ΚΕΝΤΡΙΚΗ‎ > ‎

Γραμματική

ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΥΛΛΑΒΙΣΜΟΥ

1.  Ένα φωνήεν μπορεί να αποτελέσει μόνο του  συλλαβή σε μια λέξη.

Π.χ. α-έ-ρας.

 

2.  Τα δίψηφα φωνήεντα, οι δίφθογγοι, οι καταχρηστικοί δίφθογγοι και οι συνδυασμοί (αυ, ευ), κατά το συλλαβισμό λογαριάζονται σαν ένα φωνήεν.

Π.χ. αί-μα, νε-ράι-δα, ά-πια-στος, ναύ-της.

 

3.  Δύο σύμφωνα ανάμεσα σε δύο φωνήεντα συλλαβίζονται με το δεύτερο φωνήεν, αν αρχίζει απ' αυτά τα σύμφωνα ελληνική λέξη.

Π.χ. βι-βλί-ο (βλέπω) τε-τρά-δι-ο (τραπέζι).

Αλλιώς, χωρίζονται και το πρώτο σύμφωνο πάει με το προηγούμενο φωνήεν, ενώ το δεύτερο με το ακόλουθο:

Π.χ. πόρ-τα, βαθ-μός, δάφ-νη.

4.  Τρία ή περισσότερα σύμφωνα συλλαβίζονται με τον ίδιο τρόπο σαν να ήταν δύο σύμφωνα. Δηλ. ή συλλαβίζονται όλα μαζί, αν από τα δύο πρώτα σύμφωνα αρχίζει λέξη ελληνική,

Π.χ. ε-χθρός (χθες), αι-σχρός (σχήμα), ά-στρο (στρώνω).

 ή χωρίζονται' και το πρώτο σύμφωνο πάει με το προηγούμενο φωνήεν, ενώ τα άλλα με το ακόλουθο φωνήεν.

Π.χ. άν-θρω-πος, εκ-στρα-τεί-α.

Στην περίπτωση αυτή δεν εξετάζουμε πλέον αν από τα υπόλοιπα δύο σύμφωνα αρχίζει λέξη ελληνική. Συλλαβίζονται μαζί υποχρεωτικά.


5.  Τα όμοια σύμφωνα χωρίζονται, γιατί δεν αρχίζει λέξη ελληνική από δυο όμοια σύμφωνα:

Π.χ. άλ-λος, θάρ-ρος, φεγ-γά-ρι.

 

6.   Τα δίψηφα σύμφωνα (γκ, μπ, ντ, τσ, τζ) δε χωρίζονται:

Π.χ. α-γκί-στρι, α-μπέ-λι, πέ-ντε, κα-τσα-ρά, τζι-τζι-φιά


ΤΟΝΙΣΜΟΣ

Σε κάθε λέξη που έχει δύο τουλάχιστο συλλαβές, µία συλλαβή προφέ­ρεται δυνατότερα από τις άλλες, τονίζεται. Πάνω στο φωνήεν της συλλα­βής που προφέρεται πιο δυνατά σηµειώνουµε ένα σηµάδι, που λέγεται τόνος.

Σε µια λέξη µπορεί να τονιστεί µόνο µια από τις τρεις τελευταίες συλ­λαβές.

Κανόνες του µονοτονικού συστήµατος

1.  Τόνο παίρνει κάθε λέξη που έχει δύο ή περισσότερες συλλαβές.
2.  Οι µονοσύλλαβες λέξεις δεν παίρνουν τόνο.
ο, η, το, των, δεν, και, για, γεια, ποιος, λες, µες.
Από τις µονοσύλλαβες λέξεις εξαιρούνται και παίρνουν τόνο:
3.   Ο διαχωριστικός σύνδεσµος ή
Π.χ. Ή παπάς παπάς ή ζευγάς ζευγάς.
4.  Τα ερωτηµατικά πού και πώς:
Πού πήγες; Πώς σε λένε;


Ονομασία των λέξεων από τον τόνο τους

Μια λέξη λέγεται:

α) Οξύτονη, όταν τονίζεται στη λήγουσα.

π. χ. ο ουρανός, η γιαγιά, το παιδί, εκεί.

β)Παροξύτονη, όταν τονίζεται στην παραλήγουσα.

π.χ. ο δρόμος, η ώρα, δένεις, τώρα.

γ)Προπαροξύτονη, όταν τονίζεται στην προπαραλήγουσα.

π. χ. ο άγγελος, το σίδερο, σημείωσα.


Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ


Κυριολεξία: Λέγεται η χρησιμοποίηση των λέξεων με την πραγματική τους σημασία.

Π.χ. γλυκό κρασί, χρυσή αλυσίδα

Μεταφορά: Είναι το σχήμα λόγου στο οποίο μεταφέρουμε τη σημασία μιας λέξης ή φράσης σε άλλες έννοιες ή πράγματα.

Π.χ. γλυκά λόγια, χρυσή καρδιά

Παρομοίωση: Λέγεται το σχήμα λόγου στο οποίο συγκρίνουμε δύο πρόσωπα, ζώα ή πράγματα και φαίνεται το ένα απ` αυτά πιο ζωηρό. Χρησιμοποιούνται μόνο οι λέξεις «σαν», «όπως».

Π.χ. πονηρός σαν αλεπού, τραγουδά σαν αηδόνι

Προσωποποίηση: Είναι το σχήμα λόγου με το οποίο παρουσιάζονται τα άψυχα αντικείμενα με ανθρώπινη μορφή ή με ανθρώπινα συναισθήματα.

Π.χ Ένα πουλάκι φώναξε. Τα δυο βουνά μαλώναν.

Υπερβολή: Είναι σχήμα λόγου στο οποίο εκφράζουμε κάτι υπερβολικά που ξεπερνά την πραγματικότητα.

Π.χ Να ζήσεις χίλια χρόνια.

##############################################################

Συνώνυμα: Λέγονται οι λέξεις που έχουν την ίδια περίπου σημασία.

Π.χ. κατάστημα- μαγαζί, τεράστια-πελώρια

Αντίθετα: Λέγονται οι λέξεις που έχουν αντίθετη σημασία.

Π.χ. εχθροί- φίλοι, φωτεινό-σκοτεινό