Wie zijn wij‎ > ‎

Historie Ede

Het ontstaan van de plaatselijke afdeling in Ede

De Ericakerk 100 jaar

In september 2012 is er in de Ericakerk een boekje gepresenteerd met de titel "100 jaar Ericakerk Ede". In dit boekje wordt onder meer de geschiedenis van de kerk beschreven. Hieronder een aantal fragmenten uit dat boekje.

In het voorjaar van 1910 werd er in Ede een onderafdeling van de NPB Wageningen opgericht. Het ledental nam snel toe en zo werd op 13 oktober 1911 de afdeling Ede zelfstandig. In de jaren 1911-1913 werd er gekerkt in de concertzaal Kleuver, onder de oudere Edenaren beter bekend als bioscoop “Buitenlust” op de hoek van de Ericalaan en de Stationsweg. De oorspronkelijke Ericakerk, dus het gebouw waarin de kerkzaal, zonder het later (1961/1962) aangebouwde gemeenschapscentrum, werd gebouwd in 1912/1913 aan de Ericalaan, schuin tegenover de plek waar dus al enkele jaren de kerkdiensten werden gehouden. De opening was op 4 mei 1913, de totale stichtingskosten waren toen volgens de gegevens maar fl. 5.500,--

Bij de viering van het 50 jarig bestaan, op 6 mei 1962, werd de uitbouw van de kerk, “het gemeenschapscentrum”, officieel in gebruik genomen. Later zal blijken dat het deel van de huidige Ericakerk dat in 1912 is gebouwd door de gemeente Ede als “Beeldbepalend” wordt gewaardeerd. De motivering wordt ongeveer als volgt omschreven in de monumentenlijst van de gemeente Ede:

De in 1912 gebouwde Ericakerk die in 1961 van een aanbouw is voorzien, is van algemeen belang vanwege de schoonheid en de voor de bouwperiode kernmerkende wijze van bouwen en detailleren, toegepast in een zaalkerk in neogotische trant. Deze komt o.a. tot uiting in de neogotische spitsboogvensters, waarin stalen roeden zijn toegepast. Ook de cultuurhistorie is van belang vanwege de plaats in de Edese kerkgeschiedenis en de markante ligging.

In 1986 kwam het glas-in-loodraam in de muur achter het orgel ter ere van het 75 jarig bestaan van onze geloofsgemeenschap. Bijzonder is dat ons toenmalig lid de dhr. H. v d. Toolen het heeft ontworpen en de kinderen van de toenmalige koster de dhr. Schoen het hebben gemaakt. In de jaren na 1962 tot 2009 hebben er geen grote verbouwingen meer plaats gevonden. Wel veel onderhoud en aanpassingen van het interieur van de kerkzaal, gemeenschapsruimte (hal), en de bestuurskamer. Mij is vooral bijgebleven de aanpassing van het liturgisch centrum: nieuwe verplaatsbare preekstoel en nieuwe vloerbedekking. Verder herinner ik mij dat de achterwand van de kerkzaal met schroten werd “bekleed”, jaren later wit/crème geverfd. In de kerkzaal kwamen nieuwe gordijnen. Eindelijk werd ook de krakende houten vloer, waar tussen de vloerplanken zo hier en daar enorme kieren zaten, vervangen door de huidige vloer. Deze vervanging was mogelijk door een schenking van Mw. Quanjer, die jaren lang bestuursvoorzitter is geweest (1955-1971).                                                                                                                                                     

Ook het afscheid van het echte orgel en de vervanging daarvan door het huidige elektronische orgel is een markant gebeuren geweest. Zoals velen van u recent hebben kunnen ervaren, vond de volgende grote verbouwing van de Ericakerk plaats in 2009. Ede Stad plaatste op 28 augustus 2009 een artikel in de krant die de omvang van de verbouwing beschrijft en aangeeft wat daar in het betreffende kerkelijk jaar zoal zou gaan plaats vinden:
EDE - De verbouwing van de Ericakerk aan de Ericalaan 1 is achter de rug. Naast de uitbreiding met een nieuwe keuken en toiletruimtes, is ook het bestaande gedeelte opgeknapt. Nieuwe vloerbedekking, alles opnieuw geverfd, de verplaatsing van de trap, het ziet er allemaal prachtig uit. Op zaterdag 5 september is er open huis van 14.00 tot 17.00 uur en kan iedereen het resultaat bewonderen. Nu de kerk zo'n geweldige metamorfose heeft ondergaan, hopen de vrijzinnigen dat in het nieuwe winterseizoen veel mensen de weg naar het gebouw weten te vinden. Er wordt een breed scala aan activiteiten aangeboden, die gerelateerd zijn aan wat de vrijzinnigen willen uitstralen. Zo is er een workshop met als thema 'Vind je eigen toon', lezingen over Jung en de componist Sibelius, een cursus over dromen, lezingen door Guus Kuijer en oud-minister Jan Pronk. 

Helaas is van de geschiedenis van voor de jaren ’50 niet veel bekend. Wel zijn er namen bekend van de voorgangers. Voor zover is na te gaan werkte de afdeling tot de laatste dag in september1934 met alleen maar gastpredikanten. Dan doet ds. J.C. Fischer zijn entree als eerste voorganger van de afdeling Ede. Zo kunnen wij terugzien op een respectabel aantal voorgangers in geloofsgemeenschap: 

  • Ds. J.C. Fischer 1934 - 1938
  • Ds. F.H. van Aalst 1939 - 1946
  • Ds. D. Wolfson 1946 - 1951 
  • Ds. N. Padt 1952 – 1958 
  • Ds. C. Beukman 1958 - 1965 
  • Ds. J. Brinkerink 1965 - 1968
  • Ds. A. Verstraten 1968 - 1971
  • Mw. Ds. J.J. Wijle 1972 - 1977
  • Ds K. Wijbinga 1979 - 1982
  • Ds. J.B. Assendorp 1982 - 1990
  • Mw. A.C. Kaat-de Jongh 1990 - 1997
  • Mw. Drs. J.C. Freij-v.d. Meijden 1997 - 2001 
  • Drs. H. R. Knoop 2002 – 2011 
  • Mw. L.P.H. van Laar 2012 – heden

In mijn herinneringen (zo ongeveer vanaf begin jaren “70) 

In de Ericakerk zijn behalve de voorgangers, ook velen actief geweest met taken zoals: organist, kinderkerk, kosterschap, kerkmeester. In mijn herinnering komen de volgende activiteiten en bijbehorende namen naar voren:

Organisten/Pianisten 
Aan het spelen tijdens de zondagdiensten zijn achtereenvolgens de volgende namen verbonden:
De heren A. Nusselder en J. Boomkamp, mw. N .Hijwegen, en gedurende vele jaren de heren J.H. v.d. Veen, P.J. IJtsma en B. Breur.
Momenteel zijn er de pianisten G. de Kleer, mw. E van Liempt, mw. G. Timmers, mw T. Taale, J. Meiman en G. van Wolde


Kinderkerk
Vele jaren functioneerde er doorgaans om de 14 dagen, tijdens de kerkdienst, een kinderkerk of verteluur. Uit die tijd herinner ik mij diverse namen van leidsters: mw. v.d. Dussen, mw. Rijkenbarg (29 jaar lang!), mw. Nijpjes, mw. Kaat en mw. Wamelink

Kosters
Gedurende veel jaren was de Hr. Schoen onze koster, hij deed dat samen met zijn vrouw, vervolgens dhr. A.H. Wamelink (Bertil), verder kom ik de namen van de heren L. Vlaskamp en T. Peek nog tegen en ook Tine Hassing-Mes is kosteres geweest . Vanaf ongeveer 1999 is, tot op heden, de kostersplaats vacant. Jan Wamelink is al vele jaren kerkmeester en als het niet anders kan doet Jan koster werkzaamheden.

Kerkmeesters
Vanaf de jaren “70 waren de volgende leden o.a. als kerkmeester actief:
De heren G. van Velzen, J.A. van Slooten en daarna gedurende heel veel jaren weer dhr. Van Velzen. Na de verhuizing van de fam. Van Velzen werd, en wordt nog steeds, deze taak vervuld door dhr. J. Wamelink.

De honderd jarige Ericakerk met de verbouwing uit 2009 van o.a. de gemeenschapsruimte en keuken zal naar mijn overtuiging nog vele jaren een waardevolle en praktische locatie kunnen zijn voor veelsoortige activiteiten.

Dick Westerbeek 

Bronnen:
  • Jubileumboekje 75 jaar NPB Ede-winterprogramma 1986-1987 
  • Website van gemeente Ede betreffende beschermde objecten 
  • Website van NPB Ede 
  • Persoonlijke herinneringen 
  • Winterprogramma’s NPB Ede 1993 tot heden