Động đất nhưng không động lòng

ĐỘNG ĐẤT NHƯNG KHÔNG ĐỘNG LÒNG

Nguyễn Quang Thân

Cả tháng nay hàng chục ngàn người dân trong vùng ảnh hưởng thủy điện sông Tranh mất ăn mất ngủ, cuộc sống trở nên căng thẳng tột cùng vì động đất liên tục. Đã có hơn trăm ngôi nhà bị hư hỏng, dân tình xao xác vì không biết những gì sẽ xẩy ra vào giờ tới, ngày tới. Trà Mi chưa có động đất trước khi đập Sông Tranh 2 được xây dựng. Các nhà khoa học khẳng định, dù động đất kiểu gì cũng do hồ Sông Tranh 2 gây nên, gọi là “động đất kích thích”. Dự báo động đất khó, truyền đạt thông tin khoa học cho dân chúng hiểu để “an tâm” càng khó hơn. Trong các loại thiên tai, có lẽ dân không sợ gì hơn là động đất. Vì động đất gây ra cả “thủy hỏa đạo tặc” cùng lúc. Cho nên tình trạng lo sợ của dân ( và của cả chính quyền) là tự nhiên chứ không phải do “kém hiểu biết” như một nhà khoa học nói. Hiểu biết như vị này mà có nhà bên dưới đập Sông Tranh thì liệu vị đó còn đủ gan mật để phán?

Với dân, cần có trái tim và cư xử nhân bản. Để dân tin, dân nghe, dân yêu. Hàng chục ngàn người sinh sống hạ lưu đập nước đâu có yêu cầu làm thủy điện? Huyện và dân đã hy sinh đất, rừng và chịu đựng mọi đảo lộn sinh thái do thủy điện gây ra để đất nước thêm nguồn điện, chủ đầu tư thêm lợi nhuận. Siêu lợi nhuận thủy điện thuộc về nhà đầu tư. Thuận buồm xuôi gió thì được mất của dân cũng chỉ có thế. Nạn Sông Tranh hiện nay là do chủ đầu tư chọn địa điểm đúng “tử huyệt” ( TS Phan Văn Quýnh) để xây thủy điện, nơi có nguy cơ động đất tiềm ẩn hoặc sắp xếp địa tầng dễ xẩy ra “động đất kích thích” sau khi tích nước. Đó là tính toán sai, chẳng những sẽ phải tốn công của giải quyết hậu quả mà còn gây ra sự lo lắng tổn thất tinh thần cho dân. Hoàn toàn không phải lỗi của dân. Cho nên không thể vô cảm hoặc vô can khi hàng vạn người dân nghèo khổ phải lo chạy nạn động đất mà bỏ bê học hành, kiếm sống, đứng trước hậu họa đói kém. Bỏ cái nhà xây do tích cóp cả đời để trở về sống trong nhà lá là một hy sinh đau đớn của dân. Lời ăn lỗ chịu. Chủ đầu tư phải xén bớt lợi nhuận, có trách nhiệm hỗ trợ hay bồi thường những mất mát vật chất tinh thần cho dân là đúng luật pháp, thuận đạo trời. Động đất nhưng không động lòng trước khổ nạn của dân là tội lỗi.

Vậy mà, khi câu mắng “dân kém hiểu biết” của vị tiến sĩ nào đó chưa nguội, lại nghe ông chủ đầu tư đập thủy điện kêu gào “ Dân nên chia sẻ và hy sinh cho thủy điện” (!) Được hỏi về câu trả lời xanh rờn này, ông phó chủ tịch tỉnh Quảng Nam phản ứng một cách điềm tĩnh nhưng không thể giấu nỗi bức xúc của người lãnh đạo biết lo cho dân: “Tôi không đồng cảm với cách phát biểu như báo chí đã đăng. Nếu lỡ động đất xảy ra cấp 8, thủy điện thì an toàn nhưng chắc chắn nhà dân, công trình công cộng đều sập đổ. Mà theo nghiên cứu bước đầu, nguyên nhân động đất lại là do thủy điện Sông Tranh 2 gây ra”. Bắn không nên thì đền đạn. Ai “gây ra” thì người ấy “dọn” hậu quả. Dân có thể hy sinh cho từng tấc đất tấc biển cha ông. Nhưng xin đừng gỡ sai lầm và duy trì lợi nhuận bằng cách kêu gọi sự hy sinh. Xin đừng lạm dụng hai từ “hy sinh” rất đỗi thiêng liêng trong tim người dân.

Nhiều vị thuộc EVN và một số nhà khoa học còn kêu gọi lòng tin của dân vào các con số do tính toán khoa học đưa ra về động đất ở Trà Mi và an toàn của đập Sông Tranh 2. Dân chỉ tin khi có cơ sở để tin. Liệu dân có thể tin con số và chất lượng nghiệm thu của các vị khi chưa tích nước đập đã rò rỉ quá mức cho phép, khi một đập chắn nước lớn vào loại nhất nhì miền Trung mà “quên” thiết kế cống xả đáy để tận dụng công suất thủy điện? ( Khi đọc báo thấy tin này, không ai có thể tin là thật vì như vậy thì dù có lệnh ngưng tích nước hay không, khi mưa lũ về, mức nước vẫn cao ngang đập tràn là 161m và nếu có động đất mạnh cần tháo kiệt nước thì không hiểu các ông chủ đầu tư xoay xở cách gì nếu đã “lỡ quên” xây cống xả đáy?)

Với tinh thần nhân bản cao cả và thượng tôn pháp luật, trước sinh mạng hàng chục ngàn dân, dù tốn kém hay giảm lợi nhuận, thậm chí thua lỗ cũng phải làm những việc cần làm. Nếu ai phải “hy sinh” ở đây thì đó là chủ đầu tư, người trực tiếp hưởng lợi chứ không phải dân nghèo Bắc Trà Mi. Dân có thể “chia sẻ”, có thể “thông cảm” giúp ổn định tình hình. Nhưng không phải lợi nhuận của nhà đầu tư mà quyền lợi sống còn của dân, tài sản, nhà cửa và bát cơm chim thiêng liêng của dân phải được bảo đảm!

(PNTP 62/09/2012)

Comments