Lê Ngọc Phượng
Tum balalaika là một bài dân ca tiếng Yiddish truyền thống cũ từ Nga hay Ba Lan, nội dung nói về việc tìm kiếm một người vợ thông minh cho hôn nhân, là người biết được câu trả lời cho tất cả các câu hỏi.
Bài hát được đệm nhịp bằng cây đàn balalaika truyền thống của nước Nga, nên cái tiêu đề của bài hát, chính là đoạn điệp khúc:Tum Balalaika/ Chơi lên đi, đàn Balalaika!
Bài hát là một bài ngụ ngôn thường thấy ở nhiều ngôn ngữ, không cao siêu, cũng không mấy bí hiểm, nhưng giai điệu của bài hát (nhất là được đêm bằng balalaika) thì rất tuyệt vời, khiến nó được phổ biến rộng rãi, không những ở Ba Lan, ở nước Nga nơi có nhiều tộc Do Thái sinh sống, mà còn là một bài hát quốc tế. Phần lớn người ta hát tiếng Yiddish kèm với tiếng Anh trong cùng nội dung:
Xin mời nghe:
Tumbalalaika - The Barry Sisters - Yiddish Love song
Tumbalalaika - Karsten Troyke & Suzanna
Tumbalalajka (Dohány utcai Zsinagóga/2011)
Trước 75 đã có một phiên bản tiếng Việt, như vầy, khá giống với nguyên tác:
Em yêu ơi, hãy nói cho ta hay:
Trong sương đêm, có thứ chi mọc được?
Vật gì bừng cháy trong suốt đêm trường?
Trái chi đau khổ mà không rơi lệ?
Tum ba la, tum ba la, tumbalalayka
Tum ba la, tum ba la, tumbalalayka
Tumbalalay ka, Tumbalalay ka, Tumbalalay ka, Tumbalalay...
Anh yêu ơi, em xin trả lời:
Trong sương đêm, lung linh ÁNH TRĂNG mọc
TÌNH YÊU bừng cháy trong suốt đêm trường
TRÁI TIM đau khổ mà không rơi lệ
Bài dân ca Do Thái này được danh ca người Hy Lạp Nana Mouskouri làm nổi tiếng thêm qua phiên bản tiếng Pháp Roule S'enroule, do Georges Petsilas & Michel Jourdan sáng tác năm 1968 (Georges Petsilas là người chông đầu tiên của cô), dù không giữ nội dung nguyên bản.
Roule S'enroule (Georges Petsilas/Nana Mouskouri)
Ce matin je t'aime pour deux
Ce matin mon coeur bat pour deux
Je te retrouve et je découvre
À la seconde le bout du monde
(Refrain)
Roule s'enroule ma vie à la tienne
Roule s'enroule ta chance à la mienne
Roule s'écoule tant de tendresse
Que je ne cesse de croire en toi
Ce jour-là est fait pour nous deux
Un instant je ferme les yeux
Tu me fredonnes mieux que personne
La chanson tendre que j'aime entendre
(au Refrain)
Le soleil s'endort et s'éteint
Et le vent se calme soudain
Le vent s'arrête pour mieux peut-être
Que tu entendes la chanson tendre
Roule s'enroule ma vie à la tienne
Roule s'enroule ma chance à la mienne
Roule s'écoule tant de tendresse
Que je ne cesse de croire en toi
Roule s'enroule ma vie à la tienne
Roule s'enroule ma chance à la mienne
Roule s'écoule tant de tendresse
Que je ne cesse de croire en toi
la la la ...(*)
Cô ca sĩ Hy Lạp chính là người được cô Quỳnh Giao nhắc đến trong tạp ghi Bông Hồng Trắng Cho Mùa Giáng Sinh.
Một phiên bản bằng tiếng Anh cũng được cô thể hiện, và cũng rất phổ biến, dù có một nội dung khác nữa:
Over And Over -( D. Fannel /Nana Mouskouri)
I never dared to reach for the moon,
I never thought I'd know heaven so soon.
I couldn't hold to say how I feel,
The joy in my heart no word can reveal.
Over and over I whisper you name,
Over and over I kiss you again.
I see the light of love in your eyes,
The love is forever no more good bye.
Now just a memory the tears that I cried,
Now just a memory the sighs that I sighed.
Dream that I cherished all have come to,
All my tomorrows I give to you.
Over and over I whisper you name,
Over and over I kiss you again.
I see the light of love in your eyes,
The love is forever no more good bye.
Life summer leaves may turn into gold,
The love that we share will never go old.
Here in your arms no words far away,
Here in your arms forever I'll stay.
Over and over I whisper you name,
Over and over I kiss you again.
I see the light of love in your eyes,
The love is forever no more good bye.
Phiên bản này được rất nhiều người Việt Nam biết đến, và nhạc sĩ Anh Bằng đã đặt lời Việt cho nó với tựa đề Tình Nồng cháy, khá sát với nguyên bản tiếng Anh. Rất nhiều ca sĩ VN tại hải ngoại chọn ghi âm bài hát:
Tình Nồng Cháy
Em không mơ hoang kiếp sống trên cung Hằng,
Em không tham lam diễm phúc trên Thiên đàng.
Làm sao em nói cho hết những tâm tình,
Ước mơ khiêm nhường, có anh bên mình.
Anh yêu, anh yêu ơi, có những đêm đơn lạnh,
Hôn anh, hôn trong mơ, thấy xót xa riêng mình.
Tình trong đôi mắt xưa ấy nay đâu rồi,
Mất anh đêm này, mất anh muôn đời.
Anh hay chăng anh, nước mắt em vơi đầy,
Anh nghe chăng anh, những tiếng đêm thở dài.
Gọi tên anh mãi trên gối chăn kỷ niệm,
Chỉ nghe trong lòng tiếc thương âm thầm.
Anh yêu, anh yêu ơi, có những đêm đơn lạnh,
Hôn anh, hôn trong mơ, thấy xót xa riêng mình.
Tình trong đôi mắt xưa ấy nay đâu rồi,
Mất anh đêm này, mất anh muôn đời.
Như bao cây xanh trước gió đông cây vàng,
Xa anh hôm nay, thấy giấc mơ hoang tàn.
Vòng tay âu yếm, em ngỡ như Thiên đàng,
Đến nay chỉ là đắng cay bẽ bàng.
Anh yêu, anh yêu ơi, có những đêm đơn lạnh,
Hôn anh, hôn trong mơ, thấy xót xa riêng mình.
Tình trong đôi mắt xưa ấy nay đâu rồi,
Mất anh đêm này, mất anh muôn đời.
Trong các ca sĩ biểu diễn, Nhật Hạ trưởng thành sau 75, nhưng chất giọng của cô không hề thua kém đàn chị, riêng với bài này cô trình bày rất xuất sắc.
Lâu lắm rồi không nghe lại giọng ca Thanh Thúy! Giờ đây cô vẫn hát với giọng liễu trai của mình, với những từ "ngọng cố ý". Tôi không phải là fan của cổ, nhưng hiểu vì sao người ta thích cổ đến như vậy, nhất là nếu nghe cô ca lại Đường Nào Lên Thiên Thai của Hoàng Nguyên.
Cái Clip giới thiệu Ngọc Đan Thanh hát bài này nói rằng đây là một bản dân ca Pháp tên là Roule s'enroule, thât đúng là "làm nhiễu thông tin". Bù lại, được coi cô MC của Asia, thanh, sắc còn mặn mà, cũng là điều bất ngờ thú vị!
Tháng 12 /2015