CAVUSESCU ROMANYA'SINDA GUNLUK HAYAT

Sezai Arli - E. Tacu -

 

Kuyruk ekonomisi ve Paris’li kiz

  

Cavusescu Romanya’sinda halkin is disindaki zamani kuyruklarda beklemekle geciyor. Ekmekten sigaraya, benzinden giyime kadar her seyin kitligi, kuyrugu var. Bir magazaya bir malin geldigi duyulunca insanlar hemen oraya hucum edip, kuyruga giriyorlar.

 

70’li yillarin basinda bir spor karsilasmasi icin Fransa’ya giden Profesor kari-kocanin kizlari, bir firsatini bulup kamptan kaciyor ve Fransa’ya iltica ediyor. Kizcagiz ogrenimine orada devam edip meslek ve para-pul sahibi olduktan sonra, 80’li yillardan birinde anne-babasini Paris’e davet ediyor. Uzun ugraslardan sonra pasaport alabilen yasli cift kizlarini ziyarete gidiyorlar.

 

Kizcagiz anne-babasina butun Paris’i gezdirdikten sonra; ‘Gormenizi istedigim son bir yer kaldi; opera. Ama uzgunum, sizi oraya goturemem. Cunku bilet alabilmek icin sabahin korunde kalkip oraya gitmem ve saatlerce kuyrukta beklemem gerek’ diyor.

 

 

Hos kokulu kapitalizm

 

Okullarda, tiyatrolarda, sinemalarda, medyada surekli olarak komunist sistemin gelecegin sistemi oldugu; kapitalizmin curumekte oldugu; kapitalist ulkelerde halkin uyusturucu, intiharlar, yoksulluk, gelir dagiliminda dengesizlik pencesinde kivrandigi; komunizm ekonomi, bilim ve sanatta atilim yaparken, kapitalizmin gerilemekte oldugu propagandasi yapiliyor.

 

80’li yillardan birinde calistigi fabrikanin gorevli olarak Almanya’ya gonderdigi bir teknisyene donusunde arkadaslari merakla Almanya’yi soruyorlar. O da en cok nefret ettigi kalitesiz kotu kokulu Romen sampuanina karsilik Almanya’daki sampuanlarin ne kadar kaliteli ve hos kokulu oldugunu anlatirken lafi soyle bagliyor;

 

“- Belki bu meret kapitalizm hakikaten de curuyor, ama o kadar guzel kokuyor ki!”

 

 

Minik Cavuslar

 

Cavusescu’nun en onem verdigi konulardan biri de Romanya’nin nufusunun mumkun oldugunca cok artmasi. Bunun icin devlet, parti, bakanliklar, hastaneler, .. herkes seferber. Dogum kontrol ilaclari ve diger korunma yontemleri kesinlikle yasak ve bunlara basvurmak en buyuk suc. Yetiskin kadinlarin gebelik testinden gecmeden herhangi bir ilac kullanmasi mumkun degil. Buna karsilik gebe kadinlara her turlu ayricalik saglaniyor.

 

Dogal olarak ortalik bir anda bebeklerin isgaline ugruyor. Her yer bebek, cocuk dolu. Halkin bunlara taktigi isim tabloyu tamamliyor:

 

"- Kucuk cavuslar!”

 

 

Tamirci ustasi erkekler

 

Cavusescu Romanya’sinda mevcut tek otomobil, Renault lisansi ile uretilen meshur Dacia. Bizdeki Renault TS’lerin bir benzeri olan bu otomobiller o kadar ilkel ve kalitesiz ki adim basinda yol kenarina cekilmis kaputu acik, su kaynatmis, akusu bitmis, lastigi patlamis, marsi basmayan, tamponu dusmus, egzosu kopmus, bujisi gevsemis ve bilmem daha ne turlu arizasi olan Dacia goruyorsunuz.

 

Oyle de olsa, insanlar otomobilden vazgecemiyorlar.

 

Sonucta onca yil ayni otomobili kullanmanin ve ikidebir bir arizasini gidermenin Romenlere bir getirisi de oluyor: Her Romen erkegi usta bir oto tamircisidir!



Yuzerek Turkiye’ye kacmak

 

Romanya’nin tek deniz kenari Kostence’deki Karadeniz kiyisi. Cavusescu zamaninda, yaz aylarinda buraya tatile giden Romenlerin pek de denizin tadini cikardiklari soylenemezdi. Cunku sahilden biraz fazla acilanlari “cankurtaranlar” hemen uyarirlarmis; 

 

“- Hey, cabuk geri don, yuzerek Turkiye’ye ilticayi dusunmuyorsun herhalde!"

 

 

Kayiplar ve iskence hikayeleri

 

Her dikta rejiminde oldugu gibi, Cavusescu’nun Romanya’sinda da ‘Securitate’ denilen gizli polis cok guclu. Rejim ve yoneticiler aleyhine soylenen bir soz, agizdan kacan bir kelime tutuklanma, iskence, hapishane, hatta olum demek.

 

Cocuklar, disarida agizlarindan bir sey kacirmamalari icin siki sikiya tembih ediliyor.

 

Fisilti gazetesi en cok satan gazete. Bu gazetenin haber basliklari arasinda aniden ortadan kaybolan ve birdaha izine rastlanmayan insanlar; gunlerce ortalikta gorunmeyen, ama sonra hic bir sey olmamis gibi islerinin basina donen ve o gunden sonra herkesin kendisinden ocu gormus gibi kactigi is arkadaslari, diskoteklerden cikarilip tecavuz edilen genc kizlar; is kazalarinda olen, sakat kalan yuzlerce isci, vb binlerce hikaye var.

 

 

Cavusescu fikralari

 

Her dikta rejiminde oldugu gibi, Cavusescu’nun Romanya’sinda da halkin duzene tepkisinin en guclu araclarindan biri mizah. Iste Cavusescu ile ilgili fikralardan bazilari:

 

Cavusescu Tarim Bakanina cikisiyor: Nasil oluyor da Romanya gibi bir ulkede yiyecek bugday bulamiyoruz? (Romanya, geeneksel olarak Avrupa’nin tahil deposu olarak bilinir.) Tarim Bakani Cavusescu ve kendisini isaret ederek;

 

“- Bizim var yoldas, onlarin yok!”

***

 

Cavusescu, Kambocya’li muhatabi ile sohbet ediyor:

 

“- Butun bunlar emperyalistlerin propagandasi; evet soguktu, ama kimse olmedi; zaman zaman yiyecek sikintisi oldu, ama kimse acliktan olmedi; saglik sistemimizde de birtakim aksakliklar oldu, ama yine kimse olmedi.”

 

Kambocya’li muhatabi cevap veriyor:

 

“- Niye siyanuru denemediniz?”

 

***

 

Marx mezarindan cikiyor, etrafa bir goz attiktan sonra bagiriyor;

 

“- Butun ulkelerin iscileri, BENI AFFEDIN!”

 

***

 

Nixon, Beyaz Sarayin kapisinda agliyor. Tanri goruyor ve soruyor;

 

"- Niye agliyorsun Richard?" 

 

"- Nasil aglamiyayim Tanrim su lanet olasi Vietnam savasi bir turlu bitmiyor."

 

"- Azizim Richard, o is kolay, baris yap, bak ne oluyor!"

 

 

Brejnev, Kremlin’in merdivenlerinde agliyor. Tanri soruyor;

 

 "-  Nicin agliyorsun Leonid?" 

 

"- Tanrim, su Cinlilerle nasil basa cikacagimi bilemiyorum." 

 

"-  Leonid, Avrupa’da konuslu birliklerini Cin sinirina yig, bak bakalim ne oluyor!"

 

 

Cavusescu, Halk Sarayinin onunde oturmus hickira hickira agliyor. Tanri goruyor;


 "-  Ne oluyor, Nicolae? Sana nasil yardimci olabilirim?"

 

Cavusescu hickiriklardan konusamiyor ve eliyle etrafi isaret ediyor. Tanri etrafa soyle bir bakiyor ve o da hickira hickira aglamaya basliyor!

 

***


Pasifik Okyanusunda volkanik patlama sonucunda yeni bir ada olusuyor. Amerika ile Rusya ikisi birden bu ada uzerinde egemenlik iddia ediyorlar. Iki tarafin temsilcileri muzakerelerde bir sonuca varamayinca, barisi idame ettirmek icin adanin dinamitle patlatilarak yok edilmesine karar veriyorlar. Haberi duyan Cavusescu, hemen Beyaz Saray ve Kremlin’e birer telgraf cekiyor:

 

‘Durun. Stop. Sakin adayi havaya ucurmayin. Stop. Ben daha orayi ziyaret edemedim. Stop.”

 

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------

 (**) Ilk olarak burada yayinlaniyor (Mart 2009).

-----------------------------------------------------------------------------------------------------

 

BACK TO HOME PAGE