Khoan sức dân là thượng sách

KHOAN SỨC DÂN LUÔN LÀ THƯỢNG SÁCH

Nguyễn Quang Thân

Nói có vẻ lý thuyết, nhưng thuế thu nhập cá nhân – mới được làm quen với dân ta – đương nhiên là một nghĩa vụ thiêng liêng tuy không mấy ngọt ngào. Vụ dư luận nước Pháp mấy ngày gần đây ầm ĩ, phẫn nộ, chế riễu, khinh khi với người giàu nhất nước Pháp, ông Bernard Arnault khi họ nghe tin người chủ sở hữu trên 40 tỷ đô la này có ý định nhập quốc tịch Bỉ để…né thuế. Tổng thống mới của nước Pháp đã hứa khi tranh cử rằng, nếu được bầu ông sẽ đề nghị đánh thuế tới 75% những ai thu nhập hàng năm trên 1 triệu ơ-rô! Ở Pháp, tìm ra những người có thu nhập trên một triệu ơ-rô không khó. Vì hoạt động kinh doanh, tài chính cũng như lương, thưởng của họ minh bạch.

Gọi là “thu nhập cá nhân” nhưng chính là “lộc” của nước. Vì thế nếu có thu nhập đến mức nào đó, anh phải có nghĩa vụ trả lại cho xã hội ít nhiều để góp phần phát triển chung. Thuế thu nhập cá nhân ở nước ta cũng như nhiều nước khác có mục đích huy động người dân đóng góp cho ngân sách quốc gia một cách công bằng. Nhưng hai chữ “công bằng” ở nước ta còn lắm vấn đề. Khi nạn tham nhũng tràn lan, khi “một bộ phận không nhỏ” cán bộ còn tiêu cực, khi bổng lộc (đa số là do tiêu cực) còn luôn nằm trong vùng tối và có thể lớn gấp nhiều lần tiền lương, khi hệ thống thu thuế chưa được hoàn thiện và có sức mạnh cần thiết để thực thi pháp luật thì khó có chuyện công bằng trong thuế thu nhập cá nhân. Chỉ cần dạo quanh, không chỉ thủ đô hay thành phố lớn, mà cả các thị trấn, huyện lỵ, nhìn những “phố quan” với biệt thự san sát, đụng những giàn siêu xe và tìm hiểu cung cách ăn sang, chơi sang của người Việt ngày nay, chúng ta có thể thấy những người thu nhập cao khá nhiều. Nhưng có lẽ đa số họ đều khai báo đồng lương không hơn gì nhiều những người gọi là nghèo hay có mức sống chật vật trong xã hội. Vì thế, những đối tượng đó thường nằm ngoài danh sách người nộp thuế. Trừ một số nhà doanh nghiệp làm ăn chân chính, công khai, minh bạch, thật khó thu đúng thu đủ thuế thu nhập cá nhân của đa số người giàu nước ta, nhất là số hưởng đặc quyền đặc lợi trong giới quan chức, kể từ quan xã!

Bốn triệu người đóng thuế hiện nay chắc chắn gồm những người đủ sống hay sống một cách chật vật. Người giàu, rất giàu có thể nằm ngoài số đóng thuế hoặc nếu có đóng thuế thì họ cũng chỉ đóng phần giấu trong đống rơm bị lộ mà thôi. Người đóng thuế cao nhất – cũng tức là đóng góp cho đất nước nhiều nhất – thường không phải họ mà là những người quản lý hay lao động tài giỏi, có kỹ thuật cao, khai báo đàng hoàng, đó là lực lượng ưu tú của dân tộc.

Lạm phát đánh vào túi tiền tất cả mọi người. Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan (vnexpress 11/09) thì từ 2007 - 2011, lạm phát cộng dồn đã làm đồng tiền Việt Nam mất giá khoảng 70%. Mức khởi điểm đánh thuế thu nhập mỗi tháng từ 4 triệu hiện nay đã trở thành quá bất hợp lý, chẳng khác gì móc túi người nghèo. Bộ Tài chính cũng đã đề nghị điều chỉnh từ giữa năm 2013 mức khởi điểm tính thuế là 9 triệu. Nhưng không phải ai cũng đồng tình. Người ta lo ngại cho ngân sách thất thu. Người ta lo ngại số người đóng thuế sẽ ít đi ( từ 4 xuống còn 1 triệu). Xem ra không mấy người lo sức dân sẽ mệt mỏi và kiệt quệ, đó mới thực sự là mối nguy lớn. Trong khi các nhà kinh tế thông minh không nghĩ như thế. Họ đều ủng hộ phương án của Bộ Tài chính. Vì họ biết đón đầu tình hình lạm phát để khoan sức dân, khuyến khích tiêu dùng và đó là đòn bẩy lâu bền nhất đối với mọi nền kinh tế.

Thuế và phí của nước ta hiện nay cao nhất khu vực ( trên 21% GDP), cao hơn cả Ấn Độ (7,8% GDP). Người Việt đang nặng gánh thuế và phí nhưng mọi người vẫn âm thầm chịu đựng. Nâng mức khởi điểm hợp lý là việc phải làm ngay. Nhưng vấn đề quan trọng hơn cả vẫn là minh bạch, kiểm soát được thu nhập, hạn chế được thu nhập phi pháp không thể khai thuế. Và phải tạo được một đột phá có tính quyết định trong chi tiêu công tức là dùng tiền thuế của dân một cách tiết kiệm và chặt chẽ, hạn chế và chấm dứt lấy tiền thuế của dân đổ sông đổ biển như trong mấy vụ Vina. Nước mạnh nhờ dân giàu chứ không phải nhờ thu được nhiều thuế, khoan sức dân vẫn mãi mãi là thượng sách!

(PNTP 14/09/2012)

Comments