη των μνημείων της στη σύγχρονη εποχή. Προβλέπεται εκπαιδευτική εκδρομή στην πόλη του Μυστρά. Αν το επιθυμούν, οι φοιτητές μπορούν να αναλάβουν εργασίες σχετικές με συγκεκριμένα μνημεία, που θα παρουσιάσουν κατά τη διάρκεια της εκδρομής. 

ABY754 Βυζαντινά Μνημεία της Ιταλίας

Εαρινό εξάμηνο

Η Ιταλία διασώζει μια σειρά βυζαντινών μνημείων από την παλαιοχριστιανική εποχή έως τον 12ο αιώνα, που σε πολλές περιπτώσεις αποτελούν κορυφαία καλλιτεχνικά σύνολα που δεν έχουν διασωθεί αλλού στα εδάφη της Αυτοκρατορίας. Το μάθημα έχει ως στόχο να αναλύσει τις τύχες της βυζαντινής παρουσίας στην Ιταλία μέσα από τη μελέτη τόσο των πλούσιων υλικών καταλοίπων όσο και της πολιτισμικής της παράδοσης. Θεματικές ενότητες των παραδόσεων θα αποτελέσουν η περιγραφή των μνημείων ανά περιοχή, με ιδιαίτερη προσοχή στις πόλεις Ρώμη, Ραβέννα, Βενετία και Παλέρμο, καθώς και στις λιγότερο γνωστές περιοχές ακτινοβολίας του ιταλο-βυζαντινού πολιτισμού. Επίσης, προσοχή θα δοθεί και στις καλλιτεχνικές και πολιτιστικές σχέσεις μεταξύ της ιταλικής χερσονήσου και του Βυζαντίου στα χρόνια από την οριστική εγκατάλειψη των τελευταίων Βυζαντινών εδαφών στην Ιταλία τον ενδέκατο αιώνα μέχρι τις αρχές του ευρωπαϊκού Ουμανισμού. Ιδιαίτερη αναφορά θα γίνει στις πρώτες συλλογές βυζαντινών έργων τέχνης που από το 15ο αιώνα και έπειτα δημιουργήθηκαν στη Ρώμη και σε άλλα σημαντικά κέντρα. Αν υπάρξουν οι προϋποθέσεις, θα οργανωθεί μια εκπαιδευτική εκδρομή στη Βενετία και Ραβέννα. 

ABY753 Τοπογραφία Βυζαντινής Κων/πολης

Εαρινό εξάμηνο

Kύριος στόχος του μαθήματος είναι η ανάλυση των πολιτισμικών και μνημειακών κατάλοιπων της βυζαντινής παρουσίας στην Κωνσταντινούπολη. Ξεκινώντας από την εποχή της ίδρυσης της παλιάς ελληνικής αποικίας του Βυζάντιου, θα παρουσιαστούν οι σημαντικότερες οικοδομικές μαρτυρίες της ιστορικής πορείας της Πόλης, μέχρι την τελική παρακμή της στα μέσα του 15 ου αιώνα. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στα μνημεία που εξακολουθούν να σηματοδοτούν το αστικό τοπίο της πόλης, όπως τα τείχη του Θεοδοσίου, η εκκλησία της Αγίας Σοφίας, η Μονή της Χώρας και τα υπόλοιπα θρησκευτικά και διοικητικά κτήρια, οι αγορές, το υδραγωγείο, οι θέρμες, τα θριαμβικά τόξα και οι κίονες. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην ανάλυση των πολλών γραπτών πηγών για την πόλη, ξεκινώντας από τις περιγραφές και «εκφράσεις» των μνημείων και στα οδοιπορικά της βυζαντινής εποχής και καταλήγοντας στα κείμενα των ξένων ταξιδιωτών και προσκυνητών. Πάλι με τη βοήθεια των γραπτών πηγών, θα σκιαγραφήσουμε την ιστορία μιας σειράς χαμένων κτιρίων, όπως η εκκλησία του Φάρου, ο ταφικός ναός των Αγίων Αποστόλων και τα ανακτορικά συγκροτήματα. Γίνεται τέλος μνεία στη μεταγενέστερη πρόσληψη της εικόνας της Πόλης καθώς και στη μετεξέλιξη της μέχρι τη σημερινή εποχή.