PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP LIÊN KẾT GEN VÀ HOÁN VỊ GEN

đăng 06:33 01-12-2011 bởi Thượng Võ   [ cập nhật 07:51 21-04-2013 bởi Trường học ]
Free Hit Counters
II. PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP QUY LUẬT HOÁN VỊ GEN (Mỗi gen quy định một tính trạng  thường)

Xem 101 bài tập hoán vị gen - có đáp án chi tiết và giải nhanh tại đây

Dạng 3A: BIỆN LUẬN VÀ VIẾT SƠ ĐỒ LAI FĐẾN F2.

Dự kiện bài cho: - Cho KH của P.

- Tỉ lệ phân tính kiểu hình ở thế hệ lai.

A. Cách giải chung:

Bước 1. Biện luận xác định tính trạng trội lặn, và qui luật di truyền chi phối sự di truyền của hai cặp tính trạng

- Dựa vào định luật đồng tính, phân tính của G. Mendel để xác định tính trạng trội lặn

- Nếu ở thế hệ lai xuất hiện 4 loại KH phân tính ¹ 9:3:3:1 (hay ¹  1:1:1:1 trong lai phân tích) thì sự  di truyền chi phối tuân theo qui luật di truyền hoán vị gen

Bước 2. Xác định tần số hoán vị gen từ đó suy ra KG của P và tần số hoán vị gen: Dùng phương pháp phân tích giao tử để xác định tần số HVG (p)

- Từ tỉ lệ phân tính ở thế hệ lai (thường căn cứ vào tỉ lệ % KH mang hai tính trạng lặn) Þ tỉ lệ giao tử liên kết (hoặc tỉ lệ giao tử hoán vị) Þ KG của cá thể đem lai

Bước 3: Lập sơ đồ lai

B. Bài tập minh họa:

1.Trường hợp HVG xảy ra một bên bố hoặc mẹ

Bài 1: Khi cho giao phấn giữa hai cây cùng loài, người ta thu được F1 có tỉ lệ phân ly sau: 70% cây cao, quả tròn; 20% cây thấp, quả bầu dục; 5% cây cao, quả bầu dục; 5% cây thấp, quả tròn. Biện luận và viết sơ đồ lai từ  P đến F1

2.Trường hợp HVG xảy ra hai bên bố và mẹ

Bài 2: Cho những cây cà chua F1 có cùng KG với KH cây cao, quả đỏ tự thụ phấn. Fthu được tỉ lệ phân tính kiểu hình:

50,16% cao, đỏ : 24,84% cao, vàng : 24,84% thấp, đỏ : 0,16% thấp, vàng. Biện luận và viết sơ đồ lai từ F1 đến F2

C. Hướng dẫn giải:

Bài 1:

Bước 1. - Biện luận:

+ Phân tích tỉ lệ phân tính KH của từng cặp tính trạng riêng rẽ

+ Tính trạng chiều cao:  cây cao : cây thấp = 3 cao : 1 thấp (phù hợp với ĐL phân tính Menđen) Þ cây cao (A)  trội hoàn toàn so với cây thấp (a) và P: Aa x Aa (1)

+ Tính trạng dạng quả:  quả tròn : quả bầu dục = 3 quả tròn : 1 quả bầu dục (phù hợp ĐL phân tính Menđen) Þ quả tròn (B) trội hoàn toàn so với quả bầu dục (b) và

P: Bb x Bb (2) . Từ (1) và (2) Þ  P (Aa,Bb) x (Aa,Bb)

* Phân tích tỉ lệ phân tính KH của đồng thời hai cặp tính trạng:

cao, tròn : cao, bầu dục : thấp, tròn : thấp, bầu dục = 70%: 5%: 5%: 20% ¹ 9:3:3:1 Þ hai cặp tính trạng di truyền theo qui luật hoán vị gen

Bước 2:

F1 cây thấp, bầu dục (ab / ab) = 20% = 40% ab x 50% ab

Þ + 1 cây P cho giao tử AB =  ab = 40% Þ Ab = aB = 10% < 25% là giao tử HVGÞ   KG của P (AB / ab) xảy ra hoán vị gen với tần số p = 20%

+ 1 cây P  AB = ab = 50% Þ KG P:  (AB / ab) => DT liên kết gen

Bước 3: Lập sơ đồ lai

Bài 2:

Bước1: - Biện luận:

+ F2 xuất hiện tính trạng cây thấp, quả vàng Þ F1 không thuần chủng có kiểu gen dị hợp hai cặp gen. Vậy cây cao, quả đỏ biểu hiện trong kiểu gen dị hợp là tính trạng trội

Qui ước:           A qui định cây cao ; a qui định cây thấp

                        B qui định quả đỏ  ; b qui định quả vàng

Þ F1 (Aa, Bb) x F1 (Aa, Bb)

+ Tỉ lệ phân tính kiểu hình ở F2: 50,16% : 28,84% : 28,84% : 0,16% ¹ 9 : 3: 3:1 ¹ 1: 2: 1 nên sự di truyền của hai cặp tính trạng tuân theo qui luật di truyền hoán vị gen

Bước 2:

- F2 cây thấp, vàng (ab / ab) = 0,16% = 4% ab x 4% ab  Þ Hoán vị gen xảy ra cả hai bên bố mẹ F1 đem lai

AB = ab = 4% < 25%  là giao tử  HVG

Ab = aB = 46% > 25% là giao tử bình thường Þ KG của F1 là (Ab / aB) và tần số HVG: p = 2 x 4% = 8%

Bước 3:  Lập sơ đồ lai

Dạng 3B: BIỆN LUẬN VÀ VIẾT SƠ ĐỒ LAI TỪ P ĐẾN F2

Dự kiện bài cho: - KH của P và cho biết trước KG của F1 hoặc không cho biết trước KH của P và kiểu gen cuả F1

- Tỉ lệ % 1 loại KH ở thế hệ con lai F2 nhưng không phải là mang cả hai tính trạng lặn (aabb), mà thường mang một tính trạng trội và một tính trạng lặn (A-bb hoặc aaB-)

A. Cách giải chung:

Bước 1. -Biện luận xác định tính trạng trội, lặn và xác định qui luật di truyền chi phối hai cặp tính trạng (thực hiện tương tự như  bước 1 của dạng 3A)

Bước 2. - Xác định tần số HVG Þ KG của FÞ KG của P: Dùng phương pháp lập phương trình để xác định tần số HVG (p)

Gọi tỉ lệ giao tử của F1

AB = ab = x

Ab = aB = y

x + y = 0,5 (1)

+ Dựa vào tỉ lệ KH mang 1 tính trạng trội, 1 tính trạng lặn (A-bb; aaB-) = a% để lập phương trình  y2 + 2xy = a% (2) rồi giải  hệ phương trình (1) & (2) chọn ẩn phù hợp từ đó suy ra tần số HVG và kiểu gen của P và F1

Bước 3. - Lập sơ đồ lai:

B. Bài tập minh họa:

1.Trường hợp 1: Đề cho biết KH của P và đã biết trước KG của F1

Bài 1: Khi lai thứ lúa thân cao, hạt gạo trong với thứ lúa thân thấp, hạt đục. F1 thu được toàn cây thân cao, hạt gạo đục. Cho các  cây F1 tự thụ với nhau ở F2 thu được 15600 cây bao gồm 4 kiểu hình, trong đó có 3744 cây thân cao, hạt trong. (Biết rằng mỗi tính trạng do một gen tác động riêng rẽ quy định). Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F2

2.Trường hợp 2:Đề chưa cho biết KH của P và chưa biết được KG của F1

Bài 2: Đem giao phối giữa bố mẹ đều thuần chủng khác nhau về hai cặp gen tương phản thu được F1 đồng loạt cây cao, chín sớm. F2 có 4 kiểu hình trong đó kiểu hình cây cao, chín muộn chiếm 12,75%. Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F2

C. Hướng dẫn giải:

Bài 1:

Bước 1. - Biện luận:

- P thuần chủng hai cặp tính trạng đem lai F1 đồng tính trạng thân cao, hạt gạo đục (phù hợp với quy luật phân li của Menđen) Þ tính trạng thân cao (A) là trội hoàn toàn so với thân thấp (a); hạt gạo đục (B) là trội hoàn toàn so với hạt gạo trong (b) và kiểu gen F(Aa, Bb)

- Tỉ lệ cây cao, hạt trong (A-bb) ở F2 = (3744/1560) x 100% = 24% ¹ 18,75% ¹ 25% Þ qui luật di truyền chi phối hai cặp tính trạng là qui luật di truyền hoán vị gen Þ KG P: (Ab / Ab) x (aB / aBÞ KG F1 : (Ab / aB)

Bước 2 : Gọi tỉ  lệ giao tử của F1

            AB = ab = x

            Ab = aB = y

 Ta có : y2 + 2xy = 0,24 (1)

x + y = 1/2 (2)

Giải hệ phương trình (1) & (2) ta có x = 0,1 ; y = 0,4 Þ tần số HVG: p = 2x = 0,2

Bước 3. Lập sơ đồ lai từ P đến F2.

Bài 2:

Bước 1:

- P thuần chủng hai cặp tính trạng tương phản đem lai, F1 đồng loạt cây cao, chín sớm Þ cao, sớm trội so với thấp muộn (theo quy luật phân li của Melđen)

+ Quy ước           A: cao              a: thấp

                         B: chín sớm     b: chín  muộn

+ F1 có kiểu gen dị hợp hai cặp gen (Aa,Bb)

- Tỉ lệ phân tính kiểu hình ở F: cây cao, chín muộn (A-bb) = 12,75% ¹ 3/16 ¹ ¼ ® sự di truyền hai cặp tính trạng theo quy luật hoán vị gen

Bước 2:

- Gọi tỉ lệ giao tử của F1

            AB = ab = x

            Ab = aB = y

 Ta có : y2 + 2xy = 0,1275 (1)

x  +  y   = 1/2 (2)

 giải hệ phương trình (1) & (2) ta có

+ x = 0,35 >  0,25 (giao tử liên kết) ;

+ y = 0,15 <  0,25 (giao tử hoán vị gen)

+ Suy ra kiểu gen F1  là (AB / ab) và tần số HVG (p) = 0,15 x 2 = 0,3

+ Kiểu gen của  P : (AB / AB) x (ab / ab)

Bước 3: Lập sơ đồ lai từ  P đến F2.


Nội dung thuộc chương trình Sinh học THPT (Sinh học 12 ban cơ bản)

Thông tin đăng tải lại từ trang này vui lòng ghi rõ nguồn: "https://sites.google.com/site/sinhhoc101112"

Hoặc gắn link đến bài viết gốc.

Nếu bạn có bài viết muốn đăng tải thông tin tại website, vui lòng gửi Email về địa chỉ: Nguyendinhthanh@moet.edu.vn hoặc nmtuan21773@gmail.com
(Ghi rõ thông tin cá nhân muốn đăng tải bài).

Danh sách Trang con


24ngày kể từ khi
Báo môn thi TN năm học 2013-2014

Tài liệu

Xổ số