Andreas Papandreou:
The Making of a Greek Democrat & Political Maverick

Stan Draenos (I.B. Tauris)

Greece in the 1960s produced one of Europe's arguably most controversial politicians of the post-war era. The contrarian politics of Andreas Papandreou grew out of his conflict laden re-engagement with Greece in the 1960s. Returning to Athens

after 20 years in the US where he had been a rising member of the American liberal establishment, Papandreou forged a social reform-oriented, nationalist politics in Greece that ultimately put him at odds with the US foreign policy establishment and made him the primary target of a pro-American military coup in 1967.

Venerated by his admirers and despised by his detractors with equal passion, the Harvard-educated Papandreou left in his wake no clear-cut answer to the question of who he was and what he stood for. The book chronicles the events, struggles and ideas that defined the man's dramatic, intrigue-filled transformation from Kennedy-era modernizer to Cold War maverick. A penetrating biographical study of his formative years, the book examines the explosive interplay of character and circumstance that generated Papandreou's contentious, but powerfully consequential politics. 

Available at discount on all country Amazon sites, including

 Athens News

May 16, 2008


Stan Draenos

NOTE: This article was written for the Athens News following publication of the CIA Intelligence Information Bulletin from Greece of January 21, 1965 in the Athens daily TA NEA, May 10-11, 2008. (You can see PDFs of the original CIA intelligence report in the Documents section of this site.)  TA NEA correctly notes that I discovered this previously unpublished document while doing research at the Lyndon B. Johnson Library in Austin, Texas.

NEW light has been shed on a controversy that has roiled Greek public opinion and troubled historians for more than four decades: Did senior members of George Papandreou's Centre Union government work behind the scenes with King Constantine to plan Papandreou's forced resignation on 15 July 1965?

A hitherto unpublished CIA report provides evidence that they did.

According to the report, dated January 21 of that year, two senior Centre Union ministers -- Stephanos Stephanopoulos, minister of coordination, and Constantine Mitsotakis, minister of finance -- provided premeditated support for Papandreou's ouster.The report states, "Either the king or one of his representatives is in direct contact with Mitsotakis regarding future government changes."

The report surfaced in an Athens daily on May 8 in the wake of a historical symposium organised by the Mitsotakis Foundation covering events of the period. Mitsotakis, who served as conservative prime minister from 1990 to 1993, has been branded an apostate by his enemies for lending support to the palace coup. The royal meddling set off a protracted political crisis that culminated in an April 1967 military coup.                                

continued >>>                    

Document Downloads
Downloadable copies of original documents that illuminate the Greek crisis leading to the April 1967 military coup.

Memorandum of conversation of Richard Barnham, US State Department Greek desk, with Andreas Papandreou, 27 June1965
Andreas Papandreou discussion with Richard Barhnam, 27 June 1965

Memorandum of conversation with Konstantinos Mitsotakis, Panos Kokkas, et al with US State Department official in charge of Greek affairs, 28 June 1965
Mitsotakis, Kokkas et al speak with US Diplomat Richard Barham, June 28, 1965

Conversation of Andreas & Margarita Papandreou with congressional aide James Pyrros, 13 October 1965
Margarita Papandreou's controversial warning letter predicting the 15 July 1965 crisis
Letter to Democratic political friends, July 8, 1965

"King Constantine's Plans to Force Resignation of Prime Minister Papandreou"
CIA intelligence information cable, January 21, 1965

Karamanlis seeks to intervene in the Greek crisis: Conversation of 1 March 1967 with General Norstad
George Papandreou's private secretary, Andreas Mothonyos, speaks with US Embassy officials on the Greek crisis, 16 February 1967
Mothonyos discusses the Greek crisis with US Embassy officials

Letter to Andreas outlining a new approach to the Cyprus question, 19 August 1964
Angelos Clones epistle
στο ΒΗΜΑ
31 Αύγουστο 2014

Σπύρος Δραΐνας: Ο Ανδρέας παρέμεινε ένα αίνιγμα ακόμη και για τον ίδιο

του Γρηγόρη Μπέκου

Ο ελληνοαμερικάνος ιστορικός μιλά για τον ηγέτη του ΠαΣοΚ καθώς ετοιμάζει τους δύο επόμενους τόμους της βιογραφίας του
Σπύρος Δραΐνας: Ο Ανδρέας παρέμεινε ένα αίνιγμα ακόμη και για τον ίδιο
«Ο Ανδρέας Παπανδρέου εκσυγχρόνισε και εκδημοκράτισε ένα κράτος που πέρασε μοιραία από τις προσωπικού χαρακτήρα εκδουλεύσεις στις συλλογικού χαρακτήρα πολιτικές συναλλαγές» τονίζει ο Σπύρος Δραΐνας

Ο ελληνοαμερικανός ιστορικός Σπύρος Δραΐνας, οργανωμένος στο ΠΑΚ Τορόντο από το 1969, έφθασε στην Ελλάδα στις 4 Σεπτεμβρίου του 1974. Την προηγουμένη ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε ιδρύσει το ΠαΣοΚ. Στη διάρκεια εκείνης της προεκλογικής περιόδου ο κατοπινός βιογράφος του Ανδρέα Παπανδρέου βρέθηκε στην Κρήτη επιφορτισμένος με την ενημέρωση των ξένων δημοσιογράφων. «Αυτόν τον πιστεύω!» φώναξε κάποιος, ύστερα από μια ενθουσιώδη ομιλία του προέδρου του ΠαΣοΚ, τρέχοντας προς τη συντροφιά του.
«Ο Ανδρέας Παπανδρέου εισέβαλε στην πολιτική σκηνή ως μεταρρυθμιστής και επέτυχε κατά πολύ ν' αλλάξει την Ελλάδα. Αν θέλουμε να είμαστε δίκαιοι, αν δεν επηρεάζει την κρίση μας η σημερινή δύσκολη οικονομική συγκυρία, πρέπει ν' αναγνωρίσουμε ότι το ΠαΣοΚ κατέλιπε ένα στοιχειώδες κοινωνικό κράτος, ότι επέφερε μια ισονομία καταργώντας πολύχρονες διακρίσεις και ότι στήριξε πράγματι τους μη προνομιούχους Ελληνες»
είπε στο «Βήμα» ο Σπύρος Δραΐνας που εργάζεται εντατικά για τους επόμενους τόμους της βιογραφίας. Ο πρώτος, «Ανδρέας Παπανδρέου - Η γέννηση ενός πολιτικού αντάρτη» (Ψυχογιός, 2013) τελειώνει με την επιβολή της χουντικής δικτατορίας, ο δεύτερος θα εκτείνεται ως τις ανατρεπτικές εκλογές του 1981, ενώ ο τρίτος θα τον παρακολουθεί ως τον θάνατό του.

Σπύρος Δραΐνας
Ανδρέας Παπανδρέου

Η γέννηση ενός πολιτικού αντάρτη
Εκδόσεις Ψυχογιός, σελ. 504,
τιμή 19,90 ευρώ
«Την περίοδο 1978-1979 ο Ανδρέας πέρασε μια βαριά κατάθλιψη αλλά κατάφερε να συνέλθει πλήρως, κάτι που συνδεόταν, νομίζω, με την προοπτική ανάληψης της εξουσίας, είναι αυτό που λέει ο Χάιντεγκερ για τον δισταγμό μπροστά στο πεπρωμένο. Ο Ανδρέας παρέμεινε ένα αίνιγμα ακόμη και για τον ίδιο του τον εαυτό»
, όχι μόνο γι' αυτούς που τον λάτρεψαν ή γι' αυτούς που τον μίσησαν. Ο Σπύρος Δραΐνας συζήτησε με «Το Βήμα» διάφορες απόψεις που εντάθηκαν την περίοδο της κρίσης, όπως το ότι «ο Ανδρέας Παπανδρέου κατέστρεψε την Ελλάδα». Επιχειρείται, από διαφορετικές πλευρές, μια προσπάθεια να ακυρωθεί συνολικά «ο δημιουργός αυτού που λέμε Κεντροαριστερά στην Ελλάδα» και το έργο του, «αναζητούν πολλοί αποδιοπομπαίο τράγο» εκτίμησε ο ίδιος. «Είναι, βέβαια, εντυπωσιακό ότι μεταξύ των σημερινών επικριτών του υπάρχουν και άνθρωποι που ευνοήθηκαν από την πολιτική του. Αναφέρομαι σε όσους βρέθηκαν μέσα στα πράγματα και εκμεταλλεύθηκαν τον κομματικό μηχανισμό για να βγούνε στον αφρό» συμπλήρωσε.
Δηλαδή, τον ρωτήσαμε, αυτοί που ασκούν σήμερα κριτική στην πολιτική του υπέρμετρου δανεισμού είναι όλοι προκατειλημμένοι; «Είναι αυτό που λέει και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης για την "πολιτική των ελλειμμάτων", καταλαβαίνω τι εννοείτε. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι αυτή η πολιτική, το κεϊνσιανό μοντέλο αν προτιμάτε, εθεωρείτο εκείνη την εποχή βασικός μοχλός για τη ζήτηση και την ανάπτυξη. Το πρόβλημα στην Ελλάδα, κάτι που συνειδητοποίησε ο Ανδρέας το 1987, μετά και τη στροφή του προς τη λιτότητα, είναι ότι αυξάνοντας τους μισθούς των καταναλωτών ενισχύονταν κυρίως τα εισαγόμενα προϊόντα, κάτι που επιβάρυνε στη συνέχεια το ισοζύγιο πληρωμών. Η βιομηχανική βάση της χώρας, με άλλα λόγια, δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις αυτής της ανερχόμενης μεσαίας τάξης που ήθελε όλα τα ωραία αγαθά της Δύσης» επεσήμανε ο Σπύρος Δραΐνας υπογραμμίζοντας ότι ένας άνθρωπος, όσο χαρισματικός κι αν είναι, πρέπει να κρίνεται και με τα μέτρα της εποχής του. Το 1987 πιο συγκεκριμένα είναι «έτος ορόσημο» όπως προκύπτει από την έρευνά του. «Ο Ανδρέας άρχισε να καταλαβαίνει ότι δεν μπορούσε να προχωρήσει στις ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις που επεξεργαζόταν. Από διάφορες μαρτυρίες προκύπτει ότι ο ίδιος είχε χάσει από τότε το ενδιαφέρον του για την πολιτική δημιουργία, είχε χάσει την πίστη του».

Ο Ανδρέας Παπανδρέου ταυτίζεται, ακόμη και σήμερα, από πολλούς με το «πελατειακό κράτος». Ο Σπύρος Δραΐνας βλέπει τα πράγματα διαφορετικά. «Οι πελατειακές σχέσεις στην Ελλάδα έχουν βαθύτατες ρίζες. Δηλαδή ο Ανδρέας δημιούργησε το πελατειακό κράτος; Το μετεμφυλιακό κράτος δεν ήταν πελατειακό; Δεν υπήρχε πριν παράδοση έντονου κρατισμού στην Ελλάδα; Ο γέρος Καραμανλής, με τον οποίο ο Ανδρέας είχε αναπτύξει μια σχέση δημιουργικής αντιπαλότητας, πώς την ανασυγκρότησε τη χώρα;» διερωτήθηκε.

Μήπως, όμως, ο Ανδρέας Παπανδρέου διόγκωσε όλα τα προαναφερθέντα; «Θα το πω αλλιώς: εκσυγχρόνισε και εκδημοκράτισε ένα κράτος που πέρασε μοιραία από τις προσωπικού χαρακτήρα εκδουλεύσεις στις συλλογικού χαρακτήρα πολιτικές συναλλαγές». Δεν είναι λίγοι, επίσης, όσοι επικαλούνται ακόμη και σήμερα τα συνθήματά του για την ΕΟΚ και το ΝΑΤΟ (που ήταν «το ίδιο συνδικάτο») για να παραπέμψουν σε κάποιον αντιδυτικισμό εθνικιστικού χαρακτήρα που ευδοκιμεί ακόμη και σήμερα. «Η πρώτη προεκλογική ομιλία του Ανδρέα το 1964 ήταν βασισμένη στον εναγκαλισμό της Ευρώπης, μίλησε τότε στην Πάτρα για την αναγκαιότητα εκδημοκρατισμού των θεσμών και εκσυγχρονισμού της οικονομίας. Ο Ανδρέας όμως υπερασπίστηκε και μαχητικά τα εθνικά συμφέροντα στην Ευρώπη, αυτό ίσως ενοχλεί» τόνισε. Λαϊκιστής ήταν; «Δεν καταλαβαίνω τι εννοούν αυτοί που του το χρεώνουν. Η ταύτισή του με τον λαό ήταν αληθινή και ο λαός εκφράστηκε μέσα απ' αυτόν» κατέληξε.

Άρθρο στην Καθημερινή
του Σπύρου Δραΐνα
Η επιστροφή απο την εξορία το 1974
"...Κανείς, ούτε ο ίδιος, δεν ήξερε πώς ακριβώς θα κινηθεί μέσα στις καινούργιες συνθήκες που δημιούργησε η αιφνίδια τροπή των πραγμάτων..."

Ανδρέας Παπανδρέου:
Η Γέννηση ενός Πολιτικού Αντάρτη

Τύπος της Θεσσαλονίκης
20 Μαρτίου 2014

Συνέντυεξη στο "Τύπος της Θεσσαλονίκης", 20 Μαρτίου 2014

Δειτε Επίσης
Video Clip απο την παρουσίαση
στο Μέγαρο Μουσικής, Αθήνα
4 Νοεμ 2013

Woodrow Wilson Center
Book Launch
Washington, DC
December 3, 2012
Andreas Papandreou warns of flaw in the
European Union Treaty

A week after his stunning political comeback in the October 1993 elections, Andreas Papandreou gave an interview to New Perspectives Quarterly, where he was asked about the challenges facing Greece in meeting the budget-deficit and inflation criteria of the Maastricht Treaty--the agreement that created the European Union and paved the way to the creation of the euro. Here is how he responded:

"I support Maastricht. Greece voted for it. We want a united Europe. But we have reservations.

"The goals of Maastricht are all financial. They are stability-oriented banking criteria - debt, inflation and deficits being the major culprits that must be locked up in order to formally converge toward unity.

"We in PASOK had the view from the start that the problem with the Maastricht Treaty is that it did not set targets that are also related to employment, to the social dimension of Europe or to sufficient fiscal policies to shore up the weaker parts of Europe.

"Such mechanisms do not exist in the Maastricht Treaty. Of course the Delors II package provides some compensation for the weaker parts of Europe to make the adjustment easier.

"But that is not enough. To make adjustment possible means not just meeting formal targets, but also advancing socially. The road toward unity ought to have targets that seek to reduce unemployment just as there are targets to reduce inflation.

"Clearly, without targets for a social Europe based on a strategy of growth, Europe is going to face socially explosive forces -xenophobia and ultra-right threats to democracy.

"Who are we kidding to think that unity is going to somehow arrive in Europe if we do not find a way to cope with a 22 percent unemployment rate as we see in Spain?"

Brady Kiesling Review

"Indispensable addition to modern Greek history"

Brady Kiesling, former US diplomat in Athens

Draenos gives what I think will be the definitive account of the
transformation of Andreas Papandreou from American academic to the most important Greek politician of the post-Junta period. To my and later generations, whose image of Papandreou is that of the frail, discredited post-heart-surgery politician of 1988-96, Stan Draenos's political biography is an indispensable corrective. One begins to understand Papandreou's charisma and rhetorical brilliance, and to recognize the American roots of his attempt to remake Greek politics and society (whether one thinks of that transformation).

As a former U.S. diplomat, I was riveted by Draenos's account of Papandreou's gradual rupture with the U.S. government. Papandreou's Greek rivals, determined to demonize him, found the cold war zealots of the Embassy easy to manipulate. Papandreou's American liberal friends argued in vain that Papandreou's views were no more radical than those of President Kennedy's youthful idealists. By taking sides
in a Greek political dispute and marginalizing a key interlocutor and resource, the Embassy encouraged Papandreou's drift toward more radical neutralist positions.

In describing the impact on the 1960s Greek establishment of
Papandreou's political gifts, Draenos does not let his long
association with the Papandreou family undermine his scholarly
detachment and respect for the evidence. He blends Greek and American sources and perspectives into a seamless and convincing narrative. This volume, the first (one hopes) of several, is an impressive addition to our understanding of modern Greek history. 

Posted on, 15 Jan 2013