Wat is de ZiRA

                
De ZiRA (Ziekenhuis Referentie Architectuur) is een verzameling van modellen voor het inrichten van de organisatie en informatievoorziening van Nederlandse ziekenhuizen. Architectuur is een middel om organisaties te helpen overzicht te houden, de complexiteit van de informatievoorziening te beheersen en veranderingen in onderlinge samenhang door te voeren. Architectuur beschrijft de inrichting van organisaties in kaders en modellen. Dat geeft inzichten die gebruikt kunnen worden om de organisatie te verbeteren.  

De ZiRA is primair ontwikkeld voor mensen die zich richten op de inrichting van de informatievoorziening in een ziekenhuis, niet alleen enterprise- en informatie-architecten, maar ook informatiemanagers, solution-architecten, functioneel en technisch ontwerpers en functioneel beheerders. De ZiRA kan ook toegepast worden bij organisatievraagstukken, los van informatievoorziening. Dat betekent dat de ZiRA (voor een deel) ook bedoeld is voor beleidsmedewerkers, adviseurs en anderen die zich bezig houden met organisatie- en procesveranderingen.
 
De ZiRA is een uitbreiding en doorontwikkeling van het RDZ (Referentie Domeinenmodel Ziekenhuizen). Het RDZ kent nu versie 2.2, in de ZiRA zijn hier wijzigingen en toevoegingen in aangebracht. Het RDZ zelf is daarom vanaf versie 2.2 bevroren en wordt dus niet meer als zelfstandig model onderhouden. 

De ZiRA is niet de eerste referentiearchitectuur voor ziekenhuizen. In 1984 heeft het toenmalig Nationaal Ziekenhuis Instituut het Ziekenhuis Informatie Model (ZIM) geïntroduceerd. De ZiRA kan gezien worden als een meer hedendaagse versie van het ZIM, maar het ZIM is op onderdelen ook complementair aan de ZiRA. Zie ook Andere Referentie Architecturen en verschillen ZiRA en ZIM

Doelstelling

De ZiRA draagt binnen de ziekenhuizen bij aan:  
  • Bieden van een referentiekader en hulpmiddel bij ontwikkeling van organisatie en informatievoorziening; 
  • Bevorderen van eenheid van taal en begrip tussen de ziekenhuizen;
  • Delen van best practices, hergebruik van kennis;
  • Bijdragen aan standaardisatie van processen, applicatielandschap, informatielandschap, technologie;
  • Bijdragen aan interoperabiliteit in de zorgketen;
  • Versnellen bij architectuur- en ontwikkeltrajecten.

Uitgangspunten

  • De ZiRA is herkenbaar en bruikbaar voor alle ziekenhuizen;
  • De ZiRA is van, voor en door de ziekenhuizen, met regie & ondersteuning door Nictiz;
  • De ZiRA kan gebruikt als hulpmiddel voor en geeft richting aan  ontwikkelingen op het snijvlak van organisatie en IT;
  • De focus van de ZiRA ligt op de informatievoorziening voor de zorg van de ziekenhuis met oog voor zijn plaats in de keten.
  • De ZiRA leert van wat is gedaan in de NORA-familie en in andere referentiearchitecturen;
  • De ZiRA volgt het vijflagen-interoperabiliteitsmodel van Nictiz;
  • De ZiRA wordt gemodelleerd in ArchiMate, beheerd in Enterprise Architect en gepubliceerd in een Wiki-vorm;
  • De ZiRA is beschikbaar voor import in ArchiMate tools (in XMI).

ZiRA opbouw

De ZiRA is opgebouwd uit meerdere aansluitende modellen, om de architectuur van ziekenhuizen op verschillende niveaus te kunnen beschrijven. Bij de opbouw en naamgeving van de lagen waaruit de modellen bestaan volgt ZiRA het Nictiz vijflagen-interoperabiliteitsmodel

Ziekenhuizen bedienen afnemers (patiënten, ketenpartners, zorgverzekeraars), maar ook interne afnemers (bijvoorbeeld specialisten) en leveren daarvoor diensten. Diensten die een ziekenhuis levert zijn bijvoorbeeld onderzoek, behandeling, advies of diagnostiek. Bedrijfsprocessen zorgen ervoor dat een dienst tot stand komt. Deze bedrijfsprocessen bestaan uit een of meerdere werkprocessen. De processtappen van een werkproces noemen we bedrijfsactiviteiten. Om een bedrijfsactiviteit uit te voeren is in het ziekenhuis een specifieke bedrijfsfunctie nodig. Microbiologisch onderzoek kan bijvoorbeeld alleen plaatsvinden als hiervoor de faciliteiten, kennis en competentie aanwezig zijn.
Bij de uitvoering bedrijfsactiviteiten worden informatieobjecten bewerkt en geraadpleegd en dit wordt gefaciliteerd door applicatiefuncties. De applicatiefuncties worden geleverd door een applicatie die geïnstalleerd is op een ICT-infrastructuur.  


Meer informatie over de opbouw en naamgeving van de ZiRA kun je vinden op de volgende pagina's:
  • Metamodel: Meer informatie over de opbouw van ZiRA, en de relaties tussen de verschillende lagen;
  • Begrippen: Meer informatie over de definitie van bovengenoemde begrippen;
  • Relaties: Meer informatie over de relatie van ZiRA met andere referentiearchitecturen en de totstandkoming van de begrippen. 

Onderdelen van de ZiRA

De kern van de ZiRA bestaat uit:

  • Principes: Een referentieset van richtinggevende uitspraken over de inrichting van processen, het applicatie- of het technologielandschap;
  • Businessmodel: Het bestaansrecht van een ziekenhuis in de waardeketen, weergegeven in een Business Model Canvas;
  • Bedrijfsfunctiemodel: Verzameling van bedrijfsactiviteiten die worden uitgevoerd in een organisatie, geclusterd op basis van benodigde kennis en competenties;
  • Dienstenmodel: Geordende verzameling van de diensten van een ziekenhuis; geeft ruimte voor specifieke invulling door individuele instellingen;
  • Procesmodel: Geordende verzameling van de processen van een ziekenhuis; geeft ruimte voor specifieke invulling van de processtappen;
  • Informatiemodel: Geordende verzameling van informatiedomeinen en een model dat de gegevens beschrijft binnen deze domeinen;
  • Applicatiemodel: Logische groeperingen van applicatiefunctionaliteit die ondersteuning bieden aan bedrijfsprocessen (systeem- en leverancieronafhankelijk).
Daarnaast biedt de ZiRA ruimte voor pagina's over specifieke architectuuronderwerpen met relevantie voor de zorg. Dit kunnen persoonlijke bijdragen zijn die op zich geen strikte relatie hebben met de kern van de ZiRA, maar hierbij wel relevant kunnen zijn. 

Scope van de ZiRA


De focus bij de ZiRA ligt op dit moment op de Zorg in het ziekenhuis en in mindere mate op de bedrijfsvoering (bedrijfsondersteuning, sturing en verantwoording). Voor onderwijs verwijzen wij graag naar de HORA en voor onderzoek naar het NFU Data4LifeScience referentiemodel.

De scope van de ZiRA is bewust beperkt tot de ziekenhuizen. We realiseren ons dat het ziekenhuis slechts één schakel is in de keten voor de zorg aan de patiënt. Voor de langdurige zorg is er de LIDA, voor de publieke gezondheidszorg de PURA. We hopen met de ZiRA bij te dragen aan een samenhangende referentiearchitectuur en een duurzaam informatiestelsel voor de gehele zorg.