Lê Ngọc Phượng
Édith Giovanna Gassion, thường được biết đến với nghệ danh Édith Piaf và trước đó là La Môme Piaf (19 tháng 12 năm 1915 - 10 tháng 10 năm 1963) là nữ ca sĩ huyền thoại của Pháp thế kỷ 20. Édith Piaf được biết tới qua rất nhiều bài hát nổi tiếng như La Vie en rose, Non, je ne regrette rien, Hymne à l'amour, Mon légionnaire hay Milord. Bà còn là một diễn viên sân khấu và điện ảnh cũng như là người đỡ đầu cho nhiều ca sĩ mới mà sau đó đã trở thành ngôi sao của ca nhạc Pháp như Yves Montand và Charles Aznavour.
Tuy đã qua đời hơn nửa thế kỉ nhưng Édith Piaf vẫn được coi là một trong những ca sĩ lớn nhất của nền nghệ thuật Pháp. Bảo tàng Édith Piaf đã được xây dựng để tưởng nhớ bà tại phố Crespin du Gast ở quận 11, Paris. Có rất nhiều tác phẩm sân khấu và điện ảnh đã làm về cuộc đời Édith Piaf hoặc lấy cảm hứng từ những bài hát của bà.
"La Vie en rose" là một bản tình ca trứ danh của nữ danh ca huyền thoại người Pháp, Édith Piaf. Ca khúc được sáng tác hoàn chỉnh vào năm 1945 và được phổ biến rộng rãi trong công chúng Paris trong năm 1946. Vào năm 1947, bài hát này được phát hành dưới dạng đĩa đơn trích từ album Chansons parisiennes.
Đây là ca khúc đem tên tuổi của Edith đến với thế giới. Ca khúc đạt ngưỡng 1 triệu bản ở Hoa Kỳ và là đĩa đơn bán chạy nhất vào năm 1948 tại Ý. Bài hát được nhiều nghệ sĩ thể hiện lại với nhiều thứ tiếng khác nhau và còn được sử dụng trong nhiều các tác phẩm điện ảnh và truyền hình trên toàn cầu.
Tựa đề của bài hát có thể được dịch với nghĩa "Cuộc đời trong màu hồng" hoặc "Cuộc đời qua lăng kính màu hồng"; với ý nghĩa chung là "Cuộc đời màu hồng".
Phần lời được chính Édith Piaf sáng tác, với phần nhạc được phổ theo bởi Marguerite Monnot và Louis Guglielmi. Bài hát sau đó được phổ sang lời Anh bởi Mack David.
"La Vie en rose" được phát hành dưới dạng đĩa đơn 10" vào năm 1947 bởi hãng Columbia Records, thuộc hãng EMI, với mặt B là bài hát "Un refrain courait dans la rue". Bài hát được đón nhận nồng hậu và đạt ngưỡng 1 triệu bản tại Hoa Kỳ. Bài hát là đĩa đơn bán chạy nhất năm 1948 tại Ý và là đĩa đơn bán chạy thứ 9 tại Brazil trong năm 1949. Piaf trình diễn bài hát này trong bộ phim của Pháp, Neuf garçons, un coeur vào năm 1948. Album đầu tiên của Piaf có chứa bài hát này là Chansons parisiennes được phát hành dưới dạng đĩa than 10" vào năm 1950. Bài hát còn được xuất hiện trong hầu hết các album tiếp sau của bà và trong nhiều album tuyển tập khác của bà. Bài hát trở thành bản tình ca trứ danh của Piaf và là bài hát ăn khách trên các thị trường âm nhạc khác nhau, cùng với các bài hát "Milord" và "Non, je ne regrette rien" của bà trước đây. Theo sau sự thành công của bài hát này, Piaf viết thêm 80 bài hát nữa trong sự nghiệp của mình.
Bài hát nhận được giải thưởng Grammy Hall of Fame Award vào năm 1998.
La Vie En Rose (Louiguy&Edith Piaf)
Des yeux qui font baisser les miens,
Un rire qui se perd sur sa bouche,
Voilà le portrait sans retouche
De l'homme auquel j'appartiens
Quand il me prend dans ses bras
Il me parle tout bas,
Je vois la vie en rose.
Il me dit des mots d'amour,
Des mots de tous les jours,
Et ça me fait quelque chose.
Il est entré dans mon cœur
Une part de bonheur
Dont je connais la cause.
C'est lui pour moi, moi pour lui dans la vie,
Il me l'a dit, l'a juré pour la vie.
Et dès que je l'aperçois
Alors je sens en moi
Mon cœur qui bat
Des nuits d'amour à ne plus en finir
Un grand bonheur qui prend sa place
Des ennuis, des chagrins, s'effacent
Heureux, heureux à en mourir.
Quand il me prend dans ses bras
Il me parle tout bas,
Je vois la vie en rose.
Il me dit des mots d'amour,
Des mots de tous les jours,
Et ça me fait quelque chose.
Il est entré dans mon cœur
Une part de bonheur
Dont je connais la cause.
C'est toi pour moi, moi pour toi dans la vie,
Il me l'a dit, l'a juré pour la vie.
Et dès que je t'aperçois
Alors je sens dans moi
Mon cœur qui bat
La vie en rose ( Mack David/ Louis Armstrong )
Hold me close and hold me fast
The magic spell you cast
This is la vie en rose
When you kiss me, heaven sighs
And though I close my eyes
I see la vie en rose
When you press me to your heart
I'm in a world apart
A world where roses bloom
*And when you speak, angels, sing from above
Everyday words seem
To turn into love songs
Give your heart and soul to me
And life will always be
La vie en rose
Repeat*
La Vie En Rose (Yves Montand)
Vào những năm1960, Những ca sĩ Việt như Lệ Thu, Bạch Yến trên sân khấu các phòng trà như Hòa Bình, Anh Vũ đều hát La Vie En Rose nguyên bản tiếng Pháp. Năm 1970, trong phong trào Việt hóa nhạc ngoại, La Vie En Rose được viết lời Việt với tựa đề Kiếp Hoa (và không theo nội dung nguyên tác), được Lệ Thu ghi âm trong băng nhạc Hương Xa (Phạm Mạnh Cương 9). Sau này ở hải ngoại có thêm Cuộc Đời Hồng của Diệu Hương.
Kiếp Hoa (Lệ Thu/Phạm Mạnh Cương 9)
Cuộc Đời Hồng ( LV Diệu Hương/ Y Phương)
Một người con gái có tuổi thơ thất học, lớn lên từ động điếm, kiếm ăn bằng hát rong trên đường phố, cuộc đời tình ái truân chuyên éo le, mà cơ duyên nào lại trở thành huyền thoại âm nhạc, được thế giới xem là một biểu tượng văn hóa của Pháp, để lại cho đời bao bài ca khúc tuyệt vời, mà La Vie En Rose đã trở thành một từ quốc tế để nói về tình yêu?
Cuộc đời được dựng thành phim ấy (La Môme/ 2 Oscar), lúc mất có cả 100 ngàn người tiễn đưa, quả là một phép lạ, mà cũng là một tấm gương phấn đấu đáng khâm phục!
Tháng 12/2015
Tham khảo