Familiefoto 1903

laatste bewerkingsdag: 17 sep 2011






De familiefoto uit 1903
In 1968 werd het huis van mijn Oma en Opa Stoffels aan de Haagse Copernicusstraat leeggeruimd. Als
veertienjarige jongen struinde ik nog wat door het huis, snoof de geur van vele oude en vergleden decennia
op, en zag her en der nog spullen staan: schilderijen die mijn Opa had vervaardigd, oude kunstboeken,
Engelse literatuur... ergens van achter een rijtje schilderijtjes, bij de serre, waar mijn Opa schilderde, dook
een stokoude foto op. Ik was meteen betoverd: al die prachtige koppen, die ernstige en doorleefde
gezichten uit overoude tijden, vreemd en karakteristiek, de geheimzinnigheid van een wereld vér voor die van mij...  een wereld ging
open. Maar wat was dit? Wie stonden erop? De vraag boeide me, maar ook was ik een beetje bang dat
onderzoek het geheim van de foto zou bederven. Uiteindelijk wonnen toch de nieuwsgierigheid en de drang
tot weten.

Opa Hijme Stoffels aan het schilderen in de serre | begin jaren vijftig

    In zijn
Geslachtsregister schrijft mijn Opa Stoffels over zijn Oom Heimen Stoffels (1830 Elburg-1913 Elburg): “Heeft zijn 50 jarige Echtvereeniging mogen beleven en vieren”.
    In augustus 1903 was het inderdaad vijftig jaren geleden dat Dirkje Bullink (1830 Elburg-1905 Elburg) en Heimen Stoffels in het huwelijk waren getreden. Een feestelijke bijeenkomst in Elburg stond op het programma. De familie kwam in groten getale naar het oord der vaderen en moederen, en liet zich, met de feestvarkens in het midden, op een prachtige foto vastleggen, zo te zien bij de wallen achter de Sint –Nicolaaskerk.
    Het exemplaar dat ik van de foto heb, is, zoals gezegd, afkomstig uit het huis van mijn Opa en Oma Stoffels. Ook achternicht Jo Pijlman uit Amsterdam bezat tijdens haar leven een afdruk. En in 1995 kreeg Marieke Verburg–De Rijcke, kleindochter van Opa’s broer Johannes Cornelis Stoffels, weer een ander exemplaar, van haar tante. Ook Hans Stoffels, kleinzoon van de jongen met witte blouse en strik, blijkt een afdruk van de foto te kennen. Al met al zijn vier afdrukken van de foto achterhaald.
    Jarenlang leuren langs familieleden leverde uiteindelijk een flink aantal namen van geportretteerden op. De volgende tekst is dan ook gewijd aan deze unieke familiefoto en aan de vraag: wie staan erop?
een verheugend resultaat

   De namen zijn me in hoofdzaak opgegeven door mijn Tante Jo Stoffels–Stoffels, met uitzondering van die van Hanne van Tongeren en Geurt Stoffels, wier namen me in eerste aanleg door Jo Pijlman werden geleverd, en die nadien voluit werden bevestigd door kinderen en kleinkinderen van dit echtpaar.
   Alle opgegeven namen heb ik geverifieerd door de foto voor te leggen aan familiedeskundigen Martha Stoffels, Grietje Zijlema–Stoffels en Wim Boonstra. Ik verschafte hun meestentijds geen voorkennis van wat ik door Tante Jo Stoffels en achernicht Jo Pijlman al aan gegevens had. Ook anderen toonde ik de foto, maar zonder werkelijk vermeldenswaardige uitkomsten: men wist dan in het beste geval één of twee namen voort te brengen.
   Het resultaat is al met al verheugend: bij de zesentwintig geportretteerden zitten nog maar drie volslagen onbekenden, drie vermoede personen, één iemand van wie slechts de achternaam te melden valt en overigens niet thuis te brengen is, en één zeer twijfelachtige identifikatie.


Dankzij een nazaat van Heimen Stoffels en Dirkje Bullink kwam ik er achter dat de oorspronkelijke omlijsting van de foto is zoals hier getoond. Van mijn exemplaar blijkt dus een flink stuk te zijn afgeknipt!

de achterste rij (A)

We lopen nu de achterste rij langs, van links naar rechts:

A1 een onbekende vrouw (doch zie A2)

A2 een zekere Veldhoen
    Het ligt dan voor de hand aan te nemen dat deze Veldhoen Antonij Johan Veldhoen (1860 Elburg –?) is, die met Aaltje van Heerde (1861 Hattem–?) gehuwd was. Over Aaltje van Heerde was Heimen Stoffels voogd. Heimen en Dirkje namen meer dan eens pleegkinderen in huis, het statige pand Vischpoortstraat 32 in Elburg.
    Dat deze Veldhoen werkelijk Antonij Johan Veldhoen is, is des te waarschijnlijker, daar hij mogelijk ook op een andere foto uit mijn verzameling staat (zie mijn kroniek Schoenmaker bij de gratie Gods, over Eibert Stoffels) en met deze een onmiskenbare gelijkenis vertoont. Veldhoen was gemeentesecratis van Doornspijk, en gemeenteontvanger van Elburg.
    In dat geval zal de vrouw van A1 Aaltje van Heerde zijn.

A3 Jan Fijnvandraat
    Zo althans werd mij deze man voorgesteld door Tante Jo Stoffels–Stoffels, en, onafhankelijk van haar, ook door Martha Stoffels. Evangelist (van de 'vergadering van gelovigen') Jan Fijnvandraat (1887 Baarn–1944 Amersfoort) was de echtgenoot van Jannetta Hengeveld (1887 Amsterdam–1959 Amersfoort), een dochter van Hendrik Hengeveld, die op zijn beurt een zoon van Heimen Stoffels’ zuster Wijnanda was.
    Er zijn echter zwaarwegende redenen, ondanks de verrassende dubbele identifikatie, die aannemelijk maken dat de hier geportretteerde niet Jan Fijnvandraat kan zijn.
    Ten eerste: er zijn foto’s van hem en hij lijkt er domweg niet op. Ten tweede: Jan Fijnvandraat werd in 1887 geboren en zou hier dan zo’n zestien jaar oud zijn, wat niemand zal willen volhouden. En ten derde: hij trouwde pas in 1910 met Jannetta, en nu is het 1903. En waar is dan Jannetta zelf?
    Mogelijk geeft de opgave van zowel Jo als Martha wél een goede richting aan, namelijk in welke tak van de familie we de man moeten zoeken. Het zou dan bijvoorbeeld Jannetta’s oudere broer Gerrit Jan Hengeveld kunnen zijn, die inderdaad wel wat van de hier geportretteerde weg heeft.
    Toch blijft hier eenzelfde bezwaar bestaan: Gerrit Jan Hengeveld was ten tijde van de foto net achttien jaar oud. De man op de foto lijkt me toch op z’n minst een jaar of dertig te zijn, dus geboren voor of omstreeks 1870.

= vermoedelijk kunstschilder-aardewerkkunstenaar Hendrik Hengeveld (1861-1927), sinds meer foto’s van hem bekend zijn geworden, en hij er aardig wat van weg heeft

de achterste rij (vervolg)

A4 een onbekende jongeman

A5 Grietje Stoffels
    Grietje Stoffels (1886 Elburg–1919 Elburg) was een dochter van Trijntje Visscher en Eibert Stoffels, een zoon van Heimen en Dirkje (zie M6).

A6 Hendrik Hengeveld
    Hendrik Hengeveld (1861 Elburg–1927 Utrecht) was kunstschilder en keramist te Amsterdam en Amersfoort. Hij werd geboren als zoon van Gerrit Hengeveld en Heimens oudste zuster Wijnanda (M3).

Dit is beslist niet Hendrik! Deze wat loensende man is niet de kunstenaar, zie boven

A7 Dirkje Stoffels
    Dirkje Stoffels (1884 Elburg–1925 Elburg) was een dochter van Eibert Stoffels (M6) en Trijntje Visscher.

A8 een onbekende jongeman

A9 Eduard Stoffels
    Mijn oudoom Eduard Stoffels (1874 Hoorn–1951 Nieuwer-Amstel) was, net als zijn compagnon Hendrik Hengeveld (A6), kunstschilder en keramist. Evert Jan Stoffels, jongste broer van feestvarken Heimen, was zijn vader, en Jantje Buis zijn moeder. Eduard werd tot om en nabij 1884 door Heimen en Dirkje in Elburg opgevoed.

A10 Dirk Stoffels
    De oudste zoon van Eibert Stoffels en Trijntje Visscher was Dirk Stoffels (1885 Elburg–1904 Elburg). Een half jaar na deze foto stierf hij aan tuberkulose.

A11 een onbekende vrouw

A12 Klaas Stoffels
    Een andere oudoom van mij was Klaas Stoffels (1884 Amsterdam–1944 Amstelveen), een broer van Eduard.
    Terzijde: mijn overgrootouders zelf verschenen niet op het feest. Jantje Buis was in juni, dus enkele weken voor het feest, overleden, en Evert Jan Stoffels hield zich aan de toentertijd gebruikelijke, nogal lange rouwtijd. Dit weerhield hem er overigens niet van reeds luttele maanden later tamelijk onverwacht te hertrouwen.

de middelste rij (M)

M1 Hanne van Tongeren
    Johanna Gerhardina van Tongeren (1868 Elburg–1947 Bolsward) was de echtgenote van de man naast haar. Ten tijde van de foto was ze zwanger. Ruim drie maanden na het feest baarde ze een zoon, die toe passelijk Heimen werd genoemd.

M2 Geurt Stoffels
    Geurt Stoffels (1865 Elburg–1956 Bolsward), eigenzinnige molenaar in het Friese Witmarsum, was een zoon van Heimen en Dirkje.

M3 Wijnanda Stoffels
    Een zuster van Heimen was Wijntje Stoffels (1832 Elburg–1918 Meppel). Ze woonde aan de Sluisgracht in Meppel. De eerder getoonde Hendrik Hengeveld was haar zoon.

M4 Heimen Stoffels (1830 Elburg–1913 Elburg)
    De jubilaris zelf. Het lijkt of hij met beide o gen vrijwel niets meer ziet.

M5 Dirkje Bullink (1830Elburg–1905 Elburg)
    Ook feestvarken. Wat is ze oud geworden!

M6 Eibert Stoffels
    Ep Stoffels (1860 Elburg–1944 Elburg) was, net als zijn vader Heimen, schoenmaker in Elburg, en dus het derde geslacht in suksessie dat met dit ambacht z’n brood verdiende.
    Eiberts vrouw, Trijntje Visscher (1859 Elburg–1901 Elburg), was twee jaar eerder gestorven. Eiberts moeder Dirkje nam haar zo goed als mogelijk waar.

M7 Metta Everharda Stoffels
    Metta, ook wel Martha Stoffels (1867 Elburg–1934 Elburg) was mutsenplooister in Elburg. Ook zij behoorde tot de kinderschare van Heimen en Dirkje. Ze was nogal ziekelijk van aard.

M8 Christoffel Cornelis Hengeveld
    Chris Hengeveld (1851 Elburg–1939 Elburg) was de echtgenoot van Martha. Hij had voordien al twee huwelijken achter de rug.

de voorste rij (V)

De kinderen zitten op de eerste rang.

V1 een meisje Veldhoen
    Tante Jo Stoffels–Stoffels, die deze naam opgaf, wist geen voornaam die op het meisje past, en evenmin in welke betrekking ze tot de feestvierenden stond. Het lijkt voor de hand liggend, aan te nemen dat het gaat om een dochtertje van de eerdergenoemde Aaltje van Heerde en Antonij Johan Veldhoen.

V2 Toontje Stoffels
    Tony Stoffels (1889 Elburg–1914 Elburg) was een kleindochter van Heimen en Dirkje en een kind van Eibert Stoffels en Trijntje Visscher.

V3 Heimen Stoffels
    Ook Heimen Stoffels (1891 Elburg–1969 Nunspeet) werd schoenmaker, evenals zijn broer Frank én z’n vader Eibert, en vormde zo het vierde schoenmakersgeslacht. Hij trouwde met Maartje Cinjée, en later met zijn achternicht, mijn Tante Jo Stoffels–Stoffels, en werd aldus mijn oom.

V4 een jongen Hengeveld
    Tante Jo wist geen voornaam te noemen, noch ook de (familie–)betrekking.
    Te denken valt aan een zoon van de al eerder genoemde Hendrik Hengeveld. In aanmerking zouden dan komen Hendrik Hengeveld junior, geboren in 1891, en Wijnand Hengeveld, geboren in 1893. Het probleem is echter dat geen van beiden lijkt op van hen bekende foto's.

V5 Frank Stoffels
    Frank Stoffels (1893 Elburg–1977 Alblasserdam) was net als zijn oudere broer Heimen schoenmaker, en echt de allerlaatste Stoffels die nog in Elburg heeft gewoond.

V6 Evert Stoffels
    Naast Frank zit diens broer Evert Stoffels (1895–1967). Hij was huisschilder in Den Haag.

    De foto is af. Ieder gaat weer zijns weegs.