5. ประเพณี/วัฒนธรรม/กิจกรรมของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์


1. ประเพณีไทยทรงดำบ้านตาลเจ็ดยอด
             คนในหมู่บ้านตาลเจ็ดยอดที่เป็นคนรุ่นแรกมาจากตำบลหนองพลับ   จังหวัดเพชรบุรี  เดินทางมาจากจังหวัดเพชรบุรีโดยใช้เกวียนเป็นพาหนะ   โดยใช้ถนนรถไฟเป็นเส้นทางในการเดินทาง  เดินทางมาด้วยกันสามครอบครัวโดยทั้งสามครอบครัวเป็นญาติพี่น้องกัน เมื่อมาถึงบริเวณที่เรียกว่า  ตาลเจ็ดยอด   เห็นว่าภูมิประเทศที่เหมาะสม  และที่ดินบริเวณนี้ยังไม่มีใครจับจองเป็นเจ้าของ จึงหยุดการเดินทาง และตั้งรกรากอยู่ที่นี้ ที่เรียกว่าตาลเจ็ดยอด   เพราะบริเวณนี้ มีต้นตาลอยู่ต้นหนึ่งที่ไม่เหมือนต้นตาลต้นอื่น คือ มีต้นตาลต้น เดียวที่มีเจ็ดยอด ต้นตาลต้นนี้ตายไปแล้ว  แล้วมีชาวบ้านเล่ากันว่ามีฟ้าผ่ายอดจนไหม้ตายไปประมาณ๔๐ ปีมาแล้ว ปัจจุบันมีชาวไทยทรงดำประมาณ  ๕๐๐  คน  ๕๐  หลังคาเรือน  และอาศัยอยู่นอกเขตหมู่ที่  ๑  ประมาณ  ๕๐  คน ในสังคมปัจจุบันกระแสวัฒนธรรมของชาวต่างชาติได้แพร่กระจายเข้าสู่สังคมไทยอย่างรวดเร็ว  ทำให้เยาวชนรับวัฒนธรรมแบบตะวันตก  ไม่สนใจ ศึกษาและปฏิบัติตามแนววิถีชีวิตของคนไทย  ชุมชนบ้านตาลเจ็ดยอดซึ่งเป็นชุมชนเชื้อสายไทยทรงดำ  แตกต่างจากชุมชนอื่น โดยชุมชนนี้ได้อนุรักษ์สืบสานวัฒนธรรม  ประเพณีอยู่คู่กับชุมชนบ้านตาลเจ็ดยอดมาอย่างต่อเนื่อง


2. แข่งเรือยาว
              แข่งเรือเป็นกีฬาพื้นบ้านเก่าแก่ชนิดหนึ่งของชาวกรุงเก่าที่มีการเล่นสืบทอดกันต่อกันมาแต่สมัยโบราณ จากหลักฐานพบว่ามีการแข่งเรือกันมาแล้วตั้งแต่ สมัยกรุงศรีอยุธยา ดังปรากฏในกมนเทียรบาลเกี่ยวกับพระราชพิธีต่างๆ ในสมัยกรุงศรีอยุธยา ได้กล่าวถึงพระราชพิธีประจำเดือน 11 ซึ่งเป็นการอาษยุชพิธีนั้น จะมีพิธีแข่งเรือด้วย นอกจากนี้ในจดหมายเหตุลาลูแบร์ยังได้กล่าวถึงการเล่นแข่งเรือของชาวบ้านในสมัยกรุงศรีอยุธยา ซึ่งมักมีการพนันปะปนอยู่ด้วยและมีการละเล่นที่นิยม  กันมากในสมัยนั้นทีเดียว การเล่นแข่งเรือนับเป็นกีฬาพื้นบ้านที่นิยมเล่นสืบทอดต่อเนื่องกันมาโดยตลอด     แม้ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ก็ปรากฏหลักฐานว่ามีการเล่นแข่งเรือกันเป็นประจำเสมอมา   เช่น   ในสมัยรัชกาลที่  2 เมื่อครั้งทรงโปรดให้ปรับปรุง ราชวัง      มีการขุดสระภายในพระราชวัง ในพ.ศ.2361 ก็ทรงโปรดให้มีการแข่งเรือใน  ครั้งนั้นด้วย ในสมัยรัชกาลที่ 5 การแข่งเรือเป็นกีฬาที่เล่นกันอย่างแพร่หลาย เมื่อมีชาวต่างชาติชมด้วย ดังปรากฏในพระราชนิพนธ์ตอนหนึ่งความว่าเย็นวันนี้มีการแข่งนาวา ที่กรงน่าตำหนักแพแม่น้ำใหญ่เรือที่นั่งกราบสี่เอกไชย มาพายให้เจ้าฝรั่งเขานั่งดู การเล่นแข่งเรือของชาวบ้านในสมัยก่อนมีจุดมุ่งหมายเพื่อเป็นการทำบุญ ทำกุศล คือ ชาวบ้านจะเล่นกันในเทศกาลทอดกฐิน ทอดผ้าป่า ซึ่งจะอยู่ในเดือน 10-12 ซึ่งระยะนี้จะเป็นช่วงฤดูน้ำมาก ชาวบ้านที่อยู่ตามที่อยู่ริมฝั่งแม่น้ำจะใช้เรือเป็นพาหนะ เมื่อมีงานพิธีทำบุญจะมีการแห่แหนกันทางน้ำ เพื่อนำองค์กฐิน องค์ผ้าป่าไปยังวัดเมื่อเสร็จพิธีการทางศาสนาแล้ว  ก็จะมีการเล่นแข่งเรือกัน ซึ่งถือกันว่าผู้ที่ร่วมแข่งขันจะได้บุญทางหนึ่งด้วย   นอกจากนี้การเล่นแข่งเรือยังเป็นการเล่นเพื่อจุดมุ่งหมายอีกประการ เช่น บางท้องถิ่นจะจัดให้มีการแข่งเรือในงานทำบุญไหว้พระประจำปีของแต่ละท้องถิ่น  บางแห่งจะมีการแข่งเรือเพื่อเป็นการบรวงสรวงสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านนับถือ   บางแห่งจัดให้มีการเล่นแข่งเรือเทศกาลสนุกสนานรื่นเริงต่างๆ เป็นต้น อย่างไรก็ตามการแข่งเรือมัก จัดการเล่นกันเฉพาะในฤดูน้ำมากเท่ากัน การเล่นแข่งเรือของชาวบ้านสมัยก่อนในภาคกลาง มักจัดเป็นประเพณีประจำปีและมีการเล่นเป็นที่แพร่หลายแทบทุกจังหวัด เช่น จังหวัดประจวบคีรีขันธ์  ราชบุรี สมุทรสงคราม สมุทรสาคร สมุทรปราการ กาญจนบุรี กรุงเทพฯ จันทบุรี อ่างทอง สุพรรณบุรี และนครสวรรค์ เป็นต้น ในปัจจุบันการแข่งเรือยังมีการเล่นกันอยู่โดยทั่วไป


3. งานประเพณีแห่นางสงกรานต์เข้าเมือง
             งานประเพณีแห่นางสงกรานต์เข้าเมือง   เป็นงานประเพณีที่ชาวบ้านหมู่ที่  ๓ บ้านนาห้วย ตำบลปราณบุรี  อำเภอปราณบุรี  จังหวัดประจวบคีรีขันธ์  จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี  ซึ่งเป็นพิธีเชิญนางสงกรานต์เข้าเมืองที่มีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง
ประวัติความเป็นมา
             ของนายหง่วน  ยังบุญมา  ชื่อ จรัญ  มีอาชีพรับราชการครู เป็นผู้ริเริ่มประเพณีนี้ขึ้นมา  ซึ่งเมื่อก่อนเคยเล่นละครและรำอยู่หน้าพระลาน โดยมีอาจารย์สุคนธรส  เฉยฉิน  เป็นผู้ฝึกสอนการรำ  และการประดิษฐ์ท่ารำ ขั้นตอนการปฏิบัติ  ปี พ.ศ.๒๕๕๓  นี้ วันมหาสงกรานต์ ตรงกับ    วันพุธที่ ๑๔  เมษายน ขึ้น ๑ ค่ำ เดือน  ๖  เวลา  ๗  นาฬิกา  ๒๑  นาที  ๐  วินาที เริ่มพิธีด้วยการการยกเสาพิธีลงหลุม ก่อนวันงาน ๑ วัน  การขุดหลุมจะต้องตั้งนะโม  ๓   จบก่อนแล้วบอกแม่ธรณีว่าจะทำงานอะไร แล้วปลุกธรณีเสร็จแล้ว  ก็เอามือวนตรงแผ่นดินตรงที่เราจะขุดหลุม  แล้วตบธรณีให้รู้ว่าเราจะทำงานแล้ว    เมื่อขุดหลุมเสร็จแล้วก็เอาเสาลงแล้วบอกธรณีอีกครั้ง  กล่าวว่า  จะเอาเสาขึ้นแล้วนะ  แล้วบอกเทวดาเบื้องบนให้รู้ว่า วันนี้จะจัดงานสงกรานต์แล้ว  ไม่ว่าจะเป็นงานบวช    หรืองานอื่น ๆ ต้องบอกเทวดาชุมนุมเทวดาให้รับรู้   เมื่อเสร็จแล้วให้อธิษฐานจิตให้เป็นไปตามที่ต้องการ   การกล่าวคำ   ให้กล่าวแต่คำบาลีอย่างเดียว    ไม่ต้องอ่านคำแปล   โดยกล่าวและออกชื่อส่วนตัวว่า     ข้าพเจ้าทำให้แล้ว     และให้เทวดาเบื้องบนเป็นสักขีพยานแก่ข้าพเจ้าด้วย วันนี้ข้าพเจ้าได้ฤกษ์ได้ยาม   แล้วก็ยกเลย ในการประกอบพิธีเชิญนางสงกรานต์เข้าเมือง   ต้องตรงกับวันมหาสงกรานต์    และเวลาตามประกาศสงกรานต์   จะต้องจัดทำทุกอย่างตามประกาศสงกรานต์อย่างเคร่งครัด  และต้องใช้ของใหม่ทั้งหมด การจัดตั้งขบวนเชิญ นางสงกรานต์ ประกอบด้วย พัดตั้ง พัดเฉียง พัดโบก เศียรพระพรหม พระพุทธ  พระพรหม ท้าวธรรมบาล นกฮูกสองผัวเมีย พญานาค   นางสงกรานต์  พร้อมอาวุธและพาหนะ  ซึ่งในปี ๒๕๕๓ นี้  คือ  นางสงกรานต์มณฑาเทวี มณฑาเทวีเป็นนางสงกรานต์ประจำวันพุธ ทัดดอกจำปา มีไพฑูรย์ (พลอยสีเหลืองแกมเขียว)เป็นเครื่องประดับ ภักษาหาร คือ นมและเนย  อาวุธคู่กาย พระหัตถ์ขวาถือเหล็กแหลม พระหัตถ์ซ้ายถือไม้เท้า  เสด็จไสยาสน์เหนือปฤษฎางค์คัสพะ  (ลา)


4. โปโลช้าง
               เป็นการแข่งขันโปโลช้าง ที่จัดขึ้นในประเทศไทย ซึ่งโดยปกติแล้ว ในแต่ละแมตช์ จะเป็นการแข่งขันระหว่างสองทีม แต่ละทีมประกอบด้วยผู้เล่นห้าคนและช้างห้าเชือก  ซึ่งไม่มีเงินรางวัล หากแต่ได้รับถ้วยคิงส์คัพที่ทำจากสำริด การแข่งขันโปโลช้าง คิงส์คัพได้จัดขึ้นครั้งแรกใน พ.ศ.2544 ที่อำเภอหัวหิน โดยใช้ระยะเวลาในการแข่งขันครั้งดังกล่าวเพียง 2 วัน แต่ในภายหลังได้กลายมาเป็นรายการแข่งขันระดับสากลที่ได้รับความนิยมของประเทศไทย โดยในปี พ.ศ. 2554 ได้มีผู้เข้าร่วมการแข่งขันที่สำคัญ อาทิ พระราชวงศ์จากเยอรมนี นักกีฬารักบี้ที่มีชื่อเสียงจากนิวซีแลนด์ ตลอดจนได้รับการตอบรับจากบุคคลที่มีชื่อเสียงชาวต่างชาติหลายรายโปโลช้าง คิงส์คัพ มีครั้งแรกใน พ.ศ. 2544 ซึ่งเดิมการแข่งขันดังกล่าว มักจัดขึ้นที่อำเภอหัวหิน   จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มาเป็นระยะเวลา 6 ปี โดยมีวัตถุประสงค์เป็นกีฬาเพื่อการกุศล ในการนำเงินมาสมทบแก่สถาบันคชบาลแห่งชาติ จังหวัดลำปาง ก่อนที่จะย้ายสถานที่จัดการแข่งมาอยู่ที่ภาคเหนือใน พ.ศ. 2549  สำหรับการแข่งขันโปโลช้าง คิงส์คัพ 2009  ได้จัดการแข่งขันที่อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ซึ่งมีช้างเข้าร่วมแข่งขันจำนวน 51 เชือก จาก 12 ประเทศ โดยการแข่งขันคู่แรก ได้มีการไว้อาลัยแด่ จิม เอสเวด ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้งการ แข่งขันโปโลช้าง ที่ได้เสียชีวิตก่อนการแข่งขันนัดดังกล่าวเพียง 1 วัน ใน พ.ศ.2554 ได้มีการจัดการแข่งขันเนื่องในโอกาสครบรอบสิบปีของรายการดังกล่าว โดยจัดขึ้นในช่วงระหว่าง วันที่ 5-11กันยายน ที่อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และมีทีมเข้าร่วมแข่งขันจำนวน 12 ทีม กับจำนวนผู้เล่นกว่า 40 ราย จาก 15 ประเทศ




5.งานตักบาตรเทโวเขาช่องกระจก ประจวบคีรีขันธ์
              จัดขึ้น ณ วัดธรรมมิการามวรวิหาร เชิงเขาช่องกระจก อำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์ ประมาณช่วงออกพรรษาของทุกปี ชมและเลือกซื้อสินค้าของดีเมืองประจวบคีรีขันธ์และชมนิทรรศการพระเครื่อง พระบูชาร่วมทำบุญตักบาตรเทโวในวันออกพรรษาแด่พระภิกษุจำนวน 200 รูป ชมประเพณีชักพระ ขบวนแห่รถพุทธประวัติ นอกจากนั้นผู้เข้าร่วมงานสามารถชมภูมิทัศน์ของอ่าวประจวบฯ อ่าวน้อย และอ่าวมะนาวจากยอดภูเขากลางเมืองได้อีกด้วย   ประเพณีการตักบาตรเทโวโรหณะมีดังนี้     พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมเทศนาแก่ประชาชนอยู่เป็นประจำ ณ นครสาวัตถี จนมีประชาชนจำนวนมากหันมาเลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนาจึงเป็นเหตุทำให้เหล่าเดียรถีย์เสื่อมลง (เดียรถีย์ หมายถึง นักบวชประเภทหนึ่งมีมาก่อนพระพุทธศาสนาและเป็นปฏิปักษ์ต่อพระพุทธศาสนาอย่างยิ่ง มีพุทธบัญญัติว่า หากเดียรถีย์จะมาขอบวชในพระพุทธศาสนาต้องมารับการฝึก เพื่อตรวจสอบว่ามีความเลื่อมใสแน่นอนเสียก่อน เรียกว่า ติตถิยปริวาส) พวกเดียรถีย์เดือดร้อนเนื่องจาก เครื่องถวายสักการะก็ลดน้อยลงตามไปด้วย จึงคิดหาวิธีที่จะทำลายพระพุทธศาสนาโดยการกล่าวร้ายพระพุทธเจ้าสาวก แต่ประชาชนก็ยังเลื่อมใสศรัทธาเหมือนเคยในที่สุดเดียรถีย์จึงใช้อุบายทำลายพระพุทธศาสนาโดยการใช้พุทธบัญญัติที่ว่ามั่นใจว่าพระพุทธเจ้าไม่กล้า ฝ่าฝืนข้อห้ามที่พระองค์ทรงบัญญัติไว้เอง จึงช่วยกันกระจายข่าวให้ประชาชน ได้ทราบว่า   “พระพุทธเจ้าและเหล่าสาวกสิ้นท่าหมดอิทธิฤทธิ์ แล้วงดการแสดง ตรงข้ามกับเหล่าคณาจารย์เดียรถีย์ ซึ่งมีปาฏิหาริย์อบรมมั่นคงเต็มที่และมีความพร้อมที่จะแสดงให้เห็นได้ทุกเมื่อถ้าไม่เชื่อก็เชิญพระพุทธเจ้ามาแสดงปาฏิหาริย์แข่งกันก็ย่อมได้เพื่อพิสูจน์ว่าใครจะเก่งกว่าใคร “ฝ่ากพระพุทธเจ้าและสาวกก็เงียบเฉย เดียรถีย์จึงกล่าวร้ายหนักอีกว่า “พระพุทธเจ้าไม่มีความสามารถในการแสดงอิทธิฤทธิ์” เมื่อพระพุทธเจ้าทรงทราบจึงคิดใคร่ครวญและตัดสินใจที่จะแสดงปาฏิหาริย์ให้พวกเดียรถีย์ได้ประจักษ์เพื่อไม่ให้พระพุทธศาสนา โดนย่ำยี โดยพระองค์ได้ประกาศว่าจะแสดงยมกปาฏิหาริย์ ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 ณ ใต้ต้นมะม่วง เมื่อฝ่ายเดียรถีย์รู้ ความดังนั้นจึงแบ่งพวกให้ไปทำลายต้นมะม่วงทุกต้นในเมืองสาวัตถี  อีกพวกก็ช่วยกันสร้างมณฑปเพื่อแสดงปาฏิหาริย์ของตน และประกาศให้ประชาชนมาชมความล้มเหลวของพระพุทธองค์ เมื่อถึงกำหนดก็เกิดพายุใหญ่ทำให้มณฑปของเดียรถีย์พังหมด สิ้นส่วนพระพุทธเจ้ายังมิได้แสดงปาฏิหาริย์แต่อย่างใด ในวันนั้นเอง คนเฝ้าพระราชอุทยานของพระเจ้าปเสนทิโกศล ชื่อว่า นายคัณฑะ ได้ถวายมะม่วงผลหนึ่งแก่พระพุทธเจ้าเนื่องจาก มีความเลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธองค์ พระพุทธองค์จึงสั่งให้พระอานนท์นำมะม่วงไปทำน้ำปานะ (ปานะ หมายถึง น้ำ ของสำหรับดื่ม) มาถวายและเอาเมล็ดมะม่วงวางบนดิน เมื่อทรงฉัน น้ำปานะเสร็จ ก็ทรงล้างพระหัตถ์โดยให้น้ำรดลงบนเมล็ดมะม่วง ทันใดนั้นเอง ก็กลายเป็นต้นมะม่วงที่งอกเงยนมาและต้นใหญ่ หลังจากนั้นพระพุทธเจ้าก็แสดงปาฏิหาริย์เนรมิตช่อไฟ   ช่อน้ำเนรมิต บุคคลที่เหมือนพระองค์ทุกประการ ทรงแสดงธรรม จงกรม พระพุทธนิมิตให้ประชาชนได้ประจักษ์แก่สายตาจึงเกิดความเลื่อมใสศรัทธาโดยทั่วกัน ส่วนเดียรถีย์จึงโดน ประชาชนสาปแช่งจนย่อยยับกลับไป วันนรุ่งขึ้นเป็นวันเข้าพรรษา พระองค์ประกาศว่าจะไปจะพรรษาที่สวรรค์ชั้นดาวดึงส์เนื่องจากพระพุทธองค์ทรงต้องการเทศนาโปรดพระนางสิริมหามายา พระพุทธมารดา เพื่อเป็นการสนองพระคุณ ดังนั้นพระองค์จึงได้เทศนาพระอภิธรรมปิฎกโปรดพระพุทธมารดาในช่วงเข้าพรรษา 3 เดือน เมื่อถึงวันออกพรรษาพระพุทธองค์จึงเสด็จกลับสู่โลกมนุษย์ทางประตูเมืองสังกัสสนคร เป็นการหยั่งจากเทวโลก (เทโวโรหณะ) เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จลงมาในวันแรม 1 ค่ำเดือน 11 ประชาชนต่างพร้อมใจกันมารับเสด็จและนำอาหารมาเพื่อทำบุญตักบาตรเป็นจำนวนมาก ประชาชนบางพวกอยู่ห่างไม่สามารถที่จะถวายอาหารใส่ลงบาตรได้ จึงนำข้าวสาลีมาปั้นเป็นก้อนแล้วโยนใส่ลงในบาตร จนกลายมาเป็นประเพณีนิยมที่ว่าจะต้องทำข้าวต้มลูกโยนเพื่อไว้ใส่บาตรในวันเทโวโรหณะ ข้าวต้มลูกโยนทำมาจากข้าวเหนียวห่อด้วยใบมะพร้าวไว้หางยาวๆ

Comments