Noruz heqqide


                 Noruz digenlik yengi yilning bashlinishi, hayatliqning janlinishi digenliktur...

                                               __ Tumarim

Bash betke qaytish

 

 

                               Noruz Heqqide :

        Nouruz bayrimi barliq türki milletlerning jümlidin
Uyghurlarning kona kaléndari boyiche 3-ayning 22-kuni ötkuzilidighan milli en-en'eniwi yéngi yil bayrimi. Qomulda bu bayram "Sehraxetme" dep atilip her yili "Noruz bayrimi" ötkuzulidighan kun'ge toghurlinip dini tüs alghan halda ötkuzilidu. Uyghur xelqi arisida,yéqinqi dewirlergiche "Noruz bayrimi","Noruz meshrepliri" saqlan'ghan. Kéyin shingshisey hakimiyiti gherezlik halda emeldin qaldurghan, nurghun tarixi pakitlar Uyghur "on ikki muqami" terkibide "Noruz muqami" dep atalghan bir muqamning barlighini körsitidu. Ene shu "Noruz muqami" Türki xelqlerde her xil shekilde
gewdilen'gen we üstünlikni alghan yaki tesir körsetken ,rayunlargha keng tarqalghan,hemde uning "Noruz bozruk", "Noruz höseyni","Noruz bu séling","Noruz rast","Noruz sultani" qatarliq köpligen wariyantliri bolghan. Biraq, bu qedimi muzika gurupilirining roshen nemuniliri saqlanmighan, gerche Qomul muqamliridimu "Noruz muqami" dep atalghan tipik muqam gurupisi saqlanmighan bolsimu, emma xelq ichide Noruz bayrimida éytilidighan qoshaqning az bir qisim ülgiliri saqlan'ghan. Epsuski,yoqurida éytilghan Noruz qoshiqining özige xas ahangi yoqilip ketken. Shundaq bolsimu bu Noruz qoshiqini eyni dewirlerdiki "Noruz muqami" ning bir böliki bolushi mumkin degen perezdin yenila waz kéchelmeymiz. Bu nuxta yéqin kelguside elwette ispatlen'ghusi. 80-Yillargha kelgende
Uyghurlar özining bu qedimki bayrimini qaytidin, her yili tebriklep kelmekte.

Shughun kéche,noruz kéche, (Shughun=shu)
  Yillar öruldi.
    Yürektiki sériq sular,
       Qan'gha öruldi.
           Shadi bat,shadi bat,
              Noruz mubarek bat.

 Yil béshi noruz küni,
    Yar qoynida yatqum kélür.
      Shughine yar weslide,
        Su bolup aqqum kélür.
          Shadi bat,shadi bat,
            Noruz mubarek bat.

  Yil béshi noruz küni,
     Qarlighach-turna qup kélür.
        Gül-giyahlar échilip,
           Yurtqa shadliq ep kélür.
              Shadi bat,shadi bat,
                Noruz mubarek bat.

  Yétip keldi bu noruz,
    Échip ghunche bizlerge.
       Noruz shadliqqa chömüp,
         Keldi siz hem bizlerge.
           Shadi bat,shadi bat,
               Noruz mubarek bat.

     Bugun keldi bu noruz,
         Ghunche güldek échilip.
             Béshimizgha altundek,
                 Nur-aptaplar chéchilip.
                     Shadi bat,shadi bat,
                          Noruz mubarek bat.

    Noruz kélip bizlerge,
       Yil bahari kéltürdi.
          Étizlarni baghlarni,
            Xoshalliqqa chömdürdi.
                Shadi bat,shadi bat,
                   Noruz mubarek bat.

    Noruz keldi aldirap,
        Paqilarmu toy qildi.
          Toy üstige toy yasap,
             Boz torghaymu toy qildi.
                Shadi bat,shadi bat,
                    Noruz mubarek bat.

  Noruz keldi mubarek,
    Oquydiken tabarek.
        Xosh keldingiz ey noruz,
           Sizni qilay ziyaret.
              Shadi bat,shadi bat,
                  Noruz mubarek bat.

    Noruz keldi tolghinip,
       Giyalargha chulghinip.
          Giyalarmu échildi,
               Yapraqlargha bulghinip.
                   Shadi bat,shadi bat,
                      Noruz mubarek bat.

  Xoshmu keldi bu noruz,
    Zep keltürdi baharni.
       Endi bizge kelturdi,
            Köndüzgili naharni.
               Shadi bat,shadi bat,
                    Noruz mubarek bat.

   Qish kétip bahar keldi,
       Tün kétip nahar keldi.
           Mana bizning bextimizge,
               Noruz mubarek keldi.
                   Shadi bat,shadi bat,
                        Noruz mubarek bat.

********************************
Qomul nezmiri toplamdin elindi, Qomul nezmiliri Toplimini retliguchi : Eli ismayil