Ecological Agriculture 

The Auroville Farm Group serves the Auroville community by growing healthy produce in direct response to its needs - involving and informing the community residents in the process. The AVFG wants to help to improve on food quality and increase the production of healthy food, while sustaining the environment by farming ecologically.

Auroville Farm Group

The Auroville Farm Group (AVFG) coordinates the planning of fourteen Auroville (AV) farms that aim at producing natural and healthy food. As of today, the farms cover some 400 acres of cultivated land, managed by 35 Auroville residents. The farms employ about 200 full-time workers from surrounding villages.
All farmers work with some combination of orchards, crop fields, vegetable gardens and/or dairy. They study the relationship between traditional farming and modern agriculture, using eco-friendly technologies such as: windmills (water), solar energy, drip irrigation, micro sprinklers and methane gas collectors.
Each farmer can work in his own field of interest, taking into consideration the quality of the soil, the availability of water, and the investment potential. The AVFG coordinates their productions to meet the Auroville requirements.
Some farmers work on related interests, such as: seed banks, providing education to local and foreign students, or introducing vegetables and fruits from other tropical countries; some do food processing.


Short AVFG history and future

The aim to grow food for AV was initially based on acquiring large landholding and making big investments. But over the years the quality of some of the purchased land proved poor - if not poisoned by previous spraying - and needed long term rehabilitation. There also has been (and still is) much intrusion by outsiders with herds of cows or goats, breaking fences and damaging whole crops.
Though over time the AVFG farms have received moderate funds, it is hard to compete with subsidised farming in India . Besides, there is the risk of crop failures. The growing season from December to March is short and both summer and the monsoon seasons can be severe and unpredictable.
In later years, it was found that few coming to Auroville were either knowledgeable or interested in running farms. Though the present farms are well equipped by now, more farmers and funds are needed in the future, to take care of available land.
A recent report on the AVFG shows that at this moment in time the AVFG has to work on unifying the efforts of the farmers, to channel productions, work on food processing, marketing and distribution.
Final investments will be needed to set agriculture in Auroville on its own feet, with the packaging and distribution of produce that are qualified organic, in accordance with Indian National standards. Meanwhile, a lot has been learned by the pioneering ‘down to earth' farmers that is well worth sharing with students and experts. Much, also, asks to be set up with the help of experts and advanced students. This makes the start of the second, unifying, phase of farming in Auroville a practical and unique experience for students and voluntary workers.

See also: History of Auroville farms

Distribution and marketing

The AVFG has an office and distribution centre called Foodlink. The products are sold through a number of Auroville shops and (in the future) also beyond AV. Rice and vegetables are provided for meals in the communal Solar Kitchen and for distribution among schools. Fruits and grains are preserved and packed at two Auroville food-processing units and at some of the farms, which produce a range of jams, pickles and chutneys.
The AVFG secretariat gathers statistics on the basis of monthly production. A recent report on the AVFG (2004) shows that distribution and central management of farming in Auroville will need funding and support, so that the individual effort of the farmers may bear fruit. At present, for instance, parts of surplus harvests are lost, due to lack of a common storage and marketing outlets.

The Auroville Farm Group Assessment
Final report October 2004

Zipped Word Documents 1.19 Mb


Research and outreach

Agricultural experiments within the AVFG include many different methods, such as bio dynamics and permaculture. These are combined with technologies for eco-friendly use of water and electricity. Ongoing studies are: mixed systems and agro-ecosystem farming, green manures and intercropping, natural biodiversity and microclimates, agro-forestry, collection of seeds of traditional varieties, water harvesting, organic pest control, hygienic animal husbandry, solar & wind power, energy saving tools for tillage, and mulch farming.
The AVFG maintains close ties with the Auroville Forest Group. Together they promote sustainable cultivation, which increases the diversity of crops and plantations. By creating micro-climatic regions, biodiversity is served by planning indigenous flora and creating reservations for wildlife.


Education – study and work opportunities

‘Auroville Farm Group' - farms have, as such, no prescribed ongoing courses available. Students and volunteers are invited to participate in the work, thus helping farmers to find time for sharing their knowledge. On the farms, the student is asked to work for a certain amount of hours per day. Some farmers ask commitment in the duration of stay.
Over the last five years it proved financially impossible to systematically supply students and volunteers with free food and accommodation; but for serious students various means of study and accommodation can be made available.
There is much work to be done to organise the farmers around a future central management and distribution centre.
The AVFG fundraisers and researchers are ready to explore this move from care for the land to care for collection and distribution. Student and expert helpers, as well as funds, will be needed so that what has been built up may grow into an enterprise that does justice to Mother's ideas for the AV community and to that community in its unfolding.

For more information about learning opportunities in the AVFG:
Contact: David Storey: dave@auroville.org.in after reading the job page.

See also: Study/work opportunities

See also: Farm accommodations


If you have only a few days to visit:
Contact: farmgroup@auroville.org.in ;
Tel: daily/morning: 2 622107 (Office, at: Solar Kitchen).

For non-farm guesthouse bookings,
contact: guestservice@auroville.org.in (2622704).


Is ecological agriculture productive?

A key question that is often asked about ecological agriculture, including organic agriculture, is whether it can be productive enough to meet the world’s food needs. While many agree that ecological agriculture is desirable from an environmental and social point of view, there remain fears that ecological and organic agriculture produce low yields.

Please find below a paper that summarizes some of the available evidence to demystify the productivity debate and demonstrate that ecological agriculture is indeed productive, especially so in developing countries.

With best wishes,

Third World Network
131 Jalan Macalister
10400 Penang
Email: twnet@po.jaring.my
Websites: www.twnside.org.sg, www.biosafety-info.net


Is Ecological Agriculture Productive?
By Lim Li Ching, Researcher, Third World Network (November 2008)


A key question that is often asked about ecological agriculture, including organic agriculture, is whether it can be productive enough to meet the world’s food needs. While many agree that ecological agriculture is desirable from an environmental and social point of view, there remain fears that ecological and organic agriculture produce low yields.

This short paper will summarise some of the available evidence to demystify the productivity debate and demonstrate that ecological agriculture is indeed productive.

In general, yields from ecological agriculture can be broadly comparable to conventional yields in developed countries. In developing countries, ecological agriculture practices can greatly increase productivity, particularly if the existing system is low-input, which is the largely the case for Africa. This paper will focus mainly on evidence from developing countries.

Evidence from global modelling

A recent study examined a global dataset of 293 examples and estimated the average yield ratio (organic : non-organic) of different food categories for the developed and developing world  (Badgley et al., 2007). For most of the food categories examined, they found that the average yield ratio was slightly less than 1.0 for studies in the developed world, but more than 1.0 for studies in developing countries.

On average, in developed countries, organic systems produce 92% of the yield produced by conventional agriculture. In developing countries, however, organic systems produce 80% more than conventional farms.

With the average yield ratios, the researchers then modeled the global food supply that could be grown organically on the current agricultural land base. They found that organic methods could hypothetically produce enough food on a global per capita basis to sustain the current human population, and potentially an even larger population, without putting more farmland into production.

Moreover, contrary to fears that there are insufficient quantities of organically acceptable fertilizers, the data suggest that leguminous cover crops could fix enough nitrogen to replace the amount of synthetic fertilizer currently in use.

This model suggests that organic agriculture could potentially provide enough food globally, but without the negative environmental impacts of conventional agriculture.

Evidence from reviews of ecological agriculture projects

In a review of 286 projects in 57 countries, farmers were found to have increased agricultural productivity by an average of 79%, by adopting “resource-conserving” or ecological agriculture (Pretty et al., 2006).

A variety of resource conserving technologies and practices were used, including integrated pest management, integrated nutrient management, conservation tillage, agroforestry, water harvesting in dryland areas, and livestock and aquaculture integration into farming systems. These practices not only increased yields, but also reduced adverse effects on the environment and contributed to important environmental goods and services (e.g., climate change mitigation), as evidenced by increased water use efficiency and carbon sequestration, and reduced pesticide use.

The work built on earlier research, which assessed 208 sustainable agriculture projects. The earlier research found that for 89 projects for which there was reliable yield data, farmers had, by adopting sustainable agriculture practices, achieved substantial increases in per hectare food production - the yield increases were 50-100% for rain-fed crops, though considerably greater in a number of cases, and 5-10% for irrigated crops (Pretty and Hine, 2001).

Disaggregated data show:

  • Average food production per household rose by 1.7 tonnes per year (up by 73%) for 4.42 million small farmers growing cereals and roots on 3.6 million hectares.
  • Increase in food production was 17 tonnes per year (up 150%) for 146,000 farmers on 542,000 hectares cultivating roots (potato, sweet potato, cassava).
  • Total production rose by 150 tonnes per household (up by 46%) for the larger farms in Latin America (average size 90 hectares).

The database on agricultural sustainability (comprising the 286 projects) was reanalyzed to produce a summary of the impacts of organic and near-organic projects on agricultural productivity in Africa (Hine and Pretty, 2008). The average crop yield increase was even higher for these projects than the global average (79%): 116% increase for all African projects and 128% increase for the projects in East Africa.

For Kenyan projects, the increase in yield was 179%, for Tanzanian projects 67% and for Ugandan projects 54%. Moreover, all case studies that focused on food production in this research where data have been reported, showed increases in per hectare productivity of food crops, which challenges the popular myth that organic agriculture cannot increase agricultural productivity.

Evidence from specific ecological agriculture interventions

Data from the Tigray Project in the Tigray Region in Ethiopia, where a project on ecological agriculture has been carried out since 1996, concretely demonstrate the benefits of compost on productivity. Preliminary data collected in 1998 had already shown that using compost gave similar yield increases as chemical fertilizers. Data collected in 2002, 2003 and 2004 showed that, on average, composted fields gave higher yields, sometimes double, than those treated with chemical fertilizers (Araya and Edwards, 2006).

In a new paper written for the UN Food and Agriculture Organization (FAO), statistical analysis on a larger data set over the years 2000 to 2006 inclusive confirms that compost use in Tigray has increased yields in all the crops analysed (Edwards et al., 2008). In total, data was collected from 974 fields from 19 communities. Grain and straw yield data were obtained for barley, durum wheat, finger millet, hanfets (a mixture of barley and durum wheat), maize, sorghum, teff, faba bean and field pea.

Except for field pea, the compost generally doubled the grain yield when compared to each respective check (crops grown without any inputs). (For field pea, the increase in yield was approximately 28%.) The difference was significant (95% confidence limit). The application of compost also increased straw yield compared to the check, but not to the same extent as it increased grain yield.

The use of compost also gave higher yields than the use of chemical fertilizer, though differences in the yields from compost and from chemical fertilizer were not as great as the differences between the use of compost and the check. For sorghum and faba bean the yields from the use of compost and chemical fertilizer were similar. But the yield difference for all the other crops was greater with that from the compost treatment being always higher than that from the use of chemical fertilizer. The results also showed that compost not only increases the overall biomass yield, but also increases the proportion of the grain to straw in the yield.

Since 1998, the Bureau of Agriculture and Rural Development of Tigray Region has adopted the making of compost as part of its extension package and by 2007 at least 25% of the farmers are making and using compost. A reflection of the success of this approach is that between 2003 and 2006, grain yield for the Region almost doubled from 714 to 1,354 thousand tonnes. Since 1998, there has also been a steady decrease in the use of chemical fertilizer from 13.7 to 8.2 thousand tonnes.

There are many other specific examples of increased yields following the application of ecological agriculture practices, some of which are summarized below (Hine and Pretty, 2008; Parrott and Marsden, 2002; Pretty and Hine, 2001; Scialabba and Hattam, 2002).

In Africa:

  • Soil and water conservation in the drylands of Burkina Faso and Niger have transformed formerly degraded lands. The average family has shifted from being in cereal deficit of 644 kg per year (equivalent to 6.5 months of food shortage) to producing an annual surplus of 153 kg.
  • In Ethiopia, some 12,500 households have adopted sustainable agriculture, resulting in a 60% increase in crop yields.
  • In Tigray, Ethiopia, yields of crops from composted plots were 3-5 times higher than those treated only with chemicals.
  • Projects in Senegal promoted stall-fed livestock, composting systems, green manures, water harvesting systems and rock phosphate. Yields of millet and peanuts increased dramatically by 75-195% and 75-165% respectively.
  • In Kenya, 500 farmers on some 1000 hectares have seen maize yields improve from about 2 to 4 t/ha following the application of soil conservation, soil fertility and organic agriculture methods.
  • A range of biological pest management methods together with legumes, cover crops and green manures for soil fertility improvement resulted in a doubling of beans and groundnut yields from 300 to 600 kg/ha in western Kenya.
  • In eastern and central Kenya, smallholder farmers have been trained in natural soil fertility management; integrated environmentally friendly weed, pest and disease protection; on-farm soil and water conservation techniques; and farm level seed conservation, with a resulting 50% increase in productivity and 40% increase in income.
  • More than 1000 farmers in low soil fertility areas in the North Rift and western regions of Kenya increased maize yields to 3,414 kg/ha (71% increase in productivity) and bean yields to 258 kg/ha (158% increase in productivity) as compared to traditional agriculture, by incorporating soil fertility management, crop diversification and improved crop management.
  • Integration of pond fish culture into low-input farm systems with some 2000 farmers in Malawi increased vegetable yields from 2700 to 4000 kg/ha, with the fish ponds producing the equivalent of 1500 kg/ha of fish, a new source of food for households.

In Latin America:

  • 45,000 families in Honduras and Guatemala have increased crop yields from 400-600 kg/ha to 2000-2500 kg/ha using green manures, cover crops, contour grass strips, in-row tillage, rock bunds and animal manures.
  • The states of Santa Caterina, Paraná and Rio Grande do Sol in southern Brazil have focused on soil and water conservation using contour grass barriers, contour ploughing and green manures. Maize yields have risen from 3 to 5 tonnes/ha and soybeans from 2.8 to 4.7 tonnes/ha.
  • The high mountain regions of Peru, Bolivia and Ecuador are some of the most difficult areas in the world for growing crops. Despite this, farmers have increased potato yields by three fold, particularly by using green manures to enrich the soil. Using these methods, some 2000 farmers in Bolivia have improved potato production from about 4000 kg/ha to 10-15000 kg/ha.
  • In Brazil, use of green manures and cover crops increased maize yields by between 20-250%.
  • In Peru, restoration of traditional Incan terracing led to increases of 150% for upland crops.
  • In Honduras, soil conservation practices and organic fertilisers have tripled or quadrupled yields.
  • In Cuba, there are more than 7000 organic urban gardens and productivity has grown from 1.5 kg/m2 to nearly 20 kg/m2.

In Asia:

  • Participatory irrigation management in Philippines has increased rice yields by about 20%.
  • Yield increases of 175% were reported from farms in Nepal adopting agro-ecological practices.
  • In Pakistan, yields of mango and citrus fruits increased by 150-200% after adopting organic agriculture techniques such as mulching, no till production, composting and planting the fruit trees in double dug beds.


It is clear that ecological agriculture is productive and has the potential to meet food security needs, particularly in the African context. The International Assessment of Agricultural Knowledge, Science and Technology for Development concurs that an increase and strengthening of agricultural knowledge, science and technology toward agroecological sciences will contribute to addressing environmental issues while maintaining and increasing productivity (IAASTD, 2008). Moreover, ecological agricultural approaches allow farmers to improve local food production with low-cost, readily available technologies and inputs, without causing environmental damage.


Araya, H. and Edwards, S. 2006. The Tigray experience: A success story in sustainable agriculture. Third World Network Environment and Development Series 4. TWN: Penang.

Badgley, C., Moghtader, J., Quintero, E., Zakem, E., Chappell, M.J., Avilés-Vázquez, K., Samulon, A. & Perfecto, I. 2007. Renewable Agriculture and Food Systems, 22: 86-108.

Edwards, S., Asmelash A., Araya, H. and Egziabher, T.B.G. 2008. The impact of compost use on crop yields in Tigray, Ethiopia, 2000-2006 inclusive.

Hine, R. and Pretty, J. 2008. Organic agriculture and food security in Africa. United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD) and United Nations Environment Programme (UNEP): Geneva and New York.

IAASTD. 2008. International Assessment of Agricultural Knowledge, Science and Technology for Development. www.agassessment.org

Parrott, N. and Marsden, T. 2002. The real Green Revolution: Organic and agroecological farming in the South. Greenpeace Environment Trust: London.

Pretty, J. & Hine, R. 2001. Reducing food poverty with sustainable agriculture: a summary of new evidence. UK: University of Essex Centre for Environment and Society.

Pretty, J.N., Noble, A.D., Bossio, D., Dixon, J., Hine, R.E., Penning de Vries, F.W.T. & Morison, J.I.L. 2006. Resource-conserving agriculture increases yields in developing countries. Environmental Science and Technology (Policy Analysis)  40(4): 1114-1119.

Scialabba, N.E-H. and Hattam, C. (eds). 2002. Organic Agriculture, Environment and Food Security. Rome: FAO


Khái niệm về Nông nghiệp hữu cơ

Hiện nay có thể hiểu khái niệm về nông nghiệp hữu cơ theo hai cách như sau:

Nông nghiệp hữu cơ là hệ thống quản lý sản xuất toàn diện mà được hỗ trợ, tăng cường gìn giữ bền vững hệ sinh thái, bao gồm các vòng tuần hoàn và chu kỳ sinh học trong đất. Nông nghiệp hữu cơ dựa trên cơ sở sử dụng tối thiểu các đầu tư từ bên ngoài nhằm làm giảm ô nhiễm từ không khí, đất và nước, chống sử dụng các chất tổng hợp như phân bón vô cơ, thuốc trừ sâu hoá học. Những người sản xuất, chế biến và lưu thông các sản phẩm hữu cơ gắn bó với các tiêu chuẩn và chuẩn mực của sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Mục đích chính của nông nghiệp hữu cơ là tối ưu hoá tính bền vững và sức sản xuất của các hệ thống với quan hệ chặt chẽ phụ thuộc lẫn nhau như đất trồng trọt, cây trồng, động vật và con người (Codex Alimentarius, FAO/WTO, 2001).

Nông nghiệp hữu cơ (còn gọi là nông nghiệp sinh thái) là hệ thống đồng bộ hướng tới thực hiện các quá trình với kết quả bảo đảm hệ sinh thái bền vững, thực phẩm an toàn, dinh dưỡng tốt, nhân đạo với động vật và công bằng xã hội. Hệ thống sản xuất hữu cơ là nhiều hơn hệ thống sản xuất mà bao gồm hoặc loại trừ một số vật tư đầu vào (IFOAM, 2002).

Lịch sử Nông nghiệp hữu cơ

Lịch sử ra đời và phát triển của Nông nghiệp hữu cơ (Nguồn TS. Lê Văn Hưng – Vụ KHCN, Bộ NN & PTNT).

Những người tiên phong như Rudolf Steiner, Robert Rodale, Sir Albert Howard và bà Eva Balfour lần đầu tiên xuất bản cuốn sách ý tưởng của họ về nông nghiệp hữu cơ vào những năm 1920, 1930, 1940, nó đã dần hoàn thiện và đã xác định được thế nào là phong trào sinh học và nông nghiệp hữu cơ. Họ nêu ra sự quan tâm chú ý về cơ sở sinh học của độ phì đất và mối liên hệ của nó với sức khỏe của người và động vật.
Lớn mạnh cùng với các hoạt động của các nhà tiên phong, đã xuất hiện nhóm các nhà nông dân ở châu Âu, Mỹ phát triển theo hướng này. Đến những năm 1940, 1950 mô hình của những nhà sản xuất hữu cơ đã được hình thành. Vấn đề thanh tra, giám sát đã được nêu ra, được thực hiện và hình thành các tiêu chuẩn, hệ thống phát triển ở châu Âu, Mỹ và úc.
Người đề xuất nhãn hàng hóa cho sản phẩm của phong trào sinh học là Rudolf Steiner và có lẽ đây là nhãn hữu cơ đầu tiên được phát triển. Năm 1967 hội Đất được sự giúp đỡ của bà Eva Balfour đã xuất bản tiêu chuẩn về sản xuất nông nghiệp hữu cơ đầu tiên trên thế giới. Năm 1970, lần đầu tiên các sản phẩm hữu cơ được ra đời.
Trong những năm 1970, nhóm các trang trại khác nhau ở Mỹ đã đưa ra nguyên tắc của tiêu chuẩn sản xuất hữu cơ trang trại. Nhiều nhóm đã phát triển hệ thống cấp giấy chứng chỉ của họ để đảm bảo với người mua rằng sản phẩm được gắn nhãn hữu cơ đã được sản xuất theo tiêu chuẩn của họ.
Vào cuối những năm 1970 và đầu năm 1980, cơ quan chứng nhận đã phát triển và vượt ra ngoài phạm vi lãnh thổ quốc gia. Nhiều chương trình công nhận đã sớm phát triển như công nhận cho người sản xuất... Phần lớn các tổ chức này thu hút một số hoạt động khác ngoài chứng nhận. Vào giữa những năm 1980, một số cơ quan chuyên về chứng nhận đã được hình thành như SKAL (Hà Lan), KRAV (Thụy Điển), FVO (Mỹ)... Cuối cùng, vào năm 1990 với sự ra đời của qui định tại châu Âu về chứng nhận hữu cơ đã trở thành mối quan tâm theo hướng thương mại hóa, các công ty chứng nhận được ra đời.
Các cơ quan cấp giấy chứng nhận được phát triển, các tiêu chuẩn và qui định về sản xuất hữu cơ được hoàn thiện và phong trào sản xuất hữu cơ được phát triển trên quy mô toàn thế giới. IFOAM là Liên đoàn Quốc tế về phong trào sản xuất nông nghiệp hữu cơ với các tiêu chuẩn cơ sở của IFOAM và chương trình công nhận của IFOAM được tôn trọng như một hướng dẫn quốc tế chung cho các hệ thống tiêu chuẩn và chứng nhận của các quốc gia có thể được xây dựng về sản xuất hữu cơ.
Hiện nay, các qui định về sản xuất hữu cơ đã được ban hành như năm 1970, các bang Oregon và California ở Mỹ thông qua luật về sản xuất hữu cơ. Năm 1980, một số sản phẩm hữu cơ mới bắt đầu đưa vào châu Âu nhiều hơn và ở Mỹ các cơ quan thương mại về hữu cơ được tăng lên và nhanh chóng vượt qua ngoài biên giới. ở Mỹ, người ta đã thông qua sắc luật về sản xuất thực phẩm hữu cơ năm 1990. Cuối cùng, tháng 12 năm 2000, Bộ Nông nghiệp Mỹ đã ban hành quy định về thực phẩm hữu cơ và có hiệu lực vào tháng 10 năm 2002. Ở châu Âu, quy định 2092/91 về thực phẩm hữu cơ được thông qua năm 1991. ở mức quốc tế, các quốc gia đã hợp tác và xây dựng lên tiêu chuẩn Codex Alimentarius hướng dẫn nông nghiệp hữu cơ từ năm 1992. Codex Alimentarius tham gia vào nhiệm vụ của tổ chức FAO/WTO về tiêu chuẩn lương thực. Những hướng dẫn của Codex Alimentarius về sản phẩm hữu cơ đã được thông qua năm 1999.
Tình hình phát triển nông nghiệp hữu cơ trên thế giới
Trang trại hữu cơ đang được phát triển trên hầu hết các nước trên thế giới. Tỷ lệ các trang trại sản xuất hữu cơ ngày càng phát triển nhanh. Thị trường cho các sản phẩm hữu cơ cũng phát triển rất nhanh chóng không chỉ ở châu Âu, bắc Mỹ và Nhật Bản, đây là những thị trường lớn về sản phẩm hữu cơ. Sự phát triển này vào những năm gần đây đã được thúc đẩy ở châu Âu với cơ sở vững chắc là nhà sản xuất và người tiêu dùng đã gắn bó vì lợi ích xã hội và môi trường sinh thái. Trang trại hữu cơ được phát triển rất nhanh ở hầu hết các nước châu Âu vào những năm 1990. Từ năm 1988 tới năm 1999 tổng diện tích sản xuất hữu cơ tăng lên tới 46,2%. Những năm gần đây tổng diện tích hữu cơ ở châu Âu hàng năm tăng lên trung bình khoảng 30%/năm.Vào đầu năm 2000, diện tích hơn 3 triệu ha đã được quản lý với hơn 100.000 trang trại hữu cơ ở trên nhiều nước châu Âu, chiếm tới 2% đất nông nghiệp. Số trang trại hữu cơ tăng từ 830 năm 1990 lên 5300 trang trại sản xuất nông nghiệp hữu cơ năm 2000.

Nước sản xuất
Diện tích (ha)
So với % diện tích sản xuất
Diện tích rau quả hữu cơ (ha)
Hà Lan
Thụy Sĩ
Đan Mạch
Thụy Điển
Bảng 1: Diện tích sản xuất chè hữu cơ năm 2000 (Nguồn FAO 2001)
Yêu cầu của thị trường
Lĩnh vực sản xuất các sản phẩm hữu cơ còn chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng số nhu cầu thực phẩm trên thị trường. Tỷ lệ thị trường thực phẩm hữu cơ đã tìm thấy ở hầu hết các quốc gia thường xung quanh khoảng 1% tổng số thực phẩm bán ra. Các kết quả ở bảng dưới đây cho thấy Áo và Thụy Sĩ chiếm tỷ lệ khoảng 1,8 – 2%. Tỷ lệ thị trường của sản phẩm hữu cơ của Đan Mạch chiếm 3% so với thực phẩm được lưu thông.
Năm 2000
Năm 2010
GT  bán ra năm 2000 (tr.USD)
Tỷ lệ % so với thị trường
TD tăng hàng năm (%)
GT bán ra năm 2010 (tr.USD)
TD tăngTB hàng năm (%)
2200 – 2400
1.25 – 1.5
10 - 15
1000 – 1050
25 – 30
1000 – 1050
15 – 20
750 – 800
15 – 20
Thụy sĩ
425 – 450
2.0 – 2.5
15 – 20
Đan Mạch
350 – 375
2.5 – 3.0
10 – 15
250 – 300
10 – 15
Hà Lan
225 – 275
10 – 20
Thụy Điển
125 – 150
20 – 25
Các nước châu Âu khác
300 – 400
15 – 20
15 – 20
New Zealand
Trung Quốc
Đài Loan
Tổng số
15202 - 15827
15 – 20
Bảng 2: Thị trường Thế giới về thực phẩm hữu cơ và nước uống (FAO 2001)
Với các yêu cầu của thị trường hữu cơ tại các nước châu Âu, Mỹ và Nhật Bản thì các nước đang phát triển phải hướng các hoạt động sản xuất phục vụ cho yêu cầu của thị trường này. Theo kết quả trình bày ở bảng trên cho thấy ước tính thực phẩm hữu cơ và đồ uống được bán ra vào năm 2010 thì thị trường hữu cơ hàng năm tăng lên khoảng 10 – 25% tùy theo mỗi nước. Năm 2000 thị trường thực phẩm hữu cơ khoảng 16 tỷ USD và dự đoán thị trường toàn cầu sẽ đạt trên 61-94 tỷ USD vào năm 2010.
Tình hình phát triển nông nghiệp hữu cơ ở Việt Nam
Nông nghiệp Việt Nam với hơn 4000 năm lịch sử, là nền nông nghiệp hữu cơ bởi sự phát triển tự nhiên của nó. Trước năm 1954 người Pháp đã đưa một số máy móc và phân hóa học vào sử dụng ở Việt Nam, nhưng nông dân Việt Nam còn không hiểu sử dụng phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật như thế nào. Với phương thức canh tác truyền thống đó người nông dân đã sử dụng tập đoàn các giống cây trồng tại địa phương như Lúa (Tám xoan, Dự, Di hương, nếp cái hoa vàng...), cây ăn quả (Nhãn lồng Hưng Yên, Vải thiều Lục Ngạn, Bưởi Đoan Hùng, Bưởi Phúc Trạch, Chuối Ngự...). Các giống địa phương này cho năng suất không cao nhưng đòi hỏi điều kiện chăm sóc thấp, có khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng được với điều kiện khí hậu tại địa phương. Mặt khác, chúng là những giống cây trồng có phẩm chất rất cao.
Trước khi các tiến bộ khoa học kỹ thuật được áp dụng ở Việt Nam thì việc cung cấp dinh dưỡng cho các cây trồng tại địa phương dựa vào các nguồn: phân chuồng (đã ủ hoai mục), nước tiểu, bùn ao và các loại cây phân xanh như cốt khí, điền thanh, bèo dâu và các cây họ đậu. Ngoài ra, người ta còn dùng nước phù sa để cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng...
Từ những năm 1960, đặc biệt sau ngày giải phóng miền Nam, với nhiều giống cây trồng mới được áp dụng trong sản xuất, hệ thống tưới tiêu được cải tạo và mở rộng, diện tích tưới tiêu được tăng lên, phân hóa học và thuốc trừ sâu được dùng với số lượng lớn. Việc áp dụng các giống cây trồng mới vào sản xuất cũng là nguyên nhân làm mất dần đi một số các giống cây trồng truyền thống, làm giảm sự đa dạng sinh học và làm tăng thiệt hại bởi dịch hại cây trồng.
Khi sử dụng quá nhiều lượng phân bón hóa học và các loại thuốc bảo vệ thực vật đã mang lại ảnh hưởng xấu đến môi trường. Theo ước tính thì 50% lượng phân bón được cây trồng sử dụng, còn 50% lượng dư phân hóa học bị bay hơi, rửa trôi và cũng là nguyên nhân gây ô nhiễm không khí, đất và nước. Cũng với con đường đó một số lượng lớn thuốc bảo vệ thực vật dư thừa tồn tại trong đất, nước và gây ô nhiễm môi trường. Lượng thuốc này sử dụng không hợp lý dẫn tới sự hình thành tính kháng thuốc của sâu hại, ảnh hưởng của dư lượng thuốc bảo vệ thực vật là tác động xấu tới sức khỏe con người, động vật, và môi trường sống.
Những hạn chế của cuộc cách mạng xanh và công nghiệp hóa nông nghiệp, đã dẫn đến nhiều nước quay trở lại với nông nghiệp hữu cơ (trong đó có Việt Nam), làm cho nông nghiệp hữu cơ ngày càng được nâng cao vị trí và tầm quan trọng trong đời sống xã hội và trên thị trường thế giới.


Các tiêu chuẩn hữu cơ của Hiệp hội hữu cơ thế giới (IFOAM)

Bảng tóm tắt tiêu chuẩn sản xuất chè hữu cơ (Gồm 24 tiêu chuẩn của IFOAM)

1. Cấm sử dụng các loại phân bón hóa học.
2. Cấm sử dụng chất hóa học bảo vệ thực vật.
3. Cấm sử dụng các loại hoóc môn tổng hợp (thuốc kích thích).
4. Cấm sử dụng thiết bị bình phun sử dụng trong ruộng truyền thống cho ruộng hữu cơ.
5. Các dụng cụ nông nghiệp sử dụng trong canh tác truyền thống phải được làm sạch trước khi đem sử dụng cho ruộng hữu cơ.
6. Người nông dân phải ghi chép tất cả vật tư đầu vào của trang trại.
7. Cấm sản xuất song song: cây trồng ở ruộng hữu cơ phải khác cây trồng ở ruộng truyền thống.
8. Nếu ruộng bên cạnh sử dụng các chất bị cấm thì ruộng hữu cơ phải có vùng đệm để ngăn cản sự ô nhiễm hóa học. Cây trồng hữu cơ phải cách vùng đệm ít nhất là 1 mét.
9. Nếu có sự ô nhiễm xảy ra qua đường không khí, thì cần phải có một loại cây trồng để tránh sự xâm nhiễm qua đường phun. Cây trồng ở vùng đệm bắt buộc phải khác với cây trồng hữu cơ. Nếu ô nhiễm xảy ra theo đường nước thì phải có bờ đất hoặc mương rãnh để ngăn sự ô nhiễm chảy qua.
10. Cấm phá rừng nguyên sinh để canh tác hữu cơ.
11. Cây trồng ngắn ngày có giai đoạn chuyển đổi tối thiểu là 12 tháng. Cây trồng ngắn ngày được gieo hạt sau giai đoạn chuyển đổi có thể được cấp chứng nhận là cây trồng hữu cơ.
12. Cây trồng dài ngày có giai đoạn chuyển đổi tối thiểu là 24 tháng. Cây trồng dài ngày được thu hoạch sau giai đoạn chuyển đổi có thể được cấp chứng nhận là cây trồng hữu cơ.
13. Cấm sử dụng tất cả các loại vật tư đầu vào trang trại có chứa sản phẩm biến đổi gen.
14. Trong điều kiện cho phép, nên sử dụng hạt giống và nguyên liệu thực vật hữu cơ.
15. Cấm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để xử lý hạt giống trước khi gieo trồng.
16. Phân bón hữu cơ nên bao gồm nhiều loại khác nhau như phân ủ, phân xanh và các chất khoáng khác có nguồn gốc tự nhiên.
17. Cấm đốt thân cây, cành lá, rơm dạ.
18. Cấm dùng phân tươi, phân bắc (phân người).
19. Về việc mua phân gia cầm (vịt, gà, chim) chỉ mua phân gia cầm được nuôi ở các trang trại gia cầm chăn thả tự nhiên.
20. Cấm sử dụng phân ủ đô thị.
21. Người nông dân phải có biện pháp ngăn chặn những nguy cơ soi mòn đất bề mặt, và đất bị mặn.
22. Bao và những dụng cụ chứa khi vận chuyển và đựng sản phẩm hữu cơ phải sạch và mới. Không được tái sử dụng bao đựng phân tổng hợp.
23. Cấm sử dụng các loại thuốc diệt sinh vật hại trong kho chứa sản phẩm.
24. Có thể sử dụng thuốc trừ sâu sinh học và thảo dược đã được phê chuẩn.


Vì sao cần canh tác nông nghiệp hữu cơ?

- Canh tác nông nghiệp hữu cơ bảo vệ đất trồng cho tương lai.
- Canh tác nông nghiệp hữu cơ làm cho đất trồng màu mỡ hơn.
- Canh tác nông nghiệp hữu cơ kiểm soát sâu bệnh mà không ảnh hưởng đến môi trường sống tự nhiên, sức khỏe động vật và con người.
- Nông nghiệp hữu cơ đảm bảo nguồn nước được tinh khiết.
- Hầu hết những tác động vào môi trường canh tác nông nghiệp hữu cơ sử dụng nguồn nhân lực sẵn có, do đó giảm được tối thiểu chi phí để mua vật tư đầu vào.
        Như vậy, canh tác nông nghiệp hữu cơ vừa bảo vệ môi trường vừa đồng thời sản xuất lương thực-thực phẩm an toàn, chất lượng bán với giá cao.






Nông nghiệp bền vững là một hệ thống sản xuất có chọn lọc, đa dạng nhưng là một hệ sinh thái có sự cân bằng tự nhiên. Một hệ thống mà trong đó các yếu tố tác động một cách tương hỗ cùng tồn tại và phát triển. Một hệ thống đem lại hiệu quả kinh tế cao, môi trường trong sạch, sản phẩm an toàn và được thị trường chấp nhận.  

Là tỉnh có ba vùng sinh thái: Đồng bằng, trung du, miền núi, có sự khác nhau về đất đai, địa hình, khí hậu, tập quán canh tác cũng như điều kiện tự nhiên, xã hội song lại có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ, bổ sung cho nhau. 

Cuộc cách mạng xanh từ những năm của thập kỷ 80-90 ở tỉnh ta đã đạt được những thành công bước đầu. Rõ nét nhất là việc áp dụng giống lúa mới cho năng suất cao chịu thâm canh. Năng suất, độ thuần di truyền, tính chống chịu với sâu bệnh của các giống mới đều hơn hẳn các giống cùng loại được nông dân chấp nhận.  

Sản xuất vụ đông mà trọng tâm là ngô đông ở Vĩnh Phúc có quá trình hình thành và phát triển nhiều năm nay. Từ những năm đầu của thập kỷ 90 bằng biện pháp áp dụng các giống ngô lai, các biện pháp canh tác sáng tạo đã đảm bảo cho sản xuất ngô đông, chủ lực là ngô lai có bước phát triển nhanh và vững chắc cả về diện tích, năng suất, sản lượng. Vụ đông đã trở thành tập quán sản xuất và trở thành vụ sản xuất hàng hoá chính của Vĩnh Phúc. Vụ đông đã tác động làm chuyển biến lớn đến sản xuất nông nghiệp của tỉnh, thực sự là tiền đề quan trọng cho việc giải quyết vấn đề lương thực.  

Thắng lợi của vụ đông chủ yếu loà ngô đông, là do đã giải quyết được mất vấn đề cơ bản:  

Trước hết, đã chỉ đạo chặt chẽ chế độ canh tác 3 vụ (lúa xuân – mùa sớm – ngô đông) với cơ cấu giống thích hợp của 3 vụ: lúa lai hoặc lúa thuần cao sản của 2 vụ lúa và 1 vụ ngô lai.  

Về kỹ thuật canh tác có sự sáng tạo, tiến bộ: trồng ngô bầu, ngô đông trên nền đất ướt.  

Về sử dụng phân bón, mật độ gieo trồng cho ngô đã được thực hiện cân đối và hợp lý. Người nông dân đã sử dụng phân NPK, thuốc kích thích sinh trưởng, phân bón qua lá. Dùng phân lân ngâm nước giải pha loãng tưới cho ngô để khắc phục hiện tượng ngô chân chì do đất ướt và mưa đầu vụ, giúp ngô đông vượt qua giai đoạn sinh trưởng trọng yếu ban đầu để đạt năng suất cao.  

Kết quả sản xuất ngô lai của tỉnh đã góp phần tăng nhanh sản lượng lương thực. Năm 2004, cây ngô đạt 38,54 tạ/ha tăng 13,52% so với năm 2003. Sản lượng lương thực của tỉnh từ 22 vạn tấn năm 1990 lên 43,6 vạn tấn năm 2004 (cũng là năm đạt sản lượng cao nhất từ trước tới nay). 

Trong các năm tới, ngô lai vẫn là một động lực mới, một tiềm năng to lớn, một định hướng chiến lược trong sản xuất ngô cũng như lương thực của tỉnh ta.  

Với việc phát triển trà xuân muộn đã đưa đến sự chuyển đổi mô hình canh tác. Cuộc cách mạng chuyển trà, trước hết là kỹ thuật chuyển trà xuân muộn đã tìm thấy thành công trong sản xuất. Thực hiện biện pháp che phủ mạ bằng nilon, dễ làm, ít tốn kém, hoàn toàn có thể chống rét cho mạ xuân muộn đồng thời sẽ mở rộng phương pháp gieo thẳng với việc sử dụng thuốc trừ cỏ cũng như kéo dài thêm thời gian cho sản xuất vụ đông. Các biện pháp đó đã góp phần đưa năng suất lúa ở tỉnh ta ngày một tăng. Năm 2005 năng suất lúa đạt cao nhất 5.053 kg/ha. 

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp có sự chuyển dịch theo hướng tích cực. Tỷ trọng chăn nuôi ngày một tăng (tăng từ 29.82% năm 2004 lên 34,42% năm 2005). Trong chăn nuôi đàn bò phát triển nhanh, đặc biệt tỷ lệ bò lai do hiệu quả của dự án về cải tạo đàn bò đã tăng từ 28,2% tổng đàn năm 2003 lên 42,7% tổng đàn năm 2004 và 53,54% năm 2005 (tổng đàn bò năm 2005 đạt xấp xỉ 150.000 con) 

Kết quả đó đã ghi nhận quá trình phấn đấu liên tục, bền bỉ với quyết tâm cao của các cấp, các ngành từ tỉnh đến, huyện đến xã, phường về tổ chức chỉ đạo, đầu tư nguồn vốn, cơ sở vật chất kỹ thuật và áp dụng nhiều giải pháp phù hợp với từng vùng trên địa bàn tỉnh.  

Kết quả nghiên cứu trong các năm qua trên địa bàn tỉnh, các chuyên gia đã rút ra một số nhận xét.  

-Khả năng sinh sản của bò cái trong tỉnh cao hơn bờ Thanh Hoá, tỷ lệ sinh sản cao, bình quân 75 – 89%. Đàn bò cái chiếm 65% tổng đàn bò. Đây cũng là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới tốc độ phát triển nhanh đàn bò Vĩnh Phúc trong những năm gần đây.  

-Những bê lai được sinh ra để thể hiện rõ ưu thế của con lai về trọng lượng sơ sinh, sinh trưởng phát triển tốt, phù hợp với thị hiếu của nhân dân.  

-Bò cái lai sinh sản ở tỉnh ta có những đặc điểm tốt vừa giữ được khả năng sinh sản như bò Vàng lại vừa có ưu thế về trọng lượng cơ thể. Sử dụng 70% bò cái Vàng và bò cái lai để tham gia công tác cải tạo sẽ được những bê lai có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt.  

Chăn nuôi lợn phát triển ngày một nhanh cả về lượng và chất. Năm 2004 tổng đàn lợn đạt 521,8 ngàn con, năm 2005 đạt 546.000 con. Giá trị sản xuất ngành chăn nuôi năm 2005 tăng 4,6% so với năm 2004. Chương trình “nạc hoá đàn lợn” được triển khai rộng khắp ở các thành phần kinh tế, mọi tầng lớp nhân dân. Các giống lợn có chất lượng cao được nuôi dưỡng thích nghi và phát triển trên đất Vĩnh Phúc.  

Qua kết quả nghiên cứu của tỉnh về nuôi lợn hướng nạc đã rút ra một số kết luận sau:  

-Về giống: Cần nuôi những giống lợn hướng nạc như: Yóoc sai, Lanđrát hay thế hệ lai của chúng với các tỷ lệ máu ngoại 50-75% hoặc cao hơn.  

-Trong yếu tố thức ăn ngoài việc đảm bảo đủ năng lượng, khoáng, vitamin cần thiết phải chú ý đến số lượng và chất lượng đạm trong khẩu phần.  

-Về kỹ thuật chăn nuôi, thời gian khoảng 5-6 tháng đạt khối lượng trên 100 kg là thích hợp và cho hiệu quả kinh tế cao nhất.  

Hướng tới nền nông nghiệp sinh thái bền vững, công tác nghiên cứu khoa học ứng dụng tiến bộ kỹ thuật về nông nghiệp trong các năm tới cần được sử dụng tính đa dạng sinh học. Coi các hệ sinh thái thiên nhiên của tỉnh là nơi tích luỹ một “Ngân hàng gen tự nhiên” vô cùng quý giá đối với mọi tầng lớp trong cộng đồng, đặc biệt trong nông nghiệp nông thôn. Đây là nguồn nguyên liệu di truyền góp phần cải tạo các giống vật nuôi, cây trồng truyền thống đã và đang bị biến đổi; là nền tảng cho việc áp dụng công nghệ sinh học nhằm tạo ra nhiều giống cây, con năng xuất cao, sản phẩm sạch thích hợp với thiên nhiên, môi trường xung quanh để sản sinh ra của cải vật chất dồi dào, phục vụ cho tiêu dùng và xuất khẩu.  

Phạm Huy Thuỵ                    
(Phó chủ tịch Liên hiệp KHKT Vĩnh Phúc)

Tin được đăng ngày: 22 tháng 02 năm 2006


Nếu chúng ta suy nghĩ một cách nghiêm túc về nông nghiệp - những vấn đề và sự cải thiện của nó - thì chúng ta phải học từ thiên nhiên. Tại sao ? Bởi vì thiên nhiên là thực tiễn. Trong sự sản xuất sinh khối, duy trì độ phì nhiêu, bảo vệ đất, phòng trừ dịch hại, sử dụng những năng lượng đến - thiên nhiên chỉ cho chúng ta hệ thống hữu hiệu nhất.

Các cơ chế sản xuất của nông nghiệp và rừng tự nhiên đều như nhau. Chúng sản xuất các hydrat cacbon qua quang hợp sử dụng các dưỡng chất và nước trong đất, CO2 trong không khí và ánh sáng mặt trời (năng lượng). Sự khác nhau: rừng là tự nhiên còn nông nghiệp là nhân tạo.

Tuy nông nghiệp là nhân tạo nhưng nó được tiến hành trong thiên nhiên. Các qui luật của thiên nhiên ảnh hưởng rất quan trọng đến nông nghiệp. Hầu hết các vấn đề của nông nghiệp đều phát sinh từ sự thiếu hiểu biết của con người về những qui luật ấy. Chúng ta cần nhìn nông nghiệp dưới góc độ khác để giải quyết những vấn đề của nó.

Ngày nay những vấn đề về môi trường (suy thoái sinh thái = xuống cấp sinh thái) đã trở thành rất nghiêm trọng trên thế giới và trong vùng. Những vấn đề ấy có thể chia thành hai loại chủ yếu. Một loại gây ra bởi sự công nghiệp hóa và cái gọi là các công nghệ hiện đại như sự phá vỡ tầng ozôn, hiệu ứng nhà kính, sự ô nhiễm hóa học và hạt nhân .... Một loại khác gây nên bởi các biện pháp nông nghiệp phản tự nhiên như nạn phá rừng, xói mòn đất, lũ lụt, hạn hán, sa mạc hoá.v.v… (Shimpei Murakami 1991)

Trong sinh thái học, tất cả các vật sống được xếp vào một trong ba loại: sản xuất, tiêu thụ và phân hủy. Điểm chủ yếu của sự hiểu biết hệ sinh thái là kiến thức về sự tương tác giữa sản xuất, tiêu thụ, phân hủy và những vật không sống khác (mặt trời, nước, không khí, chất khoáng.v..v.. Trang trại nông nghiệp GAP hay trang trại xanh, nông nghiệp sinh thái là loại hình trang trại được các quốc gia trên thế giới hướng đến nhằm ngăn chận sự phá hoại vô tình của con người. Việt Nam ở khu hệ sinh thái nhiệt đới nên những vấn đề của nông nghiệp Việt Nam là vấn đề nông nghiệp sinh thái nhiệt đới. Chẳng hạn nhiệt độ cao, mưa nhiều và sự phân giải diễn ra một cách tích cực ở trong rừng, lại không thích hợp trong sản xuất nông nghiệp chính là các vấn đề của hệ sinh thái nhiệt đới. Thật vậy đôi khi sự kiện ấy mang lại hiệu quả tiêu cực:

- Nông nghiệp cổ truyền bắt đầu bằng cách đốn cây khai quang rừng. Trong đó có đến 80 - 90% chất dinh dưỡng bị rút đi khỏi đất và như thế đất bị thiếu chất hữu cơ, độ màu mỡ và khả năng giữ nước và các phẩm chất có lợi khác của đất. Aùnh sáng mặt trời chói chang cũng có thể tiếp xúc trực tiếp mặt đất, làm suy thoái cơ cấu đất, khiến đất trở nên cứng. Mưa to, giọt mưa đập mạnh vào mặt đất và lớp đất mỏng phía trên có khả năng giữ nước kém, xói mòn đất xảy ra. Khi ánh mặt trời chói chang và lượng mưa không được sử dụng hợp lý, chúng trở thành nguyên nhân của xói mòn đất, lụt, hạn hán và các thiên tai khác.

Xây dựng một hệ thống nông nghiệp thích hợp có thể sử dụng hợp lý năng lượng tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên là nhiệm vụ cấp bách, là chống lại mạnh mẽ các thiên tai mà không phá hủy cân bằng sinh thái trong khu vực. Nếu chúng ta thành công trong việc xây dựng một hệ thống nông nghiệp thích hợp cho vùng nhiệt đới thì hiệu năng của nền nông nghiệp nhiệt đới sẽ cao hơn hiệu năng của nền nông nghiệp ôn đới hiện đại.

Thiên nhiên cho ta biết vùng nhiệt đới có tiềm năng hơn vùng ôn đới.

Cùng với đội ngũ chuyên gia nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực nông nghiệp, công ty Long Đỉnh sẽ sát cánh cùng các chủ trang trại, các hộ nông dân, các nhà đầu tư nông nghiệp để tạo ra những trang trại xanh canh tác theo GAP, phát triển bền vững, có khả năng cung cấp cho thị trường nhiều sản phẩm nông nghiệp sinh thái, an toàn và đáp ứng kỳ vọng của người tiêu dùng.

Các sản phẩm nông nghiệp sinh thái là gì? Là những sản phẩm từ kết quả của quá trình canh tác nông nghiệp sinh thái không chất hóa học. Thế giới chúng ta đang sống ngày càng yêu cầu các sản phẩm nông nghiệp phải đạt các tiêu chuẩn của các hệ thống quản lý chất lượng như GAP (Good Agricultural Practices), SQF (Safe, Quality Food), HACCP (Hazard Analysis Critical Control Point) được các tổ chức công nhận Quốc Tế công nhận.

Khi trang trại của bạn được cấp giấy chứng nhận trang trại nông nghiệp sinh thái GAP hoặc EUREPGAP, bạn sẽ an tâm về thị trường tiêu thụ và sẽ có nhiều cơ hội hơn để sản phẩm của bạn bay xa, đi xa hơn.



Châu Phi hướng đến nền nông nghiệp sinh thái

Nông dân châu Phi. (Ảnh: Internet).
Trước sự phát triển mạnh của thị trường sản phẩm sạch tại châu Âu, ngày càng có nhiều các nhà sản xuất châu Phi hướng đến một nền nông nghiệp sạch nhằm cho ra đời những sản phẩm hữu cơ, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của người tiêu dùng châu Âu.

Trong khi đó, những nguyên tắc để xác định một sản phẩm sạch mà Liên minh châu Âu (EU) đưa ra rất chặt chẽ.

Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO) đang thực hiện dự án trị giá 2,4 triệu USD do Đức tài trợ nhằm hỗ trợ khoảng 5.000 nông dân ở các quốc gia Tây Phi để đạt chứng nhận cần thiết.

Nền nông nghiệp truyền thông của châu Phi về bản chất là nền nông nghiệp sạch, vì người nông dân không sử dụng bất cứ loại phân bón hay thuốc trừ sâu nào. Do đó, đa phần nông dân châu Phi chỉ làm nông nghiệp nhỏ, chủ yếu nhằm bảo đảm an ninh lương thực cho gia đình họ hoặc cho cộng đồng của họ, nên họ không có bất cứ một chứng nhận nào để chứng minh rằng sản phẩm của họ là sạch và họ cũng không quan tâm tới điều này.

Chứng nhận sản phẩm sạch lại rất quan trọng đối với những ai muốn tăng diện tích trồng để có sản phẩm sạch phục vụ cho xuất khẩu. Hiện nay, gần 880.000ha đã được chứng nhận sạch và được hơn 470.000 hộ sản xuất nhỏ châu Phi quản lý.

Các nước có diện tích đất nông nghiệp được khai thác được chứng nhận sạch ở châu Phi lớn nhất đó là Tunisia, Uganda, Nam Phi và Tanzania. Đất được khai thác để trồng vĩnh viễn, như ôliu (khu vực Bắc Phi), càphê, dầu cọ, bông và cacao.

Theo FAO, thị trường sản phẩm hữu cơ ở các nước phát triển sẽ tăng trưởng 5-10% trong ba năm tới và đây là cơ hội cho các hộ nông dân ở những nước nghèo. Tuy vậy, để có thể thâm nhập vào thị trường này cần có một giai đoạn chuyển đổi từ canh tác truyền thống sang canh tác hữu cơ với những thay đổi trong sản xuất, thu hoạch, đóng gói, chứng nhận và tiếp thị.

Trong giai đoạn này, nông dân phải chịu chi phí cao hơn do phải sử dụng các kỹ thuật mới, nhưng chưa được hưởng lợi ngay từ việc sản phẩm sạch của họ được bán với giá cao hơn.

Dự án mà FAO đang thực hiện tài trợ cho các nhóm nông dân và các nhà xuất khẩu quy mô nhỏ của Burkina Faso, Cameroon, Ghana, Senegal và Sierra Leone đạt chứng nhận cần thiết và thay đổi phương pháp canh tác và bán hàng, qua đó có thể xuất khẩu sản phẩm sạch của họ sang thị trường của các nước công nghiệp.

FAO cho rằng dự án đã giúp người nông dân địa phương cải thiện tình hình kinh tế vì giờ đây họ có thể bán sản phẩm của họ trên thị trường quốc tế với giá lời hơn, điều mà cách đây ba năm họ không dám nghĩ tới.

Một số nhà xuất khẩu dứa của Ghana và Cameroon đã tăng mạnh xuất khẩu, bất chấp khủng hoảng kinh tế. Một nhóm nông dân tại Cameroon không chỉ tìm được khách mua dứa sạch mà còn có khả năng thương lượng những điều kiện tốt nhất với người mua nhờ sự phân tích giá cả trên thị trường thế giới thông qua sự hỗ trợ của những người làm dự án.

30 nông dân trồng dứa Ghana đã thành công khi nâng giá bán mỗi tấn dứa từ 26 USD lên 116 USD, sau khi nhận được chứng chỉ sạch.

Theo FAO, dự án cũng sẽ giúp nâng cao điều kiện sinh sống và an ninh lương thực ở các nước Tây Phi này vì phần thu nhập gia tăng sẽ được chi cho lương thực, quần áo, giáo dục và y tế.

Ngoài ra, dự án này cũng sẽ tạo thêm việc làm mới trong quá trình sản xuất sản phẩm có chứng nhận cũng như trong lĩnh vực dịch vụ hỗ trợ./.

Thanh Bình (Vietnam+)


Bachelor of Ecological Agricultural Systems BEcolAgricSys

The Bachelor of Ecological Agricultural Systems explores the connection between social, ecological and business skills and knowledge to produce graduates well suited to a wide range of roles.

About the course

CSU’s Bachelor of Ecological Agricultural Systems is built on four foundational principles:

  • Ecological 'thinking'
  • Ecological 'ethics'
  • Ecological 'literacy'
  • Ecological 'practice'

The course explores the connection between social, ecological and business skills and knowledge to produce graduates well suited to a wide range of roles, principally in:

  • the management of agricultural enterprises, e.g. biological farming
  • mainstream enterprises that are moving towards an agro-ecological focus
  • the overlap between agriculture and land resource management, e.g. Landcare
  • government agencies involved with agriculture and natural resource management

The particular emphasis of the course is threefold:

  • the application of ecological knowledge and skills (i.e. ecological thinking) to the management of farming, grazing and related agricultural systems
  • the development of a high level of managerial capability incorporating communication, interpersonal skills and integrated project management, as well as holistic approaches to situation improvement
  • the acquisition of an ecological ethic based on the principles of environmental stewardship.

There is also a strong focus on developing a student’s ecological literacy through:

  • placing emphasis on ecological philosophy
  • emphasising holistic thinking as an overarching process that embraces reductionist thinking
  • enhancement of their imagination and empathy skills
  • exploring their sense of place in evolutionary and geographical terms

In addition, the student will be supported to develop:

  • an understanding of the principles of ecology including social ecology
  • an ethic of land stewardship with consideration of the environmental impact of production activities
  • knowledge and skills in agricultural management consistent with the ecological foundation of agriculture
  • environmentally responsible practices to minimise the impact of agriculture
  • effective facilitation, project management and inquiry skills to assist in managing change.

Where it will take you

The growth in demand for organic foods and fibres has resulted in a range of employment opportunities including advisory services, research, marketing and catchment management services. Other possible career paths include positions as specialist consultants, roles within government advisory bodies and departments, and community organisations such as Landcare.

Agricultural and environmental experts have already indicated their excitement about the prospects for graduates from this program.


Students may be granted credit for previous study at certificate level or higher. More information about specific details of credit may be obtained by contacting the relevant Course Coordinator. Phone info.csu on 1800 334 733 for the appropriate contact details.

Graduation requirements

To graduate with the award Bachelor of Ecological Agricultural Systems, students must satisfactorily complete the equivalent of 24 standard subjects including:

  • a core equivalent to 14 standard subjects (112 points)
  • 10 elective subjects selected to satisfy a major (eight subjects) or a minor (six to seven subjects).


top of page ^

Ask a question about this course.

For answers to common inquiries, please read the Frequently Asked Questions page.

Bachelor of Ecological Agricultural Systems


Enrolment through

Orange Campus

Study mode

Distance education

Normal course duration

Part-time 6 years (12 sessions)

Admission criteria

Full-time Undergraduate applications
Essential Entry Requirements

UAI as specified by the University. Applicants who do not meet the UAI requirement (following application of the concessions as outlined below), but are within 10 UAI of the cut-off, may be granted entry on the basis of interview or
Mature Age Admission: available to applicants who have reached, or will reach the age of 21 years as at March 1, of the intended commencement year. Entry criteria as described below for distance education admission.

  1. Recent work experience: 5 points for 11 months or more work experience, undertaken in the previous 24 months, in horticulture, viticulture or related domain (eg agriculture, forestry, environmental restoration).
  2. Agriculture or horticulture background: 2 points if had upbringing on a family farm or similar.
  3. Tertiary study preparation program: 3 points for completed program.
  4. VET study (ie TAFE, Tocal Agricultural College, Queensland Agricultural College, etc.): 5 points for Certificate III or 8 points for Certificate IV, 10 points for higher levels.
  5. Aboriginal and Torres Strait background: 5 points
  6. Non-English speaking background: 5 points
Distance Education applications
  1. Under 21 (as at March 1, of the intended commencement year). Admissions criteria are those detailed above for full-time undergraduate applications.
  2. Over 21 - There are no defined academic attainment requirements but admission will be determined on the merits of the applicant. Applicants are asked to include with their application a statement supporting their application. The reviewer will be looking for evidence that the applicant has the skills and attitudes to succeed at university. Key areas for consideration include:
    • Secondary school attainment levels
    • Time since completion of secondary school
    • Tertiary education history
    • Employment and business experience
    • Motivation for study
    • Other relevant experiences or achievements that demonstrate interest in the domain of study, capacity to achieve, and likelihood of success.

For some applicants, determination of entry may require an interview (in person or by phone). The most likely situations are for applicants who did not complete high school and have not subsequently studied at any level, or students who have previously attempted tertiary study and have poor academic records.

Additional Admission requirement for International students

International studentsare required to have achieved an overall band score of not less than 7.0 in IELTS, or an equivalent score in a comparable test acceptance to the University. This result will need to have been achieved within 24 months of the proposed commencement date of study.

Graduation requirements*

To graduate, students must satisfactorily complete 192 points.

*The number of subjects and specific subject choices are described in the course structure and enrolment pattern for the course.

Course structure

The course consists of 14 core subjects and either:

  • a 80 point Major in Organic Production and Marketing which consists of 56 points of compulsory subjects and 24 points of free elective subjects, or
  • 80 points of elective subjects, composed of 64 points of restricted elective subjects relevant to Ecological Agriculture plus 16 points of free elective subjects

Core subjects

AGB260 Rural Change (Inquiry Tools)
AGB363 Rural Change (Industry Project)
AGR141 Introduction to Ecological Agriculture
AGR175 Introduction to Rural Management
AGR156 Plants in Agriculture
AGR237 Property Planning and Development
AGR304 Agricultural Ecology
AGR353 Human Ecology
AGS101 The Biological Environment
AGS202 Applied Ecology
AHT231 Agricultural Finance
HRT221 Ecological Design Systems
MGT245 Managing Yourself and Others
PSC104 Soil Science

Compulsory subjects in Organic Production & Marketing Major

AGB125 Financial Planning for Agriculture
AGB310 Agribusiness Marketing
AGB356 Agribusiness Plan
AGR306 Biological Farming Systems
AGS100 Livestock Production Systems
AHT254 Organic Agriculture and Horticulture
MKT110 Marketing Principles

Restricted Electives

AGB110 Agricultural Economics
AGB165 Agribusiness Systems
AGB310 Agribusiness Marketing
AGB340 Rural Resource Economics
AGF201 Agroforestry
AGR220 Extension
AGR227 Water Resource Management
AGR347 Rural Project
AGR356 Grazing Management
AGS204 Livestock Breeding and Selection
AGS300 Livestock Management
AGS301 Weed and Pesticide Sciences
AHT404 Climate Change
BIO312 Landscape Ecology
BIO380 Fire Planning and Management
ECO120 Macroeconomics
GEO164 Earth Systems Processes
GEO360 Catchment Management Thru Comm Devel
HRT110 Hort Science
HRT222 Fruit and Nut Crop Mgt
HRT232 Veg and Flower Management
HRT301 Plant Propogation
IRR200 Principles of Irrigation
IRR401 Management of Irrigation Systems
LAW110 Business Law
MGT360 Risk Management
PHL206 Problems of Philosophy
PSC201 Invertebrate Pest Mangement
PSC236 Pasture Production and Management
PSC270 Annual Crop Management
PSC271 Crop Agronomy
PSC371 Plant Pathology
PSC415 Soil Management
PSC420 Water Policy and Management
VIT211 Viticultural Science
WSC111 Grape and Wine Science

Enrolment pattern

General course
Part-time Distance Education
Session 1

AGR141 Introduction to Ecological Agriculture
AGR175 Intro to Rural Management

Session 2

PSC104 Soil Science
AGS101 The Biological Environment

Session 3

AGR156 Plants in Agriculture
[Restricted Elective]

Session 4

[Restricted Elective]
[Restricted Elective]

Session 5

AGR237 Property Planning and Development
AGS202 Applied Ecology

Session 6

HRT221 Ecological Design Systems
AGB260 Rural Change (Inquiry Tools)

Session 7

[Restricted Elective]
[Restricted Elective]

Session 8

MGT245 Managing Yourself and Others
[Restricted Elective]

Session 9

AGR304 Agricultural Ecology
AGR353 Human Ecology

Session 10

AGB363 Rural Change (Industry project)
[Restricted Elective]

Session 11

AHT231 Agricultural Finace
[Free Elective]

Session 12

[Restricted Elective]
[Free Elective]

Part-time Distance Education
Session 1

AGR141 Introduction to Ecological Agriculture
AGR175 Intro to Rural Management

Session 2

PSC104 Soil SCience
AGS101 The Biological Environment

Session 3

AGR156 Plants in Agriculture
[Free Elective]

Session 4

AGB125 Fiancial Planning for Agriculture
AGS100 Livestock Production Systems

Session 5

AGR237 Property Planning and Development
AGS202 Applied Ecology

Session 6

HRT221 Ecological Design Systems
AGB260 Rural Change (Inquiry Tools)

Session 7

AHT254 Organic Agriculture and Horticulture
[Free Elective]

Session 8

MGT245 Managing Yourself and Others
MKT110 Marketing Principles

Session 9

AGR304 Agricultural Ecology
AGR353 Human Ecology

Session 10

AGB363 Rural Change (Industry project)
AGR306 Biological Farming Systems

Session 11

AHT231 Agricultural Finance
AGB310 Agribusiness Marketing

Session 12

AGB356 Agribusiness Planning
[Free Elective]


All inquiries regarding this course should be made to info.csu on 1800 334 733 (UG) or 1800 227 337 (PG) or by email: inquiry@csu.edu.au

Biến cồn cát hoang hóa thành đất canh tác

- Mới chỉ qua hơn 1 năm, cảnh quan đã hoàn toàn đổi khác. Những cồn cát trắng xám đã biến mất, vườn cây cho năng suất cao mọc lên, đàn lợn sinh sôi, những ngôi nhà mái đỏ tươi mọc lên... GSTS Nguyễn Vy gửi đến Vietnamnet những tín hiệu vui đầu tiên đó từ Hà Tĩnh.

Như chúng ta đã biết, do phát triển công nghiệp và đô thị hóa, đất trồng trọt chỉ mất đi chứ không thể sinh sôi. Trong lúc đó, đời sống người nông dân lại cần được cải thiện rõ ràng và nhanh chóng. Một mô hình khai hoang mở rộng diện tích canh tác chẳng những không tàn phá môi trường mà còn cải tạo môi trường làm cơ sở cho phát triển bền vững đã được thực hiện với thành công bước đầu ở Hà Tĩnh.



Biến cồn cát hoang hóa  thành đất canh tác
Quang cảnh vùng cồn cát ven biển - Ảnh: Phan Trọng Bình

Dọc bờ biển các tỉnh miền Trung có một nhóm đất diện tích khá lớn gần như đang còn hoang hoá hoặc đang khai thác khoáng sản, làm đảo lộn nghiêm trọng các tầng phát sinh. Đó là nhóm đất cồn cát trắng xám và trắng vàng ven biển - Luvic Arenosols. Riêng ở Hà Tĩnh đã có tới 17.000 hécta (cả nước vào khoảng 400.000 hecta) nơi độ phì nhiêu tự nhiên và độ phì nhiêu thực tế rất đều thấp.


Tại thôn Đồng Bạn, xã Thạch Văn, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh đang triển khai một dự án mang tính kinh tế - xã hội rõ nét có tên “Xây dựng mô hình phát triển bền vững trên vùng cồn cát hoang hoá ven biển xã Thạch Văn, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh” do “Chương trình tài trợ các dự án nhỏ” (SGP) thuộc “Quỹ môi trường toàn cầu” (GEF) tài trợ cùng với nguồn kinh phí nghiên cứu và đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất của tỉnh.


Nhờ sự đồng thuận từ chủ trương, biện pháp kỹ thuật đến tổ chức thực hiện của một cộng đồng bao gồm nông dân và lãnh đạo xã Thạch Văn, cán bộ kỹ thuật nhiều ngành trong tỉnh, sự kết hợp chặt chẽ với các viện nghiên cứu, lại được lãnh đạo tỉnh quan tâm thường xuyên, thành công bước đầu khá rõ nét. Mới chỉ qua hơn 1 năm, cảnh quan đã hoàn toàn đổi khác. Những cồn cát trắng xám nhấp nhô do xáo trộn các tầng phát sinh đã biến mất. Có những cây trồng cho năng suất chẳng kém gì trên đất thuần thục. Có hộ nuôi 40 con lợn vừa nâng cao thu nhập, vừa có nguồn hữu cơ lớn để cải tạo đất. Cây keo lai với chức năng cây rừng mới đầy năm mà đã xanh tốt, bình quân chiều cao gấp 5 lần so với nhiều vùng lân cận, nơi cây đã 4 năm tuổi. Những ngôi nhà ngói kiên cố mới xây, những giếng nước ngọt trong vắt, những nông sản thu được với năng suất đáng ngạc nhiên là những minh chứng về sự đồng thuận cần có trong mọi hoạt động xã hội.



Biến cồn cát hoang hóa thành đất  canh tác

Nông sản trên đất vốn trước đây là những cồn cát mênh mông.
Ảnh: Phan Trọng Bình



Rừng keo sau 13 tháng - chụp tháng 1 và tháng 4 năm 2009 - Ảnh: Phan Trọng Bình



Những yếu tố hạn chế năng suất cây trồng có liên quan tới độ phì nhiêu thực tế đã được phát hiện và khắc phục, đồng thời không hề say sưa với kết quả bước đầu nên đã dự báo những tác động tiêu cực có thể phát sinh trong tương lai khi các khu công nghiệp cận kề không giải quyết được vấn đề ô nhiễm môi trường, đứng hàng đầu là hiện tượng hạ thấp mực nước ngầm cũng như không liên tục bồi dưỡng cho đất chất hữu cơ lấy từ nhiều nguồn khác nhau vì cường độ khoáng hóa rất mạnh, chỉ sau một năm đã không còn tồn tại.


Theo thiển ý của chúng tôi nên mở rộng diện tích theo kinh nghiệm thu được ở Thạch Văn để có thêm đất canh tác và từ đó nâng cao thu nhập cho người nông dân ở những nơi có nhóm đất này bởi tiềm năng về nhiều mặt ở những nơi đó cũng không kém Thạch Văn.


Nguyễn Vy (Nguyên Viện trưởng Viện Nông hóa Thổ Nhưỡng)

Trang trại xanh trên đất cát

Theo Thông tin thương mại - 06/09/2009
(TTTM News) - Ở dải đất Bình Thuận chỉ có gió và những đồi cát mênh mông, nhiều người nghĩ, sẽ không thể có những trang trại VAC xanh tốt, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Thế nhưng, thật kỳ lạ, bằng sự sáng tạo của nhà vườn cộng với sự giúp sức của Hội Làm vườn (HLV) tỉnh, những mầm cây đã vươn mình trong gió cát; dưới ao, cá vẫn tung tăng bơi lội. Điều đó đủ để chứng minh, ngay ở nơi khắc nghiệt nhất, mô hình VAC vẫn có thể tồn tại và phát triển.

Làm VAC để chống sa mạc hoá

Đó là tham vọng được lãnh đạo HLV tỉnh Bình Thuận đặt ra khi tham gia dự án của Tổ chức Môi trường toàn cầu (GEF). ở nơi khí hậu khắc nghiệt như Bình Thuận, nước tưới là vấn đề sống còn để mô hình VAC phát triển. Nhằm khắc phục tình trạng này, ông Trần Hữu Thái, Chủ tịch HLV tỉnh và các cộng sự đã nghĩ ra một sáng kiến độc đáo: đào ao tích trữ nước ngay trên đồi cát, dưới đáy hồ trải bạt để chống thẩm thấu, kết hợp thả cá. Xung quanh trồng các loại cây công nghiệp, cây lương thực có khả năng chịu hạn tốt như xoan chịu hạn, dầu rai, trôm, dưa lấy hạt, đậu phụng (lạc)... và xây dựng hệ thống chuồng trại để chăn nuôi. Theo ông Thái, mô hình nông - lâm kết hợp theo hướng sinh thái bền vững này là lựa chọn hợp lý cho những vùng đất cát dọc duyên hải miền Trung.

Về hiệu quả kinh tế, nếu chỉ tính riêng cây trôm, với giá mủ 250.000 – 300.000 đồng/kg thì 1ha đã cho thu nhập đáng kể, chưa tính đến khoản thu từ chăn nuôi và các cây trồng khác. Điều quan trọng hơn, mô hình có thể giải quyết được vấn đề thiếu nước tưới, nước sinh hoạt trong mùa khô; cải tạo đất và môi trường, chống hiện tượng cát bay, cát nhảy...

Từ hiệu quả và tính khả thi của mô hình, đến nay, nhiều địa phương trong tỉnh Bình Thuận đã áp dụng cách làm này, bước đầu mang lại giá trị kinh tế – xã hội to lớn. Nếu như năm 2005, toàn tỉnh chỉ có 4 hộ tham gia với diện tích 4ha ở xã Hồng Phong (Bắc Bình) thì đến thời điểm cuối năm 2008, tỉnh Hội đã xây dựng được 24 mô hình, 11 hồ trữ nước, tổng diện tích trên 8ha. Cũng trong các mô hình này, bà con đã trồng được trên 2.000 cây trôm, 2.000 cây xoan chịu hạn... Thời gian tới, Hội sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình ở 2 huyện Tuy Phong, Bắc Bình với khoảng 18 xã tham gia.

Từng bước xây dựng vùng sản xuất hàng hoá

Ngoài việc tham gia xây dựng mô hình VAC trên cát, HLV Bình Thuận còn phối hợp với các ngành chức năng trong tỉnh hướng dẫn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật giúp hội viên và nông dân trồng thanh long theo quy trình ViệtGAP, nhằm khai thác hết tiềm năng của loại trái cây đặc sản này.

Ông Thái cho rằng, muốn nâng cao giá trị gia tăng của hàng nông sản thì nông dân phải hợp tác lại để sản xuất ra những mặt hàng đảm bảo chất lượng và số lượng. Nhằm từng bước giúp hội viên và nông dân thay đổi phương thức sản xuất, tỉnh Hội đã đầu tư xây dựng mô hình trồng thanh long an toàn tại thị trấn Phú Long (Hàm Thuận Bắc), diện tích 3ha với 10 hộ tham gia. Trước khi bắt tay vào thực hiện mô hình, bà con được tập huấn kỹ thuật chọn đất, giống; cách bón phân, phòng trừ sâu bệnh... “Quy trình thực hiện trồng thanh long an toàn rất nghiêm ngặt, đòi hỏi nông dân phải thay đổi hoàn toàn thói quen canh tác trước đây. Ví dụ, phải dùng các loại phân bón hữu cơ, phân vi sinh; thuốc bảo vệ thực vật an toàn, nằm trong danh mục cho phép... Thậm chí, ngay cả những điều nhỏ nhặt cũng phải thay đổi như người lao động phải có quần áo bảo hộ lao động, phải ghi nhật ký vườn hằng ngày. Những điều đó có thể bà con chưa quen nhưng là điều bắt buộc của một quy trình sản xuất an toàn”, ông Thái nói.

Vì vậy, thành công của dự án không chỉ là tạo ra nông sản sạch, bán được giá mà còn giúp nông dân nhận thức được thế nào là quy trình sản xuất an toàn. Không chỉ được hỗ trợ kinh phí, giống, phân bón, cái được lớn nhất của bà con chính là thay đổi tập quán sản xuất. Ông Thái hy vọng mô hình này sẽ có sức lan toả lớn để ngày càng có nhiều diện tích thanh long của hội viên HLV tỉnh được áp dụng theo quy trình này.

Nói về công tác xây dựng Hội, ông Thái cho biết, chính nhờ những chương trình, dự án thành công mà vị thế, uy tín của Hội ngày càng được nâng cao, được chính quyền địa phương tin tưởng giao cho những nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội. Số người tham gia vào Hội ngày càng đông, toàn tỉnh hiện có 4.500 hội viên, 8/9 huyện, thị xã có tổ chức Hội với 54 chi Hội cơ sở.

Trang trại xanh trên đất cát
  • Theo Phương Nguyên/KTNT
  • Comments