ΣΥΦΙΛΗ

Αίτιο

Treponema pallidum (ωχρά σπειροχαίτη). Ανακαλύφθηκε το 1905 από τον Schaudinn. Αποτελείται από 6-14 όμοιες σπείρες, έχει το μήκος ενός ερυθρού αιμοσφαιρίου, δεν καλλιεργείται in vitro και για να παρατηρηθεί απαιτούνται ειδικές χρώσεις (άργυρου, ανοσοφθορισμός) ή μικροσκόπηση σε σκοτεινό πεδίο.

Περίοδος επώασης

10-90 ημέρες (συνήθως 3 εβδομάδες). Μεταδοτικός είναι κάποιος μόνον κατά την διάρκεια του πρωτοπαθούς και του δευτεροπαθούς σταδίου.

Κλινική εικόνα

α) Πρωτογόνος ή πρωτοπαθής ή σύφιλη 1ου σταδίου: Η περίοδος αυτή της νόσου μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Αναπτύσσεται μια πρωτοπαθή αλλοίωση με τη μορφή μιας βλατίδας που εξελκώνεται και δημιουργεί ένα σκληρό ανώδυνο έλκος στη θέση του ενοφθαλμισμού, δηλαδή συνήθως στα γεννητικά όργανα, στις περιπρωκτικές θέσεις, στο στόμα ή στους μαστούς. Σπανιότερα μπορεί να παρουσιαστεί και σε εξωγεννητικές θέσεις. Σε ασθενείς με AIDS μπορεί τα έλκη να είναι πολλαπλά. Το έλκος υποστρέφεται ύστερα από 3-6 εβδομάδες. Οι επιχώριοι λεμφαδένες είναι συνήθως διογκομένοι.

β) Δευτερογόνος ή δευτεροπαθής ή σύφιλη 2ου σταδίου: Εμφανίζεται 6-8 εβδομάδες μετά το σκληρό έλκος λόγω της διασποράς του τρεπονήματος σε όλο τον οργανισμό. Οι βλάβες προσβάλλουν κυρίως το δέρμα, τους βλεννογόνους και τους λεμφαδένες. Χαρακτηρίζεται από εκτεταμένο συμμετρικό μη κνησμώδες κηλιδοβλατιδώδες εξάνθημα («συφιλιδική ροδάνθη»). Μπορεί να υπάρχουν ακόμη υπέρχροες καστανές κηλίδες στις παλάμες και τα πέλματα. Μερικοί ασθενείς εμφανίζουν βλάβες στο βλεννογόνο του στόματος ή ακροχορδωνώδεις αλλοίωσεις («πλατέα κονδυλώματα») σε θερμές και υγρές περιοχές του σώματος. Συχνά υπάρχει γενικευμένη λεμφαδενοπάθεια. Τέλος, μπορεί να υπάρχουν τα γενικά συμπτώματα μια λοίμωξης, όπως καταβολή, πυρετός, πονοκέφαλος, πονόλαιμος, αρθραλγίες. Στο 1/3 των ασθενών χωρίς θεραπεία, η ανοσιακή απάντηση του ξενιστή φαίνεται να εξουδετερώνει τη λοίμωξη, ενώ οι υπόλοιποι μεταπίπτουν στη λανθάνουσα μορφή.

γ) Τριτογόνος ή τριτοπαθής ή σύφιλη 3ου σταδίου: 3-30 χρόνια μετά την αρχική λοίμωξη. Χαρακτηριστικές βλάβες (κομμιώματα) ποικίλου μεγέθους, μονήρεις ή πολλαπλές, που συνήθως αφορούν το δέρμα, τον υποδόριο ιστό, τον βλεννογόνο του ανώτερου αναπνευστικού, τα οστά και τις αρθρώσεις («αρθροπάθεια του Charcot»).

δ) Τεταρτογόνος ή τεταρτοπαθής ή σύφιλη 4ου σταδίου: 5-30 χρόνια μετά την αρχική λοίμωξη. Μπορεί να συνυπάρχει με την τριτογόνο σύφιλη ή να εμφανισθεί μετά από αυτήν. Παρουσιάζονται σοβαρές επιπλοκές από το καρδιαγγειακό ή το ΚΝΣ:

i) Καρδιαγγειακή σύφιλη: ανεπάρκεια αορτικής βαλβίδας, ανεύρυσμα αορτής, ανιούσα αορτίτιδα και στένωση των στεφανιαίων αγγείων.

ii) Νευροσύφιλη: μηνιγγοαγγειακή σύφιλη, νωτιαία φθίση, προϊούσα γενική παράλυση. Νευρολογικές και ψυχιατρικές διαταραχές.

Εργαστηριακή διάγνωση

  1. Μικροσκόπηση υλικού σε σκοτεινό πεδίο ή με άμεσο ανοσοφθορισμό.
  2. Ορολογικές δοκιμασίες
    1. VDRL Venereal Disease Research Laboratory: Δοκιμασία αντισωμάτων έναντι καρδιολιπίνης (μη ειδική).
    2. FTA Abs (Fluorescent Treponemal Antibody Absorption): Δοκιμασία τρεπονηματικών αντισωμάτων (ειδική).

Σύφιλη 1ου σταδίου: Μικροσκόπηση ορώδες εξιδρώματος από τη βλάβη. Η VDRL μπορεί να είναι αρνητική.

Σύφιλη 2ου σταδίου: Μικροσκόπηση εξιδρώματος από τις βλάβες. VDRL & FTA-Abs έντονα θετικές.

Λανθάνουσα/όψιμη σύφιλη: Οι ορολογικές δοκιμασίες είναι συνήθως θετικές. Πρέπει να γίνεται οσφυονωτιαία παρακέντηση και εξέταση του Ε.Ν.Υ. για την πιθανότητα ύπαρξης ασυμπτωματικής νευροσύφιλης.

Θεραπεία

Προκαϊνική πενικιλλίνη. Σε περίπτωση αλλεργίας στην πενικιλλίνη, χορηγείται τετρακυκλίνη ή ερυθρομυκίνη με λιγότερο καλά αποτελέσματα. Σημειώνεται ότι κατά τη θεραπεία μπορει να παρουσιαστεί η αντίδραση Jarisch-Herxheimer (πυρετός, τοξικές εκδηλώσεις κλπ) που αποδίδεται σε φλεγμονώδη απάντηση στην μεγάλη απελευθέρωση τρεπονηματικών αντιγόνων από τις νεκρωμένες από τα αντιβιοτικά σπειροχαίτες.




ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΣΥΦΙΛΗ

Συγγενής ονομάζεται η σύφιλη που μεταδίδεται στο έμβρυο από την έγκυο. Ο κίνδυνος μόλυνσης είναι τόσο μεγαλύτερος όσο πιο πρόσφατη είναι η μόλυνση της μητέρας και τόσο μικρότερος όσο παλαιότερη είναι η μόλυνση. Έτσι όταν η μητέρα βρίσκεται στο 1ο και 2ο στάδιο της νόσου το ποσοστό μόλυνσης του εμβρύου ανέρχεται στο 70 – 80 % ενώ όταν η μητέρα βρίσκεται στο 3ο στάδιο το ποσοστό φτάνει το 10 %. Αν η μόλυνση της μητέρας γίνει κατά την σύλληψη, λίγο πριν ή λίγο μετά το έμβρυο πεθαίνει. Αν γίνει τον τρίτο μήνα το έμβρυο θα γεννηθεί με συγγενή σύφιλη και τέλος αν γίνει λίγο πριν τον τοκετό το έμβρυο γεννάται υγιές, μπορεί όμως να μολυνθεί κατά την διάρκεια του τοκετού.

Η συγγενής ή προγεννητική σύφιλη διακρίνεται σε:

1. Πρώιμη συγγενή σύφιλη: Οι εκδηλώσεις είναι μολυσματικές και εμφανίζονται πριν από το 2ο έτος της ηλικίας. Το βρέφος ενδέχεται να γεννηθεί νεκρό. Τα περισσότερα, όμως,  μωρά γεννιούνται φυσιολογικά και παρουσιάζουν τα σύμπτωματα μετά την πρώτη εβδομάδα ή και αργότερα. Τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα της νόσου είναι η διόγκωση του ήπατος ή της σπλήνας, εξανθήματα (πομφόλυγες) κυρίως στις παλάμες και στα πέλματα και ανωμαλίες των οστών. Προσβάλλεται, επίσης, το κεντρικό νευρικό σύστημα και εμφανίζεται η συφιλιδική μηνιγγοαγγείτιδα.

2. Όψιμη συγγενή σύφιλη: Οι εκδηλώσεις δεν είναι μολυσματικές και εμφανίζονται μετά το 2ο έτος της ηλικία και γύρω στην εφηβεία. Οι εκδηλώσεις είναι παρόμοιες με την όψιμη επίκτητη σύφιλη με μόνη εξαίρεση το καρδιαγγειακό σύστημα, το οποίο κατά κανόνα δεν προσβάλλεται.

3. Συφιλιδικά στίγματα: Η ύπαρξή τους υποδηλώνει ενδομήτρια επαφή με την ωχρά σπειροχαίτη για μεγάλο χρονικό διάστημα. Πριονωτοί οδόντες του Hutchinson, διάμεση κερατοειδίτιδα και κώφωση από προσβολή της VIII εγκεφαλικής συζυγίας (τριάδα του Hutchinson).

Comments