underlined while reading-4

Carol Prunhuber (Venezuelan Journalist, Writer, 1956-..)

He was always repeating a saying his father had: If you see a Fars, an Iranian, you either kill him or run, because his cheating and lying tongue can catch you.

Carol Prunhuber, The Passion and Death of Rahman the Kurd, Dreaming Kurdistan, iUniverse,Inc., USA, 2009, p. 13

Those were days of anguish in the hospital. The men arrived exhausted from the front line. Dr. Bonnot remembers that one day a rider arrived at the hospital. 

'He was an old man on a white horse, and asked for hospitality. He took care of his  horse; then he went to wash himself and dressed in splendid clothes . He had a Chinese hunting rifle. At night he rode his horse and and galloped toward the front line. The next day I found him among the dead. That is Kurdistan.'

Carol Prunhuber, The Passion and Death of Rahman the Kurd, Dreaming Kurdistan, iUniverse,Inc., USA, 2009, p. 104

Our column was the last one to depart. I was at the end and this, too, made me nervous. I could not see any of the peshmergas protecting me from behind. The trail became even narrower. Below, on my right, I could hear the rumble of the river. The peshmerga holding my mule's reins would turn on his flashlight from time to time to show the way.

All of a sudden I heard voices on my left, and turned around in the saddle. Several peshmergas were protecting the flank I'd thought was unguarded. Then I understood why Ghassemlou always repeated that the mountains were the only friends the Kurds had. The Kurds and the mountains were one and the same; they understand one another.

Carol Prunhuber, The Passion and Death of Rahman the Kurd, Dreaming Kurdistan, iUniverse,Inc., USA, 2009, p. 117

When we were studying there were no public schools that served the human culture, the Kurds, or Kurdistan', said Darvishi, who was fifty-two years old. 'Neither the government nor the feudal lords had interest in having the Kurds study. Whenever we received a letter, we had to go from village to village to find someone who knew how to read.'

'Our ancestors', he continued, 'tell us that an humanitarian person from Reza Shah's time came to Azerbaijan and told the feudal lord named Nuri Beg to build schools and they would send him teachers. Nuri Beg answered, 'It's not right for the Kurds to be literate, because then they will obey neither you nor us. An illiterate person is like a dead person and that is why they can be controlled. If a person is instructed, the person becomes alive, and will not obey when he thinks something is not right. As long as the Kurds remain illiterate, the government and we will be more able to use them.'

Carol Prunhuber, The Passion and Death of Rahman the Kurd, Dreaming Kurdistan, iUniverse,Inc., USA, 2009, p. 129

Darvishi directed his energies against imperial regime. Regarding the story of his militancy he said: 'Before I joined the revolution, we were searching for a force that would protect and organize our struggle against the government. The anti-feudal political struggle and the one against the government have existed for sixty years. When I saw the regime that was subjecting my people, and the feudal lords who were stepping on the rights of these suffering people, I felt obliged to prepare and organize the people. I wanted to organize, and then confront the government and the feudal lords; we had to unite against these two inhuman elements.'

Carol Prunhuber, The Passion and Death of Rahman the Kurd, Dreaming Kurdistan, iUniverse,Inc., USA, 2009, p. 133

Toward the end of 1941, the Soviet authorities invited thirty distinguished Kurdish leaders to visit the Azeri city of Baku. Judge Gazi Muhammed was representing Mahabad. The Kurdish leaders asked of the Soviets that the Kurds be allowed to keep the weapons they had found before and after war. The Soviet response was ambiguous. 

Ghassemlou remembered very well that visit to the city of Baku, because his father was part of the Kurdish delegation. 'He returned with a hunting rifle, a bag of sweets for me, and a lot of sugar, which was then very scarce. 'Father, you said you were going to the USSR to recover Kurdish rights, and you only come back with a gun and sweets', I rebuked him. My father looked at me and said: 'That-recovering Kurdish rights-will also happen.'

Carol Prunhuber, The Passion and Death of Rahman the Kurd, Dreaming Kurdistan, iUniverse,Inc., USA, 2009, p. 146

This tragic story is what determined that the experience of the Republic of Mahabad became the model for Kurdish nationalists. This story was brought a bear, in additin to the fact that General Barzani once characterized the Kurds as 'the orphans of the universe.'

This is an appropriate definition for a people who have neither a national state nor the option of diaspora. The Kurds are not emigrants and therefore lack a lobby abroad, like that of the Armenians or Jewish peoples. Yet they remain loyal to their cause and their origins. The Kurds are Kurds and they live in Kurdistan. Ghassemlou used to say that their only friends are the mountains.

Carol Prunhuber, The Passion and Death of Rahman the Kurd, Dreaming Kurdistan, iUniverse,Inc., USA, 2009, p. 155

'In Kurdistan' remembers Sadegh Sharafkandi, 'when we found out that Ghassemlou had been killed, we were paralyzed. I could not move. Then Mamosta {Abdullah Hasan Zadeh} said: 'Have you forgotten what he used to say? When a friend dies, we should not cry. We have to work, so his work will continue.'

Carol Prunhuber, The Passion and Death of Rahman the Kurd, Dreaming Kurdistan, iUniverse,Inc., USA, 2009, p. 206

(...) Said quoted a phrase that Rahman used to repeat when speaking about the martyrs: 'If a man is a revolutionary, his death will also be a revolutionary act.'

Carol Prunhuber, The Passion and Death of Rahman the Kurd, Dreaming Kurdistan, iUniverse,Inc., USA, 2009, p. 206


In the Avenue Circulaire, in the thirty-fourth division of the Pere Lachaise cemetery in Paris, there is a simple tomb with an inscription that reads: 

Dr. Abdul Rahman 
Ghassemlou
Dirigeant Kurde
Ne le 22 Decembre 1930
a Urmia (Kurdistan d'Iran)
Assasine le 13 Julliet 1989
a Vienne (Autriche)
Mort pour la liberte
Du people Kurde
Mort pour le Kurdistan

Carol Prunhuber, The Passion and Death of Rahman the Kurd, Dreaming Kurdistan, iUniverse,Inc., USA, 2009, p. 274-275

A year before he died, Ghassemlou told the author that if he had ever written his autobiography, it would have begun like this: 'On many occasions, Kurdish leaders have been assassinated due to treason by Persian authorities. It happened with Jafar Agha and later with Simko, one of our most important contemporary leaders. While Simko's blood ran through the streets, in a house nearby a boy was being born. That boy would be me.'

Carol Prunhuber, The Passion and Death of Rahman the Kurd, Dreaming Kurdistan, iUniverse,Inc., USA, 2009, p. 278

***
Feyzi Akkaya (Turkish Engineer, Businessman, 1907-..)

Santiyede, patronumuz Raif Bey'le ve onun koprulerden mesul olan muhendisi, bizden kucuk siniflardan, fakat Uskudar'dan mahalle arkadasim olan Hayri Ondes'le bulusmustuk. Ilk gunlerde mahalli muteahhitlerden ve Diyarbakir'in ileri gelenlerinden Haci Sinan, Haci Abdullah ve onlarin adami Haci Ali'yle, kontrol muhendisimiz Balikesir'li Muammer'le, santiye doktorumuz Ibrahim Hatunoglu'yla da tanistik ve kisa zamanda da kaynastik.

Simdi sizlere, iki seneye yakin ayni cati altinda bulundugum bu kimseleri kisaca tanitayim: Raif Bey, gaga burnuyla eskilerdendi. Mektepte arabaci Raif derlermis. Prensip sahibi, cogunun uzak durdugu fakat benim zamanla isindigim sert ve ters tabiatli bir adamdi... Seyh Sait isyaninda, Garzan Cayi'ndaki kargir Aviski Koprusu'nu yapmis. Oralarda Kurt prensi gibi itibar sahibiydi. Altin ve gumusten baska para gecmeyen oralarda, Raif Bey'in katir konvoyu gecerken; 'postaye muendize' diye, Seyh Sait tarafi bile ilismezmis. Orada olen kizinin, ufacik, suslu mezari koprunun basindadir.

Koy agalarindan Husnu Aga, Remzi Aga gibiler ziyarete geldikleri zaman, ancak kapi yaninda diz cokerler, iskemlesinde bir bacagi altinda oturan Raif Bey, onlara 'Rahat buke, rahat buke!' diye, minderler ikram ettirir, onlar da 'Hodesti razi'lerle kabul ederler, dort kulak kesildigim halde bir kelimesini dahi anlayamadigim bir Kurtce'yle dertlerini dokerlerdi. Raif Bey, santiyenin kuru ve zahmetli gunlerinin gecelerinde, bizleri masa basina toplar, kavi 10 kurusu gecmeyen blum, prafa, remi gibi kagit oyunlarina baskanlik eder ve eger bir refakatci bulursa bize Tino Rossi'nin cok sevilen sarkilarini Fransizca'dan okurdu. Ben, bunlari Raif Beyin agzinda, bir karacalinin gul acmasina benzetir, ritminde ve sesinde bir falso beklentisi icinde dinler, fakat tertemiz okuyusuna hayretler icinde kalirdim. Cimri bilnirdi; fakat katiyyen degildi. Hesabini bilen, isinin sahibi bir adamdi. Tanri rahmet eylesin. Onu daima Tino Rossi sesiyle hatirliyorum. 

(...)

Santiyemizi gulu, cehennemimizin nesesi, doktorumuz, Batman'da arazi sahiplerinden Ibrahim Hatunoglu'ydu. Yasli fakat iri vucuduyla, dinc, keyfi yerinde, kumarbazin teki bir hovardaydi, Raif Bey'in her aybasi Istanbul'a gittigi gunlerde, herkesi zorla masaya oturtur, 10 kurusluk  kavlari derhal 10 liraya cikarttirir, kagitlari dagitmaya girisirdi. Kumar icin butcemden her ay ayirdigim 25 lirayi bir gecede elimden alirdi. Epey bir para sayilan bu 25 lirayi bir an evvel elimden cikarabilmek icin, ara yerde attigim ters bir kagidi gorunce, onu: 'Atilir mi simdi o kagit!' diye havaya firlatip, bagirtmaya bayilirdim. Santiye mezarligina (*) Hatunoglu mezarligi adini takmistik. Aksamlari rakiyi keyifle cekince, hemen basladigi sarki hala kulaklarimdadir:

Le le mala mne
Senya gunda mne (**)

(*) Ozaman her santiyenin bir mezarligi bulunurdu. Sitma daima kol gezer, karpuz mevsiminde ishalle birlesince mezarliklar dolardi.

(**) 'Le le' kiz icin, 'Lo lo' erkek icin seslenis: 'Kiz sen benim malimsin {evimsin}, koyumun senligisin.'

Feyzi Akkaya, 'Omrumuzun Kilometre Taslari, STFA'nin Hikayesi', Cep Kitaplari, Istanbul, 1989, pp.88-89

Ust yapiya gectigimiz siralarda, kopru basinda, Zillek diye bir koy olusmustu. Terzisi, sebzecisi, aktari, gramanfocusuyla 'Sinan' pazarini bile geride birakiyordu. Hayri'yle beraber arasira buraya iner, 'para harcama zevki' ugruna rastgele alisveris yapar, kitapcisindan; Feyzi Pasa'nin kara kara biyikli, basma resimlerini, Sahmaran hikayelerini satinalirdik. 

Bu koyde alisverise inen Kurt ailelerini hala icimi titreten bir sevgiyle hatirlarim. Cevenin kendine ozgu kiyafetleriyle hanim onde, efendi arkada; fakat cocuk, efendinin kollarinda dolasirlar, hanim aktara yanasir, nazik sesiyle:

- Derman tunne?

diye, Kinin sorar... Demek onun da kollamasi gereken kimseleri varmis. Sonra efendi kesesinin bagini cozer, parasini oder. Yavas adimlarla uzaklasirlardi.

Bugun bu medeni davranisa, kadin denilen nazenin disi mahluka, o vahsi yerlerde gosterilen bu itibara, artik Istanbul'da bile rastlanmiyor. Istanbul, yavas yavas kara carsaflilar memleketi olmakta... Acikbas gezmeye alismis erkekleri de baslarina bir 'serpus' secmek zorunda kalirlarsa, o gulunc ciger rengi fesi sececekler diye odum kopuyor! Hakliyim, cunku libya'da bunu yasadim.

Feyzi Akkaya, 'Omrumuzun Kilometre Taslari, STFA'nin Hikayesi', Cep Kitaplari, Istanbul, 1989, p.90

Sirasi gelmisken inancimi soyleyeyim: Ahlak dine degil, ekonomik kapasiteye baglidir. Cebinde parasi olan bir serir, cebi delik bir evliyadan cok daha ahlaklidir. Buna en buyuk ornek, bizim mert eskiyamiz Musa'dir. Memleketin pek cok yerini gezdim ve epey eskiya calistirdim. Bu kaidenin aksine rastlamadim. Zengin yerlerde durustluk; fakir yerlerde daima ahlaksizlikla karsilastim.

Feyzi Akkaya, 'Omrumuzun Kilometre Taslari, STFA'nin Hikayesi', Cep Kitaplari, Istanbul, 1989, p.90

***
Lucien Arkas (Turkish Businessman, 1945-..)

Sakin ve uyumlu insanlarla calismayi yegliyor Lucien Arkas, acik bir kadroya onlarca kisi basvurduysa iclerinden yuzu gulen ve sakin biri one cikiveriyor. Kurnazlardan, zekasini yaraticiliktan cok hirsiyla calistiranlardan uzak duruyor. Kadin-erkek ayrimi yapmiyor, kadinin erkegin yaptigi her isin ustesinden gelebilecegini dusundugu icin tutucu ve erkeklerin dunyasi olarak bilinen denizciligin kapilarini onlara da aciyor. Turkiye'nin ilk kadin kaptani Arkas'ta ise basliyor, onu diger kadinlar izliyor. Is basvurularini cinsiyetlerine gore de incelediginde kadinlarin kendilerini daha iyi yetistirdiklerini, bir ise sahip olabilmek icin daha cok emek ve gayret gostermek gerektigini kavradiklarini goruyor. Ona gore kadinlarin acmazi her seyi kontrol altinda tutmak istemeleri, bu onlarin genel mudurluk gibi ust kademelerde calismalarinin onunu kesiyor. Sirf kontrol etme ve her seyi bilme istegiyle yetkiyi dagitmaktan cekinen kadin bu kez teferruata boguluyor. Oysa bu kademede birinin biraz "genis" olmasi gerekiyor, yoksa hem mutsuz oluyor, hem de stresin getirdigi hastaliklara kapi araliyor.

Lucien Arkas, '50 Yillik Deniz Yolculugu, Lucien Arkas, Her Sey hayal Etmekle Baslar', Arkas Kurumsal Iletisim Direktorlugu Ekibi, Mas Matbaacilik, Istanbul, No date, pp.150-152


Insan gencken kariyeri icin savas veriyor. Biraz olgunlasinca baskalariyla paylasma arzusu artiyor. Her zaman ayni ornegi veririm: Eski Roma'da vergi yokmus, zengin Romali da kazanciyla sehre bir seyler yaparmis, oyun tertipler, binalar, kutuphaneler yaparmis. Efes'teki Celsus Kutuphanesi muhtesemdir. Celsus kim? Vali degil, kumandan degil, zengin bir Romali ve adi bugun de yasiyor. Yapanla yapmayan arasinda ne fark varmis? Halk yapani buyuk bir tezahuratla karsilar, hurmet edermis, yapmayani da tanimazdan gelirmis. Bundan buyuk ceza olur mu? Bir keyfi paylasmaktan baska guzel bir sey yok...

Lucien Arkas, '50 Yillik Deniz Yolculugu, Lucien Arkas, Her Sey hayal Etmekle Baslar', Arkas Kurumsal Ileyisim Direktorlugu Ekibi, Mas Matbaacilik, Istanbul, No date, p.168

Ben para icin degil, basari icin calisiyorum.

Insan insandir, ona gore hareket etmek lazim. Insan gibi davranip kazigini yediklerim de oldu, ama ziyani yok. Toplamini aldigin zaman genelinde insan insandir. Senin insanliginin karsiligini vermeyenler azinliktadir. O gun vermez, iki gun sonra vermez, uc gun sonra vermez, sonra verir. Insan kendinden utanir ve davranisini degistirir.

Bir meslegi seversin ya da sevmezsin, olay bu. Ben babamin meslegini sevmeyebilirdim ama sevdim. Disiplinle, dort dortluk calisarak basardim. Bir insan bu memlekette bir yere varmiyorsa hatayi kendinde arasin...

Basarimin sirri kitap okumak ve bilincimi gelistirmektir.

Presnsibim sudur, para once sirkete gitmelidir, cunku seni yasatacak olan sirkettir.

Yonetici olarak sectigimiz insanlarin ortak tarafi var, hepsi sakin. Bir adam zekidir, ama hircinsa, digerini secerim. Cunku insanlar calisirken huzur istiyor.

Cocuklar sunger gibidir, ne duysalar, gorseler cekerler. Ben de borcunu odemek gerektigini, hileli iflasin asla kabul edilemez oldugunu ailemde ogrendim. Kurallarin duzgun degilse uc asir ticarette kalamazsin.

Basari koydugun hedefe ulasabilmektir.

Herkesin iyi-kotu taraflari var, kimse yuzde yuz iyi degil, ama iliskilere "herkes kotudur" diye girersek iyi olan da size kotu davranir. Bu bir dunya gorusu...

Eger insanlara kusuyorsan, sen kendine kusuyorsun demektir. Insanlar sevmezseniz bu dunyada yasanmaz.

Bes sene sonrayi dusunun ve planlarinizi ona gore yapin.

Meraksiz adamdan kac, meraksiz adamdan hayir gelmez.

Benim sirkette yas ortalamasi 31.5. Demekki 23-24 yasindaki insanlar var. Espri yapiyor "ortalamayi ben bozuyorum, yoksa daha iyi olurdu" diyorum. 31.5 ne guctur biliyor musunuz? Sen bu insanlari dogru yola sevk et, bakkali, kasabi dusunmemesine yardimci ol, yasamalarini mumkun kil ve iste. O insanlarin senin icin, sirket icin yapamayacaklari bir sey yok.

Izmir fikrine de ozerkligine de cok duskun. Izmir fikrini satmaz. Bu da hosgoruyu bilmesinden kaynaklaniyor. Hosgoru yoksa fikir serbestligi de olmaz.

Anadolu'dan gelen Istanbul'u kendine cevirebiliyor, ama Izmir'i ceviremiyor. Buradaki yasam o kadar hosuna gidiyor ki, buradaki yasama o kadar ozeniyor ki hemen ustunu, yasam seklini degistiriyor. Istanbul'daki ise sevmiyor o kenti, cunku sadece para kazanmaya geldi.

Is stratejimi belirlerken okudugum tarih kitaplarinin faydasini cok gordum. Napolyon'un, Buyuk Iskender'in yaptigiyla is adaminin yaptigi ayni sey. Yani recete, strateji.

Bir yere gitsek ya da birileri gelse, tarih konusmaya baslasam, hemen "Basladin yine, bak insanlar sikildi" diyorlar. Peki ama ne konusacagim, futbol mu, ne? Ben de kendi kendime okuyor, ogreniyor, kendimi tatmin ediyorum.

Ter dokmeden, ugrasilmadan elde edilen cabuk gider.

Insanin cok arkadasi degil, cok tanidigi olur...

50 sene boyunca bir gun bile maasi geciktirmedim, eger Cumartesi Pazar'a geliyorsa Cuma gunu oder, avantaji calisana birakirim, kendime saklamam. Bayram geliyorsa iki gun oncesinden oderim ki bayram ihtiyacini gorsun. Bunlar ufak seyler ama calisanlar icin onemli. Guven isin temeli, o yuzden insanlar kendi sirketleri gibi calisiyorlar ve ben de onlara teslim edebiliyorum.

Otorite esitlikten gelir, esitligi bozarsan otoriteyi yaratamazsin.

Arkas'in temel prensiplerinin basinda durustluk ve esitlik gelir.

Benim yegane hunerim insanlarin mutlu bir sekilde calisacagi ortami yaratmaktir.

Mutlu adam iyi is yapar.

Bana gore Arkas'in sevilmesi insana deger vermesinden kaynaklaniyor. Ege Universitesi'nde yapilan bir arastirmada Arkas Ege Bolgesi'nin en cok calisilmak istenen sirketi secildi.

Bu memleketin istikbali egitime bagli. Eger egitimli ve dunya gorusu acik gencler yetistirirsen bir sonraki nesil bu Turkiye'yi ikye katlar.

Her gorusmemizde yatirimlarimi soran bir bankaci arkadasim, son gorusmelerimizden birinde yine ayni soruyu sordu. Anlatmaya basladim. Durdurdu, "20 senedir seni taniyorum, ne zaman konussak, sunu yapacagim, bunu yapacagim diyorsun. Demmek ki sen bundan genc kaliyorsun," dedi.

Turkiye insani akillidir ama tek basina birakilmaya gelmez, muhakkak basinda bir adam olmasi lazim. Tek basimiza birakildikmi dagiliveriyoruz, disiplini sevmiyoruz. Ama Alman'i tek basina biraksan da ayni cizgide devam eder.

Akdeniz irklari cok ozerk. Ucu bir araya geldimi ihtilal oluyor, cunku kavga ediyorlar, ama ayni zamanda yaraticilar.

Lucien Arkas, '50 Yillik Deniz Yolculugu, Lucien Arkas, Her Sey hayal Etmekle Baslar', Arkas Kurumsal Ileyisim Direktorlugu Ekibi, Mas Matbaacilik, Istanbul, No date, pp.196-202

***
                                      Akin Ongor (Turkish Bank Executive, 1945-..)

Yukardaki anekdotlar sanirim Akin'in liderliginin belli ozelliklerini benim cumlelerimden daha iyi ifade eder. Bu ozelliklerden birincisi, benim tecrubeme gore, Turkiye ve gelismekte olan cogu ulkenin is kulturunun kurallarina kiyasla, Akin Ongor'un mutlak acikliga dayanan yonetimidir. Digeriyse insan kaynaklarina yatirim yapmasidir =ki her bir yoneticinin degisim egilimlerine katilmasi gibi sayisiz ornek buna en iyi kanittir. 

Daniel Isenberg, Preface, in Akin Ongor, "Benden Sonra Devam-Gelecegin Liderine Surdurulebilir Basari Icin Ipuclari", Alametifarika, Istanbul, 2010, p.XXIII

Hizmet sektorunde ve ozellikle bankacilikta her isin basi ve temeli insan beynidir...
(...)

Bizim icin onemli olan kadrolarimizdi. Dolayisiyla insan unsuruna buyuk yatirim yapmaliydik. 

Akin Ongor, "Benden Sonra Devam-Gelecegin Liderine Surdurulebilir Basari Icin Ipuclari", Alametifarika, Istanbul, 2010, p.97

Benim Turk insaninda, yoneticilerinde gordugum en onemli zaaf hobi yoksunlugudur. Akin beyin hobileri var, bu onemli bir sey bir yonetici icin. Ayrildiktan sonra sarapla, denizcilikle ugrasmasi... Bunlar cok onemli. Cunku insanin hayati emekli olduktan sonra bitmiyor, birseyler yapmak lazim. Bizim yoneticilerimizde maalesef bu yok. Oysa hirslarini, uzuntulerini, sikintilarini baska bir alanda ugrasarak yenebilir, giderebilir insan...

Mahfi Egilmez, in Akin Ongor, "Benden Sonra Devam-Gelecegin Liderine Surdurulebilir Basari Icin Ipuclari", Alametifarika, Istanbul, 2010, p.317

Akin beyin ve Garanti'nin kulturunde tanidik, es, dost, birilerinin adami olmak, birileri tarafindan torpille gonderilmek gibi seyler asla yoktur. Bu konuda hissedari da cok takdir etmek lazim, Akin beye bu olanagi tanimalari acisindan... Empoze edebilirlerdi. Bankada kimse kimsenin adami degildi. Bu tur isler hic bir zaman olmadi, halen de yoktur. O yuzden insanlar mutlak is performanslariyla bir yere gelrdi... Halen de oyledir. Mutlak is performansi konusunda kendisine guvenen insanlar buraya geldi, o yuzden Akin Ongor benzeri insanlar oldu bu cati altinda. Baska yerlerde is performansi disinda faktorler de kariyerinizi etkiler. Garanti'de, Akin bey zamaninda olsun, halen olsun, direkt performansa yonelik cok ciddi bir degerlendirme modeli vardir. 

Tolga Egemen, in Akin Ongor, "Benden Sonra Devam-Gelecegin Liderine Surdurulebilir Basari Icin Ipuclari", Alametifarika, Istanbul, 2010, p.342

Centilmen, kibarlikla ve tesekkurle yoneten bu insani o kadar cok sevip sayiyorsunuz ki onu uzmemek icin daha cok calisiyorsunuz. 

Idil Turkmenoglu, in Akin Ongor, "Benden Sonra Devam-Gelecegin Liderine Surdurulebilir Basari Icin Ipuclari", Alametifarika, Istanbul, 2010, p.353


***
                                      Christopher de Bellaigue (British Journalist, Writer, 1971-..)

'Tell me about the Armenians,' I asked a Varto Alevi one day, and he replied in an unexpected way, with a story about the pepukh, the yellow-winged cuckoo whose mournful call echoes over the slopes in spring.

'There were once a sister and a brother. Their mother had died and their father had married again. The stepmother was wicked and she was cruel to the children, who were scared of her. When spring came, and the cardoon started to sprout across the meadows, the stepmother gave the children a saddlebag and told them to fill it with cardoon. When they had filled it, they set out for home, the little boy carrying the saddlebag over his back. As they approached home, the girl noticed that the saddlebag was empty and she accused her brother of eating the cardoon. 'Its almost dark! What will our stepmother do to us now?' Her bother was distraught. 'I didn't eat the cardoon. I only took one stalk, and that was with your permission. Open up my stomach and look; you'll find one stalk inside.' So the girl split open her brother's stomach and saw that he was telling the truth; there was only one cardoon stalk inside. Then she was filled with remorse with remorse, for her brother would never rise again, and after washing and burying him she prayed: 'God! Turn me into a bird that will forever mourn my brother.' And this is what God did. And she sang:

'Pepukh! Oh woe!
Who slew him? I slew him!
Who washed him? I washed him!
Who buried him? I buried him!'

'We and the Armenians were like brother and sister,' the Alevi smiled sadly. 'Only we didn't have the decency to bury them.'

Christopher de Bellaigue, 'Rebel Land, Unraveling the Riddle of History in a Turkish Town', Penguin, USA, 2009, p.76

Enver, the war minister, was a foolish man. His fantasy was to unite the Turkic peoples of Anatolia with their distant cousins in the Caucasus and Central Asia. To that end, soon after the beginning of hostilities, he moved east against the Russians, with catastrophic results. In December 1914, at the battle of Sarikamis in north-eastern Anatolia, the Ottomans were routed, losing 70'000 men to the Russians and the cold. Armenians, fighting for the Russians, played a prominent role in the battle; Ottoman opinion turned decisively against all Armenians, loyalist or not. The following month all Armenians in the Ottoman army were disarmed and assigned to labour battalions. At a meeting of Muslims in Erzurum, the Armenians were denounced as 'traitors', and 'dangerous to the empire'. In Mus, the Armenian revolutionary Roupen Pasha, then a school inspector, prepared for conflict.

It is possible to describe the first months of 1915, as the Russians prepared for their offensive, as a time of sizing up, of forced smiles and concealed intentions. What, the Ottoman Muslim thinks to himself, is going on inside the head of my Armenian neighbour? He professes loyalty to the sultan, but what will he do when the Russians start to advance? Will he slit my throat? Hadn't I better slit his first?

Christopher de Bellaigue, 'Rebel Land, Unraveling the Riddle of History in a Turkish Town', Penguin, USA, 2009, pp.79-80

It is possible to identify certain direct beneficiaries of the massacre, particularly the Cibrans of Kulan and their chief, Ahmet Aga. It was Ahmet Aga's clansmen who had controlled the Armenian villages of Gundemir, Baskan and Dodan before the massacres, and it was they who got much of the booty, even if certain prominent members of the family, such as one man I spoke in 2007, claim that Ahmet Aga piously refused his share.

'The local sheikhs had put out a ruling authorising people to kill the Armenians and take their possessions ... The villagers brought some of their booty to Kulan. They said to Ahmet Aga, 'Aga, we have brought this for you.' Ahmet Aga said, 'What did you do?' And they replied, 'We killed the Armenians and this is our war booty and we've brought these carts for you.' And that's when Ahmet came out with a famous line: 'If God is God of all the world, he will not forgive you for this.' And he sent them on their way.'

Christopher de Bellaigue, 'Rebel Land, Unraveling the Riddle of History in a Turkish Town', Penguin, USA, 2009, p.97

Noel's most significant determination concerns the fitness of the Kurds for revolt. He finds everywhere 'a very lovely sense of Kurdish nationality, antipathy to the Turk, and a great hatred of the government. There is a general disposition to revolt against the government, but at present it is held in check by the fact that the tribesmen have been thoroughly cowed during the war. It would not, however, require a great stimulus from the outside to start an insurrectionary movement.'

For all the support they generated at the time, Noel's findings did not in the end swing the British behind Kurdish irredentism. In 1925, south-east Anatolia was to experience a major Kurdish rebellion, engineered by Halit Bey of Cibrans, but it would not enjoy active British support.

In part, Britain's change of heart can be ascribed to the opposition of the British administrators in Iraq to a separate Kurdish entity, on the grounds that it would undermine the Baghdad government. But the main reason was the stunning success of a former Ottoman officer who, at the time of Noel's journey, was soliciting support for an administration to supplant the current government in Istanbul: Mustafa Kemal, later known as Ataturk. 

Christopher de Bellaigue, 'Rebel Land, Unraveling the Riddle of History in a Turkish Town', Penguin, USA, 2009, pp.125-126

The verdicts are returned on 28 June. Sheikh Sait, Sheikh Abdullah and Sheikh Serif are among forty-seven 'principal rebels' who are sentenced to death. Major Kasim's purpose has been served. He is among those who are acquitted and released. Shortly after, he will be given land to farm in western Turkey-a soft form of exile.

In this way Major Kasim of Kulan enters the record, already bulging, of Kurdish infamy. His contributions to the court proceedings have certainly been devious and self-interested, but not uniformly short-sighted. During his monologue on Kurdish nationality, for example, he utters two sentences that stand out as sincere and prescient: 'For all of eternity, the Kurds will be incapable of reaching agreement. They unite rhetorically, and then only when testifying to Islam.' 

Christopher de Bellaigue, 'Rebel Land, Unraveling the Riddle of History in a Turkish Town', Penguin, USA, 2009, p.147

***
Ishak Alaton (Turkish Businessman, 1927-..)

Hayatin zenginliklerini gorebilmek, ancak bilgili olmakla mumkundur.

Mehmet Gundem, 'Luzumsuz Adam Ishak Alaton-Mezarliklar Vazgecilmez Insanlarla Doludur', Alfa, 10. Basim, Istanbul, 2013, p.29

Sirketlerin en onemli varliklari, isi yoneten kaliteli insanlardir.

Mehmet Gundem, 'Luzumsuz Adam Ishak Alaton-Mezarliklar Vazgecilmez Insanlarla Doludur', Alfa, 10. Basim, Istanbul, 2013, p.35

1) Kavga etmeyeceksin... hele ortaginla, hicbir zaman...
(...)
Geride dusman birakmadan yurumek lazim...

2) Onune gelen adamla ortak olmayacaksin... Ortaklik, evlilikten beter... Girmesi kolay, cikmasi pahali... Bazen iflasin baslangici...

3) Ayagini yorganina gore uzat... Yutamayacagin lokmayi agzina alma... Nefessiz kalir, bogulursun...

4) Basin bulutlara degerken ayaklarin yerden kesilmesin... Kesilirse ruzgar alip seni savurur, evdeki bulgurdan da olursun...
(...)
Kimse kendini kandirmasin, bir insanda sayginlik yoksa onda hakiki bir mutluluk da yoktur.

Mehmet Gundem, 'Luzumsuz Adam Ishak Alaton-Mezarliklar Vazgecilmez Insanlarla Doludur', Alfa, 10. Basim, Istanbul, 2013, p.37-38

Genc insan, (...) 
Simdi sana 14 onerim var:

1) Lise veya universiteden mezun olduktan sonra nereye varmak istiyorsun?

Hangi hedeflere dogru yol almak seni cezbediyor? Sen once varmak istedigin limani veya limanlari tarif etmekle basla ve yola oyle cik. Yol boyunca onune cikacak firsatlari degerlendirirken hedeflerine dogru bilincli olarak yol al...

2) Hedeflerden biri zengin olmak, bol paraya kavusmak...

Bu dogru ve gerekli, ancak yeterli degil... Esas hedefin, mutlu olmak... Mutlu ve huzurlu bir yasam... Toplum icinde bilgi ve becerisi, saglam prensipleri ile taninan iyi bir insan olmak... Saygin insan olmak... Zengin olmanin otesinde ve ustunde, saygin olmak olmali... Ancak boyle olursa kendini asarsin...

3) Dunyayi kucaklamaya hazir misin?

Bir gun gelecek, Turkiye'nin sinirlarini asacaksin. Basarilarin seni yurtdisina tasiyacak... Hazir misin? Lisan bilgin nasil? Bugun sadece Ingilizce ile yetinme... Rusca, Cince, Japonca, Arapca ogren..

4) Bugune kadar edindigin egitim sadece genis bir temeldir.

Bu temel ustune, hayatin boyunca devam edecek bir egitim programi planla. Felsefe ile ilgilen... Felsefe kitaplari oku... Sanatla, muzikle, siirle ilgilen. Tecrubeye sahip cik, herseyi kendi yasayarak ogrenme gibi ahmaklarin yolunu tercih etme. Egitim, hayat boyu suren bir cabadir... Cok da keyif veren bir ugrasidir... Her gun yeni dunyalar kesfedecek, buyuk haz duyacaksin... Ogrenmenin, yeni bilgi ve beceriler edinmenin heyecanini hep canli tut... Unutmaki dunun dogrulari dunde kaldi. Sen bugunun ve yarinin dogrularini ogrenmeye vakit ayir.

5) Paraya, maddi imkanlara sahip olmak gerekli, ancak yeterli degil dedim...

Para biriktirmek kadar, belki ondan da onemlisi kultur biriktirmeye calis... Kulturlu insan olmak sana toplum icinde sayginlik kazandiracak... Daha da onemlisi, parani harcarken keyif almak, ancak kulturle mumkundur. Kulturu kisitli olan insan, bol parasi olan fakir bir insandir... Parasi pek isine yaramayan insandir. Kazanma kulturu gibi harcama kulturu de onemli bir ayrintidir. Onu ancak kazanirken olusturacagin bilincle elde edebilirsin... Paran kisitli olsa bile, kulturunu zenginlestir...

6) Ne kadar uzun yasadigin onemli degil... Nasil yasadigin onemli... 

Kaliteli bir yasami planla... Kaliteli, saygin insanlarla dostluk gelistir... Onlarin bilgi ve becerilerinden istifade et. Dusunen dostlar edin... Bildigin meshur bir sozu tekrar edeyim: Bana arkadasini soyle, sana kim oldugunu soyleyeyim...

7) Durust ol... Dusunce durustu ol...

Dusuncelerini acikca ifade et... Farkli dusunme hakkini kullan... Toplum icinde farkli dusunen insanlar, lider olurlar... Lider, farkli bir yol oneren cesur insandir.

8) Aradabir, onyargilarini sorgula...

Dunun dogrulari bugun artik dogru olmayabilir. Dogrularini da sik sik sorgula ve bugunun dogrularini cesaretle ifade et... Aliskanliklara esir dusme.

9) Once kendine guven, sonra herkese guven duy ve guven ver...

Guvensizlik duygusu cok kotu bir duygudur ve insani psikolojik olarak yikar. Sen once kendine guven. Bilgi, 21. asirda basarinin anahtari. Sermaye, para ikinci derecede onemli. Dusun ki bugun dunyanin en zengin insanlarindan biri, Microsoft'un kurucusu Bill Gates, universite ucuncu siniftan terk bir adam... Vasat bir ailenin cocugu... Bilgisi, bilgisayar becerisi ile dunyanin en zengini oldu. Bill Gates'in zenginligi, 320 gramlik beyninin urunu. Senin de beynin 300 ila 330 gram arasidir. Bill Gates'den hic bir farkin yok. Eksigin yok, fazlan var. Kendine guven... Bilgine guven. Sana guven verecek bilgiyi edin. 

Buyuk bir tecrubeyle soylenmis bir soz kalmis aklimda:

'Dusmanina karsi hosgorulu davran, ilerde bir gun dostun olabilir. Dostuna karsi mesafeli davran, ilerde bir gun dusmanin olabilir.'

10) Cesur ol...

Cesaret onemlidir. Yerinde ve zamaninda ortaya konan cesaret insani asil yapar, esaretten kurtarir. Vazgecebilme duygun hep canli olsun. Menfaatine olsa da, prensiplerine ters dusen bir seyi asla yapma, hayir deme cesaretini goster.

11) Manevi degerler edin...

Ic dunyani da zenginlestir, aklinla birlikte...

12) Vefali ol...

Aidiyet duygun olsun, sana iyilik yapana vefali ol, sadakat goster.

13) Yeni kimlikler edin...

Tek kimlikle yetinme, isadami kimligi seni tarif ederken aciz kalsin. Sosyal kimlikler, buyuk sorumluluklar edin. Yasadigin toplumdan baslayarak insana ve insanliga ilgi duy, kendi iradenle sorumluluklar edin.

14) Ulasilmaz olma...

Yola cikarken insana ne kadar yakinsan, ne kadar ulasilabilir, konusulabilir bir insansan, buyudukce de oyle kal. Degisme ve insanlara hem sen ulas hem de sana kolay ulasmalarinin yolunu ac. Elestirileri dikkate al. Sadece seni begenen ve onaylayan insanlarla birlikte olma. Farkli dusunenlere de kulak ver.

Mehmet Gundem, 'Luzumsuz Adam Ishak Alaton-Mezarliklar Vazgecilmez Insanlarla Doludur', Alfa, 10. Basim, Istanbul, 2013, p.40-42

Demokrasi hepimiz icin kurtulustur.
Toplum huzurlu olmadan biz tuzu kurularin da huzuru kalici olamaz...

Mehmet Gundem, 'Luzumsuz Adam Ishak Alaton-Mezarliklar Vazgecilmez Insanlarla Doludur', Alfa, 10. Basim, Istanbul, 2013, p.339

Ortacaglardan beri bilinen bir prensip var.
Karl Marx da kitabinda yazar:
Ozgurlugun bayragini burjuvazi tasir.
Neden burjuvazi?
Cunku zenginlesmenin yolu demokratiklesmeden gecer. Denokratik bir ulkede, ozgur bir ulkede, ozgur rekabetin oldugu bir ulkede zengin olma sansi en yuksektir.
Dunya boyle zenginlesiyor.

Mehmet Gundem, 'Luzumsuz Adam Ishak Alaton-Mezarliklar Vazgecilmez Insanlarla Doludur', Alfa, 10. Basim, Istanbul, 2013, p.339

Insan gencliginde yillari sayiyor, bir yil, bes yil, on yil cok uzak geliyor.

Yaslaninca ise gunleri, hatta saati hesaba katarak geciriyor zamani ve ilerideki her sey cok cabuk geliyor buraya.

Ya da biz cok cabuk gidiyoruz ileriye.

Anliyorum ki butun uzaklar yakindir, butun zamanlar cok cabuk geciyor.

Simdi bende bosa gecirilecek vakit yok, ama ilk basta daha 20'li yaslarda zannediyordum ki bin sene yasayacagim.

Boyle bir hissi oluyor insanin.

Bu omur yasa yasa bitmez...

Oyle zannediyorsun.

Halbuki degil, hemen geciyor omur.

Bu gercegi idrak edince de insan gec kaliyor...

Mehmet Gundem, 'Luzumsuz Adam Ishak Alaton-Mezarliklar Vazgecilmez Insanlarla Doludur', Alfa, 10. Basim, Istanbul, 2013, p.230

***
                                Bediuzzaman Said Nursi (Kurdish Theologian, 1878-1960)

Bediuzzaman Said Nursi, Dogu Anadolu'nun muhtelif merkezlerinde universite actirmak icin 1907 sonlarinda Istanbul'a gelmisti.

Van Valisi Tahir Pasa'nin, Sultan Abdulhamid Han'a hitaben yazdigi bir mektubunda sunlari okumaktayiz:

"Harikalar harikasi bir zeka ve hafizaya sahip Bediuzzaman, butun Dohu Anadolu'da bir ilim irfan merkezi seklinde bir insandir. Butun ilmi muskullere cevap vermektedir. Kendisi hakikaten padisahimiza canigonulden baglidir. Cok yuksek ilmine, butun israrlara ragmen ilmiyle mutenasip bir elbise giymemektedir. Kendisi edib, kanaatkar ve sadik bir kimsedir. Istanbul'da kendisine gosterilecek yakin alaka, buralardaki butun ilim talebelerini de minnettar edecektir."

Bediuzzaman, Fatih'teki Islambol Sokagi'nda bulunan Sekerci Hani'nda kalmaya baslamisti. Adini Said-i Kurdi olarak ilan eden Bediuzzaman, 1926 yilina kadar bu unvani kullanmisti. Bulundugu hana soyle bir levha asti:

"Burada her suale cevap verilir!
Her muskul halledilir, fakat sual sorulmaz!"

Bediuzzaman'in bu muthis ilani, Istanbul'da dalga dalga yayilmisti. Bircok talebeler, yuksek alimler gelerek cesitli sorular sormuslardi. Hepsi de suallerine cevaplarini almislardi.

Ikinci Sultan Abdulhamid Han, devleti ayakta tutmak icin cirpiniyordu. Ama saray cevresinde dalkavuklar ve menfaatci ikiyuzluler bulunuyordu. Bediuzzaman'i maksadinin aksiyle itham ettiler. Delilik isnad ederek onu Uskudar'daki Topkapi Timarhanesi'ne koydular. Neticede padisahla gorusmesine mani oldular. Bediuzzaman'in bu esnadaki tespitleri oldukca onemlidir;

"Ben Kurdistan daglarinda buyumus idim. Merkez-i Hilafeti guzel tahayyul ediyordum. Kurdistan'da fenaligin sebebi, Kurdistan uzvu hastalanmis zannediyordum. Vaktaki hasta olan Istanbul'u gordum, nabzini tuttum, tesrih ettim ki; kalbdeki hastalikdir, her tarafa sirayet eder."

Necmeddin Sahiner, 'Bediuzzaman Said Nursi', Elips Kitap, 1. Baski, Ankara, 2008, s.61

1915 senesi, Osmanli Cihan Devleti icin cok talihsiz bir yil olmustu. Dokuz cephede birden Cihan Harbi baslamisti. Anadolu'nun yavrulari Mehmetlerimiz, Yemen'den Galicya'ya kadar seller gibi kan dokuyordu.

Bediuzzaman ise butun mubarek omrunde oldugu gibi, sartlar neyi gerektiriyorsa onu yerine getiren bir mursit ve mucahit olarak, gonullu alayinin basinda, talebe ve hemsehrilerinin onunde cepheden cepheye kosuyordu.

(...)

Harp Cephesinde Bediuzzaman'in fedailerine "Kece Kulahlilar" deniyordu. Rus ve Ermeni hainleri de Bediuzzaman'in savaslarda gosterdigi insanligin hayrani oluyordu. Cunku Bediuzzaman, ele gecirilen dusmanlarin kadinlarina, kizlarina, masum cocuklarina dokunmuyor ve gonullu fedailerine de dokundurtmuyordu. Bu onemli hadise "Tarihce-i Hayat"da soyle kaydedilmektedir:

"... Bediuzzaman'in bulundugu nahiyeye binlerle Ermeni cocugu toplattirilmisti. Molla Said, askerlere "Bunlara Ilismeyin" diye emretti. Bu Ermeni coluk cocugunu serbest biraktirdi. Bu hareket, Ermeniler icin buyuk bir ibret dersi olup Muslumanlarin ahlakina hayran kalmislardi. 'Madem Molla Said bizim coluk cocugumuzu bize teslim etti, biz de bundan sonra Muslumanlarin coluk cocugunu kesmeyecegiz diye haber gonderdiler. Bediuzzaman boylece binlerle masumun o felaketten kurtulmalarini temin etmis oldu.

Necmeddin Sahiner, 'Bediuzzaman Said Nursi', Elips Kitap, 1. Baski, Ankara, 2008, s.77


***
                                Dr. M. Naci Kutlay (Kurdish Medical Doctor, Writer, 1931-...)

Bir animi ileterek konuyu acayim... Sevgili Canip Yildirim Agabey'le birlikteyken, bir sivil toplum orgutunun baskani olan arkadasimla Ankara-Kizilay'da karsilasmistik. Canip Yildirim Agabey Alevileri cok sever. Tanistirdim onlari. Karsilastigimiz arkadasim Alevi'ydi. Canip Agabey, "Alevi misin?" diye sordugunda arkadasim; "ben ateistim agabey" dedi. Dogdugu yeri sordu; "Kurtsunuz degil mi" dedi sonra. Arkadasim, "evet, ama ben enternasyonalistim" dedi. Karincayi bile incitmemesi ile dillere destan olan Canip Agabey biraz sertlesti: "Seni iyi anliyorum... Aleviler ve Kurtler bu kadar baski gorurken, senin ateistligin ve enternasyonalistligin kendinden ve sorunlarindan kacistir kardesim" dedi ve hizla ayrildi.

Dr. M. Naci Kutlay, "Kurtlerde Degisim ve Milliyetcilik', Dipnot Yayinlari, 2. Baski, Ankara, 2013, s.12

***
 Robert Curzon (English Traveler, Diplomat, Author, 1810-1873)

The accession of a Christian emperor to the throne of Constantinople will be an event of greater consequence than is generally imagined; for the Sultan of Roum is considered by all Mohammedans in India, Africa, and all parts of the world, to be the vicegerent of God upon earth, and the Caliph or successor of Mohammed; his downfall, therefore, would shatter the whole fabric of the Mohammedan faith, for the Sultan is the pride and glory of Islam, and the pale Crescent of the East will wane and set when Kurie Eleison is chanted again under the dome of St. Sofia.

Robert Curzon, "Armenia: A Year In Erzeroom and on the Frontiers of Russia,Turkey, and Persia", Sterndale Classics, Taderon Press, London, 2003, (First published by Harper & Bothers, Publishers, 1854), p.12

***
 Abba Eban (Israeli Diplomat, Politician, 1915-2002)

(...) The sixth century was one of the great historic eras. The neo-Babylonian Empire, founded on the ruins of imperial Assyria, had fallen an easy prey to Cyrus, who had also subdued Media and Lydia (Asia Minor). The boundaries of the Persian Empire, which swallowed new Babylon, were soon extended from India and Central Asia to Egypt and the Balkan peninsula. Within a single empire the Indo-Iranian cultures confronted the ancient civilizations of the Fertile Crescent, Egypt and Phoenicia and the Greek culture of Asia Minor. In the history of religious thought no century can boast of a more distinguished galaxy of names than Confucius, Lao-tse, Budha, Pythagoras, Deutero-Isaiah, Jeremia, Ezeikel, and, to go by the era of his greatest influence, Zoroaster.

Abba Eban, "My People, The Story of the Jews", Behrman House Inc-Random House, Sixth Printing, New York, 1968, pp.63-64

Four hundred years before the European Renaissance, the lands of the Arab Empire experienced a remarkable rebirth of culture that in intensity and scope, as well as in the sheer quantity of its achievement, equaled, if it did not surpass, any similar period in human history. In philosophy and science, in theology, literature, and linguistics, an astonishing range of talent and innovative genius was applied to the verbalization of man's quest to know, and to the expression of man's thirst to enjoy. No small part in this renaissance was played by the Jews of the Moslem world. Dispersed among the people of East and West, the Jews served as an international educational bridge. There was marked cooperation between Arabs and Jews in scientific and philosophical studies. By translating important Arabic works into Hebrew, Jews acted as the transmitters of Arabic culture to Christian Europe, where other Jews translated Hebrew into Latin.

Abba Eban, "My People, The Story of the Jews", Behrman House Inc-Random House, Sixth Printing, New York, 1968, pp.150-151

We turn finally to the New World. 'In the same month in which Their Majesties issued the edict that all Jews should be driven out of the Kingdom and its territories -in that same month they gave me the order to undertake with sufficient men my expedition of discovery to the Indies.' Jewish involvement with the expedition of Columbus goes goes deeper, however, than the mere coincidence of dates mentioned by Columbus himself in this report to his patrons. The enterprise, in fact, was largely a Marrano one, both in inspiration and in financing, and there are even grounds for believing that Columbus himself was of a New Christian family.

Abba Eban, "My People, The Story of the Jews", Behrman House Inc, Random House, Sixth Printing, New York, 1968, p.196

(...) The preponderance of Jews in movements of political liberalism and scientific research has something to do with the Jewish quest for individual self-expression and for some unifying explanation of the natural and human order.

Abba Eban, "My People, The Story of the Jews", Behrman House Inc, Random House, Sixth Printing, New York, 1968, pp.521-522

***
 Ernest Renan (French Philosopher, Writer, 1821-1892)

A nation is a soul, a spiritual principle. To have common glory in the past, a common will in the present. To have done great things together, to want to do them again-these are the conditions for the existence of a nation.

Cited in Abba Eban, "My People, The Story of the Jews", Behrman House Inc, Random House, Sixth Printing, New York, 1968, p.522

***

Sinan Cemgil, Huseyin Inan (Turkish Revolutinaries)

Cezaevi idaresinin bulundugu kattaki bir kogusta kalan tutuklular rahattir. Kogus, "Dagcilar"in karagahi gibidir. Kendilerini ziyarete gelen herkesle rahatca gorusur, konusur ve amaclari hakkinda bilgi verirler. Ziyarete gelenlerden bazilari geceleyin kogusta bile kalmaktadir. 

Huseyin Inan, cezaevindeki diger tutuklularla da iletisime girer. Tunceli isyanina da katilmis yasli bir adam, bir sohbet sirasinda Huseyin'e sunlari soyler: Devletle basa cikilmaz. Devlet kendisine karsi yapilan hareketi unutmaz ve bunun bedelini eninde sonunda odetir."

Turhan Feyizoglu, "Sinan, Nurhak Daglarından Sonsuzluga", Alfa, 1.Basim, Istanbul, Mart 2011, pp. 247-248

Sinan Cemgil, Huseyin Inan ve Atilla Keskin, daga gidecekleri zaman Cagatay Anadol'a ugrayarak "Allahaismarladik," derler.

Cagatay Anadol, arkadaslarina sanki bir daha hic gorusemeyecekmis gibi sarilir. Sinan, "Yahu sen simdiden bize olmus gozuyle bakiyorsun," der. 

Cagatay soyle yanit verir: "Evet. Cunku aradiginiz gibi bir koylu bulamayacaksiniz. Siz, koylunun gozunde yabansiniz. Koylu, asil deneyleriyle biliyorki, devlet cok gucludur ve hep ezilmemeyi ogrenmistir. Bu nedenle ikili oynar. Siz olmeye gidiyorsunuz."

Turhan Feyizoglu, "Sinan, Nurhak Daglarından Sonsuzluga", Alfa, 1.Basim, Istanbul, Mart 2011, pp.271-272

***
 William Miller (British Scholar, Historian, Author, 1864-1945)

Mount Athos, the easternmost of the three prongs of the peninsula of Chalkidiké, has been for centuries the 'HolyMountain' of the Orthodox Church. Pious, or at least penitent, Byzantine, Trapezuntine, Serbian and RussianEmperors and dignitaries founded twenty monasteries there in the dark centuries; more than one monarch sought refuge there from the intrigues of courts, and, to make solitude safer, it has always been a rule that no female -except the inevitable female flea, which invades most Eastern monasteries- should set foot uponMount Athos. One woman alone is known to have visited the 'Holy Mountain' -the wife of Lord Stratford de Redcliffe, the 'Great Elchi,' at the time when that famous British diplomatist was omnipotent at Constantinople. When the Turks conquered the Balkan peninsula they allowed the monks of Mount Athos, which Xerxes had tried to sever by a canal from the mainland, to enjoy practical autonomy under the nominalsway of a Kaimakam, or Governor. The monasteries were represented in a federal council, which met at Karges, the monastic capital, and managed the common affairs of their community. Such was Mount Athoswhen scholarly travellers like Robert Curzon, Bowen, Tozer, Riley, Lampros and Hasluck visited it to study its institutions or catalogue its libraries.
 William Miller, "The 'Holy' Mountain", Foreign Affairs, January 1928




































***
Dr Harry Stuermer, (German Journalist, ... / ...)

(...) I got to know the Turkish soldier with his stoical heroism in defence, and the brilliant attacking powers and courage of the Anatolians with their blind belief in their Padishah, as they were rushed to the defence of Stamboul and hurled themselves in a bayonet charge against the British machine-guns under a hail of shells from the sea. I gained a high opinion of Turkish valour and powers of resistance.

Dr. Harry Stuermer, "Two War Years In Constantinople, Sketches of German and Young Turkish Eyhics and Politics", By Dr. Harry Stuermer, Late Correspondent of the Kolnische Zeitung in Constantinople (1915-16), Translated from German by E. Allen and the Author, New York, George H. Doran Company, 1917, Reprinted by J.C. & A.L.Fawcet, Inc. Publishers, New York 1990, pp. 37-38


I have spoken to Armenians who have said to me, 'In former times the old Sultan Abdul Hamid used to have us massacred by thousands. We were delivered over by well-organised pogroms to the Kurds at stated times, and certainly we suffered cruelly enough. Then the Young Turks, as Adana 1909 shows, started on a bloodshed of thousands. But after what we have just gone through we long with all our hearts for the days of the old massacres. Now its no longer a case of a certain number of massacred; now our whole people is being slowly but surely exterminated by the national hatred of an apparently civilised, apparently modern, and therefore infinitely more dangerous Government.

Dr. Harry Stuermer, "Two War Years In Constantinople, Sketches of German and Young Turkish Eyhics and Politics", By Dr. Harry Stuermer, Late Correspondent of the Kolnische Zeitung in Constantinople (1915-16), Translated from German by E. Allen and the Author, New York, George H. Doran Company, 1917, Reprinted by J.C. & A.L.Fawcet, Inc. Publishers, New York 1990, p. 59


As early as summer 1915 there were clear outward indications in the streets of Constantinople of a smouldering Nationalism ready to break out at any moment. Turkey, under the leadership of Talaat Bey, pursued her course along the well-trodden paths, and the first sphere in which there was evidence of an attempt at forcible Turkification was the language. Somewhere towards the end of 1915 Talaat suddenly ordered the removal of all French and English inscriptions, shop signs, etc., even in the middle of European Pera. In tramcars and at stopping-places the French text was blocked out; boards with public police warnings in French were either removed altogether or replaced by unreadable Turkish scrawls; the street indications were simply abolished.

Dr. Harry Stuermer, "Two War Years In Constantinople, Sketches of German and Young Turkish Eyhics and Politics", By Dr. Harry Stuermer, Late Correspondent of the Kolnische Zeitung in Constantinople (1915-16), Translated from German by E. Allen and the Author, New York, George H. Doran Company, 1917, Reprinted by J.C. & A.L.Fawcet, Inc. Publishers, New York 1990, pp. 154-155


Anatolia was suddenly 'discovered'. At long length the Young Turkish Government, roused intellectually and pariotically by the war and brought to their senses by the terrible loss of human life entailed, suddenly realised the enormous national importance of Anatolia, that hitherto much-neglected nucleus of the Ottoman Empire. Under the spiritual inspiration of Mehmed Emin, the national poet of Anatolian birth whose poems with their sympathy of out look and noble simplicity of form make such a warm-hearted and successful appeal to the best kind of patriotism, men have begun since 1916, even in the circles of the arrogant 'Stamboul Effendi,' to take an interest in kaba turk (uncouth Turk), the Anatolian peasant, his needs and his standard of civilisation. The real, needy, primitive Turk of Interior has suddenly become the general favourite.

Dr. Harry Stuermer, "Two War Years In Constantinople, Sketches of German and Young Turkish Eyhics and Politics", By Dr. Harry Stuermer, Late Correspondent of the Kolnische Zeitung in Constantinople (1915-16), Translated from German by E. Allen and the Author, New York, George H. Doran Company, 1917, Reprinted by J.C. & A.L.Fawcet, Inc. Publishers, New York 1990, pp. 171-172


A Wali of Erzerum once said: 'The Turkish Government and the Armenian people stand in the relationship of man and wife, and any third persons who feel sympathy for the wife and anger at the wife-beating husband will do better not to meddle in this domestic strife.' 

Dr. Harry Stuermer, "Two War Years In Constantinople, Sketches of German and Young Turkish Eyhics and Politics", By Dr. Harry Stuermer, Late Correspondent of the Kolnische Zeitung in Constantinople (1915-16), Translated from German by E. Allen and the Author, New York, George H. Doran Company, 1917, Reprinted by J.C. & A.L.Fawcet, Inc. Publishers, New York 1990, p. 264


***
 Oral Calislar (Turkish Journalist, Politican, Writer, 1946-.......)

Ecevit, biraz once oynadiklari voleybolun yorgunlugu icindeydi. Sahanin kenarina oturmus sluklanarak konustu: 'Biz muhalefetteyken, Cezayir anlasmasi oncesi ABD Disisleri Bakani Kissinger Turkiye'ye gelmisti. Onunla gorusmemizde Kurt surununu karistirmalarinin cok tehlikeli oldugunu soyledim. Inkar etmedi. Su cevabi verdi, 'Ama biz Turkiye'ye yonelik hic faaliyet yurutmedik. 1975'ten beri de bu konudaki butun faaliyetlerimizi durdurduk.'

'Yine muhalefetteyken Amerika gezim sirasinda Ford'la konustum. O da 1975'ten bu yana Kurt hareketiyle bir iliskilerinin olmadigini belirtti. Biz buna ragmen, 'Belki sizin bilginiz disinda CIA bir seyler yapiyor olabilir, ciddi arastirin,' dedik.'


Oral Calislar, "Liderler Hapishanesi, 12 Eylul Gunlukleri", Everest Yayinlari, Istanbul, 2013, p. 93

Yukariya ciktigimda, Turkes'i salonda bekler buldum. Ustumu degistirdim, lavaboya gidip dondum; yeniden Turkes'in yanina oturdum ve sordum: 'Sayin Turkes, Gursel konusunda cok seyler soylendi. Ozellikle sizinle iliskileriyle ilgili olarak.'

Turkes gulerek karsilik verdi: 'Cemal Pasa, cok tatli bir insandir. Kendisini cok severdim, o da beni severdi. Aslen Erzurum'un Hinis kazasindan. Kurt ve Alevi'dir.'

Oral Calislar, "Liderler Hapishanesi, 12 Eylul Gunlukleri", Everest Yayinlari, Istanbul, 2013, p. 164


***
 Geoff Colvin (American Journalist, Author, .....-....)

The central finding is that most of the time intrinsic motivation is stronger than extrinsic motivation in sparking creativity and innovation. Highly creative people are focused on the task, not on themselves. They're asking, How can I solve this problem?, and not What will solving this problem do for me? Trying to push creative people doesn't work. They aren't pushed; they're driven.

Geoff Colvin, "The Greatest Business Decisions of All Times-How Apple, Ford, IBM, Zappos, and Others Made Radical Choices That Changed The Course of Business", By Verne Harnish & Editors of Fortune, Forewoed by Jim Collins, Edited by Brian Dumaine, Fortune Books, 2012, p. 70

 

***
 Nelson Mandela (South African Anti-Apartheid Revolutionary, Politican, 1918-2013)

When I was seven, my father decided to give me something he had never enjoyed -an education. Ever since then, I have been able to appreciate the value of reading and lifelong learning.

Nelson Mandela, "Long Walk To Freedom", The Autobiography of Nelson Mandela, Abridged Edition, Abridged by Coco Cachalia and Marc Suttner, Little Brown-Nolwazi, London, 1994, back cover

During my life-time, I have dedicated myself to this struggle of the African people. I have fought against white domination and I have fought against black domination. I have cherished the ideal of a democratic and free society in which all persons live together in harmony and with equal opportunities. It is an ideal which I hope to live for and to achieve. But if needs be, it is an ideal for which I am prepared to die.

Nelson Mandela, "Long Walk To Freedom", The Autobiography of Nelson Mandela, Abridged Edition, Abridged by Coco Cachalia and Marc Suttner, Little Brown-Nolwazi, London, 1994, p. 62

What counts in life is not the mere fact that we have lived. It is what difference we have made to the lives of others that will determine the significance of the life we lead.

Cited in "A Global Call To Action For Citizens Of The World" by Saad Cachalia-South Africa's Ambassador to Qatar, appeared on Gulf Times, 19 July 2014

***
 Ihsan Sabri Caglayangil (Turkish Politician, 1908-1993)

Yassiada, 27 Mayis ve siyasi darbeler... Sunu soylemek isterim ki, zor hic bir seyi halletmez. Kaba kuvvetle bir yere varilmaz. Osmanli Imparatorlugu'nda 200'un ustunde sadrazam gelip gecmis. 67'sini asmis, bir o kadarini da alasagi etmisiz.

Hepsinin de gerekcesi; memleket ucuruma yuvarlaniyordu; mudahale bunu kurtardi. 110 defa bu kurtarma tekrarlanmis. Bu ne bicim davadir ki, bu ne bicim ucurumdur ki 110 defa kenarina geliyorsunuz, icine yuvarlanmiyorsunuz veya iyilesemiyorsunuz. Ataturk, 1923 yilinda kurdugu cumhuriyeti yonetirken askeri hep kislada tutmayi dusunmus ve basarmis. 'Kisla, cami, okul ve stadyuma politika girmemeli' demis. Ataturk asker ama kendisi baskaldirdigi zaman uniformasindan siyrilmis. Ne yaptiysa halkla yapmis, baskaldirisini bile... 

Turkiye'nin temel sorunu ya da benim Yassiada macerasindan cikardigim ders bu...

Ihsan Sabri Caglayangil, "Kader Bizi Una Degil Une Itti, Caglayangil'in Anilari", Hazirlayan Tanju Cilizoglu, Bilgi Yayinevi, 3. Baski, Ankara, 2007, p.55


Aradan aylar gecti; Seyit Riza ve cevresi yakalandi. Mahkemeleri suruyor. Iste bu sirada Ataturk, Diyarbakir'daki Murat Suyu uzerinde yeni yapilan Singec Koprusu'nu acmak icin Elazig'a gelecek. Karayoluyla Singec Koprusu'ne gececek.

Emniyet Genel Muduru Sukru Sokmensuer Bey bana, "Ataturk, Singec Koprusu'nu acmaya gidecek. Dersim harekati bitti. Beyaz donlu alti bin dogulu Elazig'a dolmus. Ataturk'ten; Seyit Riza'nin hayatini bagislamasini isteyecekler. Beyaz donlularin Ataturk'un karsisina cikmalarina meydan vermeyelim" dedi. 

1937 yilinda resmi tatil, cumartesi ogleden sonra. Ataturk, pazartesi gunu Elazig'a gelecek. Bizden istenenler; "asilacak asilsin" ve Ataturk'un karsisina beyaz donlular ciktigi zaman is isten gecmis olsun.

O donemde Elazig Valisi Sefik Bey, Savci Hatemi Senihi Bey, Emniyet Muduru Serezli Ibrahim Bey, savci yardimcisi ise, Hukuktan sinif arkadasim.

Sukru Sokmensuer bana, "sivillerden Emniyet Genel Mudurlugu'nun siyasi subesinden istediklerini al. Ataturk'un istasyondan halkevine kadar korunmasi da size ait" dedi. Basta Macar Mustafa olmak uzere alti kisi alip yola ciktim. Trenle Elazig'a vardim. Emniyet Muduru Ibrahim Bey'e gittim. Savci icin, "kural disi bir sey yapmaz, mumkun degil" dedi.

Savciya gittim. Durumu kendisine anlattim. Bu konuda Adalet Bakanligi'ndan bir telgraf aldigini ama mahkemelerin cumartesi tatil oldugunu, tatilde ise sonuc almanin mumkun olmadigini bana bildirdi. Ve ekledi:

"Ben de mahkemeleri etkileyemem."

Oysa biz, mahkemenin, kararini Ataturk gelmeden evvel vermesini ve geldiginde de Seyit Riza meselesinin kapanmis olmasini istiyorduk. Ben bunu halletmek icin hukumet tarafindan buraya gonderilmistim.

Savci yardimcisi arkadasim bana, "Sen Valiye soyle, bu savci rapor alsin gitsin, ben senin istedigini yaparim" dedi.

Biz mahkemenin tatil gunu islemesini ve alinacak sonucun infazini istiyorduk. 

Savci rapor aldi. Arkadasim vekil olarak savcinin yerine gecti. 

Mahkeme hakimini evinde buldum. Gittigimde mahkemenin aldigi karari yazdiriyordu. Hakimle konustuk. Kendisi, karari daktiloya cektirmekle mesguldu. 

Hakim bana, "Cumartesi mahkeme toplanmaz, ancak pazartesi gunu mahkemeyi toplar, karari veririz. Sali gunu de idam hukumlerini yerine getiririz" dedi.

O zamanlar dorduncu bolgede temyiz hakki yok. 

Abdullah Pasa, Sikiyonetim Kumandani olarak karari tasdik edecek. O da, "Yukardaki karar tasdik olunur" demis, basmis bos kagida imzasini. Yukariya, "Abdullah Pasa'nin idami" diye yazsaniz kendisi asilacak.

Hakime dedik ki:

"Dediginiz gun Ataturk geliyor. Maksat hasil olmuyor ki."

Hakim "Baskaca bir sey yapilamaz" diyerek kestirdi atti. Ben de kendilerine sordum:

"Sizin saat 17.00'den sonra davaya devam ettiginiz olmuyor mu?"

"Ooo, cok oluyor. Gun oluyor, dokuzlara onlara kadar calisiyoruz."

"Eee, sondan bes saat ihlal ediyorsunuz da bastan bes saat ihlal etseniz, olmuyor mu? Yani pazar aksami sahurdan sonra mahkemeyi acariz. Pazartesi gunu, saat 24.00'den sonra basliyor" dedim.

Hakim;

"Elektrikler kesiliyor" dedi.

Ona da care bulduk. Otomobil farlari ile hapishaneyi aydinlatiriz. Halkevine luksler koyariz.

Hakim bu defa;

"Samiin (izleyiciler) yok" dedi.

Ona da care bulduk. Samiin de getiririz. 

"Kac kisi asilacak?"

"Onu karardan once soyleyemem" dedi. Ama ekledi:

"Savci, 27 kisinin idamini istedi."

"Biz ona gore mi hazirligimizi yapalim?"

"Bilemem" dedi.

"Beni asmaya mi geldin?"

Ceza Infaz Kanunu, her asilanin ayri bir yerde asilmasini, asilanlarin birbirlerini gormemesini emrediyordu. Bu sarti da yerine getirmeye calistik. Her meydana dort sehpa kurduk. Vali bir de cingene cellat buldu. Gece 12.00'de hapishaneye gittik. Farlarla cevreyi aydinlattik. Mahkemenin 72 sanigi var. 

Saniklari aldik. Mahkemeye goturduk. Cingene de geldi. Adam basina on lira istedi, "Peki" dedik.

Saniklar Turkce bilmiyor. Mahkeme karari aciklandi. Yedi kisi olum cezasina carptirilmis, saniklardan bazilari beraat etmis, bazilari da cesitli hapis cezalari almisti.

Kararlar okununca hakim, ilamda idam lafini kullanmadigi ve olum cezasina carptirilmaktan bahsettigi icin verilen hukmu iyi anlamadilar.

"Idam Tunne" diye bir vaveyla koptu.

Biz Seyit Riza'yi aldik. Otomobilde, benimle Polis Muduru Ibrahim'in arasina oturdu. Jeep, jandarma karakolunun yanindaki meydanda durdu.

Seyit Riza, sehpalari gorunce durumu anladi.

"Asacaksiniz" dedi ve bana dondu:

"Sen Ankara'dan beni asmak icin mi geldin?"

Bakistik. Ilk kez idam edilecek bir insanla yuzyuze geliyordum. Bana guldu.

Savci, namaz kilip kilmayacagini sordu. Istemedi. Son sozunu sorduk.

"Kirk liram ve saatim var, ogluma verirsiniz" dedi.

Bu sirada Findik Hafiz asiliyordu. Asarken iki kez ip koptu. Ben, Findik Hafiz asilirken Seyit Riza gormesin diye pencerenin onunde durdum.

Findik Hafiz'in idami bitti. Seyit Riza'yi meydana cikardik. Hava soguktu ve etrafta kimseler yoktu. Ama Seyit Riza, meydan insan doluymus gibi sessizlige ve bosluga hitap etti.

"Evladi Kerbelayih. Bi hatayih. Ayiptir. Zulumdur. Cinayettir" dedi.

Benim tuylerim diken diken oldu. Bu yasli adam rap rap yurudu. Cingeneyi itti. Ipi boynuna gecirdi. Sandalyeye ayagi ile tekme vurdu, infazini gerceklestirdi.

Oglu yasinda bir subayi oldurecek kadar kati yurekli olan bir insanin bu mukadder akibetine acimak zor. Ama ihtiyarin bu cesaretini taktir etmekten kendimi alamadim.

Asabim cok bozuldu. Emniyet Muduru'ne, "Ben usudum, otele gidiyorum" dedim.

Seyit Riza asilirken ilerden oglunun da sesi geliyordu:

"Kulun kolen olam. Sigirtmacin olam. Gencligime aciyin, oldurmeyin beni!"

Ihsan Sabri Caglayangil, "Kader Bizi Una Degil Une Itti, Caglayangil'in Anilari", Hazirlayan Tanju Cilizoglu, Bilgi Yayinevi, 3. Baski, Ankara, 2007, pp. 69-73

"Ben Disisleri Bakaniydim. Amerikan Buyukelcisi bana geldi: 'Sayin Demirel'e lutfen soyleyiniz Sizde nerede, ne kadar hashas ekiliyorsa, biz onun parasini pesin verelim, ekimi durdursunlar' dedi. 'Peki soylerim' dedim. Sayin Demirel'e soyledim. Aldigim cevap soyleydi: 'Bizim 27 ilimiz ve cevresinde hashas ekiliyor. Bizde ismini afyondan alan iller var. Bunu yapamayiz. Ama ekim alanlarini giderek daraltabiliriz.' Gittim, Amerikan elcisine soyledim. Bana, 'Beni bir kere de bu konuda Basbakaninizla gorusturebilir misiniz?' dedi. 'Peki soylerim' dedim. Gittim, Sayin Demirel'e yine soyledim. Demirel kabul etti. Gorusuldu. Ayni cevabi verdi Sayin Demirel. Bu gorusmeden sonra Amerikan Buyukelcisi, 'Cok yazik. Bundan cok fena neticeler dogacak' dedi. Cok fena neticeler belli oldu. Uc ay sonra bizim hukumetimiz dusuruldu..."

Ihsan Sabri Caglayangil, "Kader Bizi Una Degil Une Itti, Caglayangil'in Anilari", Hazirlayan Tanju Cilizoglu, Bilgi Yayinevi, 3. Baski, Ankara, 2007, pp. 82-83


Sayin Koc bir isadamidir... Babasindan kalan parayla ticarete baslamis, calisarak bugunku duruma gelmistir. Is hayatinda durust davranmaya olan inanci, onu bu duzeye getirmistir. Kendisine gore prensipleri vardir.

Bir gun bana dedi ki:

"Ben Amerikali gibi calisirim. Her isin basina guvendigim bir adam koyarim. Isine karismam ama isin sonundan onu sorumlu tutarim. Benimle dost olmak istiyorsan adam kayirmaya kalkma, kimseyi onerme. Yanimda calisanlara, 'Su adami ise aliverin, arkadas hatiridir' dersem, sonra bana, 'Ne yapalim. Sizin yuzunuzden oldu. Bize adam tavsiye ediyorsunuz. Is bozuluyor' derler. Ben bir yaparsam, onlar bin yaparlar. Iyisi mi birbirimizi zor durumlara sokmadan dost kalalim."

(...)

Vehbi bey alayise (gosterise) kapilmaz, gosterisi sevmez. Turkiye'nin bir numarali varlikli adami olmasina ragmen yakinlarina hic belli etmez. Kendi yagiyla kavrulan bir adam sanirsiniz, o derece alcak gonulludur. Yillarca ucuz arabalarda gezdi, isteseydi Rolls Royce'lara kurulur; ucaklar, helikopterler alirdi. Yapmadi. Yapanlara da kizmadi, sadece guldu. Israfi sevmez, hasis degil, hesabidir. Nesil farkini onun kadar anlayana rastlamadim. Vehbi bey kadar hazimli insan az bulunurdu. Kendisinin yapmadigi ve gormedigi seyleri cocuklarinin yapmasina ve gormesine izin verir, ayip olarak degerlendirmezdi. Vehbi bey bir muessesedir. Onun olaylar karsisinda nasil hareket edecegi bellidir. Macera sevmez, fazla kazancli isleri, altinda ne var diye bakmadan yapmaz. Binlerce kisi onun kuruluslarinda ekmek yer.  

Ihsan Sabri Caglayangil, "Kader Bizi Una Degil Une Itti, Caglayangil'in Anilari", Hazirlayan Tanju Cilizoglu, Bilgi Yayinevi, 3. Baski, Ankara, 2007, p.185

Demokrasinin, bir okumuslar yonetimi, devlet idare etmenin belirli bir zumrenin isi olduguna hic bir zaman inanmamisizdir. Ingiltere'de demokrasi yerlestigi zaman, halkin okuma-yazma orani %14'tu.

Bize gore, selamet yolu, rejimi kisitlamalardan arindirmak, milleti serbest birakmaktir. Halkin hur irade ve karariyla kurulacak; istedigini, diledigi sekilde secebilme imkanini verecek ve bu yolla, ulkedeki butun siyasi akimlari sinesinde toplayacak, milletin hic bir kesiminin temsilini eksik birakmayacak bir parlamentonun, butun dertlere koklu bir care bulabilecegine inaniriz.

Ihsan Sabri Caglayangil, "Kader Bizi Una Degil Une Itti, Caglayangil'in Anilari", Hazirlayan Tanju Cilizoglu, Bilgi Yayinevi, 3. Baski, Ankara, 2007, p.244

Hasan Ali Yucel benim Turkce ogretmenimdi. Kendisini cok severdim. Okul sonrasinda hayata atildigimda da kendisiyle iliskim surdu. 1934 yilinda, bir gece dolasmak icin Kizilay'a indim. 

Vakit biraz ilerlemisti. Kizilay'da Hasan Ali Yucel Bey'e rastladim. 

"Hocam nasilsiniz, nerden geliyorsunuz?" dedim. Bana, "Ataturk'un sofrasindan" cevabini verdi. O zaman gencim ve Ataturk'u cok merak ediyorum. "Hocam, oturup bir yerde dondurma yiyelim, bana Ataturk'u biraz anlatir misiniz?" diye israr ettim. Hasan Ali Bey guldu ve bana, hic unutamadigim su benzetmeyi yapti:

"Neyini anlatayim birader? Adam minare, biz maydanozuz!"

Ihsan Sabri Caglayangil, "Kader Bizi Una Degil Une Itti, Caglayangil'in Anilari", Hazirlayan Tanju Cilizoglu, Bilgi Yayinevi, 3. Baski, Ankara, 2007, pp.368-369

Akilli adam baska, kurnaz adam baska, zeki adam baska! Herkes bunlarin ucune birden sahip olamiyor. Hepsini birden kendisinde toplayanlar "devlet adami" oluyor.

Ihsan Sabri Caglayangil, "Kader Bizi Una Degil Une Itti, Caglayangil'in Anilari", Hazirlayan Tanju Cilizoglu, Bilgi Yayinevi, 3. Baski, Ankara, 2007, p.393


***
 Gani Cansever (Heval) (Kurdish/Turkish Singer, Revolutionary, 1951-.....)

Diyarbakir'a dondugumun ikinci gunu Okay Abi'ye gittim, "yarin ise baslayacaksin" dedi. Ve beni Diyarabakir Belediyesinde ozel kalem mudurlugune atadi. Seninle bu sohbeti gerceklestrirdigimiz Agustos 2006'dan tami tamina 30 yil once, soyle bir beklenti icerisindeydim: "Cok yakinda sosyalizmi kuracagiz, tum Turkiye halklari gercek mutluluga, baskisiz, somurusuz bir yasama kavusacak! Oyleyse her sey halklarimizin hizmetinde olmalidir!" Yani "Cukur Mahalle"den gelen bir Xalti (bir teyze) derdini bizzat baskana anlatmalidir. Ayrica bir baskanin veya bakanin, onlari dinlemekten daha degerli ne isleri olabilir? Bu yuzden ben, halkimizin kolundan tutup tutup Okay Abi'ye tasiyorum. Okay Abi "Gani'cigim bunlari sorunlari ile ilgili mudurluklere gonder" dedikce, ben "abi halkimiz seninle gorusmek istiyor" diyorum! Ah benim dunya tatlisi Okay abicigim, bu anlayissiz davranisima karsin, son derece nezih bir uslupla beni baska bir bolume atadi. Bu arada baskan yardimcisi Kemal Ezber'le sicak ve ictenlikli bir dostluk gelistiriyoruz. Kemal, zuladan gevrek gevrek guluyor halime. Yillar sonra o gunleri dusundugumde icimden bu gunun genclerine soyle demek geciyor: Genc insanlarin gercekten bambaska dunyalari var. Birakiniz Turkiye'yi, tum dunyayi mutlu edecek, adaletli hale getirecek kudrette sanirlar kendilerini! Oysa duygusal kavrayis sizi her zaman yaniltabilir. Yasaminiza ciddi zararlar verebilir. Olabildigince uzaga bakmayi, dusunce ve davranislarinizi sik sik gozden gecirmeyi ve kirk okuyup veya dinleyip, bir soylemek gerektigini asla unutmamalisiniz.

Cited in, "Amidalilar, Surgundeki Diyarbekirliler", by Seyhmus Diken, Iletisim Yayinlari, 2. Baski, Istanbul, 2009, pp. 250-251
***
 Yasar Karadogan (Kurdish Journalist, Revolutionary, 1960-.....)

Multeciligin yarattigi bir sey var. Insan kendine ait siginaklar yaratiyor. Bazaen o yarattigin siginaklarda yalniz basina kalmak istiyorsun. Ben bunu sikca yaparim. Kendi icime kapanirim. Gecmisi hatirlar, huzunlenirim. O ara kimsenin beni rahatsiz etmemesini isterim. Insanin elinde olan bir sey degildir.

Cited in, "Amidalilar, Surgundeki Diyarbekirliler", by Seyhmus Diken, Iletisim Yayinlari, 2. Baski, Istanbul, 2009, p. 302
***

Seyhmus Diken (Kurdish Writer, 1954-.....)

Bu calismayi yaparken Trockist bir dostum anlatmisti: "Kimliksizdim. Pasaportum yoktu. Isim de! Actim. Caresizdim. Banklarda sabahladigim, sefaletin dibe vurdugu gunler coktu. Bir arkadasim dayanamamisti bu eziyete. 'Bu eziyeti Paris'te yasayacagima, kactigim Turkiye'ye kacak olarak doner, orada bu eziyeti yasarim' deyip kacak yollardan Turkiye'ye donmustu. Bense gunlerce Paris'teki Turk Konsoloslugu'nun uzak kosesinde durup kapisini gozleyerek, iceriye islemlerini yaptirmak uzere ellerinde pasaportlari ile giren Turk iscilere imrenmistim. Onlarin bir pasaportlari, bir de ulkeleri vardi. Benimse bir konsoloslugum bile yoktu." Iste surgunluk buydu belki de! Bir konsoloslugun ozlenmesi!

Seyhmus Diken, "Amidalilar, Surgundeki Diyarbekirliler", Iletisim Yayinlari, 2. Baski, Istanbul, 2009, pp. 14-15

***

Sarik Tara (Turkish Engineer, Businessman, 1930-.....)

Haydarpasa Soguk Hava Deposu'nda calisirken bir gun kocaman siyah bir otomobil santiyeye giriverdi. Icinden Basbakan Adnan Menderes indi. Birden elim ayagim titredi, cok heyecanlanmistim. Ustum basim da berbat haldeydi, is kiyafetleri icindeydim, basbakanin gelecegini tahmin etmem sozkonusu degildi. Hemen karsilamaya kostum, yuzume bakmadan sordu:

"Buranin santiye sefi kim?"

"Benim" diye cevaplayinca beni bastan asagi uzun uzun suzdu, sonra sinirli bir sekilde soyle dedi:

"Boyle santiye sefinden daha iyi bir santiye zaten beklenemez."

Cok bozuldum, dunya basima yikildi, diyebilirim. Ama karsimdaki basbakan, fazla bir sey de soyleyemiyorum. Oysa yaptigimiz kolay bir is degildi. Asagi yukari 400 tane 30 metre boyunda kazik vardi. Bina ve temel onun uzerine oturuyordu. Uzun ve yorucu bir calisma gerektiriyordu. Bunlari anlatmadim, ama dayanamayip sunlari soyledim:

"Biz bu insaati ters cevirsek, Istanbul'un minareleri kadar her biri 30 metre yuksekliginde kazik gorursunuz." Benim cevabimdan hoslanmadi, sinirli bir sekilde ne zaman bitecegini sordu. Caresiz kaldim ve "45 gunde," diye iddiali bir cevap verdim. Bunun uzerine:

"Ben buraya 45 gun gelmem, ama 46. gunun sabahi buradayim. O zamana kadar ne yaparsan yap, ama bu insaati bitir. Sen de herhalde bu soyledigine inanmiyorsun," diyerek arkasini dondu ve gitti.

Ben ne yapacagimi sasirdim; 45 gunde bitmesi imkansiz sayilir, ama agzimdan oyle cikti bir kere. Ihsan bey de sonra bana, "Niye yapamayacagin ise soz veriyorsun' diye soylendi. Bir bataga saplanmistim, bu isi ya temizleyecektim ya da rezil olacaktim. Hemen anneme telefon ettim:

"Annecigim, boyle boyle oldu. Bu isi soz verdigim sure icinde bitirmem lazim. Sen bana hemen bir yatak yorgan gonder. Burada yatip kalkacagim, baska carem yok,' dedim. Annem beni sakinlestirdi: "Anladim yavrum, hic endiselenme, sen dedigin surede bu isi bitirirsin."

Birkac saat sonra bir taksi annemin gonderdigi yatak yorgani getirdi. Tam 45 gun santiyede kaldim, isin basindan hic ayrilmadim ve deli gibi calistim. Tabii isciler de benimle birlikte ayni tempoda calistilar. Soununda inanilmayacak bir isi basardik ve insaati bitirdik.

Gercekte 46. gunun sabahi Adnan Menderes tekrar santiyeye geldi. Otomobilinden indi, cevreyi inceledi, sonra uzun uzun yuzume bakti ve soyle dedi:

"Herhalde sen de inanmiyordun bitirecegine, dogrusu ben inanmamistim. Ama is bitmis, seni kutlarim. Bazi ufak tefek eksiklikler var ama onlari nasil olsa tamamlarsin, onemli degil."

Menderes sirtimi sivazladi ve cok keyifli bir sekilde otomobiline bindi, gitti. Ihsan bey basta olmak uzere hepimiz buyuk bir mutluluk icindeydik. Birbirimize sarilip basarimizi kutladik. ihsan bey o siralarda Arnavutkoy rihtim insaatini almisti. Bu olay uzerine o insaatin proje mudurlugu ve santiye sefligini bana verdi.

Daha sonra 1960 yilina kadar Adnan Bey'le her yil en az 8-10 kere bir araya geldim. Insaatlarin nasil gittigini yakindan izlerdi, sabak erken saatlerde santiyeleri gezerdi. Ben radyoda Menderes'in Istanbul'a gelecegini duyunca erkenden santiyeye giderdim. Hep karsisinda beni bulurdu. Cok hosuna giderdi, boylece senli benli konusacak kadar yakin dost olduk. Adnan Bey beni o kadar sevdi ki, "Seni de bir evladim gibi goruyorum," demisti.

Tum is yasamim boyunca titizlikle koruyacagim bir ilkenin onemini Haydarpasa Soguk Hava Deposi insaati sirasinda Menderes'le yasadigim tecrube nedeniyle anlamis oldum:

"Ustlendigim isi zamaninda, hatta zamanindan once tamamlamak."

Sarik Tara, "Sarik Tara Anlatiyor", Cigdem Tuzun, Dogan Kitap, 1.Baski, Istanbul, Eylul 2015, pp.45-46


39.Tumende tegmen olarak gorev yaparken hic istemeden birini dovmek zorunda kaldim. Kurtlere hep ikinci sinif muamele yapiliyor, ne angaryasi varsa onlara yikiliyordu. Soununda bir gun bir Kurt askerin sabri tasmis, Kurt olmayan bir arkadasinin basina tasla vurmus ve o askerin kulagi yarilmis. Tabii buyuk kiyamet koptu, kulagi yarilan asker sikayet etmeye kalkti. Kurt asker bana geldi; "Tegmenim, sikayet ederse haklidir, ama ne olur, ne yaparsan yap bizi baristir, eger sikayet ederse hem askerligim yanar hem de hapse mahkum olurum," diye yalvardi. Isin icinden cikmak zordu, kulagi yarilan asker sikayet etmekten vazgecmiyordu. Butun bolugu bahcede topladim, vuran cocugu herkesin gozu onunde adamakilli dovdum, cunku bana, "Ne yaparsan yap, raziyim" demisti. Sonra kulagi yirtilan cocuga sordum; "Yeter mi" diye. "Yeter Tegmenim" cevabini alinca biraktim. Iki genc askeri yanima cagirdim, el opturdum, baristirdim.

Ben azinlik olarak yasadigim icin bunun ne demek oldugunu cok iyi bilirim, anlarim. Kurtler konusunda cok yanlislar yapmisiz, hem de cok luzumsuz yere.

Sarik Tara, "Sarik Tara Anlatiyor", Cigdem Tuzun, Dogan Kitap, 1.Baski, Istanbul, Eylul 2015, p.58


Annem, "Gece yattigin zaman o gun neyi eksik veya yanlis yaptin diye butun yaptiklarini bir dusun," derdi. "Eger bir hata bulamazsan cok kotu, o zaman kendini gelistiremezsin."

Annem, "Yardim etmek kolaydir; ustun nitelikli insan, yardim talep etmesini ve kabul etmesini bilen insandir," derdi.

Bir de, "Dunyada en onemli sey mutlu olmaktir," derdi. Gercekten de oyle, bu dunyaya gelmissiniz mutlu olun. Insan, kendi kendini mutlu veya mutsuz yapar; bu, kendi elindedir. Mutsuz birini gorunce soyle derdi; "Buna bak dogduguna pisman."

Sarik Tara, "Sarik Tara Anlatiyor", Cigdem Tuzun, Dogan Kitap, 1.Baski, Istanbul, Eylul 2015, p.69

"Her lisanda sarki soylemek serbest de, niye Kurtce soylemek yasak?" diye sik sik aklima takiliyordu. Bir insanin ana dilini kullanmasi, anadilinde sarki soylemesinden daha dogal ne olabilir ki? Cocuklugum Uskup'te gectigi icin ben bu konularda her zaman daha hassas olmusumdur.

Turgut Agabey'in oglu Efe'nin dugunune davetliydim, ayni masada oturuyorduk. Ibrahim Tatlises sarki soyluyordu. Turgut Agabey'e, "Ibrahim'i cagiralim, Kurtce bir sarki soylesin," dedim. Turgut Agabey cabuk anlardi, hemen cagirip Kurtce sarki soylemesini istedi. Ibrahim Tatlises once sasirdi, sonra basladi Kurtce soylemeye. Bu, ilk defa umumi bir yerde soylenen Kurtce sarkiydi. Etrafa bakindim, hemen hemen herkesin yuzu guluyordu. Kurtce sarki ilk defa bir basbakanin dugununde soylendi, sonra da Kurtce kasetler serbest birakildi. Serbest kalinca Raks'in patronu Aslan Onel sikayet etti; eskisi kadar satmaz olmus, cunku yasak degil! 

Sarik Tara, "Sarik Tara Anlatiyor", Cigdem Tuzun, Dogan Kitap, 1.Baski, Istanbul, Eylul 2015, p.137


Mutemadyen enerjiye daha cok bagimli oldugumuz icin endiseler var, bundan korkmamak lazim. Ne kadar fazla enerji tuketirsek o kadar daha iyi, sanayi o kadar gelisiyor. Yeterince uretemiyorsan ithal edersin, bagimli olursun; uretemiyorsan kabahat sende. Bugun Almanya enerjiye bagimli, Japonya bagimli, cok ileri memleketlerin hepsi bagimli. Hic bagimli olmayanlar Ortadogu ulkeleri; petrolden dunyanin parasi geliyor, ama hic bir seyi beceremiyor, yine disa bagimli oluyorlar.

Memleketimiz guzel bir memleket. Insanlari da guzel. Fakat en buyuk eksigimiz, az taktir etmemiz. Ornegin, biri hakkinda guzel konusur sonra bir "ama" der, her seyi mahvederiz. Bu da bir aliskanlik meselesi. Ben herkesi taktir ederim. Herkes kendi dusuncesine, kendi gucune gore bir seyler yapar. Herkesin kabiliyeti, becerisi ayni degildir.

Sarik Tara, "Sarik Tara Anlatiyor", Cigdem Tuzun, Dogan Kitap, 1.Baski, Istanbul, Eylul 2015, p.245

Yasam felsefem sevmek ustune kurulu. Ben her seyi severim. Dunyada, canlilar icinde en guzel varlik insan. Insanlarin kotu taraflarini gormeyeceksiniz, kavga etmeyeceksiniz. Hosgorunuzu kaybetmeyeceksiniz, diyaloga inanacaksiniz. En onemlisi, karsinizdakinin itimadini kazanacaksiniz ve bunu kaybetmeyeceksiniz. Insanlari sevin; ben hayatimda kotu bir adama rastlamadim. Kirk yilda bir rastladiysam da ya kaldirim degistirmisimdir ya da gidip yuzune soylemisimdir. Hele karsimdaki kavga etmeye kalkarsa hemen kacarim, neme lazim diye.

Dunyada en onemli sey mutlu olmaktir. Niye mutsuz olacaksiniz ki? Bu dunyaya gelmissiniz bir kez, mutlu olun. Insan kendi kendini mutlu veya mutsuz eder. Her seyi sevin, kendinizi, karsinizdakini, hatta elinizde tuttugunuz bardagi, gordugunuz manzarayi; bunlar size hizmet ediyor. Ama benim icin en guzel sevgi, ulke sevgisidir. Bende gocmenligimden oturu, cocuklugumda yasadiklarimdan dolayi ulke sevgisi cok guclenmistir.

Gecmise bakmaya hic vakit ayirmadim. Hep ileriye bakmak lazim. Gecmisten tecrubeleri alirsiniz. insan hafizasi gecmiste yaptigi hatalari hatirlar. Herkes hata yapabilir, onemli olan hatalari tekrarlamamaktir. Ayrica hata yaptigin zaman onu duzeltmeyi de bilmek gerekir. Aktif calisma hayatimda bizim cocuklara hep, "Karar alin, butun dogru kararlar sizindir, butun yanlis kararlar da benim," derdim. Cunku yanlis karari duzeltebilirsiniz, ama karar almadiniz mi ortada hic bir eser de olmaz.

Her zaman soyledigim ve savundugum bir soz var: Bir insan bes senede ya tecrube sahibi olur ya da olmaz. Ben tecrubeye fazla inanmayan bir insanim. Hatta 30-40 yillik tecrube yenilenmemisse tehlikelidir. Ancak son bes senede yasanan gelismeler Hz. Isa'dan bu yana olanlardan daha fazladir.

Durust olacaksiniz, durust olmak bir fazilet degil, herkesin olmasi gereken bir hal. Caliskan olacaksiniz ve en iyisini yapacaksiniz, ama is hayatinda her seyden once durust olacaksiniz. Hatta bulundugunuz ortamda iyiden daha iyisini yapacaksiniz. Eski donemlerde Turkiye'nin ortami cok zordu. Makine yoktu, kalifiye eleman yoktu, bugune kiyasla hicbir sey yoktu. Cok suratli yapmak icin cok, cok calisacaksiniz. Baskalarinin fikirlerine hurmet edeceksiniz. Yardim etmek kolaydir, yardim istemek zordur. Bilenden yardim isteyeceksiniz, ancak siz de yardim edeceksiniz.

Maddi konular soz konusu olunca her zaman su ilkeyle hareket ettim: musrif olma, cimri de olma, ama ikisinden biri olman gerekirse ilkini ol. En iyisi bonkor ol.

Hic bir zaman korumam olmadi, ne yurticinde ne yurtdisinda. Biri olumu goze alip oldurmeye kalkarsa zaten basarir, korumalarin bu iste gunahi ne?

Ister kendi arabam olsun ister taksi, tek basinaysam soforun yanina otururum. Arkada oturmak bana buyukluk taslamak gibi gelir. O da insan ben de insan. Orada burada rastladigim herkesle iki kelime de olsa konusurum. Herkesi adam yerine koyarim. Bunlari da dusunerek yapmam, icimden geldigi icin yaparim.

Her zaman Turkiye ne kadar disariya acilirsa, ekonomisi dunya ekonomisiyle butunlesirse, bunlara yonelik duzenlemeleri yaparsa, Turkiye'nin onu o kadar acilir ve ulkede demokrasi ve hukuk devleti yerlesir diye dusundum. Demokrasiyi istiyoruz. Tabii en guzel idare demokrasi. Ama demokrasinin sarti olan bir ekonomi sistemi var, o da serbest piyasa ekonomisi. Bence ekonomide serbest rekabet olmayinca bizim demokrasi istemeye de hakkimiz yok. Bu amacla hem ben uluslararasi olmak icin calistim hem de sirketimi ve ulkemi uluslararasi yapmak icin elimden geleni yaptim.

Sarik Tara, "Sarik Tara Anlatiyor", Cigdem Tuzun, Dogan Kitap, 1.Baski, Istanbul, Eylul 2015, pp.290-291

Her zaman mukemmeli arzu etmek basarinin en onemli sirridir. Gunumuzde islerin niteligi yogun bir ekip calismasini gerektirmektedir. Kisinin en dogruyu kendisinin bildigine, en iyiyi kendisinin yapabilecegine olan temelsiz inanci, insanin kendisini de, kendisi ile birlikte calisanlari da basarisizliga goturur. Su halde kendine guvenip, inanarak mutevazi olmak, baskalarinin fikirlerine saygi gostermek en iyi cozum olacaktir.

Sarik Tara, "Sarik Tara Anlatiyor", Cigdem Tuzun, Dogan Kitap, 1.Baski, Istanbul, Eylul 2015, pp.290-296



Comments