ใบความรู้

ประวัติขลุ่ย


 

ใบความรู้

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ(ดนตรี)

เรื่อง ประวัติขลุ่ย

น้อง..ครับ เรามาศึกษาประวัติขลุ่ย และมาดูลักษณะของขลุ่ยต่างๆกันดีกว่า..ครับ

       

ขลุ่ย เป็นเครื่องดนตรีไทยดั้งเดิมของไทย ทำด้วยไม้ไผ่ปล้องยาวๆ ไว้ข้อทางปลายแต่เจาะทะลุข้อย่างไฟให้แห้งแล้วตบแต่งผิวให้ ไหม้เกรียมเป็นลวดลายสวยงาม ด้านหน้าเจาะรูกลมๆเรียงแถวกัน ๗ รู สำหรับนิ้วปิดเปิดเสียง ขลุ่ยไม่มีลิ้นเหมือน ปี่แต่เขาใช้ไม้อุดเต็มปล้อง แล้วปาดด้านล่างให้มีช่อง ไม้อุดนี้เรียกว่า ดาก ทำด้วยไม้สักเพราะไม่มีขุยมาบังลม ด้านหลังใต้ดากลงมา เจาะรูเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า แต่ปาดตอนล่างเป็นทางเฉียงไม่เจาะ ทะลุตรงเหมือนรูด้านหน้า รูที่เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้านี้ เรียกว่า รูปากนกแก้ว ใต้รูปากนกแก้วลงมา เจาะรูอีก ๑ รู เรียกว่า รูนิ้วค้ำ เพราะเวลาเป่า ผู้เป่าจะใช้หัวแม่มือค้ำปิดเปิดที่รูนี้ เหนือรูนิ้วค้ำด้าน หลัง และเหนือรูบนของรูด้านหน้าทั้งเจ็ดรู แต่อยู่ทางด้านขวา เจาะรูอีกรูหนึ่งเรียกว่า รูเยื่อ เพราะแต่ก่อนจะใช้เยื่อไม้ไผ่ปิดรูนี้ ต่อมาก็ไม่ค่อยได้ใช้ ตรงปลายเลาขลุ่ยจะเจาะรูให้ซ้ายขวา ตรงกันเพื่อร้อยเชื่อก เรียกว่า รูร้อยเชือก ดังนั้น จะสังเกตว่า ขลุ่ย ๑ เลา จะมีรูทั้งสิ้น ๑๔ รู

ขลุ่ยมีทั้งหมด ๓ ชนิดคือ

  1. ขลุ่ยหลีบ มีขนาดเล็ก ยาวประมาณ ๓๖ ซม. กว้างประมาณ ๒ ซม.
  2. ขลุ่ยเพียงออ มีขนาดกลาง ยาวประมาณ ๔๕-๔๖ ซม. กว้างประมาณ ๔ ซม.
  3. ขลุ่ยอู้ มีขนาดใหญ่ ยาวประมาณ ๖๐ ซม. กว้างประมาณ ๔-๕ ซม.

ต่อมามีผู้สร้างขลุ่ยกรวดขึ้นมาอีกชนิดหนึ่ง มีเสียงสูงกว่าขลุ่ยเพียงออ ๑ เสียง ขลุ่ยกรวดใช้กับวงเครื่องสายผสมที่นำเอาเครื่องดนตรีฝรั่ง มาเล่นร่วมวง

..**...*..*...*...*....*..*.*.

โดยทั่วไปขลุ่ยไทยสามารถจำแนดออกเป็น

    bullet_pieces_6.gif    ๑.ขลุ่ยหลิบ หรือ ขลุ่ยหลีกเป็นขลุ่ยที่มีขนาดเล็กที่สุดในบรรดาขลุ่ยไทยมีความยาวประมาณ ๒๕ เซ็นติเมตร มีเสียงสูงกว่าขลุ่ยเพียงออเป็นคู่สี่ คือปิดหมดทุกนิ้วเป่าเป็นเสียงฟา นิยมใช้เป่าในวงมโหรีเครื่องคู่ เครื่องใหญ่ และวงเครื่องสายคู่ โดยเป็นเครื่องนำในวงเช่นเดียวกับระนาด หรือซอด้วง นอกจากนี้ยังใช้ในวงเครื่องสายปี่ชวา โดยบรรเลงเป็นพวกหลังเช่นเดียวกับซออู้

mushroom.gif

bullet_pieces_6.gif  ๒.ขลุ่ยเพียงออ เป็นขลุ่ยที่นิยมใช้เป่ามากที่สุด มีความยาวประมาณ ๔๕ เซนติเมตร กว้างประมาณ ๒.๕ เซนติเมตร มีระดับเสียงอยู่ในช่วงปานกลาง เมื่อปิดหมดทุกรูจะเป่าเป็นเสียง โด คนทั่วไปนิยมเป่าเล่น ใช้ในวงมโหรีหรือวงเครื่องสายทั่วๆไป โดยเป็นเครื่องตามหรืออาจใช้ในวงเครื่องสายปี่ชวาก็ได้

mushroom.gif



     bullet_pieces_6.gif    ๓.ขลุ่ยอู้เป็นขลุ่ยที่มีขนาดใหญ่มีความยาวประมาณ ๖๐ เซนติเมตร กว้างประมาณ ๔ เซนติเมตร เสียงต่ำกว่าขลุ่ยเพียงออสามเสียง คือปิดหมดทุกรูเป็นเสียงซอล นิยมใช้ในเครื่องปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ ซึ่งเป็นดนตรีที่มีระดับเสียงต่ำ แต่ในปัจจุบันไม่ค่อยได้ใช้เนื่องจากหาคนที่มีความชำนาญในการเป่าได้ยาก

 

mushroom.gif


      bullet_pieces_6.gif   ๔.ขลุ่ยเคียงออ หรือ ขลุ่ยกรวด เป็นขลุ่ยที่มีขนาดใหญ่กว่าขลุ่ยหลิบแต่เล็กกว่าขลุ่ยเพียงออ มีความยาวประมาณ ๔๐ เซนติเมตร กว้างประมาณ ๒.๒ เซนติเมตร ระดับเสียงสูงกว่าขลุ่ยเพียงออหนึ่งเสียง แต่ในปัจจุบันไม่ค่อยนิยม

มากนัก

 

mushroom.gif


  bullet_pieces_6.gif ๕.ขลุ่ยรองออ เป็นขลุ่ยที่มีขนาดใหญ่กว่าขลุ่ยเพียงออและมีระดับเสียงต่ำกว่าหนึ่งเสียง อาจจะใช้ในวงมดหรีแทนขลุ่ยเพียงออในกรณีที่เต้องการเสียงต่ำ

 

mushroom.gif



bullet_pieces_6.gif   ๖.ขลุ่ยออร์แกน เกิดขึ้นเนื่องจากในระยะหลังวงเครื่องสายได้นำเอาเครื่องดนตรีตะวันตกเข้ามาร่วมเล่นด้วย ซึ่งเรียกว่าวงเครื่องสายผสม เช่น เล่นผสมกับเปียโนหรือออร์แกน เป็นต้น

mushroom.gif


         

         bullet_pieces_7.gif  ขลุ่ยนกกางเขน  ใช้เลียนเสียงนกกางเขน  ไม่มีรูระบายระดับเสียงยาวประมาณ ๑๐ ซ.ม. กว้าง ๓ซ.ม. มีไม้ซางเสียบทะลุด้านข้างกระบอกเสียง  เวลาเป่าต้องใส่น้ำลงในกระบอกให้ปลายหลอดส่วนล่างอยู่ในน้ำจึงจะเกิดเสียง 

 

 

           bullet_pieces_8.gif  ขลุ่ยนกโพระดกหรือขลุ่ย โฮกโป๊ก  ใช้เลียนเสียงนกโพระดก  ไม่มีรูระบายระดับเสียง  เป็นกระบอกไม้ยาว  ๑๘  ซ.ม.   กว้าง    ซ.ม.  เวลาเป่าใช้ฝ่ามืออีกข้างหนึ่งอุดปลายส่วนล่าง       ห่อมือเล็กน้อยเป่าได้เสียง โฮกในขณะเป่าต่อเนื่องกันนั้น   ถ้าเปิดฝ่ามือที่อุดด้านล่างอย่างรวดเร็ว จะได้เสียง โป๊

 

         

                                                                   ด้านบน                                           ด้านล่าง
             bullet_pieces_9.gif   ขลุ่ยนกกาเหว่า ใช้เลียนเสียงนกกาเหว่า  มีลักษณะเหมือนขลุ่ยเพียงออทุกประการ   แต่ตัดท่อนล่างทิ้งให้เหลือรูระบายระดับเสียงไว้   ๓-๔  รู  เวลาเป่าปิดรูทั้งหมดรวมทั้งรูนิ้วค้ำด้วยจะได้เสียง กา  จากนั้นเปิดรูทั้ง ๕ พร้อมกันอย่างรวดเร็ว  จะได้เสียง  เหว่า

 

        bullet_pieces_10.gif  ขลุ่ยไก่  เป็นขลุ่ยที่ใช้เลียนเสียงไก่     ไม่มีรูระบายระดับเสียงยาวประมาณ  ๑๓ ซ.ม. กว้าง ๓ ซ.ม.  มีกำพวดปี่เสียบทะลุด้านข้างกระบอกเสียง  ความเป็นจริงควรเรียกว่า ปี่ไก่ แต่เนื่องจากอยู่ในชุดของขลุ่ยนกจึงเรียกว่า "ขลุ่ยไก่"

 

 

         

                                                                  

             bullet_pieces_9.gif   ขลุ่ยนกกาเหว่า ใช้เลียนเสียงนกกาเหว่า  มีลักษณะเหมือนขลุ่ยเพียงออทุกประการ   แต่ตัดท่อนล่างทิ้งให้เหลือรูระบายระดับเสียงไว้   ๓-๔  รู  เวลาเป่าปิดรูทั้งหมดรวมทั้งรูนิ้วค้ำด้วยจะได้เสียง กา  จากนั้นเปิดรูทั้ง ๕ พร้อมกันอย่างรวดเร็ว  จะได้เสียง  เหว่า