Không phải bây giờ!

KHÔNG PHẢI BÂY GIỜ!

Nguyễn Quang Thân

 

Chuyện bảo tàng 11.000 tỷ thời lạm phát gây tranh luận sôi nổi trong dư luận. Số người phản đối gấp nhiều lần số người ủng hộ. Đọc kỹ những lời phản đối, tôi thấy không ai chống lại chuyện bảo tàng. Bảo tàng là quan trọng. Là ban thờ của Tổ Quốc. Là nơi lưu giữ ký ức ngàn năm. Là biểu tượng của chủ quyền. Là nuôi dưỡng tình yêu của học sinh và dân chúng với lịch sử. Vân vân. Không chỉ những người ủng hộ hăng hái nói như thế. Mà cả những người phản đối dự án này cũng nghĩ và nói như thế. Bản thân tôi cũng nghĩ như thế.

Vậy thì khác biệt ở chỗ nào?

Tiếng Anh có cụm từ “ Not it not now!” ( không phải cái đó, không phải bây giờ!). Tôi  thấy đa số người bình luận về chuyện bảo tàng tuy không nói thẳng ra hay dùng tiếng Anh, nhưng họ nghĩ: không phải cái đó, không phải bây giờ!

Không phải cái đó. Rất nhiều người chê đồ án bảo tàng tương lai được quảng bá trên mạng, có lẽ để thăm dò. Người này thấy nó giống như ngôi mộ song táng. Người kia thấy như con bướm tiên, một loại sò biển. Người khác thì cho rằng, nó to, nó rộng, nó hoành tráng nhưng không thấy nét dân tộc vốn đã có nhiều mẫu đẹp cha ông để lại. Cũng rất nhiều người cho rằng xây một cái nhà 500 triệu USD làm bảo tàng là quá tốn kém, không tương xứng với hiện vật vốn khiêm tốn của các bảo tàng nước ta. Theo tôi, một công trình quan trọng như thế, liên quan đến ịch sử và túi tiền lớn của dân thì nên trưng cầu ý kiến dân để thám khảo về mặt kiến trúc, sau này khỏi bị chê nguội.

Không phải bây giờ! Đây là ý kiến áp đảo. Không phải người ta tiếc tiền làm bảo tàng. Không phải dân không sốt ruột vì cả nước có trên 200 nhà bảo tàng nhưng không có một cái nào xứng đáng là bảo tàng quốc gia. Khách đến thăm lại vắng như chùa Bà Đanh. Riêng tôi, tôi ủng hộ những người phản đối và muốn nói như họ: không phải bây giờ!

Vì sao vậy? Vì căn cứ vào “thành tích” bảo tồn di tích lịch sử qua những vụ đau lòng như thành cổ Tây Sơn, thành nhà Mạc Tuyên Quang, phá chùa Trăm gian…cùng những thất bại về mặt bảo tồn khác trên toàn quốc, liệu chúng ta có thể tin cậy vào trình độ và cái tâm trong sáng của những người đang nắm và làm bảo tồn bảo tàng thuộc Bộ VHTT&DL hiện nay được không? Trong khi đất nước đang gồng mình chống lại khủng hoảng kinh tế, đời sống nhân dân găp muôn trùng khó khăn, sinh viên học kém chất lượng, công nông xanh xao kém sức vóc, liệu có nên bỏ ra một đống tiền khổng lồ như thế? Trong lúc nạn tham nhũng hoành hoành chưa có phương sách gì hữu hiệu để ngăn chặn, liệu có nên giao trứng cho ác, phó thác chừng ấy tiền vào tay những người chưa thật sự đáng tin cậy, cho một bộ máy kiểm tra kiểm soát lơi lỏng nhiều khe hở? Bởi vì làm bảo tàng là công trình văn hóa, vẽ nghêu thêu rồng, khó kiểm soát và định giá nên dễ tham nhũng. Rất khó tin là sẽ không có thất thoát. Làm đường, làm nhà ở tuy biết thất thoát đến 30 hay 40 % ( the cựu TT Phan Văn Khải) nhưng cùng phải nghiến răng làm vì nhu cầu cấp bách. Bảo tàng lớn vẫn có khả năng lùi lại, rất có thể lúc đó người tham gia xây dựng lòng trong dạ thẳng hơn?

Không phải cái này, không phải bây giờ! Kính xin vẽ lại một công trình đẹp hơn, nét dân tộc sâu hơn. Và hãy lùi lại chờ một ngày đẹp trời chắc cũng không muộn!

 (NTNN 23/09/2012)

 

 

 

 

Comments