Startpagina‎ > ‎

A. Enquête voor artsen over elektromagnetische velden en elektrogevoeligheid.



Een enquête onder Nederlandse huisartsen, bedrijfsartsen en arbeidshygiënisten maakt duidelijk dat er bij de zorgverleners eerste lijn een verschil is in denken en adviseren naar de patiënt toe, wat betreft blootstelling aan elektromagnetische velden en de effecten op de gezondheid. Een onderzoek met een enquête gestart in 2013, geeft eind 2016 de uitslag. Het onderzoek werd gefinancierd door ZonMW. ZonMW is de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie en heeft als doel de zorg en gezondheid te verbeteren.


Elektromagnetische velden (EMV)

Er is veel onduidelijkheid over elektromagnetische velden in Nederland. Wat doet die zendmast voor de mobiele telefonie bij mij in de buurt voor de gezondheid van mijn kinderen? Is het waar dat de slimme meter ziekmakend is? Mijn smartphone kan ik toch rustig mee naar bed nemen? Zijn de mensen die zeggen elektrogevoelig te zijn aanstellers of is het waar? Maar als het wel zo is dan waarschuwt de Nederlandse overheid toch wel wanneer het echt schadelijk is voor de gezondheid? De waarheid is dat de Nederlandse overheid het niet weet en onderzoek doet. Onderzoek door de Universiteit Utrecht, het RIVM, Kennisplatform elektrogevoeligheid en GGD. Onderzoek met subsidie verstrekt door ZonMW om te inventariseren wat de eerste lijn zorgverleners mensen adviseren die met klachten komen gerelativeerd aan elektrogevoeligheid en denken dat het komt van de zendmast die geplaatst is in de omgeving.

 

Klachten om naar de arts te gaan

De elektromagnetische velden kunnen in de eerste instantie vage klachten veroorzaken welke geassocieerd worden met elektrogevoeligheid. Klachten die thuis ontstaan en zo vervelend zijn om een arts te raadplegen. Of klachten op het werk, waar de arbeidshygiënist het eerste aanspreekpunt is. Een arbeidshygiënist die kennis moet hebben van belastende factoren in de werkomgeving die een schadelijke invloed kunnen hebben op de gezondheid van de medewerkers.
Klachten zoals:

niet in slaap kunnen komen en geregeld wakker worden;

knellende hoofdpijn;

overal spierpijn;

’s morgens al doodmoe zijn wat de hele dag blijft;

tinnitus (constante piep in de oren);

hartritmestoornissen;

jeuk op de hoofdhuid;

niet meer concentreren.


De gevoeligheid voor elektromagnetische velden kan zich langzaam opbouwen (kwestie van de lange termijn) en kan ernstige biologische effecten veroorzaken zoals:

DNA beschadigingen wat kan leiden tot DNA-breuken;

het ontstaan van tumoren;

veranderende cel functies;

doorlaatbaarheid van de hersen-bloed barrière;

beschadiging van de voortplantingscellen.

 

Enquête

Een van de onderdelen van het onderzoek is een enquête die naar meer dan 10.000 huisartsen, bedrijfsartsen is gestuurd met de volgende vragen:

Vraag

Eens/oneens

Ik ben voldoende geïnformeerd over het onderwerp EMV en gezondheid.

De meesten zijn het daarmee oneens.

Gezondheidsproblemen die aan EMV worden toegeschreven zijn voornamelijk psychosomatisch (psychische problemen uitten zich lichamelijk).

De meesten zij het daarmee eens.

Blootstelling aan EMV kan leiden tot gezondheidsproblemen.

Fifty-fifty.

Blootstelling aan EMV kunnen bestaande gezondheidsklachten verergeren.

De meesten zijn het daarmee oneens.

Blootstelling aan EMV in combinatie met andere factoren kan gezondheidsklachten veroorzaken.

Fifty-fifty.


Conclusie
De zorg over de gezondheid door blootstelling aan elektromagnetische velden in ons dagelijkse milieu wordt niet volledig gedeeld door artsen. Er blijkt wel een kentering in het denken te zijn want eind 20ste eeuw werden klachten van elektrogevoeligen door bijna alle artsen van tafel geveegd, terwijl dit begin 21ste eeuw duidelijk minder is. De arbeidshygiënisten zijn negatiever dan artsen over de schadelijke rol van elektromagnetische velden en gezondheid. De arbeidshygiënisten denken eerder aan psychosomatische klachten. Klachten zoals pijn en vermoeidheid die een lichamelijke uitingsvorm hebben, maar een geestelijke of emotionele onderliggende oorzaak hebben.

 

De persoonlijke ervaring van zorgverleners met elektrogevoeligheid

In de enquête werd vervolgens gevraagd wat de persoonlijke ervaring van een huisarts, bedrijfsarts of arbeidshygiënist is met een elektrogevoelige als patiënt. De volgende vragen en percentages maken dit duidelijk:

Vraag

Arbeidshygiënisten

Bedrijfsartsen

Huisartsen

Persoonlijke ervaringen met EHS symptomen?

4%

2,1%

1,8%

Ooit door patiënten vragen gesteld over elektrogevoeligheid?

-

47%

35%

Ooit bezocht door EHS patiënten?

34%

38%

32%

Ooit overwogen of gezondheidsklachten te maken hebben met EMV blootstelling?

10%

13%

5,4%


Conclusie
Uit de enquêteantwoorden blijkt dat veel zorgverleners in Nederland niet goed weten wat blootstelling aan elektromagnetische velden van zendmasten, smartphone of wifi met de gezondheid doen. Ze vinden dat ze slecht zijn voorgelicht. 1,8 tot 2,1 % van de artsen geeft aan dat ze zelf ook elektrogevoelig zijn.

 

Wat elektrogevoeligen zelf denken als oorzaak

De klachten zoals vermoeidheid, niet kunnen slapen, hoofdpijn, tinnitus of hartklachten wijten de patiënten zelf aan:

Bron van elektromagnetische velden

Frequentie van rapportage

Zendmasten

36%

Hoogspanningslijnen

28%

Mobiel telefoongebruik

21%

Wifi

20%

DECT-telefoon

12%

TV/PC gebruik

12%

 

Grote verschillen

Uit de enquête blijkt dat er grote verschillen zijn bij zorgverleners in het feit dat er een relatie kan zijn tussen elektromagnetische velden en het optreden van klachten die te maken kunnen hebben met elektrogevoeligheid (EHS). De uitslag van de enquête wijst uit dat:

meer arbeidshygiënisten dan artsen vinden dat dat EHS psychisch is;

meer artsen dan arbeidshygiënisten vinden dat elektromagnetische velden kunnen leiden tot gezondheidsproblemen;

meer arbeidshygiënisten en bedrijfsartsen dan huisartsen adviseren tot vermindering van blootstelling, door de bron weg te nemen of te verplaatsen. Bijvoorbeeld door verandering van werkplek, een voorlichtingsavond voor alle werknemers geven over elektrogevoeligheid of een meetspecialist in te schakelen en de waarden te laten meten van de kunstmatige elektromagnetische velden.

huisartsen (16-38%) adviseren tot een behandeling die horen bij andere veroorzakers van gezondheidsproblemen, zoals cognitieve gedragstherapie (CGT)* of een mindfulness* training;

bedrijfsartsen proberen patiënten veelal gerust te stellen en negeren de klacht.


*Cognitieve gedragstherapie is een therapie die benadrukt dat het niet de gebeurtenis is die de klachten veroorzaakt, maar de manier waarop we tegen die gebeurtenissen aankijken. Dus niet de mast die we zien als we buiten zitten maar je eigen zienswijze.
*Bij een mindfulness training wordt mensen geleerd om meer bewust te leven en anders om te gaan met stress, gedachten en emoties. Zet het negatieve om in positiviteit.

 

Conclusie van het gehele onderzoek

De conclusie van dit onderzoek is dat er in de zorgverlening een groot verschil is in het benaderen van mensen die zeggen elektrogevoelig te zijn. Verschil tussen de huisarts, de bedrijfsarts of de arbeidshygiënist. Er lijkt echter een kentering te komen omdat veel artsen erkennen dat er gewoon te weinig informatie is over elektromagnetische velden gemaakt door mensenhanden. Dat het jammer is dat de overheid geen actie onderneemt om burgers voor te lichten over wat de impact op de gezondheid zou kunnen zijn van alle draadloze apparaten en zendmasten die sinds de laatste eeuwwisseling ingeburgerd zijn in de maatschappij. Dat de overheid wél het Kennisplatform elektromagnetische velden en gezondheid heeft opgericht waar het advies is om met de huisarts te overleggen bij vragen over de gezondheid en elektromagnetische velden. Artsen die zouden kunnen adviseren om de stralingsbelasting te elimineren of minimaliseren en dat nu niet allemaal doen. Wel blijkt uit het onderzoek dat er steeds meer aanwijzingen zijn dat er een langzame vooruitgang komt aan het advies en hulp aan mensen die aangeven elektrogevoelig te zijn.

 

Een langzame vooruitgang

Heel langzaam lijkt elektrogevoeligheid bij zorgverleners een serieuze plek te krijgen. Mensen die van het kastje naar de muur werden gestuurd krijgen in 2017 handvatten om werkelijk iets te ondernemen. Door:

de aanbeveling naar aanleiding van dit onderzoek dat een informatiecampagne nuttig zal zijn. Elektrogevoelige mensen kunnen dan van zorgverleners beter advies ontvangen.

de GGD/GHOR Handleiding Elektrogevoeligheid. In oktober 2016 is de Handleiding Elektrogevoeligheid van kracht gegaan en de GGD biedt hierin een handelswijze die gevolgd kan worden wanneer er sprake is van elektrogevoeligheid.

een nieuw landelijk nummer van de stichting EHS waar sinds 2017 vragen over gevoeligheid voor 'elektromagnetische velden' gesteld kunnen worden. Het nummer is: 0900-9266

Bronnen en referenties

  • Inleidingsfoto: Pixabay (DarkoStojanovic)

  • https://www.stopumts.nl/doc.php/Berichten%20Nederland/10468/artsen_blijkbaar_slecht_ge%C3%AFnformeerd_over_effecten_van_blootstelling_aan_elektromagnetische_velden

  • https://www.ggdghorkennisnet.nl/thema/gezondheid-en-milieu/publicaties/publicatie/15856-handreiking-elektrogevoeligheid

  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27939136

Comments