آرشیو

998يومًا / أيام منذ
روز تا انتشار اولین شماره از گاهنامه بوی رمضان

فرمایشات‏ > ‏

لا يلدغ المؤمن من جحر واحد مرتين

بسم الله الرحمن الرحیم

نگاهی به این فرمایش رسول اعظم اسلام:

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ: "لاََ يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ وَاحِدٍ مَرَّتَيْنِ".

[صحيح البخاري/كتاب: بدء الوحي/ج8ص38/ترقيم فتح الباري 6138].

 

ترجمه: از ابوهریره –خدای متعال از وی خشنود باد- روایت است که او از پیامبر خدا –درود وسلام خدا بر وی باد- روایت میکند که پیامبر فرمودند: "یک مومن واقعی از یک سوراخ دوبار گزیده نمیشود".

 

بررسی سندی:

درجه ی حدیث: این حدیث صحیح است.

هر چند در بعضی از مصادر علم حدیث بعضی از اسانید این حدیث به صورت ضعیف نیز وجود دارد، لیک این نوع ضعف اسناد در بعضی از روایات طعنی در صحت این حدیث که با اسانید صحیحه در اصح کتب روایت شده وارد نمیسازد.

راویان حدیث: در بیشتر مصادر علم حدیث این حدیث از زبان صحابی بزرگوار ابوهریره روایت شده، این در حالی است که عبد الله بن عمر در مرتبه ی دوم، وجابر بن عبد الله در مرتبه ی سوم این حدیث را نیز روایت کرده اند.

مصادر حدیث: این حدیث در کتابهای زیادی از مصادر علم حدیث من جمله:

صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابی داوود، سنن ابن ماجه، سنن نسائی، وغیره ..... وجود دارد.

 

 

 

                                بررسی لغوی:          

"الْمُؤْمِنُ":  معرفه است، در بعضی از مصادر کلمه ی "الْمُؤْمِنُ" به صورت نکره بدون ال به این شکل "مُؤْمِنٌ" آمده است.

 

"جُحْرٍ وَاحِدٍ": در بعضی از روایات این حدیث در مصادر علم حدیث کلمه ی "جُحْرٍ" به تنهایی بدون کلمه ی "وَاحِدٍ" آمده است. آمدن کلمه ی "وَاحِدٍ" برای تاکید بیشتر است.

 

بررسی صرفی:

"يُلْدَغُ": لَدَغَ يَلْدَغُ لَدْغَاً فهو لَدِيغٌ وهي: لَدِيغٌ، والجمع لَدْغَى، وأَلْدَغَ متعد. باختصار من المصباح المنير.

اصل لغوی این کلمه " ل د غ " است، کلمه ی "لدیغ" به عنوان اسم فاعل برای مذکر ومؤنث استعمال میشود، وجمع این کلمه "لدغی" است، این فعل با همزه (أ) متعدی میشود.

این فعل از لحاظ شکل ماضی ومضارع آن دقیقا مثل شکل فعل نَفَعَ یَنفَعُ است.

 

بررسی نحوی:

لاََ يُلْدَغُ: این فعل به دو صورت مرفوع "يُلْدَغُ"، ومجزوم "يُلْدَغْ" ذکر شده، که در صورت اول هر چند به صورت خبر آمده، اما معنای آن انشا است، یعنی یه فرد مومن نباید از یک سوراخ دوبار گزیده شود، چنانچه در صورت جزم نیز دقیقا چنین معنایی خواهد داشت.

 

 

 

بررسی بلاغی:

"الْمُؤْمِنُ": " ال " در این کلمه عهدی است، ال عهدی دارای دو نوع: عهد ذکری، وعهد ذهنی میباشد، که در این کلمه ال عهد ذهنی است، به این معنا که: آن مسلمانی که دارای ایمان کامل باشد یک اشتباه را دوبار تکرار نیمکند، وطبیعتا این معنا با واقع مطابقت دارد؛ چرا که در واقع افراد مومنی وجود دارند ولی با اینکه متصف به ایمان هستند از یه سوراخ یا به عبارتی ساده تر یک اشتباه را نه دوبار بلکه چند بار تکرار میکنند.

حال با توضیح بالا وجه دیگر این کلمه که به صورت نکره یعنی "مُؤْمِنٌ" آمده است بایستی تخریج شود، که در این صورت جواب به این مسئله چنین خواهد بود:

تنوین دارای اغراضی است، من جمله: عظمت، تنوین در کلمه ی مومن در این حدیث را میتوان برای عظمت دانست، یعنی مومنی که دارای عظمت ایمانی است، واین معنا وتخریج بر وجهی از وجوه لغت عربی با واقع مطابقت دارد.  

 

بررسی موضوعی:

قبل از هر چیز نگاهی تاریخی وکوتاه به اسباب ورود این حدیث خواهیم داشت.

در معجم طبرانی این حدیث اینگونه روایت شده که شخصی به نام ابوعزه در جنگ بدر اسیر میشود، خدمت پیامبر خدا عرض میکند که من دارای پنج دختر هستم، ومال واموال زیادی ندارم، شما با گذاشتن منت برمن مرا بدون فدیه آزاد کنید، پیامبر بزرگوار اسلام از وی میپزیرد ووی را بدون فدیه وفقط با گذشتن منت بروی او را آزاد میکند، بعد از اینکه راهی مکه میشود از پیامبر بزرگ اسلام بدگویی کرده ومشرکین را علیه پیامبر بزرگوار اسلام میشوراند، همین شخص در جنگ احد که بعد از جنگ بدر رخ داد باز اسیر شده ودوبار به خواهش وتمنا افتاده واز پیامبر طلب عفو میکند، پیامبر به وی میگوید: اگر این بار هم تو را آزاد کنم باز خواهی رفت واز من مسخره میکنی ومیگویی دوبار محمد را فریب دادم، در اینجاست که پیامبر میفرماید: "یک شخص مومن کامل الایمان از یه سوراخ دوبار گزیده نمیشود"، سپس پیامبر به عاصم دستور میدهد گردن وی را بزنند.

 

Comments