22 năm so với 2 ngày

22 NĂM SO VỚI HAI NGÀY!

Nguyễn Quang Thân

 

Năm 1957, khi đang cùng một toán khảo sát đê điều bên sông Đà, tôi được tiếp xúc với một toán gồm mấy người Việt Nam với một ông chuyên gia Liên Xô. Chúng tôi cùng ăn ở trong nhà khách của huyện ủy Bất Bạt ( Sơn Tây). Hành tung của mấy vị này có vẻ bí mật. Ngay cả mấy ông ở văn phòng huyện ủy cũng không biết họ đến đây làm gì vì họ chỉ làm việc với bí thư, chủ tịch. Với chúng tôi, đầu tiên thì xa lạ nhưng vài ngày cũng thành quen, chuyện vãn, bù khú với mấy ông người Việt mới bật mí: mấy người này trong một đoàn khảo sát tác động môi trường của thủy điện Hòa Bình! Hồi đó chưa có từ “Tác động môi trường” (TĐM) nhưng nội dung là như vậy.

Đại khái có nhiều toán như toán này, dẫm chân khắp vùng lưu vực sông Đà, nơi tương lai sẽ bị nhấn chìm dưới hồ nước sâu hàng trăm mét. Người ta muốn biết trong vùng hồ tương lai này rừng sẽ mất bao nhiêu, tác động đến khí hậu thổ nhưỡng ra sao, dười đáy lòng hồ có những mỏ gì, dân cư phải di dời có số lượng bao nhiêu, tập tục văn hóa, phong tục và tương lai cuộc sống ở vùng tái định cư mới. Tóm lại là tất cả những gì người ta cần phải biết khi chôn vĩnh viễn một vùng đất rộng lớn dưới hồ thủy điện.

Năm 1987, công trường thủy điện Hòa Bình mới được khởi công. Nghĩa là, tác động môi trường (TĐM) đã được cân nhắc, chuẩn bị hai mươi hai năm ròng rã!

Cám cảnh cho cách làm ăn chụp giựt thời nay của mấy ông kinh doanh thủy điện. Nhà đầu tư hai dự án thủy điện lớn trên sông Đồng Nai là DN6 và DN6A thuê Viện thủy lợi miền Nam 426 triệu đồng để làm TĐM. Số tiền này chỉ mua được một chiếc ô tô loại vừa cho cán bộ đi họp. Tuy bị rẻ rúng và bất tương xứng thế, Viện này vẫn cứ nhận và cử một nhóm mấy người đi khảo sát trên khoảng diện tích 375 Ha rừng thuộc vườn QG Cát Tiên và rừng phòng hộ sông Đồng Nai. Kế hoạch đi 5 ngày thì ba ngày bị lạc rừng, chỉ còn hai ngày để “khảo sát”. Kết quả cũng đẻ ra được mấy chục trang TĐM để nuốt trôi mấy trăm triệu đồng tiền thuê rẻ mạt, mặc dù bị báo chí lật tẩy là có rất nhiều trang chép lại TĐM của các nhà máy thủy điện trước đó.

Với cái TĐM dzỏm đó, người ta vẫn cả gan lập hồ sơ trình duyệt triển khai 2 dự án thủy điện có thể gây nguy cơ hủy diệt vườn QG Cát Tiên! Than ôi, 22 năm so với hai ngày! Sông Đà và sông Đồng Nai cùng là sông của một nước, một chế độ. Vậy mà chỉ cách nhau mấy chục năm, cung cách làm ăn đã bị suy đồi, xuống cấp và chụp giật nguy hại đến thế! Liệu có ai uống thuốc liều để thông qua hai dự án với những trò nghiên cứu dối trá và dối dá này không?

 (NTNN 17/11/2012)

Comments