Navigation

Vasojevići



 
NaĐEN VasO poslije šest vjekova

(Crkva Svetog Arhangela Mihaila na Nožici )

 









           

Na Nožici, nedaleko od mjesnog centra Lijeve Rijeke, na mjesnom groblju, na kojem su do prije nekoliko godina stajali samo zatravljeni temelji i obrisi nekadašnje crkve iz XIV vijeka, čiji je ktitor bio rodonačelnik plemena Vojvoda Vaso, trudom i srcem Vasojevića, niklo je zdanje posvećeno Svetom Arhangelu Mihailu. Istina, kompletni radovi nijesu završeni i planira se postavljanje dostojnog zagrobnog spomenika dalekom prapretku Vasu. Pošto je stara crkva na Nožici bila sasvim skromnih dimenzija, odlučeno je da se sada podigne nešto veći hram, kako bi se u patosu sačuvali i zaštitili stari temelji.

 

 



 
 

Crkva Svetog Arhangela Mihaila na Nožici  

              Ovo je poduhvat od izuzetnog značaja za sve Vasojeviće, kako one koji sada žive na prostoru od Nožice, odnosno od Lijeve Rijeke do Čakora, na jednoj, i Bijelog Polja na drugoj strani (ili kako narod umije reći: od Nožice do Lješnice), tako i za sve nebrojene koji su odavde vjekovima odlazili i raseljavali se širom svijeta, noseći i pomno čuvajući uspomenu na svoje porijeklo.           

Crkveni prag - svjedok vremena     

            
Sve donedavno, do početka radova na obnovi ove crkve niko nije ni slutio kakvu tajnu kriju njeni temelji, koliko je ona interesantna i u arheološkom i u antropološkom smislu - da se u njemu nalazi grob i izuzetno dobro sačuvani posmrtni ostaci prapretka i rodonačelnika ovog plemena - Vasa, po kojem je pleme i dobilo ime.   

Ovakvi poduhvati ne znače samo fizičko obnavljanje crkvenih zdanja nego i obnovu svekolikog duhovnog tkiva“, kaže pjesnik Ilija Lakušić, predsjednik Crkvenog odbora za obnovu Crkve na Nožici. „U ovom slučaju se ne radi samo o kultnom mjestu naših predaka - što je, naravno, od ogromnog značaja - nego i o najutemeljenijem mjestu našeg istorijskog bića, čije obnavljanje garantuje i pouzdanije temelje naše budućnosti. Uz temelj stare crkve na Nožici kod Lijeve Rijeke, gdje je upravo podignuta nova bogomolja posvećena Svetom Arhangelu Mihailu, krsnoj slavi Vasojevića, otkriven je grob i posmrtni ostaci koji pripadaju rodonačelniku glasovitog i izuzetno brojnog i razgranatog plemena“, istakao je Lakušić.      
           

            Da bi sve to bilo stručno i valjano urađeno, pozvana je ekipa arheologa, Milan Pravilović, Mitra Cerović i Olivera Žižić, koja je odmah zaključila da su, ne samo temelji crkve, nego i svo groblje oko crkve, sa arheološkog stanovišta vrlo interesantni, da su tu nesumnjivo sačuvani tragovi barem pet-šest minulih vjekova.            

Grob rodonačelnika plemena        

            Kad je počelo otkopavanje temelja i uklanjanje debelih naslaga ilovače, odmah pored nekadašnjeg ulaza u crkvu, sa lijeve strane, na dubini od skoro dva metra, ukazala se široka, ravna ploča. Bio je to znak da je u pitanju grobnica, sigurno veoma stara i svakako neke znamenite ličnosti, čim se nalazi na tom mjestu, uz ulaz u crkvu. Stoga je u pomoć pozvana i ekipa antropologa na čelu sa profesorom dr Božinom Ivanovićem. Čim je podignuta pokrovna ploča, ukazala se grobnica, oivičena sa četiri dugačke ploče i ispunjena dvadesetak santimetara debelim slojem najfinije, kao brašno sitne ilovače, u kojem su se odmah ukazale veoma dobro očuvane ljudske kosti.       


            Izvjesno je da se radi o vrlo starom čovjeku, pravom Dinarcu, da je riječ o veoma dobro očuvanim posmrtnim ostacima, za ono vrijeme gorostasno razvijenog čovjeka, iako su veoma dugo u zemlji“, kaže Ivanović i objašnjava da su kosti tako dobro sačuvane zahvaljujući upravo ilovači koja se vremenom nataložila u grobu i prosto balsamovala skelet, nesumljivo je da je ovo upravo rodonačelnik plemena vojvoda Vaso Vasojević, zaključio je dr Ivanović. Poznato je, da je mjesto uz temelj crkve, po crkvenim kanonima rezervisano za njenog ktitora, tim prije što je sasvim sigurno da u to doba na ovim prostorima nije bilo neke druge značajnije, ni duhovne ni svjetovne, ličnosti koja bi zaslužila to grobno mjesto.
       

 
 

 

 Vojvoda Vaso Vasojević

(akademski slikar Luka Martinović)

            To uvjerenje temelji se i na pisanim tragovima i na predanju u kojem živi uvjerenje da je ovu crkvu podigao Vaso sa sinovima i da je potom i sahranjen tu negdje pored crkve.


Sveti Arhangel Mihailo – Aranđelovdan, stara slava svih Vasojevića

 

          Hrišćanstvo Arhangela Mihaila smatra zaštitnikom Univerzalne crkve i prvim od sedam arhangela, kao i pobjednika Lucifera i Satane. Zbog toga se u umjetnosti uvek predstavlja u oklopu sa podignutim mačem ili kopljem kako prijeti demonu ili zmaju.

 

Gvido Reni „Arhangel Mihailo pobjeđuje Satanu“

         

          Srpska pravoslavna crkva i vjernici slave u mjesecu novembru Svetog Arhanđela Mihaila ili Arandjelovdan, koji je u Srbiji i Crnoj Gori, prema broju vjernika koji ga slave, na drugom mjestu, posle svetog Nikole.

 

          Praznik je ustanovljen u vrijeme aleksandrijskog patrijarha Aleksandra i rimskog pape Silvestra Prvog. Prema učenju Crkve, u početku, kada je Bog stvarao svijet, sem vidljivog ili materijalnog, najprije je stvorio duhovni, nevidljivi svijet - duhove. U početku svi duhovi bijahu dobri, ali se jedan, Denica, odmetnuo zbog velike moći koju je dobio od Boga, pa je postao neposlušan, čineći mnoga zla. Tada su se duhovi podijelili na dobre i na zle, na anđele i demone. Grčka reč angelos znači vjesnik, a demon - pakosnik. Arhangel Mihailo smatra se predvodnikom nebeske bestjelesne sile, a ime mu znači – onaj koji je kao Bog.

 

            Anđeli nemaju tijela, ali se na ikonama prikazuju u ljudskom obliku. Živopišu se kao mladi ljudi i zbog toga što nemaju tjelesnih želja i briga kao ljudi. Anđeli su uvijek obučeni u bijelu odjeću, plaštove, u znak čistote i nevinosti, a samo se arhistrat Mihailo živopiše u odijelu, kako su, u davna vremena, nosile vojvode. Pošto nemaju ničeg tjelesnog, pretpostavlja se da nemaju ništa što bi im kvarilo i ružilo mladost i ljepotu, zato su anđeli vječno mladi i lijepi. Anđela je sedam, a imaju devet činova. Sveti arhanđel Mihailo slavi se u novembru, jer je to deveti mjesec posle marta, u kojem je stvoren svijet. Anđeoski činovi su: šestokrili Serafimi, mnogooki Heruvimi, bogonosni Prestoli, Gospodstva, Sile, Vlasti, Nacala, Arhanđeli i Anđeli, a svima je predvodnik arhanđel Mihailo. Među anđelskim činovima, prema učenju Crkve, savršeno je slaganje, ljubav, jednomislije, jednodušnost, pokoravanje jedno drugom, a svi skupa pokoravaju se volji Božjoj.

 

Narodna vjerovanja

 

            Arhanđeo Mihailo je, prema vjerovanju, "živi svetac", sjedi na Mjesecu i gleda šta ljudi rade, a povremeno i silazi među ljude. Zbog vjerovanja da je živ svetac, neki slavari za taj dan ne kuvaju žito, a kažu da slavaru arhanđel Mihailo sve vrijeme slave stoji na desnom ramenu. Vjeruje se da arhanđel Mihailo obilazi bolesnike, smatra se ako im stane više glave - bolesnik će ozdraviti, a stane li bolnome kod nogu - dani su mu odbrojani. Arhanđel Mihailo vucima zatvara čeljusti i ostavlja tajne znake kojima zvjeri ne smiju da priđu, pa tako štiti čobanska stada.

           

            Prema predanju, posle pobede nad Satanom i palim anđelima arhanđel Mihailo se obratio okupljenim vernim anđelima: „Pazimo, stojmo smerno pred Onim koji nas je stvorio, ne pomišljajmo da Mu se usprotivimo. Pazimo, jer postradaše oni koji sa nama bijahu sazdani, i koji se dosada sa nama božanstvenom svetlošću pričešćivahu. Pazimo, jer se neočekavano od svetlosti u tamu zbog gordosti pretvoriše, i sa Visine u bezdan se srušiše. Pazimo, jer spade s neba Denica, koji se jutrom uzdizaše, i sruči se na zemlju.“

 

Kako se slavi Aranđelov dan

 

            Osim što smatraju da su jednog roda, odnosno da imaju zajedničkog pretka, Vasojevići slave Sv. Arhangela Mihaila kojeg su slavili i u doba Nemanjića, kao i Aleksandrovdan i Svetog Savu. Etnolog Petra Vlahović navodi da po Vuku slava često upućuje na bratstvo i pleme, a ne samo na porodicu. Kako Vuk kaže - bratstvo slavi istu slavu – praznik koji bi se u određenoj mjeri mogao povezati sa opštenarodnim slavama tj. zavjetinama. Šta, u stvari, predstavlja slava i zašto Vasojevići slave baš Arhangela Mihaila nije u potpunosti rasvijetljeno, iako je slava predmet obimnih proučavanja. Mišljenja o tome šta predstavlja i koliko je star običaj slave su podijeljena. Prvi pomen slave datira još od 15. avgusta 1018. godine i to u okolini Ohrida. U vezi je sa vojvodom Ivcem, poslednjim izdankom nekadašnje moćne Samuilove države i otporom koji su njegovi sunarodnici pružali vizantijskoj imperiji. Po Vuku Stefanoviću Karadžiću, iako su za slavu izvođeni različiti  narodni obredi, slava je običaj vezan za kuću, domaće ognjište, za zdravlje i napredak porodice.

           

            Prema slavi, kako piše Jagoš Vešović, Vasojevići imaju poseban pijetet i poštovanje. Domaćin ne poziva svojtu, prijatelje i ostale članove uže porodice već je uobičajeno da oni sami dolaze. Poziva samo drugoplemenike koji žive u istom ili drugom mjestu, a koji mu nisu svojta, već poznanici. Uoči slave počnu dolaziti prijatelji, kumovi i zvanice koji žive daleko, a koji ne bi mogli stići na vrijeme na samo krsno ime. Domaćin zvanice sreće ispred kuće. Tu se ljube i oni mu čestitaju krsno ime. On ih uvodi u kuću i poslije pozdrava sa članovima porodice domaćin ih nudi rakijom i kafom. Pred večeru, domaćin pripali svetitelju svijeću i čita molitvu, a svi stoje gologlavi oko trpeze. Zatim uzima zdravicu i ispija u slavu krsnog imena. Na dan slave dolaze gosti iz obližnjih mjesta. Domaćin ih sreće sa zdravicom, a oni mu čestitaju. Onda ih uvodi u kuću i sijedaju za postavljenu trpezu. Gosti u razgovoru piju i mezete do podne, a onda ručaju. Najstariji od gostiju, najviđeniji ili najvažniji po činu, vadi zdravicu i pruža je domaćinu i svi mu zahvaljuju na dočeku. Po završetku tog ceremonijala sijedaju i jedu. Domaćin ostaje na nogama gologlav i nudi goste rakijom. Zatim sijeda za sofru na drugom čelu trpeze. Dok traje ručak domaćin objeduje i stalno pogleduje da gosti budu dobro usluženi. Mlađi dvore i služe.

 

            U Lijevoj Rijeci, pošto se završi ručak, običaj je da domaćin sa svojim gostima noseći zdravicu u ruci, ide u domove bližnjih susjeda koji toga dana slave. Pri ulasku u kuću javljaju se riječima „Ko mi je zdrav“ i ko prvi odgovori „Ja sa družinom!“ taj i dobija zdravicu. Pošto završe sa uzajamnim posjetama seljani se sakupe u nekoj od najvećih kuća i tu provedu ostatak dana. Pri večeri meso se dijeli po čuvenju – „Glava glavi, plećka harambaši...“ Poslije večere ponovo se sakupljaju na sijelo gdje ostaju do jutra. Pri rastanku gosti idu po domovima svojih domaćina na konak. Treći dan polaze pozdravljajući se i zahvaljujući na dočeku.

 
 

   

Uspostavljena tradicija sabora Vasojevića

Zavjetna slava Vasojevića, 12. septembar, praznik Sv. Aleksandra Nevskog

 

            „Sjećam se kako se krajem devedesetih godina, oko ideje obnavljanja Vasove crkve (Crkve Svetog Arhangela Mihaila), okupila jedna grupa ljudi spregnutih ljubavlju i prijateljstvom, formirala Crkveni odbor i za nekoliko godina zazvonilo je zvono. Nakon obnove, Crkveni odbor je ustanovio veliki narodni sabor na dan Sv. Aleksandra Nevskog. Na taj dan, na koji je narod ovoga kraja, nekada davno, poslužila ratna sreća da tirjanstvu stane nogom za vrat. Sada je ovo mjesto utemeljenja Vasovog roda uočljivije; obilaze se i zalivaju korijeni narodnog bića, bića koje odatle najdublje govori. I duše mojih bližnjih sada su nekako zbrinutije. Ah, uzgred budi rečeno, na takvom groblju lakše je biti mrtav“, riječi su pjesnika Ilije Lakušića. Lakušić, inače predsjednik Crkvenog odbora za obnovu Crkve, je čovjek koji je dao više od svog života, svoje duše i stihova koji su posvećeni obnovi ovog hrama i naroda našeg. Zato o uspostavljenoj tradiciji najbolje govore riječi ovog velikana današnjice, ratnika – sanjara, koji oštri pero kad ide u boj i piše: „Iz najranijeg djetinjstva pamtim jedno ulegnuće na sredini zavičajnog groblja na Nožici.  Na početku tog ulegnuća postojao je jedan kameni prag izglačan tabanima baš onih koji leže tu pod njime. To je bila moja mašta koju sam vidio. Ono što sam potom u sebi dograđivao nadvisilo je ono što sam vidio. Zavičaj je uvijek ljepši u sjećanju nego kada ga gledamo sa lica mjesta. Na to mjesto nekada davno, davno... (mora biti da je bajka) došao je moj daleki predak Vaso, od kojega su nastali svi moji u groblju i nad grobljem. Tu je  postavio temelje doma i crkve te do današnjeg dana obdržao život među ovim brdima, niz dolinu Lima i svuda gdje ljudska noga dopire. Mnogo kasnije, kada je groblje već počelo uzimati moje najmilije, kada sam iz načete duše počeo oticati u ono ulegnuće na sredini groblja, razmišljao sam o tome kako bi nad ovim mrtvim gradom valjalo uspraviti staru vjeru i crkvu. Valjalo bi obnoviti ovo mjesto do kojeg dopiru najdublji korijeni svih potomaka, pa i onih koji su negdje na drugom kraju svijeta zagledani u svoje poslove i živote. Budući da uveliko živim i u svojoj mašti, osjećam da se odatle hrane i oni potomci koji će se tek roditi u dogledno ili nedogledno vrijeme. I oni se kroz tanke žile nebeskog pupka hrane odavde.         

            Osveštavanje temelja nove crkve kao i osveštavanje novog zdanja početkom novog milenijuma, obavio je Njegovo Visokopreosveštenstvo Mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije 12. septembra, na dan kada su 1724. godine prenešene mošti Sv. Aleksandra Nevskog u Petrograd u Aleksandro-Nevsku lavru, gdje i danas počivaju. Dodatni razlozi što je za zavjetnu slavu odabran praznik Sv. Aleksandra Nevskog su postojanje istorijskih veza Vasojevića, Srbije i Rusije. Naime, pleme je održavalo bratske veze sa srpskim vladarima i sa Rusijom i učestovalo u sastavu srpskih i ruskih jedinica u svim ratovima protiv Arnauta i Austrougara. Osim toga, prvi moderniji put koji je povezao Lijevu Rijeku sa Podgoricom i Kolašinom, upravo je napravljen uz pomoć donacije carske Rusije.

 

 







Zavjetna slava, praznik Sv. Aleksandra Nevskog, predstvlja sabor Vasojevića i ima izuzetnu vrijednost i značaj, jer nas okuplja oko Boga, u kome nam je, na taj dan, predvodnik i zastupnik Sveti Aleksandar Nevski. Sveti ruski knjaz i vladar, ali i pokorni sluga Božji, koji je izrekao svetu istinu da Bog nije u sili nego u pravdi. Na taj dan, iz godine u godinu, okuplja se sve veći broj vjernika, posebno djece i omladine i naše braće iz dijaspore. Ovogodišnji kum Crkve je moj brat Marko Mihailov Mujović, a domaćin bratstvo Mujović. Želimo da nastavimo tradiciju kumstva crkve, ali i da samu proslavu obogatimo kulturno - umjetničkim i istorijsko - edukativnim sadržajima. Težimo da djeca i omladina spoznaju svoje korijene i običaje, da budu bliži Bogu i jedni drugima, da dalje prenose Božije poruke i uče svoju djecu da nastave tradiciju slavnih predaka i gaje duh pravoslavlja. S obzirom da je 12. septembar petak, uz blagoslov Njegovog Visokopreosveštenstva Mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija, proslava ovog praznika održaće se dan kasnije, dakle u subotu 13. septembra, kako bi što više djece i omladine, ali i naše braće iz dijaspore prisustvovalo proslavi“, istakao je mr Ivan Trifunov Mujović, u ime bratstva, domaćina ovogodišnjeg sabora.

 

                                         

Poznati Vasojevići



            Vasojevići u svakoj prilici ističu ko sve vodi porijeklo iz ovog plemena. Prije svih otac srpske pismenosti Vuk Stefanović Karadžić, kao i Karađorđe Petrović.

(Kralj Petar Prvi Karadordević je još prije dolaska na prijesto tajno dao novac da se u Kraljama kod Andrijevice, na mjestu odakle je u Srbiju odselio njegov predak, podigne kuća koja i danas postoji).           

 


Prema pisanju Tomaša Katanića, pretka popa Katane, savremenika Karađorđevog, stoji da je Karađorđe rođen u Kraljima (godina rođenja nije pouzdana). Katanićevi spisi se čuvaju u Srpskoj akademiji nauka i umetnosti u Beogradu. "Karađorđe je i sam prilikom prijema deputacije Vasojevića kod Sjenice 1807. godine, koju je predvodio pop Katana u vrijeme Prvog srpskog ustanka, a po riječima koje je zabilježio sam Petar Katana izjavio: Pa ja sam od kuće Vasojevića. Tada se povede razgovor, ko je, odakle je, od koga je bratstva i ispade da je Karađorđe unuk Jovana Radulova Đurišića, a sin Petra Radulova. Ovaj Đuro Đurišić, bilježi Katanić, imao je devet sinova (što je i moguće, prema pisanju Jagoša Vešovića i kazivanju Đurišića iz Kralja)“.


Odavde je potekao vojvoda Lazar Mutap, Svetozar Marković, vojvoda Petar Bojović, vojvoda Miljan Vukov Vešović, vojvoda Gavro Vuković, Jovan Žujović, iguman Mojsije Zečević, prota Miloš Velimirović kao i mnogobrojni generali, narodni heroji, umjetnici i stvaraoci, od kojih su najistaknutiji pisci Mihailo Lalić i Radovan Zogović i slikar Jovan Zonjić, pjesnik i izdavač Ratko Deletić, ali i druge znamenite ličnosti iz novije istorije kao na pr. bivši predsjednik SR Jugoslavije, Slobodan Milošević. Prof. dr Blagoje Jevremov Mujović (1928 – 1993) prvi je doktor sociologije u Crnoj Gori, dok je njegov sin, doktor pravnih nauka Ranko Mujović, ove godine treći put izabran za dekana Pravnog fakulteta u Podgorici, što je jedinstven primjer u istoriji, ne samo ove visokoškolske institucije, nego i Univerziteta Crne Gore, a prilikom prvog mandata ušao je u istoriju Univerziteta kao najmlađi dekan. Vasojevići su „dali“ mnoge poznate ljekare i priznate van granica našeg regiona. Dr Božina Radević (1938 - ) kardiovaskularni hirurg iz Berana, autor više stotina naučnih radova i knjiga, prvi je u bivšoj Jugoslaviji obavio transplatacije jetre i pankreasa. Njegov kolega, specijalista interene medicine dr Vujadin Mujović, koga stručna javnost smatra Gajtonovim naslednikom, profesor je na nekoliko fakulteta i instituta širom svijeta i autor velikog broja knjiga i radova na srpskom i engleskom jeziku. Prof. dr Trifun Mujović, pedijatar hematolog, važi za najboljeg dijagnostičara u Srbiji i Crnoj Gori.


Neki od poznatih sportista koji potiču iz Vasojevića su: Milutin Šoškić, legendarni golman Partizana (finalista Kupa šampiona) i reprezentacije šezdesetih godina prošlog vijeka (najbolji golman Svjetskog fudbalskog prvenstva 1962. godine u Čileu kada je SFRJ osvojila 4. mjesto); Dragoslav Šekularac,  reprezentativac SFRJ i fudbaler Crvene zvezde; košarkaš Arsenije Pešić, prvotimac šampionske generacije Partizana (sa Kićanovićem, Dalipagićem). Pomenućemo aktuelnog predsjednika RK Budućnost i člana OK CG, rukometaša Veska Mujovića i gimnastičarskog asa, njegovu prezimenjakinju Tanju. Jelena Janković, trenutno jedna od najboljih teniserki svijeta potiče iz gornjih Vasojevića

Dragan Nikolić, jedan od najboljih srpskih glumaca, je porijeklom iz Berana.Pisac i glumica Vjera Mujović i svjetska glumčka diva Mila Jovović, takođe su porijeklom iz Vasojevića[1].



[1] Priređivač ovog poglavlja se izvinjava svim Vasojevićima koji zaslužuju da budu navedeni, a nijesu.


Vojvoda Gavro Vuković (1852-1928)

                         
Sin poznatog crnogorskog glavara, junaka i senatora Miljana Vukova, jedno vrijeme se, prije studija u Beogradu, školovao u Nici, u Francuskoj. Vojvoda Gavro Vuković je kao diplomirani pravnik (diplomirao je prava u Beogradu 1872) bio

ministar inostranih poslova Knjaževine Crne Gore od oktobra 1899. do decembra 1905. godine. Bio je predsjednik Državnog savjeta (1906-1908). Za narodnog poslanika biran je dva puta (1906. i 1914). Poznat je i kao pisac, memoarist. Diplomatska služba Gavra Vukovića u Carigradu počela je 1879. godine i trajala (s prekidom 1881/1882) do 1884. godine. On je odlukom knjaza Nikole I Petrovića Njegoša postavljen za otpravnika poslova Knjaževine Crne Gore u Carigradu. Prema tvrđenju Nikole-Nika Hajdukovića, Gavro Vuković je "1883 godine pošao u Carigrad"[1]. Dr Ilija Radosavović[2] navodi da je Gavro Vuković bio otpravnik poslova Knjaževine Crne Gore u Turskoj od "marta 1884. do decembra 1885. godine u Carigradu".

 

            Gavro Vuković je bio član Velikog suda, ministar inostranih poslova, a jedno vrijeme i zastupnik ministra prosvjete i crkvenih poslova. Gavro Vuković je bio opunomoćenik crnogorske Vlade kaoministar inostranih poslova, koji je sa dr Valtazarom Bogišićem zaključio ugovor (23. marta/ 4. aprila 1893) na Cetinju o stupanju Bogišića u državnu službu crnogorsku. Riječ je o sporazumu o preuzimanju resora ministarstva pravde od strane Bogišića i njegovom imenovanju za člana Državnog savjeta. Taj ugovor je zaključen po nalogu i odobrenju knjaza Nikole, a potpisao ga je i predsjednik Državnog savjeta i ministar unutrašnjih djela vojvoda Božo Petrović. U projektu ugovora, koji je napisao Gavro Vuković, sačinjenog u Dubrovniku 1. januara 1893. godine, bilo je predviđeno da dr Valtazar Bogišić privremeno preuzme i resor I ministra prosvjete. Gavro Vuković je bio poslanik Crnogorske narodne skupštine. U kraljevini SHS politički je angažovan kao jedan od prvaka Crnogorske federalističke stranke.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           



Vojvoda
Gavro Vuković                                                                                                                                                                                                                                                                              

[1] Niko Hajduković, "Memoari", CID, Podgorica, 2000, g. str.15

[2] “Međunarodni položaj Crne Gore, u XIX vijeku", Beograd, 1960, str.1l6 

                          

Knez Nikola Milošević Vasojević, zvani Nikola Konsul



            Po ulozi koju su imale, ne samo u istoriji ovoga kraja i plemena, već i po svojoj sudbini, posebno su zanimljive ličnosti kneza Nikole Miloševića Vasojevića, zvanog Nikola Konsul,  generala Radomira Vešovića i igumana Mojsija Zečevića.

  



Nikola Konsul        

                        Za Nikolu Miloševića (živio u prvoj polovini devetnaestog vijeka) Radomir Guberinić u knjizi o njemu kaže da je bio visoki ruski oficir i vojni ataše u Carigradu, glavni inžinjer Knjaževine Srbije i prvi projektant magistralnog puta Beograd-Bar, turski general, engleski konzul, putopisac, pjesnik, rodoslovik i kartograf, Evropljanin sa četiri državljanstva, koji je govorio trinaest jezika, osnivač i prvi knjaz Knjaževina Vasojevića. Nikola je sam za sebe tvrdio, da je potomak "Sloveno-ostrogorske dinastije". Ubijen je 1844. godine iz zasjede koja mu je, izgleda po Njegoševom naređenju, pripremljena u Zagaraču, nedaleko od Danilovgrada, na putu iz Vasojevića prema Cetinju, kamo je išao na Njegošev poziv. Njegoš je, istini za volju, Nikoli Miloševiću, čijeg se ugleda i uticaja u Vasojevicima nesumnjivo plašio, na mjestu njegove pogibije podigao spomenik, ali je Njegošev naslednik, knjaz Danilo, naredio da se spomenik sruši i da ne ostane traga od njega, čime je posredno potvrdio da je cetinjski dvor poradio o glavi ovog glasovitog Vasojevića. Spomenik je srušen, ali mu je narod zagaračkog kraja podigao drugi - mjesto njegove pogibije se i danas zove Konsulov grob.

 

            Vasojevići su u balkanskim ratovima i I svjetskom ratu imali dvanaest bataljona vojske, odnosno dvije brigade. Gornjovasojevićkom je komandovao đeneral Radomir Vešović, jedno vrijeme bio i ministar vojni Crne Gore. U nizu kontroverzi, koje i do danas traju oko ove značajne ličnosti, posebno se pamti njegov govor koji je 1922. godine održao na Knjaževcu u Andrijevici prilikom otkrivanja spomenika poginulim Vasojevićima u balkanskim ratovima i I svjetskom ratu. Tada već penzionisani đeneral stao je pred stroj svojih preživjelih boraca, postrojenih ispred spomenika poginulih drugova i rekao samo ovo:

 






 

 General Radomir Vešovic


Junaci! Ja sam danas najsrećniji i najnesrećniji čovjek na svijetu.
Najsrećniji što ovaj spomenik junacima palim za slobodu podižemo u miru i slobodi, a najnesrećniji što na njemu nema moga imena.“  

Život igumana Mojsija Zečevića[1]








Iguman Mojsije (Mojsej) Zečević je rođen 1780. godine u Vinickoj (Berane). Umro je 1850. godine i sahranjen ispred manastira Đurđevi Stupovi gdje je i stolovao. Mojsije je bio svetovni i duhovni vladar plemena Vasojevića s kraja osamnaestog i početkom devetnaestog vijeka. Uz Petra Prvog i Petra Drugog Petrovića Njegoša bio je jedna od najznačajnijih ličnosti Crne Gore. Zajedno sa Svetim Petrom Cetinjskim radio je na oslobođenju crnogorskih plemena, vraćanju islamiziranih Srba u vjeru pradjedovsku. Njega je Petar Prvi imenovao da ga zamjenjuje u "stolici" dok dođe mladi Rade Tomov na prijesto. A kada je došao, Mojsije je "odlučno stao uz mladog Njegoša kome su osporavali pravo na prijesto". Uspostavio je vezu između Crne Gore i Srbije i pomagao Karađorđev ustanak. Obavljao je značajne državničke i svetovne dužnosti u vrijeme Petra Drugog Petrovića. Učinio je mnogo na ujedinjenju Vasojevića i drugih brdskih plemena u jednu državu Crnu Goru. Njegovo djelo nastavio je Vojvoda Miljan Vukov Vešović. Mojsije Zečević je obnovio "Vasojevički zakon u dvanaest točaka" (tačaka). Pisao je molitve i epske pjesme koje su zabilježili njegovi savremenici, a među njima i Sima Milutinović Sarajlija. Preko pedesetak njegovih epskih pjesama objavljeno je u raznim listovima i antologijama.


[1]  Izvor: Vasojevički zakon u dvanaest točaka, Stupovi, Andrijevica 1997.

 

 
 „Zlatna groznica predaka Mile Jovović“

 

            Milina porodica je poreklom iz Crne Gore, a imaju imovinu u Metohiji u Zlopeku blizu Peći. Njen pradjeda Bogić Camić Jovović bio je barjaktar iz plemena Vasojevića i gardijski oficir (perjanik) kralja Nikole I; ime njegove žene bilo je Milica, po kojoj je Mila dobila ime. Njen pradjeda Bogdan Jovović bio je komandant vojnog područja Priština, a kasnije je bio vojni finansijski inspektor u vojnim područjima Skoplje i Sarajevo, gde je otkrio veliku pronevjeru zlata. Kažnjen je jer je odbio da optuži svog prijatelja za taj zločin. Kasnije, komunistička vlada Jugoslavije ga je utamničila na Golom Otoku. Bojeći se da će ponovo biti uhapšen, pobegao je u Albaniju, a kasnije je prešao u Sovjetski Savez, u Kijev. Druga verzija priče je da je zapravo on uzeo zlato. Milin otac, Bogić Jovović, kasnije se pridružio njenom pradjedu u Kijevu, gdje su on i sestra diplomirali medicinu


Zečevići i Mujovići - Braća za uvijek i dovijeka!

 


            

U bratstvu Mujovića, posebno potomaka Jevrema Muletinog Mujovića iz sela Mali Stup, održava se gotovo stogodišnje prijateljstvo, pobratimstvo sa bratstvom Zečevića sa Veruše. U I Svjetskom ratu, poslije odstupanja srpske vojske ka Grčkoj, austrougarska vojska vršila je odmazdu nad srpskim stanovništvom uzimajući u zarobljeništvo gotovo svako muško čeljade. Tako su  Jevrem Mujović i Tomica Zečević postali austrougarski zarobljenici, i odvedeni u logor u tirolskoj oblasti, gdje su se temperature spuštale na preko minus 40 stepeni celzijusa. Zarobljenici su tjerani na teški fizički rad, mučeni tako što su nosili teško kamenje za izgradnju puta, po dubokom snijegu i ledu. Ukoliko bi neki od logoraša pao od iscrpljenosti, „milosrdni“ stražari bi pritrčali i, ionako slabo odjevene, gladne i iscrpljene mučenike, „uspavali“ stavljajući im snijeg i led u njedra. Postojalo je više kazanja, ali dogodilo se da je Jevrem Muletin pao od iscrpljenosti, a da ga je od sigurne smrti spasio Tomica Zečević koji ga je uzeo na svoja pleća, davao mu svoju hranu i pomogao u oporavku. Oba zatvorenika su kasnije prebačena u logor u Mađarsku, odakle su se, posle odsluženja dvogodišnje kazne, pješke vratili u svoja sela, gdje su se pobratimili. Jevrem je zasnovao porodicu i imao četiri sina - Blagoja, Mihaila, Sinana i najmlađeg Trifuna - jedinog živog koji zna detalje pomenute priče. Tomica Zečević, iako oženjen, nije imao poroda, ali su njegova braća i njihovi potomci prenosili priču s koljena na koljeno, a ove kuće i bratstva, i dan danas zovu jedni druge pobratimima i braćom (slika gore: nacrt grba Trifuna Jevremovog).





Prota Miloš Velimirović „PlemeVasojevićko[1]

           

            Prota Miloš Velimirović (1848 – 1920) je rođen u Kraljama kod Andijevice. Školovao se u zavičaju, Đurđevim Stupovima kod Berana, u manastiru Visoki Dečani, a bogoslovsku školu završio je u Beogradu. Za pisanje i prosvjetiteljski rad od strane kralja Nikole Petrovića odlikovan je Danilovim ordenom prvog reda. Najviše je pisao o Vasojevićima, Crnoj Gori i Metohiji. Najzanačajnija djela prote Miloša Velimirovića su: roman „Paćenik“, objavljen 1891. godine, „Na Komovima“, objavljen 1892. godine, „Vasojevići i Metohija“, 1913., „Neznano groblje“, „Arnautska zvjerstva“, „Razvoj školstva u Vasojevićima“. Njegova djela ispunjena su istorijsko-geografskim slikama i odišu zavičajnim motivima. Svoj radni vijek prota Miloš Velimirović završio je u Svetosavskoj crkvi na Vračaru (Beogradu) gdje je i sahranjen.

           

           

Manastir Đurđevi Stupovi kod Berana

 

           

Starina Vaso od koga vode svoje porijeklo današnji Vasojevići, pojavio se u Lijevoj Rijeci na Nožici prije više od 300 godina. On se tu doselio, po jednom predanju iz Smedereva, po drugom iz istočnih krajeva Srbije i po trećem iz Ercegovine. No, ma od kuda bilo da se on ovdje doselio, mora biti da je bio čovjek od ugleda, a nije bez osnova i predanje koje kaže da je Vaso doselio iz Prizrena i da je bio velikaš i srodnik Nemanjića.

 

            Predanje kazuje ovako: Nemanja, a od Nemanje Radoslav (ili Vukan). Nemanjići Slavjanogorski, a od Radoslava Kostadin, a od Kostadina Vasoje (1217 – 1286), davni predak Vasojevića po kome je i pleme dobilo ime. Vasoje je odrastao na dvoru despota, kasnije cara epirskog, Manojla Anđela, njegovog djeda po majci. Vaspitan je u grčkom duhu, a i sam je bio oženjen Grkinjom. Vasoje je poginuo oko 1286. godine. Vasoje je imao sina Stefana, a od Stefana Kostadin (drugi). Kostadin je imao pet sinova: Vasa, koga su Vasojevići, Pipera (Pipa), od koga su Piperi, Ozra, od koga su Ozrinići, i Krasa i Hota od kojih su Krasnići i Hoti (u Albaniji). Krasnići i Hoti su se poslije kosovskog boja poturčili, prešli u islam. Vasojević Stevo (1342 – 1389) je prema ovome sin ili unuk Vasojev. Stolovao je na Gracu (Komska župa) i, sa svojih četiri hiljade Vasojevića, učestvovao u kosovskom boju i poginuo braneći manastir Gračanicu. Jedni tvrde da su Vasojevići nastali na prostoru Komske župe i tu zasnovali svoje kućište. Kasnije, podižu svoje katune u Lijevoj Rijeci, provlačeći se ispred turske najezde. Docnije, vraćali su se na svoje prvobitno stanište. Vaso je stolovao na Gracu (Gradac na Rečici – Zlorečici). Vaso je bio oženjen sa Rečice ispod Koma. Drugi kazuju da je živio u Lijevoj Rijeci, na Nožici, na sastavku Kovačevog potoka i rječice Ljevaje i tu podigao manastir - zadužbinu (Vasova crkva). Poslije kosovskog boja, kod njega je došao Hunjadin (Sibinjanin) Janko i donio ranjenog sestrića Banović Sekula (Banovac Sekula), čija je majka bila Vasova kćer, da ga liječi. Тu je umro i sahranjen je negdje u Lijevoj Rijeci. Vaso je imao četiri sina: Raja, Miomana (Mija), Novaka i Đura. Od Raja su Rajevići, od Miomana Miomanovići, a od Novaka Novakovići i od Đura Đurovići u Dupilu, Crmnička nahija. Rajo (Rao) je imao tri sina: Đura, Daba i Uglješu. Od Đura su Lopaćani (Lijeva Rijeka), od Daba – Dabetići, a od Uglješe Kovačevići

           

            Vasojevići su nazvani „Sedmo brdo“, „Potlašnje brdo“. Starina Vasojevića je iz stare Holmije, potiče čak iz 499. godine. Dioba Srba na plemena počinje još početkom 1160. godine. Na tom „Sedmom brdu“, sahranilo se „još do danas“ „egro i blagorodstvo staro Srbsko“. Oni su jedan rod. Tokom perioda Nemanjića pojavljuju se tri župe: Budimlja, Zla Rijeka (Zlorečica – Komska Gora) i Plav. Njihove granice su od davnina, prema „Vasojevićkom zakonu od dvanaest točaka“, u granicama kneza Milutina. Svi slave Nemanjićku slavu, Aranđelov dan. Sva ova plemena stoje danas u 13. stepenu srodstva prave linije prema svom rodonačelniku Vasu.

           

           

Vasojevići su danas veliko i jako pleme. Oni su po svom naselju sada zahvatili sem Lijeve Rijeke još i desnu stranu Tare do Kolašina, pritoku tadašnju Drcku, Polimlje (gornji Vasojevići). U početku dok su samo bili na Nožici i Lijevoj Rijeci nijesu imali svog plemenskog vojvode, ni nahije, već su pripadali kučkom vojvodstvu i Kučkoj nahiji. Tek su kasnije, kad su se Vasojevići počeli seliti preko Koma i naseljavati oko rijeke Zlorečice, dobili svoga plemenskog vojvodu u sedmom stepenu potomaka Vasojevog, koji je kod Turaka važio kao knez zlorečki, jer tada Vasojevačke nahije nije bilo, već je bilo Zlorečana i Ljevorečana.

           

            Prvi plemenski vojvoda Zlorečkih Vasojevića bio je Milutin Raičev Rajević, drugi pop Katana, treći Đeka Bojović, četvrti Vuksan Bojović, peti Ivan Kujo Obadović, šesti Lakić Novov Kastratović, sedmi Vuksan Lakićev, osmi Simo Lakićev Vojvodić, deveti Stojan Simov Titularni, deseti Miljan Vukov Vešović Lopaćanin, jedanaesti Lakić S. Vojvodić i dvanaesti Gavro M. Vuković počasni.

 

            Prvih pet vojvoda pripadali su XVIII vijeku i bili kao kneževi, a šesti i stvarni vojvoda koga su i Turci priznavali bio je Lakić Novov Kastratović koji je pripadao poslednjoj desetini XVIII vijeka i bio vojvoda do 1838. godine, kada je i umro. Tada ga nasleđuje njegov drugi sin Simo koji je ovom nahijom upravljao punih dvadeset godina i ostavio je sposobnu da priđe Crnoj Gori i knjazu Danilu.


I prije vojvoda vojvode - Braća Brajotići, Vuk i Jovan

 

            Još prije pojave prvog vojvode Vasojevićkog, pojavio se u Lijevoj Rijeci Vuk Brajotić, zapamćen kao jedan od najvećih vasojevićkih junaka. Vuk je potomak Vasovog sina Mija (Mijomana), rođen na Lopatama, gdje je i živio sa bratom Jovanom. Vuk je rano počeo da četuje, dugo je živio i hajdukovao oko Kolašina i po Polimlju. Кao takav obratio je na sebe pažnju svih susjeda, pa i Peja Stanojevića, vojvode bratonoškog, koga je Brajotić kao vojvodu iz svog plemena (kome je tada i Lijeva Rijeka pripadala) istisnuo.

 

            Vuk Brajotić se bio tek oženio kada je neki paša iz Ercegovine došao u Podgoricu da od brđana kupi arače. Paša je, opet, bio prijatelj sa nekim vojvodom Kučkim i pitao ga je da li zna kakvu lijepu brđanku koju bi mogao uzeti za ženu. Vojvoda reče da ima, ali da je to žena Vuka Brajotića, dobroga junaka. Kad je to čuo paša, on u pratnji nekoliko momaka ode na Lopate, gdje kod kuće nađe samo Vukovu ženu i majku i tako je paša zarobi i povede put Podgorice i u putu zakonači na Doljane. Vuk se nalazio u četi, brat Jovan kod ovaca u Veruši, te majka otrča Jovanu i kaza mu šta se dogodilo. Kada je to čuo pođe u potjeru za pašom, sa još nekoliko čobana. Pašu stigoše na konaku u Doljanima i napadoše ga tako da mu pobiše sve momke, pašu živog uhvatiše i snahu izbaviše. U povratku, više Klopota, srete Vuk Jovana sa pašom i snahom i htjede ih oboje ubiti, ali Jovan ne dade. Kad dođoše na Lopate, Brajotići paši odsjekoše oba uva, pa ga tako čulja isprate niz Taru, put Kolašina, odakle je otišao u Ercegovinu bez arača, bez brđanke i bez ušiju.

 

            Poslije ovog događaja, bratonoški vojvoda Pejo Stanojević nagovori Mustaj pašu Mamut – Begovića da pohara Lijevu Rijeku, jer mu se ova odmetnula. Paša sa nekim Arapinom skupi vojsku i dođe u Gusinje gdje mu se pridružiše i Šabanagići, odakle pođoše preko Širokara i Carina na Verušu i udariše na Lijevu Rijeku, koju pohara i ognju preda, zapali i Vasovu crkvu koja do temelja sagore. Paša se ulogorio i zakonačio na Nožici gdje ga napade Brajotić sa Ljevorečanima, razbije ga i poćera k Veruši, gdje se Turci razdvojiše. Jedni su s pašom bježali uz Krotiče, a drugi sa Arapinom uz Turjak, pa se i Ljevorečani razdvojiše, jedni za pašom, a drugi ćerahu Arapina. U tom boju paša pogibe na Krotiče te je ova dobila naziv Klisura Mustaj paše Mamut – Begovića, a na Turjaku poginu Arapin pod jelom, koja se i sad zove Arapova jela. U ovom boju nije ostao nijedan Ljevorečanin koji nije posjekao turske glave, a većina posječe po nekoliko, dok je samog Mustaj pašu posjekao Vuk Brajotić. Ova odbrambena bitka odigrala se 30. avgusta i zbog nje su Vasojevići uzeli da slave i Svetog Aleksendra Nevskog[2], a stara im je slava Sveti Aranđeo koga takođe slave i sada.


Vuk Brajotić nije imao poroda, a potomci njegovog brata Jovana su Sajičići u Vinickoj. Njegov potomak bio je i Nikola Sajičić koji je 1809. godine poginuo na Suvodolu.



[2] Postoji predanje da su se Vasojevići, predvođeni Vukom Brajotićem i Vukom Marinkovićem, prije bitke sa Turcima na Krčevu (prva polovina XVIII vijeka) uoči Sv. Alesendra, zakleli da će ovog sveca uzeti za slavu ako sjutradan pobijede. Narednu noć su proveli u pjesmi i veselju slaveći Sv. Alesendra.

 

[1] Pisac i publicista Ratko Deletić je 1980. godine pronašao rukopis prote Miloša Velimirovića „Pleme Vasojevićko“ u arhivi Pećke patrijaršije. Rukopis potiče iz 1901. godine, a knjiga je objavljena 2003. godine u izdanju izdavačke kuće „Andrijevica“, čiji je glavni i odgovorni urednik bio upravo Ratko Deletić. U narednim redovima prenosim dio Velimirovićevog rukopisa, uz manje imjene.



O Vasojevićima – prapreci i bratstva 
    


            Vasojevići su najveće srpsko pleme, koje je nastanjeno u istočnom delu Crne Gore, u Lijevoj Rijeci i s obije strane Lima sve do reke Lješnice, a nekada se taj predio zvao Stara Srbija. Takođe Vasojevići su i jedno od brdskih plemena koje se zajedno sa starocrnogorskim i starohercegovačkim plemenima ujedinilo u jedinstvenu Crnu Goru. O njihovom imenu i porijeklu postoje dvije verzije narodnog predanja. Po jednoj, oni su potomci izvjesnog Vasa, srodnika Vukana Nemanjića, koji je rođen u Prizrenu i bio vojvoda u doba cara Dušana. Njega je naslijedio sin Vasojević Stevo, koji se pominje u narodnim pjesmama o boju na Kosovu pod imenom Musić Stevan, i koji je bio vojvoda u Sjenici, u Novopazarskom Sandžaku. Posle Kosovske bitke i smrti Vasojević Stevana, Vasojevići su kao uskoci krenuli u Hercegovinu i došli do Foče, a odatle skrenuli na jug, jugoistok i istok, i preko Crne Gore došli na Nožicu u Lijevoj Rijeci, gde su se nastanili.
Po drugom predanju Vasojevići vode porijeklo od Vasa, sina hercegovačkog kralja, koji se takođe preko Crne Gore doselio iz Hercegovine i nastanio na Nožici u Lijevoj Rijeci.           

 

Braća i sinovi     

            Po legendi, Vaso je imao još četiri brata: Pipa, Ozra, Krasa i Ota. Od njih su nastala plemena Piperi i Ozrinići u Crnoj Gori i Krasnići i Hoti u Albaniji.    
Pavel Apolonovič Rovinski, koji je više od četvrt vijeka boravio u Crnoj Gori, proučavao prošlost, život i običaje i napisao kapitalna djela o Crnoj Gori, ističe da Vasovi potomci "nijesu znali da objasne, odakle i kada je Vaso došao u Crnu Goru".

Nijesu mogli jer Vaso nije "došljak" ili srpski prebjeg u Crnoj Gori, već je ponikao, opstao i čelnik plemena Vasojevića postao u Lijevoj Rijeci. Prvobitna, početna, plemenska teritorija i plemensko jezgro Vasojevića formirani su u Lijevoj Rijeci u periodu od druge polovine XV, do sredine XVI vijeka, ujedinjavanjem bratstava crnogorskog podneblja, a Vaso je bio jedan od prvih, ili možda prvi vasojevićki čelnik.  
            A sam Vaso je, navodno, imao četiri sina - Raja, Novaka, Mija i Ðura. Najmlađi Ðuro se odselio u Crmnicu i od njega je nastalo veliko bratstvo Ðurovići, a od ostala tri Vasova sina razvile su se tri velike bratstveničke grupe u Vasojevićima - Rajevići, Novakovići i Mijomanovići. Danas, doduše, u Vasojevićima nema nijednog takvog prezimena jer su se bratstva dalje dijelila i cijepala na manje podgrupe, ali svi tačno znaju ko od koga vodi porijeklo i svaki iole stariji čovjek može nabrojiti sve pasove svojih predaka do samog rodonačelnika plemena. Taj broj se već popeo na dvadeset pasova i ako se uzme prosjek od oko trideset godina od pasa do pasa, koji se u nauci smatra objektivnim, potvrđuje se predanje da su Vasojevići na ovim prostorima najmanje šest vjekova. 


Stare tradicije      

            Prvi pisani pomen Vasojevića, inače, datira iz 1444. godine. Konstantin Jireček, naime, navodi jedan dokument iz tog vremena koji se čuva u Dubrovačkom arhivu.
Izvjesni Brajan Prodanić se žali dubrovačkom sudu kako mu je šezdeset gorštaka: Pipera, Bjelopavlića i Vasojevića, napalo trgovački karavan, ubilo brata i opljačkalo robu.        

            Ako se zna da je potrebno barem sto godina da se nekom lokalitetu ili plemenskoj zajednici ustali ime, po nekom od istaknutih predaka, onda se narodno predanje da je prapredak Vasojevića na ove prostore doselio polovinom četrnaestog vijeka u potpunosti potvrđuje. U narodnom predanju se, inače, spominje i Vasoje i Vaso. Po jednima, riječ je o jednoj te istoj ličnosti, a po drugima poznatiji i mlađi Vaso je potomak, unuk ili praunuk Vasojev. Vasojevići su tu živjeli sve do sedamnaestog vijeka, proširujući pomalo teritoriju na račun okolnih plemena, a tek tada je krenula njihova ekspanzija u dolinu Lima i druge krajeve van stare postojbine. Kud god su se selili, međutim, ljubomorno su čuvali svoje tradicije i veoma naglašeno uvijek isticali svoje porijeklo i korijen, danas razgranat do gotovo nevjerovatnog broja bratstava. 

         

Bratstva i podgrupe      

            Kako u svojoj knjizi "Pleme Vasojevići" piše profesor dr Radoslav Jagoš Vešović, od tri bratstveničke grupe ovog plemena, najjača i najbrojnija je ona koja je postala od Vasovog najstarijeg sina Raja. Nju čine tri podgrupe bratstava: Lopaćani, Dabetići i Kovačevići.

Lopaćani su:  
Raketići, Radulovići, Popovići odnosno Vešovići, Marsenići, Vulevići, Bojovići, Ðukići, Miloševići, Velidžiknići, Čukići, Golubovići, Lalevići, Rajičevići, Ivanovići, Novovići, Vašovići, Pavićevići, Dragićevići, Mikovići, Neradovići, Aleksići, Vukašinovići, Spasojevići, Stojanovići, Stojkovići, Vukićevići, Boričići, Labani, Mijovići, Radunovići, Radivojevići, Vukanići, Ugrenovići, Jelići, Perovići, Mirkovići, Ivanovići, Kikovići, Karadžići, Šakovići, Folići, Zulevići...        

Drugi ogranak Rajevića - Dabetići - su:       
Dabetići, Deletići, Lekići, Ðekići, Novovići, Rajovići, Vukovići, Mirčići, Labovići, Rosnići, Ćirovići, Grozdanići, Lazarevići, Stanisavići - Ilići, Laškovići, Radunovići - Drndari, Kuburovići, Osmanlijići, Vulinići, Zonjići, Dragojevići, Ivanovići - Sjenožećani (od kojih su Bakići i Rajovići), zatim Arsenijevići, Protići, Vuksanovići, Lakićevići, Stanići, Lalići, Lašići, Žurići, Kojići, Mitrovići, Palevići i Garčevići.     

Treći ogranak - Kovačevići - su:       
Kastratovići, Vojvodići, Mićovići, Akovići, Ðurišići, Martinovići, Jojići, Simovići, Carevići, Medonići, Ðurkovići, Stanići, Otaševići, Bradići, Marijanovići, Rakići, Plavšići, Ružići, Obradovići, Savići, Miketići, Jukići, Vuksanovići, Zekići, Vučićevići, Katanići, Vulići, Šarovići, Novičići, Aletići, Bacanovići, Dedovići, Ðinovići, Milovići, Taići i dr.

Od drugog Vasovog sina, Novaka, postala su bratstva:       
Milikići, Tomovići, Radevići, Ðekići, Mujovići, Kićovići, Lakušići, Račići(čiji su ogranci Jelići i Vukići), zatim Asanovići, Boričići, Ljubići, Nikolići, Miloševići, Pantovići, Zekovići, Radunovići, Radonjići, Malevići, Ivanovići u Slatini, potom Dujovići, Marnići, Bakići, Prelići, Dragovići, Ćulafići, Mimovići, Adžići, Babovići, Čakići, Vukovići, Đurovići, Radojevići, Lakovići, Orovići, Kočanovići, Salevići, Bandovići, Radojevići, Radosavljevići, Vukadinovići, Mitrovići, Ðekovići, Matovići, Žujovići itd.

I treća bratstvenička grupa, Mijomanovići, od Vasovog trećeg sina Mija, kao i prethodne dvije, ima svoje podgrupe, a uglavnom joj pripadaju sljedeća bratstva:
Delevići, Cemovići, Joksimovići, Mićovići, Ćeranići, Markovići, Štipalji, Zečevići, Sajičići, Maslovarići, Dubaci, Guberinići, Fatići, Novovići, Miškovići, Vukovići, Leposavići, Ðerkovići, Turovići, Jovovići, Vučelići, Vujovići, Savovići, Vukićevići (različiti od Vukićevića Lopaćana), Stijovići, Ćorci - Šunjevići, Bajići, Šarbajići, Mališići, Nedići i Kruščići.       

            Napominjem da su svi ovi podaci uzeti iz knjige dr Radoslava Jagoša Vešovića "Pleme Vasojevići", objavljene prije šezdeset godina i da može biti da  nisu potpuni, da su se neka bratstva možda u međuvremenu istražila, ili se koje novo razvilo, ali je sasvim sigurno da svi Vasojevići dobro znaju i čuvaju uspomenu na svoje porijeklo, čak i kada se u pojedinim bratstveničkim grupama, ponavljaju pojedina prezimena. Svi, Vasojevići potiču sa Nožice, iz Lijeve Rijeke, gdje je živio njihov prapredak Vaso i gdje se i danas, pored ostataka njegove crkve, nalaze i tragovi njegove kuće. 

       

Etnički sastav, popis iz 2003.

Srbi

 

 

89,81%

Crnogorci

 

 

9,43%


Nepoznato

 

 

0,74%


 




Priredio: mr Ivan Trifunov Mujović              

               E-mail: vasojevici@gmail.com

                           ivan_mujovic@hotmail.com

               Web – site: http://sites.google.com/site/vasojevici

Comments