Home

Welcome.

Halina Kayo!... Humayo Kayo!...
 
Come and See... Going... Make disciples... Baptizing... Teaching... I am...

[SAGISAG]

MAKAAPOSTOL NA SULAT

LAETAMUR MAGNOPERE

[MAGSAYA TAYO NANG MAY KADAKILAAN]

na saan ang Latin na huwarang palimbag ng

Katekismo ng Simbahan na Katoliko

ay ipinapahintulot at ipinapalimbag

Sa mga Kagalanggalang na mga Kapatid na mga Pangkapit, Punongama, Punongtagatingin, Tagatingin, Pari, Lingkod at

sa iba pang Kasapi ng Bayan ng Bathala

SI JOANNES PAULUS, TAGATINGIN, LINGKOD NG MGA LINGKOD NG BATHALA TUNGO SA PAMATULOY NA ALAALA

MAGSAYA TAYO NANG MAY KADAKILAAN sa liwanag na ang Latin na panghubugang palimbag ng Katekismo ng Simbahan na Katoliko, na saan ito ay ipinapahintulot at ipinapalimbag mula sa Amin sa ganitong Makaapostol na Sulat, at na saan samakatuwid ito ay nagiging huling panitikan ng nasabing Katekismo. Ito ay nangyayari sa palig. ~id ng limang taon matapos maipalabas ang Makaapostol na Saligang Fidei depositum noong ikal-11 ng buwan ng Octobris ng taong 1992, na saan, sa ikatatlumpung pantaunan na nangyayari sa maalaalang pagbukas ng Tipunan ng Vaticanus II, ay nagtungo sa unang panitikan ng Katekismo itinakda sa wikang Francia ukol sa daigdig.

Nangagsasaya tayong lahat ay maaaring magpatotoo kung gaanong paunlak sa paraan nitong mga taon na ang Katekismo ay tinanggap at higit pa at kung gaano kalawak na ito ay naikalat lalo na sa harap ng mga pantanging Simbahan na saan sila ay dumagsa sa pagsasalin nito sa kanilang mga angking wika, kung kaya ito ay naging laging handa mula sa mga sarisaring samahan sa paraan ng daigdig ng mga wika. Sapagkat ito ay nagpapatibay kung gaano kaangkop noong taong 1985 na ang higitlikasang pulong ng mga Lupon ng mga Tagatingin ay nanawagan sa Amin upang isang Katekismo, magim. Ian isang kabuuhan ng buong Katolikong katuruan " kaya tungkol sa palataya gayundin tungkol sa mga asal, ay maihubog.

Pakapaliwanag nang may kahimayan tungo nito sa paraan ng Payuhan ng mga tanang Pangkapit at Tagatingin, itinatag noong taong 1986, ang Katekismo ay sinangayunan nang higit na mahalaga Namin at ipinapalimbag sa nasabing Makaapostol na Saligan, na kumukupkop sa lahat niyang lakas at kagamitan at gayundin nagdadala ng sukdulang katamuhan sa dining Latin na panghubugang palimbag.

[Seal]

APOSTOLIC LETTER

LAETAMUR MAGNOPERE

[LET US GREATLY REJOICE]

in which the Latin typical edition of the

Catechism of the Catholic Church

is approved and promulgated

To my Venerable Brother Cardinals, Patriarchs, Archbishops, Bishops, Priests, Deacons and

to other members of the People of God

JOHN PAUL II, BISHOP ,

SERVANT OF THE SERVANTS OF GOD

FOR EVERLASTING MEMORY

LET US GREATLY REJOICE in the light that the Latin typical edition of the Catechism of the Catholic Church, which is being approved and promulgated by Us in this Apostolic Letter, and to which therefore it becomes the final text of the mentioned Catechism. This happens about five years after the Apostolic Constitution Fidei Depositum had been sent out on the 11th day of October, 1992, to which, on the 30th anniversary occurring at the memorable opening of the Vatican Council II, led to the first text of the Catechism set down into French language for the world.

Rejoicing we all can prove how much favor through these years the Catechism has been received and more and how wide it has been disseminated especially before particula. Dr Churches which rushed forward for its translation into their own tongues, so that it has become ever ready from the varied communities through the world of languages. Because it confirms how opportune in the year 1985 that the extraordinary session of the Synod of Bishops had called upon Us so that a Catechism, whether a compendium of the whole Catholic doctrine or about faith as about morals, has to be composed.

Having explained in detail toward this by the Commission of Cardinals and Bishops themselves established toward the year 1986, the Catechism has been approved more important by Us and put forward by the said Apostolic Constitution, which keeps all its strength and usefulness and also brings utmost achievement with this Latin typical edition.

.

Mula sa mga sarisaring lingkuran ng Makaapostol na Paningin ang. . gayong Payuhan ay nagpapaganap sa lathala nang may katatagan, yamang naitatag Namin sa dahilan nitong bagay noong taong 1993, itong Payuhan, na saan kami ay naglagak sa namumunong Kagalanggalang Nating Kapatid si Joseph Pangkapit Ratzinger, taglay ang sipag siya ay nagpagal upang siya ay makapagpaliwanag sa ipinagkatiwalang katungkulan sa tanang sarili, pumapangabot nang bahagya sa layunin sa ilang isinaayos na mga haka na magsisiikot sa mga mungkahi ng tanang Katekismo sa lahat na mga usapin ng taon mula sa ibatibang bahagi ng mga bansa at mga pangsimbahang samahan sa ngayon.

Sa ganitong pakay mainam na isipin nang may kapunaan tulad na ang isang pambihirang atas ng mga batayan tungo sa pagpapaganap ng pagaaral ng Katekismo ay lubusang nagpapakita ng . pambihirang bagay at ang katulad ay sarisaring nagningas sa buong daigdig, gayundin sa mga pook ng mga Dimakakristo, at ito ay nagpapatibay sa layunin ng pagpapakita ng Katekismo sa tanang sarili bilang ang ganap at buong pabuyagyag ng Katolikong katuruan, na saan sinuman ay maaaring magtagumpay sa pagunawa sa anuman na ang Simbahan ay naninindigan at nagdiriwang, anuman na siya ay nabubuhay at anuman na siya ay nagdarasal sa arawaraw ng kanyang buhay ng pagsasagawa nang may kaayusan. Nang payakan ito ay tinatalos nang may kapantayan sa kanilang masiglang kalooban ng pagdurugtongs sa mga bahagi bilang palataya ng isang Makakristo, na saan ang mga pangunahin at kailangang bahagya na nasa Katekismo ay mararamdaman nang may katarukan; ito ay ipinapakikilala sa isang pinakaakmang da.

hilan sa mga tao ng ating kapanahunan. Sa karagdagan ito ay maipalalabas muli sa paraan nitong karaniwang tulungan ng ilang mga tanggapan ng Simbahan na kami ay naglahad sa maalaalang Makaapostol na Saligan Fidei depositum: ÒAng kaayunan ng napakaraming tinig ay tunay na naghahalili ng isang palagiang kasangtinigan ng palatayaÓ (n. 2).

Sa ganitong mga dahilan din, ang Payuhan sa isang masinsinang diwa ay nagmuni sa mga hakang ipinawatas, ay gumala nang may katiyakan sa dining mga pinagitnang katanungan at ipinaabot Namin sa paraan nitong mga dimalabag na mga hatol. Sa dating mga kapasiyahan, sa hangganan na sila ay nagpapahintulot upang ang mga laman ng Katekismo ay mangyari maging bukas " bumigay nang may kaangkupan tungo sa pagtitingin sa kaban ng Katolikong pala. ütaya nang sa gayon ang mga katotohanan ng palataya ay muling maibalik sa kanyang tiyak na antas sa ayos ng panahon ngayon nang dahil sa mga pamataw ng pangkatekismong patayuan ng panahon sa lalong kahiyangan, sila ay tinatanggap Namin at, sa ganyang tanda, sila ay isinasama naman sa dining Latin na panghubugang palimbag. Sa totoo ito ay umuulit nang may katapatan sa kanyang katuruan sa pagbubuo tulad ng kami ay humahawak taglay ang pangmadlang kapanyarihan mula sa Amin kami ay naghandog noong buwan ng Decembris 1992. Pakabigay ngayon ng Latin na panghubugang lathala sa liwasan, ang buong gawain ng pagbubuo ng Katekismo ay naisaganap sa taon ng simulang 1986, at nang may kasayahan ay nagtatapos sa hangarin ng maalaalang higitkaraniwang usapan ng Lupon ng . ïmga Tagatingin. Sa wari ang Simbahan ay mayroong ngayon ng isang pabuyagyag ng dakilang kapangyarihan ng kanyang kaisahan at palagiang makaapostol na palataya, na saan magiging Òang masaysay at mapambatas na patunghay sa pangsimbahang duluganÓ at Òisang matatag na patakaran tungo sa pagtuturo ng palatayaÓ at gayon pa nga Òang tiyak at patunay na panitikan ng paghahandaÓ (cf. Makaapostol na Saligan Fidei depostum, n. 4) tungo sa pagpapaliwanag ng Katekismo ng mga pantanging pook.

From the varied ministries of the Apostolic See such Commission perfects the edition firmly, having been instituted by Us for the cause of this matter in the year 1993, this Commission, of which we have placed the presiding Venerable Our Brother Joseph Cardinal . æRatzinger, with diligence he worked hard so that he could explain the entrusted office to oneself, stretching piecemeal the purpose in several corrected notions which would come around the propositions of the Catechism itself in all respects of time from the different parts of the nations and ecclesial communities so far.

On this matter it is licit to think distinctly that a remarkable mission of standards toward perfecting the study of Catechism shows altogether exceptional and the same stirred up variously in the universal world, as well as in places of non-Christians, and it confirms the intention of showing the Catechism itself as the full and whole exposition of Catholic doctrine, from which anyone may succeed to know wha. . t the Church professes and celebrates, what she lives and what she prays in her everyday life of doing methodically. Plainly it is perceived equally by their active will of connecting the parts as the faith of a Christian, whose principal and necessary elements in the Catechism will be affected deeply; it is presented by a most fitting reason to the people of our days. Moreover it will be brought about once again through this common helping work of several offices of the Church on the ground that we declared in the memorable Apostolic Constitution Fidei depositum: ÒThe consistency of so many voices represents truly an ever timely symphony of faithÓ (n. 2).

For these reasons too, the Commission in a serious spirit had pondered the opinions conveyed, expl. Úored accurately these interplaced questions and handed on by Us through its inviolable judgments. By the same decisons, inasmuch as they allow so that the contents of the Catechism may lie open or give way more appropriately by looking at the deposit of Catholic faith so that the truths of faith are being brought back to its certain level into the form of today by the demands of todayÕs catechetical institution for more agreeableness, they are received by Us and, on that account, are entered in turn into this Latin typical edition. Truly this repeats faithfully in its doctrine the composition as we hold forth with public authority from Us we have offered on the month of December 1992. With the Latin typical edition havin. õg been given out today, the whole work of composing of the Catechism is brought about in the year beginning 1986, and gladly is completing the wish of commemorated extraordinary session of the Synod of Bishops. In apparent the Church has now a new exposition of the great authority of its unity and perennial apostolic faith, which will be Òthe valid and legitimate instrument for the ecclesial communionÓ and Òa firm rule toward teaching the faithÓ and besides Òthe sure and authentic text of preparationÓ (cf Apostolic Constitution Fidei depositum, n. 4) toward the explaining of the Catechism of the partciular places.

.

Sa ganitong tunay, maayos at mabuong pakilala ng palataya at ng Katolikong katuruan ang pangkatekismong patayuan ay makatutuklas. . nang lubusan sa tiyak na daan sa pagpapalabas ng Makakristong pagbalita taglay ang panibagong sigla sa mga tao sa lahat at sa bawat bahagi ng ating panahon. Mula sa ganitong aklatan sinumang nakatatalos sa dasik na tulong na saan ang isa ay maaaring pumasok sa isang pampookang Simbahan at upang mamahat sa palagiang kaban ng palataya habang, taglay ang tulong ng Banal na Hininga, humahanga nang sabayan sa dating kaisahan ng Makakristong hiwaga ay pumipiglas upang makisama sa mga sarisaring tanang pangangailangan at sa kanilang mga kalagayan ng buhay na saan ang datihang balita ay inilaan. Sa harap ng bago at malawak na bayan ng Bathala ang pandaigdigang pangkatekismong pagsilang ay maaaring maranasan sa kabuuhan, kung ang isa ay makayang magsanay at magtantiya n. *ang may katamaan sa dining tapos na pangtipunang Katekismo.

Itong higit na dakilang saglit ngayon ay makikita kapag ang tinaguriang ikatlong sanlibuhan ay dumating. Sapagkat ang tanggapan ng pagbutihimbalita ay mapapatawan nang may pagtatangi upang sinuman ay maaring kumilala at tumagal sa mga balita ng Pagbutihimbalita at gayundin upang lumago Òsa sukat ng panahon ng kaganapan ni KristoÓ (Ephesios 4, 13).

Samakatuwid kami ay naghihikayat nang may kalakasan sa ating mga Katandaang Kapatid sa Pagtinginan, na saan ang Katekismo ng Simbahan na Katoliko ay lalong ipinagkatiwala, upang pakatapos sa mabunying pagkakataon ng paglahad ng panghubugang palimbag, silang sarili ay maaaring magpanata nang higit na pagsikap tungo sa pagpapalaganap sa panitikan nang higit na malawak at gayon nga bumi. +bigay tungo sa kaagad na pagtanggap tulad ng sa isang tiyak na pabunying handog yamang nagpatiwala ng mga sarili alangalang sa mga Samahan, na saan samakatuwid maaring magpahayag muli ng dimalirip na mga kayamanan ng palataya.

Magkagayon nga ba na ang Katekismo ay makilala at matanggap ng lahat nang may katugmaan, sa katiwasayan at kabagayang paglingkod ng lahat na mga hanay, na saan ang Bayan ng Bathala ay nagbubuo, upang itong kasangayunan sa palataya ay maipasigla at maipaabot sa mga kaduluhan ng daigdig, na saan ang bukal at simula ay itinutuklas sa Makaisatluhang Kaisahan.

Kay Maria ang Ina ni Kristo, na sa kanya ngayon tayo ay samasamang nagdiriwang yamang iniakyat sa langit sa katawan at kaluluwa, kami ay naghahabailin nitong mga hangarin, na ipinagdadala sa katapusan tungo sa panghin. Singang kabutihan ng lahat na mga tao.

Mula sa Arcus ng Gandolfo, nooong ika-15 araw ng Augustus, sa taong 1997, ika-19 na taon ng Aming Panunulayan.

Joannes Paulus II

. In this genuine, systematic and composed presentation of faith and of the Catholic doctrine the catechetical institution will find out absolutely the secure way to exhibiting the Christian announcement with renewed fervor to people in all and every part of our age. From this volume whoever perceives the solid help in which one can enter the one local Church and to communicate the perpetual deposit of faith while, with the help of the Holy Spirit, wondering at the same unity of the Christian mystery struggles to associate with varied needs themselves and their conditions of life by which the same message is intended. Before the new and large people of God the. j universal catechetical birth can be experienced for completion, if one is able to practise and appraise rightly this postconciliar Catechism.

This greater moment today will be seen when the so third millenium comes. For the office of evangelization will be demanded particularly so that anyone can know and sustain the news of Evangelization and also to let grow Òion the measure of time of the fullness of ChristÓ (Ephesians 4, 13).

Therefore we strongly exhort Our Venerable Brothers in the Episcopacy, to which the Catechism of the Catholic Church has been entrusted especially, so that having completed the distinguished occasion of the promulgated typical edition, they themselves may pledge more efforts toward spreading the text more widely and besides yielding to a prompt reception as in a certain distinguished gift for having been committed . 0themselves for the sake of the Communities, which could therefore disclose again the inexhaustible riches of faith.

Would that the Catechism may be known and received mutually by all, to the concord and complement service of all ranks, to which the People of God consists, so that this unanimity in faith may be invigorated and extended to the ends of the world, whose font and beginning are being discovered in the Trinitarian Unity.

To Mary the Mother of Christ, whom today we celebrate together having been assumed into heaven body and soul, we entrust these wishes, which are being brought to conclusion unto the spiritual good of all men.

From the Arc of Gandolfo, on the 15th day of the month of August, in the year 1997, the nineteenth year of Our Pontificate.

Joannes Paulus Pp II

.

MAKAAPOSTOL NA SALIGAN

ÒFIDEI DEPOSITUMÓ

na nagpalimbag ng

Kateki. lsmo ng Simbahan na Katoliko

matapos naitatag ang

Ekumenikong Tipunan ng Vaticano II

Sa mga Kagalanggalang na mga Kapatid na Mga Kardinal, Patriarka, Punongepiskopo, Episkopo, Pari, Diakono, at sa iba pang mga Kasapi ng Bayan ng Bathala

SI JOANNES PAULUS EPISKOPO

LINGKOD NG MGA LINGKOD NG BATHALA

TUNGO SA MAGPAKAILANMAN NA ALAALA

Ang Poon ay naghabilin ng KABAN NG PALATAYA na pangalagaan sa Kanyang Simbahan, na Siyang Sarili nang may katiyakan ang pumupuno ng atas nang walang humpay. Sa Ekumenikong Tipunan ng Vaticano II, may tatlumpu pagkatapos ng mga taon mula sa Aming Sinusundan na si Joannes Pp. XXIII, na may magandang alaala na sumusupling nang may karangalan, ay tumitingin sa diwa at adhikain mula doon, upang ang makaapostol at pamastol na pagsugo ng Simbahan ay mailagay sa marapat na liwanag, at samakatuwid ang ningning ng makabutihimbalitang kato. ˜tohanan ay bumighani sa lahat tungo sa pagsisiyasat at pagtatanggap sa pinakamainam na pagibig ni Kristo (cf Eph 3, 19).

Sa dining mga pagpupulong, si Joannes Pp. XXIII ay nagtakda ng pangunahing atas ng pagkakalinga ng higit na marapat at ng pagpapaliwanag ng mga mahahalagang kaban ng katolikong katuruan, upang itong katulad ay maging higit na malinaw sa mga Makakristong mananampalataya at sa lahat na mga tao ng mabuting kalooban. Samakatuwid sa Tipunan siya ay hindi kaagad nagsimulang magsakdal sa mga kamalian nitong panahon, sa halip bago ang lahat taglay ang pantay na diwa siya ay nagsimulang magpakita ng pagkiling sa kalakasan at sa kagandahan ng katuruan ng palataya. ÒSamakatuwid sa malinaw na ilaw nitong Tipunan- wika niya- ang Simbahan mula sa mga panghiningang kayamanan, na aming ipinagkakatiwala, ay lumalago, at, hinahango mula dito ang katatagan ng mga bagong palakas, siya ay tumatanaw nang . ¶may kapusuan sa mga panahon na paratingÓ- ito ang sa atin upang Òisagawa natin ang mga gawa nang may kasiglahan, nang walang takot, sapagkat ang ating panahon ay gumigiit, tayo ngayon ay sumusubaybay, sumusulong sa paglalakbay, sapagkat ang Simbahan ay gumawang magbata sa loob ng dalwamput dantaon na panahonÓ (Ioannes Pp. XXIII allocutio in sollemni ritu ineundi Concilii Oecumenici Vaticani Secundi, die XI mensis Octobris, anno MCMLXII: Acta Apostolicae Sedis 54 [1962], 788-789).Ó

Sa tulong ng Bathala, ang mga Pari ng Tipunan ay naglagak, nagpapagal sa loob ng apat na taon, na ihanda hindi naman humihiwalay sa kalamanan ng mga katuruan at ng mga pamastulang pamantasan at ilahad sa pangkalahatang Simbahan. Ang mga Pastol at ang mga Makakristong Mananampalataya ay doon nakatatagpo ng mga kapasiyahan tungo sa pagsasagawa nito Òsa galing ng pagiisip, ng kaparaanan, ng pangaasal at ng paguugali, sa pananauli ng tuwa at ng pagasa, na. Ï hinangad nang may kaalaban ng Tipunan taglay ang kahinahunanÓ (Paulus Pp. VI allucutio in sollemni ritu conclusionis Concilii Oecumenici Vaticani Secundi, die VIII mensis Decembris, anno MCMLXV: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 7-8).

Sa kanyang pagtatapos ang Tipunan ay hindi tumitigil sa mga pagpapaalab mula sa pangsimbahang buhay. Sa taong 1985 kami ay naglagak na maglahad: ÒPara sa amin nang may katiyakan- Na kami ay nagsitungo sa nasabing Tipunan nang may kasiyahan at kami ay bumigay sa yaon ng masigasig na gawain para sa pagunlad- ang Vaticano II ay laging tumitindig, at sa pambihirang dahilan ito ay nananatili sa dining mga taon ng Aming Pagkapunongpari, mapitagang sa saglit ng paghahanda ng Aming pangkalahatang pamastol na kilusan, nakababatid nang may katiyakan sa mga pagtatalo tungo sa tiyak at matatag na pagaakma ng kanilang mga pamantasan, itinuturing ang katangian nitong pantanging Simbahan at ng buong Katolikong Simbahan. Marapat lamang na mag. ßpanibago nang walang humpay sa dining bukal taglay ang kainamanÓ (Allocutio habita die xxv mensis Ianuarii, anno MCMLXXXV: LÕOsservatore Romano, die XXVII mensis Ianuarii, anno MCMLXXXV).

Sa ganitong sanggunian ng pagiisip, kami ay nagpatawag ng higit na karaniwang Pagpulong na Lupon ng mga Episkopo, noong ika-25 araw ng Januarius sa taong 1985, sa ika- 20 taunang alaala sa pangyayari mula sa pagtatapos ng Tipunan. Ang layunin nitong Lupon sa kanya ay upang maipagdiwang ang mga biyaya at ang mga panghiningang bunga ng Tipunan ng Vaticano II, at upang masiyasat nang may kataasan ang katuruan nito, na saan ang lahat na mga Makakristong mananampalataya ay makapagsangayon sa kanya at ang kanilang pagkilala at pagaakma ay mailathala.

Sa dining mga magkakaugnay na bagay, ang mga nagpulong Pari ay nagpatibay: ÒAng katekismo " ang kasaaran ng buong Katolikong katuruan ay matinding ipinaghahangad nang may kasamahan, bilang mula sa palataya gayundin mula sa mga pangasal, na kapwa . Îisinusulat, na ito ay maging tulad ng palatandaan ng panukuyan para sa mga katekismo " sa mga kasaaran na ibinubuo sa mga sarisaring lupain. Ang pamamakilala ng katuruan ay dapat maging gayon na makabiblia at makasambahan, sabayang naglalahad ng malusog na katuruan at nakaangkop sa kasalukuyang buhay ng mga Makakristo.Ó . Kapagdaka sa pagtatapos ng Lupunan, kami ay nagpapanumbalik nitong Aming layunin, natatanto nang may kawastuan sapagkat ito rin Òay tumutugon nang may lubusan sa tunay na pangangailangan ng Pangkalahatang Simbahan at ng mga tinatanging Simbahan.Ó .

Sa ganitong dahilan taglay ang buong puso kami ay nagpapasalamat sa Poon, sa araw na ito na tayo ay nakapagaalay sa sanlibutang Simbahan, sa pagsusulat sinuri ang ÓKatekismo ng Simbahan na Katoliko,Ó Ôitong panitikan ng panukuyanÕ alangalang sa katekismo na nagpanibago mula sa mga buhay na bukal ng palataya!

Pagkatapos ng Sambahan na binago at ng bagong paglilipi ng Panukatang Batas ng. Ò Simbahan na Latin at ng mga Panukatan ng mga Simbahan ng Silangang Katoliko, itong Katekismo ay tutulong ng lubusan sa hinangad na pagpanibago ng buong makasimbahang buhay sapul sa Ekumenikong Tipunan ng Vaticano II, at tungo sa gabay na pagsasanay.

Daan at Diwa ng Paghahanda nitong Panitikan

Ang Katekismo ng Simbahan na Katoliko ay bunga ng napakalawak na bahaginan; ito ay humantong sa loob ng anim na taon tungo sa marubdob na gawain na tagos sa kaganapan taglay ang masusing diwa ng bukaspalad at taglay ang masidhing hangarin.

Noong 1986, kami ay nanalig sa pulong ng labindalwang Kardinal at Episkopo, na pinamunuan ni Kardinal Joseph Ratzinger, na may atas ng paghahanda sa pagkatha para sa katekismo na hiningi mula sa mga Pari ng Lupunan. Ang samahan ng pangatha, na may pitong pamahayang episkopo mapitagan sa mga pangaralingbathala na katuruan at mga dalubhasa sa katekesis, ay nagalalay sa pagpupulong ng pagpapagal.

Ang pulong, na saan . “ito ay nagmarapat na maglahad ng mga pamantayan at na magbantay tungo sa paglalago ng mga pagpapagal, ay sumusugod nang may tiyaga sa anumang mga hakbangan, sinsusundan ang siyam na paglathala ng pangatha. Ang samahan ng pagtatapos, nang dahil sa kanyang atas, ay tumanggap ng payari ng pagsusulat ng panitikan, ng pagpapadala ng mga pagbabago na hinihingi mula sa Pulong at ng pagsusuri sa mga pananda ng maraming mambabathala, ng mga tagapaliwanag ng Makakristong katuruan, ng mga pahubugan at lalo na ng mga Episkopo ng buong daigdig, tungo sa higit na mabuting pagtatapos ng panitikan. Sa Tipunan ang mga sarisaring paniniwala taglay ang dakilang tubo ay ipinaghahambing at kaya isang higit na mayaman na panitikan ang sumupling at ang kanyang kaisahan at ang pagtutugma ay lubusang nailagay sa tiyak na kaban.

Pakatanto sa malawak na katha, ang pulong ay bumigkis ng sanggunian ng mga Katolikong Episkopo. V, ng kanilang Pangepiskopong Kapulungan " ng kanilang Lupunan, ng mga aralingbathala at ng mga katekista ng mga pahubugan. Sa kalahatan, ang katha ay lubusang itinatangi nang may kaayahan mula sa mga episkopo. Ito ay maaaring ipagtibay ng ganyang uri na ito ay tumanggap ng bunga ng Katekismo sa mapangbagay na gawain ng buong Kaepiskupuhan ng Katolikong Simbahan, na

sabihin nang may katiyakan na itong Katekismo ay bunga ng sanggunian ng buong Kaepiskupuhan ng Katolikong Simbahan, na mabiyayang tumugon sa aking paanyaya na panghawakan ang bahagi ng pananagutan sa isang panimulain na tapatang tumutukoy sa buhay ng Simbahan. Itong sagot ay pumukaw sa akin ng malalim na damdamin ng kagalakan, sapagkat ang pagbabagay ng napakaraming tinig ay tunay na pumipintig na matatawag na ÒhimigÓ ng panampalataya. Ang pagsasakatuparan nitong Katekismo ay na. 1gsasalarawan samakatuwid ng pamantasang likas ng Kaepiskupuhan; ito ay nagpapatotoo sa pagiging pangkalahatan ng Simbahan.

Pamamahagi ng Kalamanan

Ang katekismo ay dapat magpakilala nang may katapatan at kaayusan ng katuruan ng Banal na Kasulatan, ng Kaugaliang buhay sa Simbahan at ng tunay na Kaguruan, maging ang Pangkaluluwang Pamana ng mga Amahin, mga Dalubhasa, at mga Banal ng Simbahan, para paraanin ang mabuting kaalaman ng hiwagang Makakristo at para sa pagpabuhay sa panampalataya ng Bayan ng Bathala. Ito ay dapat magkaroon ng talaan ng kapaliwanagan ng katuruan na saanman ang Banal na Hininga ay naghihiyakat sa Simbahan sa tagal ng panahon. Ito rin ay maging tulong sa pagpaliwanag ng ningning ng panampalataya sa mga makabagong kalagayan at suliranin na hindi pa naglabas noon.

Ang katek. )ismo samakatuwid ay tumataglay ng bago at ng luma (cf Mattheus 13:52), kaya ang panampalataya ay laging dati at simula ng mga sinag na laging bago.

Para sagutin itong pandalawahang panawagan, ang Katekismo ng Simbahan na Katoliko sa isang panig ay pinuno ang kaayusang Òluma,Ó isang makaugalian, at kapagdakaÕy sinunod ang Katekismo ni Banal Pius V, inayos ang nilalaman sa apat na hati: ang Panampalataya; ang Banal na Sambahan, na ang mga Pabanal ay nasa pangunahing pamamaayos; ang Makakristong Gawain, na nagpapaliwanag ng Sampung Salita, at sa wakas, ang Makakristong Panalangin. Subalit, sa tanang panahon, ang nilalaman ay kadalasang ipinahahayag sa isang ÒmakabagongÓ paraan upang tumugon sa mga katanungan ng ating kapanahunan.

Ang apat na hati ay nagpapakita na ang bawat . isa ay nauugnay sa iba: ang Makakristong Hiwaga ay ang paksa ng panampalataya (Unang Hati); ito ay ipinagdiriwang at ikinababahagi sa mga pansambahang kilusan (Ikalwang Hati); ito ay nasa piling upang paliwanagan at kalingain ang mga anak ng Bathala sa kanilang gawain (Ikatlong Hati); ito ay batayan para sa ating pagdasal, na ang pandangal diin ay ang Ama namin, at ito ay gumagampan sa adhikain ng ating pagsusumamo, pagpupuri at pamamagitnaan (Ikaapat na Hati).

Ang Sambahan nga ay panalangin; ang pagbubuyagyag ng panampalataya ay may angkop na kalagayan sa pagdiwang ng pagsamba. Ang biyaya, bunga ng mga pabanal, ay isang kalagayang dimapapaltan ng gawaing makakristong, tulad ng pakikibahagi sa sambahan ng Simbahan ay nangangailangan ng panampalata. $ya. Kung ang panampalataya ay hindi nahahayag sa mga gawain, ito ay patay (cf Jacobus 2, 14-16) at di maaring magdalang bunga sa buhay na magpakailan man.

Sa pagbabasa ng Katekismo ng Simbahan na Katoliko, ating mapupuna ang nakabibighaning kaisahan ng hiwaga ng Bathala, ang kalooban niyang kaligtasan, gayundin naman ang mahalagang kalagayan ni Jesus na Kristo, ang tanging Anak ng Bathala, na sugo ng Ama, naging tao sa sinapupunan ng Napakabanal na Mabining Maria sa kapangyarihan ng Banal na Hininga, upang ating maging Tagapagligtas. Namatay at nabuhay, si Kristo ay laging sa piling ng kanyang Simbahan, lalo na sa mga Pabanal; Siya ang bukal ng ating panampalataya, ang tularan ng Makakristong gawain, at ang Guro ng ating panalangin.

Katuruang Halaga ng Panitikan

.

Ang Katekismo ng Simbahan na Katoliko, na aking sinangayunan noong ika-25 ng Junius na nakalipas at ngayon aking ipinaguutos ang pagpalimbag sa bisa ng makaapostol na kapangyarihan, ay isang pagbubuyagyag ng panampalataya ng Simbahan at ng Katolikong katuruan, na pinapatotoohan " napaliliwanagan ng Banal na Kasulatan, ng makaapostol na Kaugalian, at ng makasimbahang Kaguruan. Aking ipinaaabot ito bilang isang mabisang gamit at mapapanaligan sa paglingkod ng makasimbahang dulugan at bilang isang tiyak na pamantayan para sa pagtuturo ng panampalataya. Nawa itoÕy maglingkod sa pagpanibago na saanman ang Banal na Hininga ay tumatawag nang walang pagmamaliw sa Simbahan ng Bathala, Katawan ni Kristo, na nasa paglalakbay tungo sa walang kubling liwanag ng Kaharian!

Ang pagpasangayon. C at ang pagpalimbag nitong Katekismo ng Simbahan na Katoliko ay nagtatakda ng isang paglilingkod na ang Kahalili ni Petrus ay hangaring magpanumbalik sa Banal na Simbahan na Katoliko, sa lahat ng mga tinatanging Simbahan para sa kapayapaan at sa dulugan taglay ang Makaapostol na Paningin: siya ang magkakalinga at magpapatibay ng panampalataya ng lahat ng mga alagad ng Poong Jesus (cf Lukas 22, 32), gayundin ang magpapalakas ng mga panali ng pagkakaisa sa katulad na makaapostol na panampalataya. Ako ay nananawagan samakatuwid sa lahat ng mga Pastol ng Simbahan at sa mga Mananampalataya na tanggapin itong Katekismo ayon sa diwa ng pagdulog at ng masusing paggamit sa mga pagpapatupad ng kanilang atas, na ipahayag ang panampalataya at manawagan sa pamumuhay ng Butihimbalita. Itong Katekismo ay ibinigay sa kanila nang sa. J gayon ito ay maglingkod sa kanila bilang panitikan ng panukuyang tiyak at tunay para sa pagtuturo ng Katolikong katuruan, at lalo na para sa pagbubuo ng mga pampook na katekismo. Ito ay iniaalay rin sa lahat ng mga mananampalataya na ibig maunawaan na mabuti ang dimalubos na mga kayamanan ng kaligtasan (cf Ephesios 3,8). Ito ay nagnanais na magpahanda ng isang pagaalalay sa mga pangekumenikong pagsusumikap na pinasisigla ng banal na kalooban ng kaisahan para sa lahat ng mga Makakristo, sa pagpakita taglay ang katumpakan ng nilalaman at ng mapangbagay na bigkisan ng Katolikong panampalataya. Ang Katekismo ng Simbahan na Katoliko sa wakas ay inialay sa lahat ng tao na nagtatanong ng dahilan ng pagasa na nasa atin (cf 1 Petrus 3,15) at sa sinuman na ibig makaalam nito na sinasampalatayanan ng Katolikong Simbahan. Itong Katekis. Wmo ay hindi nakalaan upang palitan ang mga pampook na katekismo na maayos na sinangayunan ng mga pansimbahang kapangyarihan, ng mga pamahayang Episkopo at ng mga pangepiskupong Sanggunian, lalo na kung ang mga ito ay tumanggap ng pagsangayon ng Makaapostol na Paningin. Ito ay nakalaan na humikayat at tumulong sa pagpapakatha ng mga bagong pampook na katekismo na maypaluwang sa mga magkakaibang katayuan at pabuhayan, subalit maingat na ginagampanan ang kaisahan ng panampalataya at ang katapatan sa Katolikong katuruan.

Pagtatapos

Sa pagtatapos nitong katibayan na nagpapakilala sa Katekismo ng Simbahan na Katoliko, ako ay nananalangin sa Napakabanal na Mabining Maria, Ina ng Salita na Naging Laman, at Ina ng Simbahan, na alalayan ng kanyang makapangyarihang pamamagitan ang pangkatekismong gawain ng buong Simbahan sa lahat ng baitang, na sa. Ô kasalukuyan ang Simbahan ay tinatawag sa isang panibagong pagsikap ng Butihimbalitaan. Nawa ang liwanag ng tunay na panampalataya ay magligtas sa sangkatauhan sa pagkawalangalam at sa pagkaalipin dulot ng sala upang gabayan ito sa tanging kalayaan na marapat nitong pangalan (cf Joannes 8,32): iyan ay ang buhay kay Jesus na Kristo sa ilalim ng pamamatnubay ng Banal na Hininga, dito sa ibaba at sa Kaharian ng kalangitan, sa kaganapan ng kagalakan ng pangitain ng Bathala nang harapharapan (cf 1 Corinthios 13,12; 2 Corinthios 5,6-8)!

Ibinigay ika-11 ng Oktubre, 1992, ikatatlumpung taunan ng pagbubukas ng Tipunan ng Vaticano II, sa panlabingapat na taon ng aking Panunulayan.

Joannes Paulus Pp II

. .

Š

PAUNANG SALITA

ÒAma, [...] ito nga ang magpakailanman na buhay, na sila ay kumilala sa Iyo, ang tanging tunay na Bathala, at sa Kanya na Iyong sinugo, si Jesus na Kristo Ó (Joannes 17,1.3). Si Bathala na ating Tagaligtas Òay naghahangad na ang lahat ng mga tao ay mailigtas at makarating sa pagunawa ng katotohananÓ (1 Timotheus 2,3-4). ÒPagkat walang ibang pangalan sa ilalim ng langit na . eibinigay sa mga tao, na sa Kanya marapatin na tayo ay maging mga ligtasÓ (Gawa 4, 12)- maliban ang Pangalan ni Jesus.

I. Buhay ng Tao- Kilalanin at Mahalin si Bathala

1 Si Bathala, na walang hangganang Ganap at Biyaya sa Ganang Sarili, ayon sa hangarin ng lubusang kabutihan, ay malayang lumikha ng tao para bahaginan siya ng Kanyang mapagpalang buhay. Kaya, sa lahat ng panahon at sa lahat ng dako, Siya ay lumalapit sa tao. Si Bathala ay tumatawag sa tao, at tumutulong sa kanya upang siya ay magsiyasat sa Kanya, kumilala sa Kanya at magmahal sa Kanya taglay ang mga buong kalakasan. Siya ay tumitipon sa lahat ng mga tao na pinaghiwalay ng sala tungo sa kaisahan ng Kanyang angkan, ang Simbahan. Upang mangyari ito, Siya ay nagsugo sa Kanyang Anak bilang Tagatubos at Tagaligtas nang natupad na ang mga panahon. Sa Kanya at sa pamamagitan Niya, Siya ay tumatawa. . g sa mga tao na maging Kanyang mga anak na ampon, sa Banal na Hininga, at sa gayon mga tagapagmana ng Kanyang mabiyayang buhay.

2 Upang itong tawag ay umalingangaw sa sangkalupaan, si Kristo ay nagsugo sa mga Apostol na Kanyang pinili na kanilang ibigay ang Kanyang iniutos na ipahayag ng Butihimbalita: ÒSa inyong paglalakad samakatuwid turuan ang lahat ng mga bansa: binibinyagan sila sa ngalan ng Ama at ng Anak at ng Banal na Hininga: tinuturuan sila na tupdin ang lahat yaong aking iniutos sa inyo. At tingnan, ako ay laging kasama ninyo, sa lahat ng araw hanggang sa katapusan ng panahonÓ (Mattheus 28,19-20). Pinalakas nitong pagsugo, ang mga apostol Òay nagsilakad na nangangaral saanman, kay Poon na nagpapagawa at nagpapatibay sa pananalita, taglay ang mga s. _ umusunod na mga tandaÓ (Marcus 16,20).

3 Sila na, sa tulong ni Bathala, ay tumanggap sa dining tawag ni Kristo at malayang tumugon dini, ay sariling nahihikayat rin sa pagibig ni Kristo tungo sa paglalahad ng Butihimbalita saanman sa daigdig. Ang kanilang mga kahalili ay tumutupad nang may katapatan sa kayamanan na ito, na tinanggap nila mula sa mga Apostol. Ang lahat na mga mananampalataya ni Kristo ay tinatawag na ipamana nila ito sa salitsalinglahi, nagbabalita ng palataya, nabubuhay mula sa kanya sa kapatirang dulugan, at nagdiriwang nito sa sambahan at sa mga panalangin (Cf Gawa 2 42).

II Tungkol sa Palataya na ipinapamana: Tungkol . ‰sa Katekesis

4 Kaagad, ang catechesis ay inilalapat sa kabuuhan ng mga pagsamgayon ng mga pagsikap ng Simbahan upang ang mga alagad ay maisugo, upang ang mga tao ay matulungan tungo sa pagsasampalataya na si Jesus ay ang Anak ng Bathala at sumasampalataya dini sila ay magkaroon ng buhay sa Kanyang ngalan, upang sila ay magabayan sa katulad, at sila ay maitayo sa buhay na ito at samakatuwid ang Katawan ni Kristo ay maipalago (Cf Catechesi Tradendae 1).

PROLOGUE

ÒFather, ... this indeed is eternal life, that they may know You the one true God and, Him whom you sent, Jesus CHristÓ (Jn 17, 3). God Our Savior Òwishes all men to be saved and t. óo come to the recognition of truthÓ (1 Tm 2, 3-4). ÒFor there is neither any other name under the heaven given to men, upon whom it is proper for us to be savedÓ (Acts 4, 12), except the Name of Jesus.

I. Life of Man- to know God and to love HIm

1. God, infinitely perfect and blessed in His Own Self, according to the design of pure goodness, freely created man, so that He might make him a sharer in His blessed life. Wherefore He Himself at all times and in all places comes near to man. God calls man and helps him so that he may seek Him, know Him and love Him with all strengths. He gathers together all men, dispersed by sin, to the unity of His family, which is the Church. To bring about toward this, He sent His Son as the Redeemer and Savior., when the circumstances of times were completed. In Himself and through Himself God calls men so that they may become His adopted children in the Holy Spirit and therefore heirs of His blessed life.

2 So that this call may resound throughout the world. *, Christ sent his Apostles, whom He had elected, reaching out the command to them to announce the Gospel: ÒGoing therefore teach them all nations, baptizing them in the name of the Father and of the Son and ot the Holy Spirit, teaching them to observe all, whatever I commanded you. And behold I am with you through all the days until the consummation of timesÓ (Mt 28, 19-20). The Apostles, by virtue of this mission, Òhaving progressed preached everywhere, with the Lord working and confirming the message, with the accompanying signsÓ (Mk 16, 20).

.

.

z3 They who, with God helping, accepted this call of Christ and freely responded to it, are themselves urged too by the love of Christ to proclaim the Good News everywhere on earth. Their successors observed faithfully this treasure, which they accepted from the Apostles. All ChristÕs faithful are called in order that they may hand down this from one generation to generation,. N announcing the faith, living it with those in the fraternal communion, and celebrating it in liturgy and prayers (Cf. Acts 2, 42).

II. About the Faith being handed down- About Catechesis

4 Promptlycatechesis is applied to the sum of the assent of the efforts in the Church so that the disciples may be sent for, so that men may be helped to believing that Jesus is the Son of God and believing this they will have life in His name, so that they may be educated in the same and they may be built up in this life and thus the Body of Christ may be edified (Cf. Catechesi Tradendae, 1).

.

Ÿ5 ÒAng katekesis ay maaaring maitiyak sa kalahatan bilang gabay sa palataya sa mga bata, sa mga kabataan, at sa mga naggulang, lalo na sa pamamagitan ng paraanan ng Makakristong katuruan, na nangyayari sa kadalasan sa isang mabuod at maayos na daan, sa gayon na dahilan upang ang mga mananampalataya ay maihasa sa kaganapan ng Makakristong buhayÓ (Cf Catechesi Tradendae 18).

6 Gayon ito ay pinagisa sa kanila, ang katekesis ay nabibigkis ng maraming ibang kabahagi ng pamastulang pasugo ng Simbahan, na nagpapakita ng tiyak na pangkatekismong panukuyan, naghahanda sa tanang katekesis " dumadaloy mula dito. Tulad ng mga ito: ang pamamalita ng Butihimbalita " ang pangsugong pangangaral tungo sa pagpupukaw ng palataya; ang pagsusuri ng mga katibayan tungo sa pagsasampalataya; ang karanasan ng Makakristong buhay; ang pagdiwang ng mga pabanal; ang pakikisapi sa pangsimbahang samahan; ang makaapostol at mapangsugong pag. äsaksi (Cf Catechesi Tradendae 18).

7 ÒSamantala ang katekesis ay tauspusong kaisa sa kabuuhan ng buhay ng Simbahan. Hindi lamang ang kanyang makalupang pangkalawakan at ng karagdagang bilang, kundi gayundin at lalong higit, ang panloob na paglago ng Simbahan, ang kanyang pagtugon sa layunin ng Bathala, siya ay umaasang lubusan sa katekesisÓ (Cf Catechesi Tradendae 13).Ó

8 Ang mga panahon ng pagpapanibago ng Simbahan ay kapwa malakas na panahon ng katekesis. Kaya tingnan ang dakilang kapanahunan ng mga Ama ng Simbahan, ng mga banaling episkopo sa pagalay ng mahalagang bahagi ng kanilang paglilingkod. Tulad nina Banal Cyrillus ng Jerusalem at Banal Joannes na Chrysostomus, nina Banal Ambrosius at Banal Augustinus at iba pang mainam na Ama na ang kanilang mga pangkatekismong gawain ay nananatiling mga pamantayan.

9 Ang paglingkod ng katekesis ay mayroong mga palakas na laging bago mula sa mga Tipunan. Ang Tipunan ng Trento ay bumuo nitong puna, isang halimbawa para pahalaga. ´han: ito ay nagbigay sa katekesis ng pangunguna sa mga saligan at sa mga kapasiyahan; ito ang simulain ng Catechismus Romanus na nagdadala rin sa katulad na pangalan at bumubuo ng gawain na may pangunahing ayos bilang kabuuhan ng Makakristong katuruan; ito ay nagpasimula sa Simbahan ng mapanandang pagsasaayos ng katekesis; ito ay nagpaunlak, salamat sa mga banal na episkopo at mambabathala tulad nina Banal Petrus Canisius, Banal Carolus Borromeus, Banal Turibius ng Mogrovejo, " ni Banal Robertus Bellarminus, sa pagpalimbag ng napakaraming katekismo.

10 Ito ay hindi kaila samakatuwid na, sa kilusang angkop sa Tipunan ng Vaticano II, na pinagtagurian ni Papa Paulus VI (bilang dakilang katekismo sa makabagong kapanahunan), ang katekesis ng Simbahan ay muling tumatawag pansin sa makabago. Ang Directorium generale catecheticum (1971), ang mga pulong ng Lupon ng mga Episkopo na naglaan para sa butihimbalita (1974) at para sa katekesis . a ( 1977), ang mga makaapostol na panghikayat na kanilang isinulat, ang Evangelii nuntiandi (1975) at ang Catechesi tradendae (1979), ay nagpapatotoo nito. Ang pulong na Higitkaraniwang Lupon ng mga Episkopo noong 1985 ay naghingi: Òna magbuo ng katekismo " paksaan ng lahat ng Katolikong katuruan ukol sa palataya at ukol sa asalÓ (Higitkaraniwang Lupon ng mga Episkopo, Huling Balita, Decembre 7, 1985, II B a, 4). Ginawa ng Banal na Papa Joannes Paulus II, ang hiling ng Lupon ng mga Episkopo na kanya, kinikilala na Òitong kalooban ay lubusang

5 ÒCatechesis can be affirmed in general as the educa. ption in the faith being imparted to the children, to the youths, to the adults, especially through the method of christian doctrine, which happens mostly in a coherent and systematic way, thereby truly on purpose so that the believers are initiated to the fullness of Christian lifeÓ (Cf Catechesi Tradendae 18).

6 Although it is joined by these, catechesis is linked with many other elements of the pastoral mission of the Church, which manifest a certain catechetical reference, preparing the catechesis itself or flowing from it. As they are: the initial announcing of the Gospel or the missionary preaching toward awakening the faith; the investigation of the proofs toward believing; the experience of Christian life; the celebration of the sacraments; the integration into the ecclesial community; the apostolic and missionary witness (Cf Catechesi Tradendae 18).

. Ç

7 ÒHowever catechesis lies open with every life of the Church being joined and connected like an arc. For from it hangs especially the dissemination of the Church not only through places and its increase through numbers, but more so the growth of the inner Church and its harmony with the plan of God (Cf Catechesi Tradendae 13)).

.

tumutugon sa tunay na pangangailangan ng pangkalahatang Simbahan at ng mga tinatanging Simbahan (Joannes Paulus II, Talumpati sa pagtatapos ng Higitkaraniwang Lupon ng mga Episkopo, 7 Decemdris 1985: Acta Apostolicae Sedis 78 [1986] 435). Siya ay nagpasimula sa lahat ng gawain para sa pagsasakatuparan ng kahilingan ng mga Lupunang Pari.

III. LAYUNIN AT MGA PATUNGUHAN NIT. ÆONG KATEKISMO

11 Itong Katekismo ay may layunin na maglahad ng maayos at mapagisang lathala ng mga panlooban at panghaliging nilalaman ng Katolikong katuruan, patungkol sa palataya at patungkol rin sa asal, sa liwanag ng Tipunan ng Vaticano II at sa lipon ng Kaugalian ng Simbahan. Ang mga pangunahing bukal nito ay ang Banal na Kasulatan, ang mga banal na Ama, ang Sambahan, at ang Kaguruan ng Simbahan. Ito ay itinakda na maglingkod Òbilang punukuyang puna para sa mga katekismo " paksaan na pinagbubuo ng mga magkakaibang bansaÓ (Higitkaraniwang Lupon ng mga Episkopo 1985, Huling Balita II, B a, 4).

12 Itong Katekismo ay paunang itinakda para sa mga may pananagutan sa katekesis: una sa lahat ang mg. Ña episkopo, bilang mga guro ng palataya at mga pastol ng Simbahan. Ito ay inihahandog sa kanila bilang pamamaraan sa pagtupad ng kanilang pananagutan ng pagtuturo sa Bayan ng Bathala. Sa pamamagitan ng mga episkopo, ito ay tumutukoy sa mga tagaayos ng mga katekismo, sa mga pari, at sa mga katekista. Ito rin ay gamiting basahin para sa lahat ng ibang Makakristong mananampalataya.

IV. Ayos nitong Katekismo

13 Ang layunin nitong Katekismo ay nasisilayan ng dakilang kaugalian ng mga katekismo na nagtatayo sa katekesis ng apat na haligi: ang panindigan ng pambinyag na palataya (ang mga Panandaan), ang mga pabanal ng palataya, ang buhay ng palataya (ang mga Utos), at ang panalangin ng mananampalataya (ang Ama Namin).

Unang Hati: Ang Panindigan ng Palataya

14 Sila na sa palataya at sa Binyag ay nakikibahagi kay Kristo ay dapat magpatotoo sa kanilang pambinyag na palataya sa harap ng mga tao (Cf Mattheus 10, 32; Roma 10, 9). Dahil dito, ang Katekismo ay unang nagp. Õapaliwanag kung ano ang bumubuo ng Kapahayagan, na dito si Bathala ay naglalahad at naghahandog ng Sarili sa tao, at kung ano ang palataya, na dito ang tao ay tumutugon sa Bathala (Unang Bahagi). Ang panandaan ng palataya ay bumubuo ng mga handog ng Bathala sa tao bilang Mayakda ng lahat ng kabutihan, bilang Tagatubos, bilang Tagapabanal at pinalalago ang mga ito sa tatlong kabanata ng ating Binyag- ang palataya sa isang tanging Bathala: ang Ama na lubos na Makapangyarihan, Tagalikha; at si Jesus na Kristo, na Kanyang Anak, na ating Poon at Tagaligtas; at ang Banal na Hininga, sa Banal na Simbahan (Ikalwang Bahagi ).

Ikalwang Hati: Mga Pabanal ng Palataya

15 Ang ikalwang hati nitong Katekismo ay nagpapaliwanag kung paano ang kaligtasan ng Bathala, na natupad nang isahan para sa lahat sa pamamagitan ni Kristo Jesus at ng Banal na Hininga, ay isinasapiling sa mga pinabanal na gawain ng Sambahan ng Simbahan (Unang Bahagi), lalo na ang pitong Pabanal (Ikalwang Baha. ¹gi).

Ikatlong Hati: Ang Buhay ng Palataya

16 Ang ikatlong hati nitong Katekismo ay nagpapakilala sa huling hantungan ng tao na nilikha sa hawig ng Bathala: ang mga Mapalad, at ang mga daan ng paglapit dini: sa pamamagitan ng panguugali na matuwid at malaya, sa tulong ng Batas at Biyaya ng Bathala (Unang Bahagi), at sa pamamagitan ng panguugali na tumutupad sa dalawahang utos ng Pagibig, na namumukadkad sa Sampung Salita ng Bathala (Ikalwang Bahagi).

Ikaapat na Hati: Panalangin sa Buhay ng Palataya

17 Ang huling hati nitong Katekismo ay tumatalakay sa diwa at halaga ng panalangin sa buhay ng mga mananampalataya (Unang Bahagi). Ito ay nagtatapos sa maikling paliwanag ng pitong pagsumamo ng Panalangin ng Poon (Ikalwang Bahagi). Sa kanila, bunga nito, ating matatagpuan ang kabuuhan ng kabutihan na dapat nating panaligan, at ninanais ng ating makalangit Ama na ipagkaloob sa atin.

V Mabisang Puna sa Paggamit nitong Katekismo

18 Itong ka. ¤tekismo ay pinasimulan bilang maayos na pamamakilala ng buong Katolikong palataya. Ito ay marapat basahin samakatuwid bilang buo. Marami ang talatinginan sa may tabi ng panitikan (mga bilang na nakasandig na tumutukoy sa ibang talata na tumatalakay sa katulad na paksa), at ang paksaang talatinginan sa katapusan ng kasipian, ay pumapahintulot na tingnan ang bawat paksa sa kanilang ugnayan taglay ang kabuuhan ng palataya.

19 Kadalasan, ang mga katitikan ng Banal na Kasulatan ay hindi sinasalawika ayon sa titik kundi sa tanging pagpuna ng kanilang panukuyan (Òcf.Ó). Para sa malalim na pagunawa ng mga nasabing talata, marapat lamang na tumingin sa mga katitikan sa ganang kanila. Itong mga panukuyan na makabiblia ay pamamaraan ng panunungkulan para sa katekesis.

20 Ang paggamit ng mga maliliit na mga titik sa magkailang talata ay nagpapahiwatig ng mga puna na may tipong makasaysayan, mapananggol, " mga paliwanag na may m. ©apagpunong katuruan.

21 Ang mga salawikain na nasa maliliit na titik, buhat sa Makaama, Makasambahan, Makaguruan " Makasulatingbanal na mga bukal, ay nakalaan upang papagyamanin ang mga makaturuang paliwanag. Kadalasan itong mga katitikan ay pinili sa tuluyang pananaw ng pangkatekismong gamit.

22 Sa katapusan ng bawat buong diwa, isang magkakasunod na mga maikling katitikan na nasa mga kahubugan ang bumubuo sa buod ng katuruan. Itong mga ÓSa PaikliÓ ay may layunin upang magbigay ng mga mungkahi sa mga pampookang katekesis na magkaroon ng mga hubog na mapagisa at maisasaulo.

VI. Mga Kinakailangan Pagaakma

23 Ang diin nitong Katekismo ay nasa makaturuang pagbuyagyag. Kung kaya, ibig nitong tumulong sa pagpalalim ng pagunawa ng palataya. Sa ganito ito ay nakasulong sa pagkagulang ng nasabing palataya, sa pagpapaugat nito sa buhay at sa pagpapaningning nito sa patotoo ( Cf. Catechesi Tradendae 20-22; 25).

.

ø

24 Sa ganang katapusan, itong Katekismo ay hindi nagpapalunsad ng hakbang na magsasakatuparan ng mga pagaakma ng pagbuyagyag at ng mga pangkatekismong paraanan na kinakailangan ng mga pagkakaiba ng mga pabuhayan, ng mga kapanahunan, ng mga panghiningang pagkagulang, at ng mga panglipunan at pangsimbahan katayuan na sila nga ang tinutukoy ng katekesis. Ang mga ganitong kinakailangang pagaakma ay tumutugon sa mga pagbabagay ng katekismo, at lalo na sa mga magtuturo sa mga mananampalataya:

Ang sinumang mangaral ay dapat maging Òlahat ng bagay sa lahat ng taoÓ (1 Corinthios 9, 22) upang akitin ang sandaigdigan kay Jesus na Kristo... Higit sa lahat, hindi dapat magakala na isang tanging uri ng kaluluwa ang ipinagkatiwala, at dahil dito maayon n. a turuan at hubugin nang pantaypantay ang mga mananampalataya sa tunay na panata taglay ang paraan at palaging ito lamang! Mabatid nilang mabuti na ang iba kay Jesus na Kristo ay pawang mga sanggol na bagong silang, ang iba naman ay bilang mga naggugulang, at ang iba paÕy bilang mga nagkagulang na may angkin ng lahat nilang lakas... Iyong mga tinawag sa paglingkod ng pangangaral ay dapat, sa pagsalin ng katuruan ng mga hiwaga, ng palataya at ng mga alituntunin ng mga asal, bagayin ang kanilang pananalita ayon sa diwa at kaalaman ng kanilang mga tagapakinig (Cf 1 Corinthios 9, 22; 1 Petrus 2, 2; Cf. Catechesi Tradendae 20-22; 25).

Higit sa lahat- ang Pagibig

25 Sa pagt. ´apos nitong pamamakilala, marapat lamang na alalahanin ang pamastol na panimulain na inilathala ng Catechismus Romanus:

Lahat ng katapusan ng katuruan at ng tagubilin ay dapat mailagay sa pagibig na di nagmamaliw. Sapagkat anuman ang maaaring ibuyagyag na mabuti ay ginagawa ito upang ang isa ay sumampalataya, sa pananalig man " sa pagkikilos; subalit higit sa lahat dapat laging gawing lantad ang Pagibig ng Ating Poon upang ang bawat isa ay makabatid na ang lahat na mga gawa ng ganap na Makakristong galing ay walang ibang pasimula kundi ang Pagibig at walang ibang katapusan kundi ang Pagibig (Cf 1 Corinthios 13, 8).

. .

UNANG BAHAGI

ÒAKO AY SUMASAMPALATAYAÓ -

ÒTAYO AY. _ SUMASAMPALATAYAÓ

26 Kapag tayo ay naninindigan sa ating palataya, tayo ay nagsisimula sa salita: ÒCredo- Ako ay sumasampalatayaÓ " ÒCredimus- Tayo ay sumasampalataya.Ó Bago kami magpaliwanag ng palataya ng Simbahan, tulad ng tayo ay naglalahad nito sa Panandaan (Symbolon), tulad ng ito ay ipinagdiriwang sa Sambahan, tulad ng ito ay ipinaggagabay sa buhay sa paraan ng pagkukupkop ng mga kautusan at sa paraan ng Panalangin, kami ay nagmumungkahi ng tanong sa aming sarili: ano ang ipinahihiwatig ng Òpagsampalataya.Ó Ang palataya ay ang pagtugon mula sa tao na ibinigay kay Bathala, na nagpapahayag at naghahandog ng Sarili as kanya, at kasabay na dinadala sa nagsisiyasat na tao ang pinakamahigitsaganang liwanag tungo sa sukdulang kahulugan ng kanyang buhay. Kaya kami ay magtatalakay muna nitong pagsiyasat ng tao (Kabanata I), pagkatapos naman ng makabathalang Pahayag na sa paraan nito si Bathala ay. L sumasalubong sa tao (Kabanata II), at sa wakas, ng pagtugon ng palataya (Kabanata III).

KABANATA I

ANG TAO AY MAY ÒKAYANANÓ NG BATHALA

I Tungkol sa Mithiin ng Bathala

27 Ang mithiin ng Bathala ay nakasulat sa puso ng tao, yamang ang tao ay nilikha ng Bathala at patungo sa Bathala; samantala si Bathala ay walang tigil sa pagakit sa tao sa Kanya, at tanging kay Bathala lamang ang tao makatatagpo ng katotohanan at kaligayahan na hindi niya titigilan sa pagsisiyasat:

PART I

ÒI BELIEVEÓ

ÒWE BELIEVEÓ

26 When we profess our faith, we begin with the word ÒCredo (I believe)Ó or ÒCredimus (We believe).Ó Before we expound the faith of the Church, as we confessed in the Creed (Symbolon), such as it is celebrated in liturgy, in the life guided by the respect of the commandments and by pray. Ders, we propose a question to us: what Òto believeÓ may signify. Faith is the response by man given to God [Fides est responsio ab homine data Deo], who reveals and gives Himself to him, at the same time bringing to the searching man a superabundant light into the ultimate meaning of his life. Thus we first consider this inquiry of man (Chapter 1), then the divine Revelation, by which God comes to meet [occurrit] man (Chapter 2), and finally the response of faith (Chapter 3).

CHAPTER I

MAN HAS ÔÕCAPACITYÓ OF GOD

1 About the Yearning [desiderio] of God

27 The yearning of God [Dei desiderium] is written in the heart of man, since man is created by God and for God; God however does not cease to draw [allicere] man to Himself, and only in God will man find truth and happiness in which he examines without ceasing:

. .

/

ÒAng pinakalubos na dahilan ng makataong dangal ay nabubuo sa panawagan ng tao tungo sa dulugan ng Bathala. Ang tao ay inaanyayahan na tung" sa usapan kasama ng Bathala sapul nga mula sa kanyang simula: sapagkat hindi siya ay magiging hayan, maliban sapagkat, nilikha mula sa pagibig buhat sa Bathala, siya ay laging kinukupkop mula sa pagibig; ni siya ay nabubuhay nang lubusan ayon sa katotohanan, maliban siya ay malayang kumilala sa yaong pagibig at nagtitiwala ng sarili sa kanyang Maylikha (Tipunan ng Vaticanus II (1962-1965), Gaudium et Spes 19,1). . Ã

28 Ang mga tao, sa kanilang kasaysayan magiman hanggang sa ganitong mga panahon, ay nakapagbigkas, sa maraming paraan, ng kanilang pagsisiyasat ng Bathala sa kanilang mga panamba at mga panghimok at mga kaparaanan ng paggagabay ng sarili (sa paran ng mga panalangin, mga paalaybanal, mga pasamba, mga pagninilay, atbp). Itong mga hubog ng pabigkas, anuman ang mga kalabuan na maaari nilang dalhin sa kanila, ay gayong pangkalahatan, na ang tao ay maaaring tawaging isang mapanambang hayan:

Si Bathala Òay gumawa... mula sa isa ng bawat uri ng mga tao upang manahan sa ibabaw ng sangkalupaan, naglathala sa pagtatakda ng haba ng buhay at ng mga hangganan ng kanilang panuluyan, hinahanap si Bathala kung sila ay makahawak sa Kanya nang may katatagan at sila ay makatuklas sa Kanya, kahit na ba Siya ay hindi naman malayo mula sa bawat isa sa atin. Sapagkat sa Kanyang tanang Sarili tayo ay nabubuhay at kumikilos at may kahayanan (Gawa 17, 26-28).

29 Subali. . t itong Òpanloob at pambuhay na ugnayan ng tao kay BathalaÓ (Gaudium et Spes 19, 1) ay maaaring makalimutan, makaligtaan at tuluyang talikdan ng tao. Ang ganitong mga pagsasaisip ay maaaring magkaroon ng mga napakaibang panimulain (Cf GS 19-21): ang paghimagsik laban sa masama na nasa daigdig, ang mapanambang kawalangalaman " walangpakialam, ang mga kabalisahan ng daigdig at ng mga kayamanan (Cf Mattheus 13, 22); ang mga masasamang halimbawa ng mga mananampalataya; ang mga daloy ng mga baluktot na mga kaisipan laban sa panamba [religioni], sa wakas yaong pagiisip ng makasalanang tao na, sa takot, ay umuudyok sa kanya na magtago kay Bathala (Cf Genesis 3, 8-10) at lisanin ang kanyang tawag (Jonah 1, 3).

30 ÒMagsaya ang puso na humahanap kay Poon!Ó (Psalmus. ¸ 105, 3). Kung ang tao ay maaaring lumimot sa mga bagay ng Bathala " tumanggi sa Kanya, gayunpaman si Bathala sa ganang Sarili ay hindi tumitigil sa pagtawag sa bawat ta" patungo sa paghahanap sa ganang Sarili, upang ang tao ay mabuhay at makatagpo ng kaligayahan. Samantala itong pagtanong mula sa tao ay nangangailangan ng buong pagsikap ng kanyang pangunawa, ang pagkamatuwid ng kanyang kalooban, Òang matuwid na puso,Ó at gayundin ang patotoo ng iba na nagtuturo sa kanya sa paghanap kay Bathala. . . å

ÒThe excellent reason of human dignity consists in the vocation of man toward a communion with God. Man is already invited to a conversation with God ever since from his origin: for he does not exist, unless because, having been created with love by God, he is always preserved with love: nor does he fully live according to truth, unless he freely recognizes that love and commits himself to his CreatorÓ (Concilium Vaticanum II, Consti. past. Gaudium et Spes 19: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 1038-39).

28 Men, through their history even to these times, have expressed, in many ways, their search of God by their religions and persuasions and systems of conducting oneself (by prayers, by sacrifices, by cults, by meditations, etc.). These forms of expression, whatever ambiguities they can bring along with them, are so universal, that man can be called a religious being:

God Òmade... from one every race of men [fecit... ex uno genus hominum] to inhabit over the whole face of the earth. ¿, having decreed by determining the life span and the boundaries of their dwelling, to seek God if they can touch Him firmly and discover Him, although He may not be far from each one of us. For in His own self we live and move and have our beingÓ [In Ipso enim vivimus et moveamur et sumus] (Acts 17, 26-27).

29 Nevertheless man can indeed forget, neglect, reject explicitly Òthis intimate and vital connection with GodÓ (Concilium Vaticanum II, Gaudium et Spes 19). Such conditions can come forth from strongly different sources (Cf Gaudium et Spes 19-21): from rebellion against evil which is in the world, from religious ignorance or indifference, from the anxiety of time and of riches (Cf Matthew 13, 22), from the wicked example of believers, from the currents of thoughts hostile to religion, finally from the attitude of sinful man hiding himself from God on account of fear (Cf Genesis 3, 8-10) and of fleeing from His calling (Jonah 1, 3).

.

`30 ÒLet heart seeking the Lord rejoice!Ó (Psalm 105, 3). If a man can forget the things of God or refuse Him, nevertheless God Himself does not cease to call every man to seek Himself, so that man may live and discover happiness. However this inquiry from man requires the total support of his intellect, his rectitude of will, Òan upright heartÓ and also the witness of others who will teach him to seek God.. ÒIkaw ay dakila, Poon, at lubos na papurihan: dakila ang Iyong lakas at ang Iyong karunungan ay hindi masukat. At ang pagpuri sa Iyo ay hinahangad ng tao, ang pihung bahagi ng Iyong nilikha, at ang . Vtao nagbabata sa kanyang kamatayan, nagbabata sa saksi ng kanyang sala, at sa patotoo na Ikaw ay tumututol sa mga mayayabang: at gayunpaman ang tao, ang pihung bahagi ng Iyong nilikha, ay naghahangad na magpuri sa Iyo. Ikaw ay pumupukaw upang ang tao ay magiliw na magpuri sa Iyo, sapagkat Ikaw ang gumawa sa amin tungo sa Iyo, at ang aming puso ay dimapatahimik hanggang ito ay magpahinga sa IyoÓ (Banal Augustinus, Confessiones 1, 1, 1: Patrologia Latina 32, 659-661).

II Tungkol sa mga daan, na saan ang pamasok sa pagkikilala kay Bathala ay natatamo

31 Ang tao, nilikha sa hawig ng Bath. ºala at tinawag sa pagkikilala at sa pagmamahal kay Bathala, nang siya ay humahanap kay Bathala, ay nakatutuklas ng mga tiyak na ÒdaanÓ upang siya ay makarating sa kaalaman ng Bathala. Ang mga it" ay tinatawag rin na Òmga katibayan ng kahayanan ng BathalaÓ hindi gayunpaman sa dating diwa na saan ang mga likasang alaman ay nagsusuri sa mga katibayan, subalit sa abot na sila Òang mga katibayan na dinudumog at nangangakitÓ na nagpapahintulot sa tao na dumating sa mga tunay na katiyakan.

Itong Òmga daanÓ ng paglalapit kay Bathala mula sa nilikha ay tumatangay ng simulain: mula sa bagay na daigdig at mula sa makataong pamukha.

32 Ang daigdig. Si Bathala ay maaaring makilala,- mula sa kilos at kagawaan, mula sa pangyayari, mula sa ayos at kagandahan ng daigdig,- bilang simula at katapusan ng sandaigdigan.

Si Banal Paulus ay nagpapatibay tungkol sa mga Tagalabas: ÒAnuman ang malalaman kay Bathala, ay naipamamalas sa kanila; sapagkat si Batha. úla ang nagpamalas sa kanila. Sapagkat ang mga dinakikita sa Kanya ay maaaring matalos sa pangunawa mula sa mga nilikha ng daigdig sa paraan nila, na sila ay ginawa, magpakailanman sa Kanya gayundin ang lakas at ang pagkabathalaÓ (Roma 1, 19-20; Cf Gawa 14, 15.17; 17, 27-28; Karunungan 13, 1-9).

At si Banal Augustinus naman ay nagsasabi: ÒTanungin ang kagandahan ng lupa, tanungin ang kagandahan ng dagat, tanungin ang kagandahan ng malawak at laganap na hangin, tanungin ang kagandahan ng himpapawid... tanungin ang mga ito. Ang lahat ay sasagot sa kanya: ÔAba tingnan, kami ay magaganda.Õ Ang kagandahan nila, ang paglalahad nila. Itong mga kagandahan na nagbabago, sino ang gumawa, maliban ang Dinagbabagong Kagandahan?Ó (Banal Augustinus, Sermo 24. 1, 2: Patrologia Latina 38, 1134).

33 Ang tao: nahahango sa kanyang katotohanan at taglay ang kabukasan sa kagandahan, sa diwa ng mabuting asal, taglay ang kalayaan at ang tinig ng kanyang budhi, taglay ang paglasap sa walanghangganan at sa kaligayahan, ang tao ay nagtatanong sa sarili tungkol sa kahayanan ng Bathala. Sa lahat ng mga ito, siya ay nakapupuna ng mga tanda ng kanyang panghiningang kaluluwa. ÒAng binhi ng pagkamakailanman, na dinadala ng tao sa sarili, ay dimaibababa tungo sa bagay lamangÓ (Tipunan ng Vaticanus II (1962-1965), Gaudium et Spes 18, 1; Cf 14, 2),- ang kanyang kaluluwa ay dikayang gumabay sa simula maliban mula kay Bathala lamang.

ÒYou are great, Lord, and strongly praiseworthy: great is Your strength and of Your wisdom, there is not . Ña measure. And man, somehow a portion of Your creation, wants to praise You, and man bearing his immortality, bearing the evidence of his sin and the proof that You resist the proud: and nevertheless man, somehow a portion of Your creation, wants to praise You. You encourage him, so that to praise You he may delight, because You created us for Yourself, and our heart is restless, until it rests in YouÓ (Sanctus Augustinus, Confessiones 1, 1, 1: Corpus Christianorum [Series Latina] 27, 1 [Patrologia Latina 32, 659-661]).

II About the ways, in which one can have access to knowing God

31 Man, created in the image of God and called to know and love God, when he seeks God, discovers certain ÒwaysÓ so that he can come to the knowledge of God. We name these also Òthe proofs of the existence of God,Ó nevertheless not in the same sense in which natural sciences investigate the proofs, but inasmuch as they are Òthe proofs converging and convincingÓ that allow man to rea. _ ch the true certainties.

These ÔwaysÕ of approaching from creation to God take a beginning: from the material world and from the human person.

32 The world: God can be known, from movement and efficiency, from contingency, from the order and beauty of the world, as the origin and end of the universe.

Saint Paul affirms about the Gentiles: ÒWhat is knowable of God, is manifested in them: for God manifested it to them. For the invisible attributes of Himself are perceived by intellect from the created things of the world through themselves, which are made, both His eternal power and divinityÓ (Romans 1, 19-20; Cf. Acts 14, 15.17; 17, 27-28; Wisdom 13, 1-9).

And Saint Augustine says: ÒQuestion the beauty of the earth, question the beauty of the sea, question the beauty of the expansive and diffusive air, question the beauty of the sky... question these. All will respond to you:. h Behold look, we are beautiful. Their beauty, their confession. Who made these changing beauties, except the Unchanging Beauty?Ó (Sanctus Augustinus, Sermo 241, 2: Patrologia Latina 38, 1134).

33 Man: Having been drawn to its truth and with openness to beauty, in the sense of moral judgment, with freedom and the voice his conscience, with longing for the infinite and for happiness, man questions himself about the existence of God. In all these, he perceives the signs of his spiritual soul. ÒThe seed of eternity, which [man] bears in himself, may be [sit] irreducible to merely matterÓ (Concilium Vaticanum II, Consti. past. Gaudium et Spes 18: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 1058; Cf Ibid. 14: AAS 58 [1966] 1036), his soul is unable to direct its origin except from God alone.

.

μ. 34 Ang daigdig at ang tao sa kanilang sarili ay nagpapatibay sa kanilang ganang sarili na hindi tumataglay ng pangunahing batayan ni ng huling hantungan, kundi nakikibahagi sa tanang ÒHayanÓ na sa sarili ito ay walang simula at walang katapusan. Kaya, sa paraan ng mga magkakaibang Òdaan,Ó ang tao ay maaaring lumapit tungo sa pagkilala ng katunayan ng kanyang kahayanan na mayroong unang dahilan at ang huling hantungan ng lahat at Òna ang lahat ay tumatawag sa BathalaÓ (Banal Tommaso ng Aquino, Summa theologiae 1, q. 2, a. 3, c).

35 Ang mga kakayanan ng tao ay nagdudulot sa kanya ng katangian ng pagkikilala sa kahayanan ng pamukhang Bathala. Subalit upang ang tao ay maaaring pumasok sa Kanyang kaibuturan, si Bathala ay naghahangad na ipahayag ang Sarili sa tao at nagkakaloob ng biyaya sa kanya na siya ay maaaring tumanggap nitong Pahayag sa paraan ng palataya. Gayunpaman ang mga katibayan ng kahayanan ni Bathala ay maaaring . Ìtumakda sa isa tungo sa palataya at maaaring maging katulong yamang ang palataya ay tinitingnan hindi sa pagtututol sa makataong isip.

III Tungkol sa pagkilala kay Bathala ayon sa Simbahan

36 ÒAng Banal na Inang Simbahan ay humahawak at nagtuturo, na si Bathala, simula at katapusan ng lahat ng mga bagay, ay maaaring makilala nang may katiyakan mula sa mga bagay na nilikha sa paraan ng panlikasang liwanag ng makataong isipÓ (Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Dei Filius, c. 2: Denzinger-Schonmetzer 3004; cf. Ibid., De Revelatione, canon 2: DS 3026; Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 6; Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 819). Kung wala itong katangian, ang tao ay hindi maaaring tumanggap. _ sa Pahayag ng Bathala. Sa katunayan, ang tao ay may ganitong katangian sapagkat Òsiya ay nilikha sa hawig ng BathalaÓ (Cf Genesis 1, 27).

37 Subalit gayunpaman ang tao na nasa mga makasaysayang kalagayan, na saan siya ay naninirahan, ay nakararanas ng maraming hirap tungo sa pagkikilala kay Bathala sa liwanag ng isip lamang.

Bagaman ang makataong isip, sa payak na pananalita, ay tunay na maaaring magbatid, sa mga angking daan ng mga likas na lakas at likas na liwanag, sa isang tunay at tiyak na kaalaman ng iisang pamukhang Bathala, nagmamasid at nangangasiwa sa daigdig sa Kanyang Pagaaruga, bukod sa likas na batas na inilagay ng Maylikha sa ating mga kaluluwa, gayunman hindi kunti ang humaharang, nang sa gayon sa katulad na paraan itong angking pagiisip taglay ang kanyang kakayanan ay magamit nang may kabisaan at mabunga. Sapagkat yaong mga tumutu. Zkoy kay Bathala at tumitingin sa mga pagiisip, yaong mga pumapagitnaan sa panig ng mga tao at Bathala, ang mga katotohanan ay lubos na pumapangibayo sa ayos ng mga nararamdamang bagay, na, kung sila ay ipagsasalin sa kilos ng buhay at sila ay maghuhubog sa kanya, sila ay lumalapat ng panata sa kanilang sarili at ng pagpaubaya sa kanilang sarili. Samantala ang makataong pangunawa sa mga pagtatamo sa mga ganyang katothanan ay nagpapagal taglay ang hirap ngayon mula sa udyok ng mga pandamdam at paghahaka, ngayon mula sa mga baluktot na hangarin buhat sa panimulang sala. Kung kaya ito ang nangyayari na ang mga tao ay maakit sa tanang sarili sa ganitong uri nang may kaayunan tungkol sa mga bagay na maging huwad " kahit man lamang may alinlangan, na saan silang ganang sarili ay dinagnanais na maging mga totoo (Pius XII, Humani Generis, 561: DS 3875).

.

|. 34 The world and man demonstrate themselves in their own selves [se in semetipsis] that neither have the first principle nor the final end, but participate in its ÒBeingÓ which in itself is without origin and without end. Thus, by means of these various Òways,Ó man can approach toward the knowledge of the reality of his existence that there is the first cause and the final end of all things and Òthat all are calling to GodÓ (Sanctus Thomas Aquinas, Summa theologiae 1, q. 2, a. 3, c.).

35 The faculties of man effect him to be capable of knowing the existence of a personal God. But in order that man may enter into His intimacy, God wills to reveal Himself to man and c. ?onfer the grace to him by which he may accept this Revelation through faith. Nevertheless the proofs of the existence of God can dispose one toward faith and are of help as faith is viewed not to be opposed to human reason.

III About the knowledge of God according to the Church

36 ÒHoly Mother Church holds and teaches, that God, the principle and end of all things, can be known with certainty from the created things by the natural light of human reasonÓ (Concilium Vaticanum I, Dei Filius, c. 2: Denzinger-Schonmetzer 3004; cf Ibid., De Revelatione, canon 2: DS 3026; Concilium Vaticanum II, Dei Verbum 6; Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 819). Without this capacity, man will not be able to receive the Revelation of God. In truth man has this capacity because Òhe is created in the image of GodÓ (Cf Genesis 1, 27).

37. ã Nevertheless man in the historical conditions, in which he dwells, experiences many difficulties toward knowing God by the light of reason alone.

Although human reason, speaking simply, by its natural strengths and light [lumine] can indeed comprehend the true and certain knowledge of one personal God, watching over and governing the world by His providence, and besides of the natural law placed in our souls by the Creator, nevertheless they obstruct not a few things, so that by the same way [quominus eadem] this reason by its inborn faculty is used effectively and fruitfully. For those that pertain to God and those that contemplate to reasons, those that intervene between men and God, the transcending truths are altogether the . \order of visible things, which, when they are introduced in the acts of life and shape her [eamque], they demand the devotion to its own and abnegation to its won [suique abnegationem]. Human intellect however labors in acquiring such truths with difficulty now from the impulse of the senses and imaginations, now from the wicked cupidity arising from original sin. So it happens [Quo fit] that men in matters of this kind may persuade themselves willingly about the things to be false or at least doubtful, which they themselves would be unwilling to be true (Pius XII, Humani Generis, 561: DS 3875).

.

J. 38 Sa ganitong dahilan, ang tao ay nangangailangan na maliwanagan sa paraan ng Pahayag ng Bathala, hindi lamang tungkol sa bagay na higit sa kanyang pangunawa, bagkus gayundin Òupang sa kanila, na sa mga bagay ng panamba at ng mga asal ay hindi matatalos sa isip sa paraan nilang sarili, sa kasalukuyang kalagayan nga ng makataong lahi [humani generis], sila ay maaaring makilala mula sa lahat nang may kadalian, taglay ang matibay na katiyakan at walang halo na kamalianÓ (Cf Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 6) Pius XII, Humani Generis, 561: Denzinger-Schonmetzer 3876. . ; Cf Tipunan ng Vaticanus I (1869-1870), Dei Filius 2: DS 3005; Banal Tommaso ng Aquino, Summa Theologiae 1, 1, 1).

IV Paanong magsalita tungkol sa Bathala?

39 Ang Simbahan, kapag siya ay nagtatanggol sa kakayahan ng makataong isip sa pagkikilala kay Bathala, ay nagbibigkas ng kanyang tiwala tungkol sa kanyang sarili taglay ang kakayanan ng pagsasalita tungkol sa Bathala sa lahat ng tao at kasama ng lahat ng tao. Mula sa ganitong pananalig, siya ay umaabot sa panimulain ng kanyang paguusap kasama ang ibang nga panamba, kasama ang parunungan at alaman, at gayundin kasama ang mga disumasampalataya at ang mga dipabathala.

40 Yamang ang ating kaalaman tungkol kay Bathala ay makitid, ang ating pananalita tungkol sa Bathala ay makitid nang may kapantayan. Ta. üyo ay dimaaaring magpangalan kay Bathala maliban sa pagsulong mula sa mga nilikha at ayon sa ating makitid na makataong paraan ng pagalam at pagisip.

41 Ang lahat na mga nilikha ay naglalanad ng tiyak na hawig ng Bathala, lalong higit nang may pagtatangi ang tao na nilikha sa hawig at halintulad ng Bathala. Ang mga karaming kaganapan ng mga nilikha (ang kanilang katotohanan, kabutihan, kagandahan) ay naglalarawan ng walanghangganang kaganapan ng Bathala. Sa dahilan na ito, tayo ay maaaring magpangalan sa Bathala sumusulong mula sa mga kaganapan ng Kanyang mga nilikha, Òsapagkat mula sa kadakilaan at kagandahan ng mga nilikha ang kanilang Maylikha ay maaaring makita nang may kaalamanÓ (Karunungan 13, 5).

42 Si Bathala ay pumapaibayo sa buong . . nilikha. Kinakailangan samakatuwid na linisin nang walang humpay ang ating pananalita mula sa anuman na makitid, guniguni, diganap, yamang tayo ay hindi naghahalo taglay ang ating mga makataong paghalili kay Bathala, na Òdimabigkas, dimalirip, dimakita, dimatalosÓ (Liturgia Byzantina, Anaphora sancti Ioannis Chrysostomi: Liturgies Eastern and Western). Ang ating mga makataong pananalita ay laging mananatiling kapus sa hiwaga ng Bathala.

43 Kaya kapag tayo ay nagsalita hinggil kay Bathala, ang ating mga pananalita ay tunay na naibibigkas sa makataong paraan, gayunpaman sila ay tunay na umaabot kay Bathala sa Kanya Sarili, bagaman samantala dimaaaring magbigkas nang may kapayakan sa Kanyang Sarili sa kanyang pagkawalanghangganan. Kung kaya, ito ay dapat magpagu. nita sa alaala: ÒSa panig ng Maylikha at ng nilikha, walang kahalintularan ang maaaring maitakda, subalit sa panig nila higit na dipagkahalintulad ang maaariÓ (Tipunan ng Lateran IV (1215): DS 806); at gayundin ÒSapagkat tayo ay hindi maaaring manghawak kay Bathala kung ano Siya [quid est], kundi kung ano siya hindi, at bilang rin sa ibang paraan silang sarili ay maaaring magari sa ugnayan sa Kanya sariliÓ (Banal Tommaso ng Aquino, Summa Contra Gentiles I, 30).

38 For this reason, man is in need to be illuminated by means of the Revelation of God not only about those that exceed his intelligence, but also Òso that those things, in matters of religion and morals that are not impassable to reason by means of themselves, may be known also, in the present condition. Ú of the human race, by all with ease, with firm certitude and with no admixture of errorÓ (Pius XII, litt. enc. Humani Generis: Denzinger-Schonmetzer 3876, Cf Concilium Vaticanum I, Const. dogm. Dei Filius, c. 2: DS 3005; Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 6: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 819-820; Sanctus Thomas Aquinas, Summa theologiae 1, 1, 1).

IV How to speak about God?

39 The Church, when she defends the capacity of human reason to know God, expresses her trust about herself in the possibility of speaking about God to all men and with all men. From this belief, she reaches the beginning of her dialogue with all religions, with philosophy and science, and also with nonbelievers and atheists.

40 Since our knowledge about God is limited, our speeches about God are limited equally. We are unable to call God except from the proceedings from creatures [a creaturis procedentes] and in accordance with our limited human modes of knowing and thinking.

41. Á All creatures display a certain likeness with God, further in a singular way man having been created in the image and likeness of God. The manifold perfections of creatures (their truth, goodness, beauty) reflect the infinite perfection of God. For this reason, we are able to call God proceeding from the perfections of His creatures, Òfor from the greatness and beauty of the creatures their Creator can be seen understandablyÓ (Wisdom 13, 9).

42 God transcends all creatures. Therefore it is necessary to purify unceasingly our speeches from that which is limited, fancy and imperfect, since we are not confounding with our human representations not on God [ne Deum], who is Òineffable, incomprehensible, invisible, unponderable [inexcogitabilis] (Liturgia Byzantina, Anaphora sancti Ioannis Chrysostomi: Liturgies Eastern and Western, ed. F. E. Brightman [Oxford 1896] p. 384 [Patologia Latina 63, 915]). Our human words always remain short of the myster. £y of God

43 Thus when we speak about God, our human speeches are certaintly expressed in a human mode, yet they in truth attain to God Himself, without nevertheless able to express with simplicity Himself in His Infiniteness. For indeed this is proper to recall in memory: ÒBetween the Creator and the creature no similitude can be noted down, yet between them a greater dissimilitude may beÓ [sit] (Concilium Lateranense IV, Cap. 2: De errore abbatis Ioachim: DS 806); and also: ÒFor we cannot take what is about God, but what is not, and just as by another way they themselves may possess in relation to HimselfÓ (Sanctus Thomas Aquinas, Summa contra gentiles I, 30).

.

Ä

Sa Paikli Ang Tao ay may Òkatangian Ó ng Bathala

[Homo est Dei ÒcapaxÓ]

44 Ang tao sa likas at sa panawagan ay isang mapanambang hayan. Sa totoo yamang ang tao ay nanggagaling mula kay Bathala at lilisan tungo kay Bathala, ang makataong buhay ay hindi mabubuhay nang may kaganapan, maliban kung ito ay mabuhay nang may kalayaan na nagkakaisa kasama ng Bathala.

45 Ang tao ay ginawa upang siya ay mabuhay sa dulugan kasama ng Bathala, na sa Kanya ang kanyang kaligayahan ay natatagpuan: ÒKapag ako ay kumakapit sa Iyo mula sa lahat kong kahayanan, hindi man lamang magkakaroon sa akin ng dalamhati at kapaguran, at ganap sa Iyo magiging masigla ang aking buong buhayÓ (Banal Augustinus, Confessiones 10, 28, 39: Corpus Christianorum [Series Latina], 27, 175 [Patrologia Latina 32, 795]).

46 Kapag siya ay nakikinig sa balita ng mga nilikha at sa tinig ng kanyang budhi, ang ta" ay maaaring makarating tungo sa katiyakan ng pagkahayan ng Bath. 0ala, ang dahilan at katapusan ng lahat.

47 Ang Simbahan ay nagtuturo ng isa at totoong Bathala, ating Maylikha at Poon, na sa pamamagitan ng Kanyang mga gawa, maaaring makilala nang may katiyakan sa pamamagitan ng likas na liwanag ng makataong pagiisip (Cf Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Const. dogm. Dei Filius, De revelatione, panukat 2, 1: Denzinger-Schonmetzer 3026).

48 Sa katunayan tayo ay maaaring magpangalan kay Bathala sa mga pagsusulong mula sa napakaraming kaganapan ng mga likha, na sila ang mga kahalintulad ng kaganapan ng Bathala na walang hangganan, kahit na ba ang ating mga hangganang pananalita ay hindi makapagsasaid sa Kanyang hiwaga.

49 ÒAng nilikha... ay maglalaho kung wala ang MaylikhaÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Gaudium et Spes 36). Sa ganyang tala ang mga mananam. Lpalataya ay nakakaalam na hinihikayat sila sa pagibig ni Kristo upang sila ay magdala ng liwanag ng buhay na Bathala tungo sa kanila, na dikumikilala sa Kanya " kaya tumatanggi.

KABANATA II

SI BATHALA AY SUMASALUBONG SA TAO

50 Sa makalikasang isip, ang tao ay maaaring kumilala kay Bathala nang may katiyakan, sumusulong mula sa Kanyang mga gawa. Subalit mayroon isa pang ayos ng kaalaman, na tinatalakay, na saan ang tao ay hindi man lamang mabuting dumating sa kanyang mga lakas: yaon ay ang Makabathalang Pahayag (Cf Tipunan ng Vaticanus I (1869-1870), Dei Filius, 4: Denzinger-Schonmetzer 3015). Si Bathala, sa lubusang malayang pasiya, ay nagpapahayag ng Sarili at nagbibigay ng Sarili sa tao. Siyang Sarili ang gumagawa nito, ipinapahayag ang Kanyang hiwaga, sa hangganan na Siya ay lubusang humawak ng Kanyang kabuting balak mula . ysa kailanman kay Kristo sa kapakanan ng lahat na mga tao. Si Bathala ay lubusang nagpahayag ng Kanyang balak, sinusugo ang Kanyang minamahal na Anak, ang ating Poong Jesus na Kristo, hindi lamang ang Banal na Hininga..

Summary: Human being has ÒcapacityÓ of God

44 Man by nature and vocation is a religious being. In truth, since man comes from God and is going toward God, human life is not full, unless it lives freely united with God.

45 Man is created so that he may live in communion with God, in whom his happiness is found. ÒWhen I cling to You with all my being, never will there be pain and toil in me, and full of You my whole life will be alive!Ó (Sanctus Augustinus, Confessiones 10, 28, 29: Corpus Christianorum [Series Latina] 27, 175 [Patrologia Latina 32, 795]).

46 When a man listens to the message of creatures and to the voice of his conscience, he can arrive at the. Æ certainty of the existence of God, the cause and end of all things.

47 The Church teaches that the one and true God, our Creator and Lord, can be known with certainty, from His works, by the natural light of human reason [Cf Concilium Vaticanum I, Const. dogm. Dei Filius, De revelatione, canon 2: Denzinger-Schonmetzer 3026].

48 We can really name God, going forth from the manifold perfections of creatures, which are likenesses of God infinitely perfect, although our finite language cannot exhaust His mystery.

49 ÒA creature... Æ. without the Creator vanishesÓ (Concilium Vaticanum II, Const. past. Gaudium et spes, 36: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 1054). On that account believers know themselves by the love of Christ urging them that they bring the light of the living God toward those, who do not know Him or who reject Him.

CHAPTER 2

GOD COMES TO MEET MAN

50 By natural reason man can know God with certainty, proceeding from His works. But another order of knowledge is being treated, in which man by no means is well to arrive at by his strengths, namely, that of divine Revelation (Cf Concilium Vaticanum I, Dei Filius, c. 4: DS 3015). God, by an utterly free decision, reveals Himself and gives Himself to man. This He makes by revealing His own mystery, insofar as He wholly held His own benevolent plan from eternity in Christ for the sake of all men. He revealed fully His plan by sending His own beloved Son, our Lord Jesus Christ, and besides [necnon] the Holy Spirit.

.

4HALIGI 1 TUNGKOL SA PAHAYAG NG BATHALA

I Si Bathala ay nagpapahayag ng Kanyang Òkabuting balakÓ

51 ÒNagpalugod kay Bathala, alangalang sa Kanyang kabutihan at karunungan na ipahayag ang Kanyang Sarili at gawing kilala ang pabanal ng Kanyang kalooban, na saan ang mga tao sa pamamagitan ni Kristo, ang Salita na naging laman, ay nagkakaroon ng paglapit kay Ama sa Banal na Hininga at iginawang mga kasama (consortes) ng mga makabathalang kalikasanÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 2; Cf Ephesus 1, 9; 2, 18; 2 Petrus 1, 4).

52 Si Bath. ªala, Ònananahan sa dimalapitang liwanagÓ (1 Timotheus 6, 16), ay naghahangad na magbahagi ng Kanyang angking makabathalang buhay sa mga tao na malayang nilikha Niya, upang Siya ay gumawa sa kanila bilang mga inampong anak sa Kanyang tanging Anak (Cf Ephesus 1, 4-5). Si Bathala nagpapahayag ng ganang Sarili ay naghahangad na gawin ang mga tao bilang may kakayanan ng pagtutugon sa Kanya, ng pagkikilala sa Kanya at ng pagmamahal sa Kanya pahigit sa lahat na mga bagay na saan sila ay may kakayanan mula sa kanilang ganang sarili.

53 Ang makabathalang balak ng Pahayag ay natutupad nang sabayan Òsa mga gawa at sa mga salita na nagbibigkis sa kanikanila nang may kaibuturan...Ó (. ÕDei Verbum 2) at nagbibigay ng liwanag sa isatisa. Ito ay bumubuo ng tanging Òmakabathalang paraanturo:Ó si Bathala ay nagbabahagi ng Sarili sa tao nang dahandahan, inihahanda Niya siya sa paraan ng mga yugto ng panahon tungo sa pagtatanggap sa higitlikas na Pahayag na ginagawa ng Bathala mula sa ganang Sarili at saan ito ay humahantong sa tugatog sa Pamukha at pagsugo ng Salita na naginglaman, si Jesus na Kristo.

Si Banal Irenaeus ng Lyons ay madalas nagsasalita tungkol sa dining makabathalang paraanturo, sa ilalim ng pahawig ng katugmang pasanayan sa panig ng Bathala at ng tao: ÒAng Salita ng Bathala... ay nanirahan sa tao, at naging Anak ng tao, upang Siya ay maging sanay sa tao sa pagtitingin kay Bathala, at sanay kay Bathala na nasa tao, ayon sa kaluguran ng AmaÓ (Banal Irenaeus, Adversus Haereses 3, 20, 2; Patrologia Graeca 7/1, 944; Cf 3, 17, 1; 4, 21, 3).

II Mga Yugto ng Pahayag

Sa pasimula si Bathala ay naghahandog ng Kanyang S. ªarili sa pagpapakilala

54 ÒSi Bathala, sa pamamagitan ng Salita na lumilikha at kumukupkop sa lahat, ay nagbibigay sa mga tao ng Kanyang palagiang katibayan sa mga bagay na nilikha, at binabalak na buksan ang daan ng higitlikas na kaligtasan, ay lalong nagpamalas ng Kanyang Sarili doon sa pasimula sa mga unang magulangÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 3; Cf Joannes 1, 3; Roma 1, 19-20). Siyang Sarili ay naganyaya sa kanila tungo sa matalik na dulugan kasama ang ganang Sarili, dinadamtan sila sa maningning na biyaya at katarungan.

55 Itong Pahayag ay hindi napahinto sa sala ng ating mga unang magulang. Sapagkat si Bathala,Òmatapos ang kanilang pagtirapa, ay nagpabighani ng pagasa ng kaligtasan, sa ipinangakong Pagtubos, at walang patlang Siya ay nagbunsod ng pagalaga sa makataong lahi, upang sa kanila na naghahanap ng kaligtasan ayon sa pagbata ng mabuting gawain, Siya ay magbibigay ng magpakailanmang buhay. jÓ (Dei Verbum 3; Cf Genesis, 3, 15; Roma 2, 6-7). . ARTICLE 1 ABOUT THE REVELATION OF GOD

I God reveals His Òbenevolent planÓ

51 ÓIt pleased God for the sake of His goodness and wisdom to reveal Himself and to make known the sacrament of His will, in which men by means of Christ, the Word made flesh, have access to the Father in the Holy Spirit and they are made sharers of the divine natureÓ (Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 2; Cf. Ephesians 1, 9; 2, 18; 2 Peter 1, 4).

52 God, Òdwelling in an inaccessible lightÓ (1 Timothy 6, 16), wishes to communicate His own divine life to men freely created by Him, so that He may effect them as adopted children in His only Son (Cf Ephesians 1, 4-5), God revealing His very Self wishes to make men capable of responding to Him, of knowing Him and of loving Him beyond all that which they may be capable of. x by their own selves.

53 The divine plan of Revelation is being carried simultaneously into the reality Òby deeds and words intrinsically connected to each otherÓ (Dei Verbum 2) and mutually by elucidating themselves. It involves special Òdivine pedagogy:Ó God Himself communicates gradually to man; He prepares him to accept through periods of time the supernatural Revelation which God Himself makes about Himself and to which it reaches culmination in the Person and mission of the incarnate Word, Jesus Christ.

Saint Irenaeus of Lyons often speaks about this divine pedagogy under the image of reciprocal familiarity between God and man. ÒThe Word of God... dwelt in man and He was made Son of man, so that He could be accustomed to man perceiving God and God in man according to the contentment [placitum] of the FatherÓ (Sanctus Irenaeus, Adversus Haereses 3, 20, 2; Patrologia Gr. Çaeca 7/1, 944; Cf 3, 17, 1; 4, 21, 3).

II Period of Revelation

In the beginning God offers Himself to be known

54 God, creating and conserving all by means of the Word, offers unceasingly the testimony of Himself to men in created things and moreover, intending to open the way of heavenly salvation, He in the beginning manifested His own Self thenceforth to the first parents (DV 3; Cf John 1, 3; Rome 1, 19-20). He Himself invited them toward an intimate communion with His own Self, clothing them with glorious grace and justice.

55 This Revelation is not interrupted by the sin of our first parents. For God Òafter their fall, stirred them in hope of salvation, with promised Redemption, and wi. „thout intermission He directed the care of the human race, so that to all who seek salvation according to the patience of good works, He will give eternal lifeÓ (DV 3; Cf Genesis, 3, 15; Romans 2, 6-7). .

ÒAt nang siya ay nagkalas sa Iyong pakikipagkaibigan, hindi nakikinig, Ikaw ay hindi nagpabaya sa kanya sa pairal ng kamatayan... Bagkus Ikaw ay muling naglaan sa maraming paraan ng mga Tipanan sa mga taoÓ (Prex eucharistica IV: Missale Romanum, 118).

Tipanan kasama si Noah

56 Si Bathala, sa pagkakaisa ng makataong lahi na nawasak sa sala, ay nagbabalak nang may katatagan na iligtas ang makataong lahi namamagitan sa bawat isa. J sa kanyang mga bahagi. Ang Tipanan kay Noah nagsimula matapos ang baha (Cf Genesis 9, 9) ay nagbibigkas ng saligan ng Makabathalang Pamahayan sa mga Òbansa,Ó yaon ay, tungo sa mga tao na nagkaisa Òayon sa kanilang pananalita at sa kanilang mga angkan na nasa kanilang mga bansaÓ (Genesis 10, 5; Cf 10, 20-31).

57 [Panibago mula sa Editio Typica]

Itong ayos ng karamihan ng mga bansa, na minsanang pandaigdigan, pangkapwahan at mapanamba (Cf Gawa 17, 26-27), ay inilalaan tungo sa paghahadlang sa kayabangan ng makataong lahi, sapagkat sa kanyang kabuktutan nang may kaisahan (. <Cf Karunungan 10, 5), ito ay naghahangad na gumawa ng kanyang kaisahan sa paraan ng ganang sarili tungo sa paraan ng Babel (Cf Genesis 11, 4-6). Subalit, nang dahil sa sala (Cf Roma 1, 18--25), ang paramingbathala, tulad rin ng pasambangukit [idolatria] ng bansa at ng kanyang pinuno ay nanunubok nang palagian sa malayaw na kabuktutan sa dining pansamantalang Pamahayan.

58 Ang Tipanan kasama si Noah yamang nagsimula ay umiiral habang ang mga kapanahunan ng mga bansa ay tumatagal (Cf Lukas 21, 24), hanggang sa pangkalahatang pamumuyagyag ng Butihimbalita. Ang Kasulatan ay tumatanghal ng ilang dakilang tao ng Òmga bansa,Ó tulad nina Òmakatarungang Abel,Ó ang hari at paring Melchizedek (Cf Genesis 14, 18), na siya ang pahubog ni Kristo (Cf Hebreo 7, 3) " ang mga makatarungang ÒNoah, Daniel at JobÓ (Ezekiel 14, 14). Sam. gakatuwid, ang Kasulatan ay nagbibigkas kung gaano sila nakarating sa taas ng kabanalan, sila na nabuhay ayon sa Tipanan na nagsimula kasama si Noah, naghihintay kay Kristo, na Òmagtitipon sa kaisahan ng lahat ng mga anak ng Bathala, na pinagwatakÓ (Joannes 11, 52).

Si Bathala ay pumili kay Abraham

59 Upang Siya ay makatipon sa kaisahan sa nawatak na makataong lahi, si Bathala ay pumili kay Abram, tinatawag siya: ÒLumisan ka mula sa iyong lupa, mula sa iyong mga kadugo at mula sa bahay ng iyong amaÓ (Genesis 12, 1); taglay ang ganitong balak upang gawin Niya siyang Abraham, ibig sabihin, Òang ama ng maram. Hing bansaÓ (Genesis 17, 5): ÒAt sa iyo ang lahat ng mga kadugo ng buong kalupaan ay pagpapalainÓ (Genesis 12, 3 LXX; Cf Galatia 3, 8).

60 Ang bayan na nagusbong mula kay Abraham ay magiging kaban ng Pangako na ginawa sa mga Patriarka, ang piniling bayan (Cf Roma 11, 28), na tinawag tungo sa paghahanda sa parating na pagtitipon ng lahat na mga anak ni Bathala sa kaisahan ng Simbahan (Cf Joannes 11, 52; 10, 16); ito ay magiging ugat na saan ang mga dimapanamba [pagani] ay ipagsisingit [inserentur] mangyaring ginawang mga mananampalataya (Cf Roma 11, 17-18. 24). .

ÓAnd when he had lost Your friendship, not obeying, You did not abandon him to the dominion of death... But again You have offered in many ways the Covenants [Foedara] with menÓ (Prex eucharistica IV: Missale Romanum, 118).

Covenant with Noah

56 God, with the unity. D of the human race having been broken by sin, steadily intends to save the human race, intervening with every one on its parts [cum unaquaque ex eius partibus]. The Covenant with Noah beginning after the flood (Cf Genesis 9, 9) renders the principle of the divine Household [Economia] toward Òthe nations,Ó that is, toward men having been united Òaccording to their language and their families in their nationsÓ (Genesis 10, 5; Cf 10, 20-31).

57 [Modification from Editio Typica]

This order of plurality of nations, at once cosmic, social and religious (Cf. Acts 17, 26-27), is destined toward limiting the pride of the fallen human race (Cf Wisdom 10, 5), because in its unanimous perversity, it wills to effect its unity by means of its own self toward the manner of Babel (Cf Genesis 11, 4-6). But, on account of sin (Cf . "Romans 1, 18--25), polytheism, like the idolatry of the nation too and of its leader, do project constantly the pagan perversion to this provisional Household [provisoriae Oeconomiae].

58 The Covenant with Noah having begun prevails until the times of the nations endure (Cf Luke 21, 24), right up to the universal proclamation of the Gospel. The Scripture venerates some great [magnos quosdam] men of the Ònations,Ó like Òthe just Abel,Ó the king and priest Melchisedech (Cf Genesis 14, 18), who is the figure of Christ (Cf Hebrews 7, 3), or the just ÒNoah, Daniel and JobÓ (Ezekiel 14, 14). Thus the Scripture expresses how they had reached the height of sanctity, those who lived according to the Covenant begun with Noah, expecting the Christ, who Òwill gather in one the sons of God, who had bee. mn dispersedÓ (John 11, 52).

God chose Abraham

59 In order that He may gather into one the dispersed human race, God chose Abram, calling him: ÒGo beyond from your land and from your relatives and from the house of your fatherÓ (Genesis 12, 1); having gone with plan as [eo consilio ut] He made him Abraham, that is, Òthe father of many nationsÓ (Genesis 17, 5): ÒAnd in you the relatives [cognationes] of all the earth will be blessedÓ (Genesis 12, 3 LXX; Cf Galatians 3, 8).

60 The people descending from Abraham will be the trustee of the Promise made to the Patriarchs, a chosen people (Cf Romans 11, 28), having been called to prepare the future congregation of all the children of God in the unity of the Church (Cf John 11, 52; 10, 16); this [ille] is the root in which the irreligious [pagani] are to be grafted having become believers (Cf Romans 11, 17-18. 24). . .

61 Ang mga Patriarka at mga Propheta at ang ibang mga tao ng Lumang Tipan ay nagi at laging magiging nasa lahat ng mga sambahang kaugalian ng Simbahan taglay ang parangal ng pasamba [veneratione culti] bilang mga banal.

Si Bathala ay humuhubog sa Israel na Kanyang bayan

62 Matapos ang mga Patriarka, si Bathala ay humubog sa Israel na Kanyang bayan, nililigtas ito mula sa pagkaalipin ng Egypto. Ang Tipanan ng Sinai ay nagsimula sa bayang ito at sa pamamagitan ni Moses ibinigay Niya sa kanya ang Kanyang Batas, tungo sa paguunawa sa Kanya at gayundin sa Kanyang Sarili tulad ng paglilingkod sa tanging buhay at totoong Bathala, [necnon] tungo sa mapagar. âugang Ama at matuwid na hukom, at tungo sa paghihintay sa ipinangakong Tagaligtas (Cf Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 3).

63 Ang Israel ay ang makaparing Bayan ng Bathala (Cf Exodus 19, 6), sa ibabaw nito Òang Pangalan ng Poon ay maaaring tawaginÓ (Deuteronomos 28, 10). Samakatuwid ito ang kanilang bayan Òtungo sa kanila si Bathala ay unang nagsalita (Feria VI in passione Domini, Oratio universalis VI: Missale Romanum), ang bayan Òng mga panganay na magkakapatidÓ sa palataya ni Abraham (Cf Ioannes Paulus II, Alloc. nella sinagoga durante lÕincontro con la comunita Ebraica della Citta di Roma [13 aprilis 1986], 4; Insegnamenti di Giovanni Paolo IIIX/I, 1027).

64 Sa pamamagitan ng mga Propheta, si Bathala ay humuhubog ng Kanyang bayan sa pagasa ng kaligtasan, sa paghintay ng bago at magpakailanmang Tipanan na nakatakda sa lahat na mga tao (Cf Isaiah 2, 2-4) at na saan magiging nakasulat sa mga puso (Cf Jeremiah 31, 31-34; Hebreo 10, 16). Ang mga Propheta ay . . nagbabalita ng mapangugat na pagtubos sa Bayan ng Bathala, nagbabalita ng paglilinis sa lahat ng kanilang dipagkamatapatin (Cf Ezekiel 36), nagbabalita ng kaligtasan na sasakop sa lahat na mga bansa (Cf Isaiah 49, 5-6; 53, 11). Ang mga aba lalo na ang mga mapakumbaba ng Poon (Cf Zephaniah 2, 3) ay maghahawak nitong pagasa. Ang mga banal na babae tulad nina Sarah, Rebecca, Rachel, Miryam, Deborah, Hannah, Judith, at Esther ay nagkupkop ng pagasa ng kaligtasan ng Israel na mabuhay. Ang pinakamalinis na hawig nitong pagasa ay si Maria (Cf Lukas 1, 38).

III Si Kristo Jesus- Òang Tagapagitan at sabayang kaganapan ng buong PahayagÓ (Dei Verbum 2)

Si Bathala ay nagwika ng lahat sa Kanyang Salita

65 ÒSa maraming pook at sa maraming tabas, si Bathala datirati nagsalita sa. ating mga ama sa paraan ng mga Propheta, ay sa ganitong mga huling araw nagsasalita sa atin sa AnakÓ (Hebreo 1, 1-2). Si Kristo, ang Anak ng Bathala na naging tao, ay ang natatangi, ganap at dimahigitang Salita ng Ama. Sa Kanya Siya ay nagsalita ng lahat, at hindi na ipagkakaroon ng ibang salita maliban sa ito. Si Banal Juan de la Cruz, pagkatapos ng marami pang iba, ay nagpahayag sa maliwanag na paraan, tinatalakay ang Hebreo 1, 1-2: .

61 The Patriarchs and the Prophets and other great men of the Old Testament had been and are always in all liturgical traditions of the Church with the veneration of cult as saints.

God forms His people Israel

62 After the Patriarchs, God also formed Israel His people, saving this from the slavery of Egypt. The Covenant of Sinai b.

63 Israel is the priestly people of God (Cf Exodus 19, 6), upon which Òthe Name of the Lord may be invokedÓ (Deuteronomy 28, 10). Therefore it is their people Òtoward which the Lord our God has spoken first (Feria VI in passione Domini, Oratio universalis VI: Missale Romanum), the people Òof the elder brothersÓ in the faith of Abraham (Cf Ioannes Paulus II, Alloc. nella sinagoga durante lÕincontro con la comunita Ebraica della Citta di Roma [13 aprilis 1986], 4; Insegnamenti di Giovanni Paolo IIIX/I, 1027).

64 Through the Prophets, God forms His people in the hope of salvation, in the expectation of the new and eternal Covenant destined to all men (Cf Isaiah 2, 2-4) an. ûd which will be written upon the hearts (Cf Jeremiah 31, 31-34; Hebrews 10, 16). The Prophets announce the radical Redemption of the people of God, the purification from all their infidelities (Cf Ezekiel 36), the salvation which will embrace all nations (Cf Isaiah 49, 5-6; 53, 11). The poor especially the humble of the Lord (Cf Zephaniah 2, 3) will have this hope. Holy women, like Sarah, Rebecca, Rachel, Miryam, Deborah, Hannah, Judith, Esther, preserved the hope of Israel alive. The purest image of t. lhis hope is Mary (Cf Luke 1, 38).

III Christ Jesus Òthe Mediator and at the same time the fullness of the whole RevelationÓ(Dei Verbum 2)

God spoke everything in the Word

65 In many places and in many ways God formerly having spoken to the fathers in the Prophets, in these last days He has spoken to us in the Son (Hebrews 1, 1-2). The Christ, the Son of God made man, is the singular, perfect and insuperable Word of the Father. In Him He said everything, and there will be no other word than this. Saint John of the Cross, after so many others, expresses thia in a clear fashion, Hebrews 1,1-2 commenting:

.

Ì. Sa pagbibigay nang lantaran sa atin, tulad ng sinabi Niya, sa Kanyang Anak, na Siyang iisa at tanging Salita Niya, Siya ay nagsalita nang may kahabaan ng lahat sa atin at sa bawat isa nang minsanan sa tanging Salita na ito at wala na Siyang sasabihin pa...; sapagkat anuman yaon na winiwika Niya noon sa mga Propheta nang bahabahagi, ngayon sa atin winika Niya ang lahat sa Kanya, sa pagbibigay ng Sarili sa atin, yaon ay, ang Kanyang Anak. Gayon nga, siya na ngayon ay naghahangad magtanong ng anuman kay Bathala, " humingi sa Kanya ng anumang pangitain " pahayag, hindi lamang makapaggagawa sa anuman na hibang, subalit gayundin makikita na parang nagdadala ng panakit kay Bathala, sa hindi pagtingin [defigendo] nang lubusan ng kanyang mga mata kay Krist", magiman sa paghahanap pa ng ibang bagay " kabaguhan sa labas ng salita [illum] (Banal Juan de la Cruz, Subida del monte Carmelo 2, 22, 3-5).

Wala ng ibang Pahayag

66 ÒSamakatuwid ang Makakristong Pama. Ámahay, yamang isang bago at naitakdang Tipan, ay hindi man lamang maglalaho, at walang bagong pangmadlang Pahayag ang hihintayin bago ang maluwalhating pagpamalas ng ating Poong Jesus na KristoÓ (DV 4). Samantala, kahit na ang Pahayag ay natupad na, ito ay hindi pa ganap na naipaliliwanag; ito ay nananatili sa Makakristong palataya, sa daloy ng panahon, na matalos nang dahandahan ang lahat nitong lawak.

67 Sa daloy ng mga panahon, mayroong mga tinaguriang mga ÒpansarilingÓ pahayag, na ang ilan sa kanila ay kinilala sa paraan ng kapangyarihan ng Simbahan. Ang mga ito samantala ay hindi tumutukoy sa kaban ng palataya. Ang kanilang tungkulin ay hindi upang ÒpagbutihinÓ " ÒpagbuuhinÓ ang naitakdang Pahayag ni Kristo, kundi upang maghandog ng tulong upang sa ganang kanya, sa tiyak na yugto ng panahon, ito ay maidadala sa buhay nang may kaganapan. Ang damdamin ng mga mananampalataya (Fidelium sensus), napatnubayan sa ilalim ng Kaguruan ng Simbahan,. _ ay kayang pumuna at tumanggap ng yaong anuman na nasa ganitong mga pahayag na dahil sa Simbahan ay naglalaman ng mga dalisay na pahikayat ni Kristo " ng mga banal.

Ang Makakristong palataya ay dikayang tumanggap ng mga Òpahayag,Ó na makikibaka bilang hihigit " aayos sa Pahayag, na saan si Kristo ang kaganapan. Kaya ang mga di Makakristong panambahan sa ganang kanila ay mayroong tiyak na mga ÒpahayagÓ at ang ibang kayayaring hiwalay na saan sumasandig sa gayon.

Sa Paikli Si Bathala ay sumasalubong sa tao

[Deus Homini occurrit]

68 Si Bathala ay nagpahayag at naghandog ng Sarili sa tao taglay ang pagibig. Kaya Siya ay nagkaloob ng patakda at higitpaapaw na sagot sa mga katanungan na nilalagay ng tao sa sarili tungkol sa kahulugan at sa layunin ng kanyang buhay.

69 Si Bathala ay nagpahayag ng Sarili sa tao, ibinabalita nang dahandahan ang Kanyang angking hiwaga sa kan. Mya sa pamamaraan ng mga gawa at mga salita.

.

Obviously by giving to us, just as He said, His Son, who is the singular and sole Word of His, He has spoken amply all things to us and every one at once in this singular Word and He has nothing more to say... For that which He was speaking before to the Prophets by parts, now to us He spoke everything in Himself, giving Himself everything to us, that is, His Son. Wherefore he who now wishes to question anything from God, or to demand any vision or revelation from Him, not only would make anything foolish, but also it seems to bring injury to God, by not fixing our eyes wholly in Christ either by seeking again other thing or novelty outside the word [illum] (Sanctus Ioannes a Cruce, Subida del monte Carmelo 2, 22, 3-5: Biblioteca Mistica Carmelitana, v. 11 [Burgos, 1929] p. 184).

. K

There will be no farther other Revelation

66 Therefore the Christian Household [Economia], inasmuch as the new and definitive Covenant, will never pass away, and no new public Revelation is to be expected now before the glorious manifestation of our Lord Jesus Christ (Concilium Vaticanum II, Consti. dogm., Dei Verbum 4: AAS 58 [1966] 819). But yet, although Revelation is completed, it is not fully explained yet; it remains for the Christian faith, in the course of times, to comprehend gradually all its extent.

67 In the course of times, there have been so called ÒprivateÓ revelations, some of which are recognized by the authority of the Church. These nevertheless do not pertain to the deposit of faith. It is not their function Òto betterÓ or Òto completeÓ the definitive Revelation of Christ, but to present help, so that by i. ?tself, in a certain period of time, it can be brought fully into life. The sense of the faithful [Fidelium sensus], having been guided under the Magisterium of the Church, is able to discern and accept in these revelations that which on account of the Church contains genuine exhortation of Christ or of the saints.

Christian faith is unable to accept Òrevelations,Ó which will contend to surpass or correct the Revelation of which Christ is the completion. Thus non Christian religions themselves have certain ÒrevelationsÓ and other recent sects which lean on such.

.

§

Summary God hastens to meet man

68 God has revealed Himself and gave Himself to man with love. Thus He conveys the definitive and superabundant answer to the questions that man places upon himself concerning the meaning and the purpose of his life.

69 God has revealed Himself to man, communicating step by step to him His own mystery by His deeds and words.

.

70 Sa pahigit na patibay sapagkat si Bathala ay nagpapakita ng tungkol sa Sarili sa mga nilikhang bagay, Siya ay nagpakita ng ganang Sarili sa ating mga unang magulang. Siya ay nagsalita sa kanila at, pagkatapos ng pagkatirapa, Siya ay nagpangako ng kaligtasan (Cf Genesis 3, 15) at Siya ay nagkaloob sa kanila ng Kanyang Tipanan.

71 Si Bathala ay nagayos kay Noah ng palagiang Tipanan sa panig Niya at sa lahat ng mga buhay na hayan (Cf Genesis 9, 16). Itong Tipanan ay magtatagal habang magtatagal ang daigdig.

72 Si Bathala ay pumili. J kay Abraham at nagpasimula ng isang Tipanan sa kanya at sa kanyang katubuan. Mula sa Tipanan Siya ay maghuhubog ng Kanyang Bayan, na sa kanya Siya ay magpapahayag ng Kanyang Batas sa pamamagitan ni Moses. Siya ay naghanda nito sa pamamagitan ng mga Propheta tungo sa tatanggapin na kaligtasan na nakalaan sa buong makataong lahi.

73 Si Bathala ay lubusang nagpahayag ng Sarili sinusugo ang Kanyang Anak, na sa Kanya Siya ay nagtatag ng Kanyang Tipanan magpakailanman. Ito ang nakatakdang Salita ng Ama, at kaya wala ng Pahayag matapos Siya.

HALIGI II TUNGKOL SA PAGSALIN NG MAKABATHALANG PAHAYAG

74 Si Bathala Òay naghahangad sa lahat na mga tao na maging ligtas at makarating sa pagkilala ng katotohananÓ (1 Timotheus 2, 4), yaon ay, ng Kristo Jesus (Cf Joannes 14, 6). Kung kaya marapat na si Kristo ay maibalita sa lahat na mga bans. áa at sa lahat na mga tao, at sa gayon ang Pahayag ay mailaganap hanggang sa kaduluhan ng daigdig:

ÒAnuman sa mga yaon na si Bathala ay nagpahayag tungo sa kaligtasan ng mga tao, Siya ay nagayos nang may kaluguran sa katulad na paraan upang sila ay manatiling buo sa kapanahunan at maisalin sa lahat na salinlahi (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 7).

I Tungkol sa Makaapostol na Kaugalian

75 ÒAng Poong Kristo, na sa Kanya ang buong Pahayag ng Kataastaasang Bathala ay nasaad, ay nagbigay ng kautusan sa mga Apostol upang ang Butihimbalita, na ipinangako bagupaman sa pamamagitan ng mga Propheta na Kanyang isinakatuparan at mula sa Kanyang bibig ipinalimbag, sa pairal na sila ay makapagbuyagyag ng bukal ng lahat at ng mapangligtas na katotohanan at bukal ng pangasal na gabay, ibinabahagi ang mga makabathalang handog sa kanilaÓ (Dei Verbum 7).

Makaapostol na Pangangaral...

76 Ayon sa utos ng Poon, ang pagsalin ng Butihimbalita, ay isinagawa sa dalawahang paraan:

.

ã-pamigkas na paraan Òmula sa mga Apostol, na sa pamigkas na pagbuyagyag, sa mga halimbawa at sa mga patayuan, sila ay nagsalin ng mga ito magiman mula sa bibig, sa usapan at sa mga gawa ni Kristo na tinanggap nila, " mula sa Banal na Hininga sa paguudyok na natutunan nilaÓ (DV 7);

-sa paraan ng pagsulat Òmula sa mga Apostol at sa mga makaapostol na tao, na sila, sa ilalim ng patnubay ng dating Banal na Hininga, ay nagatas sa pagsusulat ng balita ng kaligtasanÓ (DV 7). . 70 Besides the testimony that God offers about Himself in created things, He has manifested Himself to our first parents. He has spoken to them and, after the fall, He promised salvation (Cf Genesis 3, 15) and brought to them His Covenant.

71 God made an everlasting Covenant with Noah between Himself and all living beings (Cf Genesis 9, 16). This Covenant willl endure until the world lasts.

72 God chose Abraham and He began a Covenant with him and his posterity. By the Covenant He formed His people to whi. . ch He revealed His Law through Moses. Through the Prophets He prepared them to accept salvation destined for the whole human race.

73 God has revealed Himself fully sending His Son, in whom He has established His Covenant forever. This is the definitive Word of the Father, and so there will be no Revelation after Him.

ARTICLE 2 ABOUT THE TRANSMISSION OF THE DIVINE REVELATION

74 God Òwants all men to be saved and to come to the recognition of truthÓ (1 Timothy 2, 4), that is, of Christ Jesus (Cf John 14, 6). It is proper therefore that Christ may be announced to all nations [populis] and to all men and thus Revelation may carry through as far as the end of the earth.

ÒAny of the those of which [cunctarum] God had revealed for the salvation of the people [gentium], He arr. hanged pleasingly by the same way so that they will remain complete in ages [in aevum integra] and be transmitted to all generationsÓ (Concilium Vaticanum II, Dei Verbum 7: AAS 58 [1966] 820).

I About the Apostolic Tradition

75 ÒThe Lord Jesus, in whom the entire Revelation of the Most High God is summed up, gave the mandate t" the Apostles so that the Gospel, promised beforehand through the Prophets which He Himself fulfulled and by oneÕs own mouth promulgated, to the effect that they might preached the source of all and saving truth and of moral discipline to all, communicating the divine gifts to themÓ (Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 7: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 820).

Apostolic Preaching...

76 According to the mandate of the Lord, the transmissio. Æn of the Gospel is effected in twofold manner:

- as far as by mouth Òby the Apostles, who in oral preaching, by examples and institutions, handed on these which either by mouth, conversation and works of Christ they had accepted or they had learned by the Holy Spirit promptingÓ (Dei Verbum 7).

- by writing Òby these Apostles and apostolic men, who, under the inspiration of the same Holy Spirit committed the news of salvation to writingsÓ ( DV 7).

.

F

...ipinagpapatuloy sa makaapostol na paghalili

77 ÒSamantala upang ang buo at buhay na Butihimbalita ay maipaglingkod nang palagian sa Simbahan, ang mga Apostol ay nagiwan ng mga Episkopo bilang mga kahalilli, na sa ganang kanila Ôinihahabilin ang kanilang sariling katungkulan ng kaguruanÕÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 7). Sa totoo nang may katiyakan [Re quidem vera], Òang makaapostol na pagbuyagyag, na naipahayag sa pambihirang paraan sa mga pinatnubayang aklat, ay dapat ipagpanatili sa patuloy na paghalili hanggang sa katapusan ng mga panahonÓ (Dei Verbum 8).

78 Itong buhay na pagsalin, na natupad sa Banal na Hininga, ay tinatawag na Kaugalian, yamang ito ay kakaiba sa Banal na Kasulatan, kahit na magkasama sa isatisa nang may saklungan [arcte]. Sa pamamagitan niya [eam], Òang Simbahan, sa kanyang kat. §uruan, buhay at sambahan [cultu], ay nagpapatuloy at nagsasalin sa buong salinlahi ng lahat na siyang kanyang sarili, lahat na kanyang sinasampalatayananÓ (DV 8). ÒAng mga kasabihan ng mga banal na Ama ay nagpapatotoo sa mapagbigaybuhay na kahayanan nitong Kaugalian, na sa kanyang mga kayamanan ay naibubuhos sa pagsasanay at sa buhay ng sumasampalataya at nananalanging SimbahanÓ (DV 8).

79 Kaya ang pamamahagi ng ganang Kanyang Sarili, kung paano ang Ama gumawa sa pamamagitan ng Kanyang Salita sa Banal na Hininga, ay nananatiling hayan at masigla sa Simbahan: ÒSi Bathala, na nagsalita noon, ay walang patlang nangungusap kasama ang Kabiyak ng Kanyang kinalulugdan na Anak at ang Banal na Hininga, na sa pamamagitan niya ang buhay na tinig ng Butihimbalita ay umaalingawngaw sa Simbahan, at sa pamamagitan niya sa daigdig; si Bathala ay gumagabay sa mga mananampalataya tungo sa buong katotohanan, at gumagawa sa salita ni Krist. Ùo na manahan nang may kasaganaan sa kanilaÓ (DV 8).

II Ugnayan ng Kaugalian at ng Banal na Kasulatan

Isang Magkapwang Bukal...

80 ÒSamakatuwid ang Banal na Kaugalian at ang Banal na Kasulatan ay ipinagbuklod tulad ng saklungan [arcte] at sila ay namamahagi sa isatisa. Sapagkat ang kapwa, umaagos mula sa katulad na makabathalang bukal, ay tumatagpo sa isang pook sa tiyak na pamamaraan [in unum quoddammodo coalescunt] at humahantong sa magkatulad na hanggananÓ (DV 9). Ang dalawa [Utraque] ay gumagawa ng kahayanan sa Simbahan at gumagawang mabunga ang hiwaga ni Kristo, na Siyang Sarili ay nagpangako na mananatiling kasama ng mga Kanya, Òsa lahat na mga araw hanggang sa kaganapan ng mga panahonÓ (Mattheus 28, 20). . û

...dalawang kaibang hubog ng pagsalin

81 ÒAng Banal na Kasulatan ay ang pananalita ng Bathala hanggat sa ito ay ipinagtiwala sa pagsulat sa makabathalang pagihip [afflante] ng HiningaÓ (DV 9).

ÒSamantala ang Banal na Kaugalian, na ipinagkatiwala sa mga Apostol, ay nagsasalin nang may kabuuhan ng Salita ng Bathala, mula kay Kristo at mula sa Banal na Hininga, sa kanilang mga kahalilli, upang ang mga ito, na naliwanagan sa Hininga ng katotohanan, ay makapagpanatili, makapagpalahad at makapagpalaganap nang may katapatan ng kanilang pamamansag [suo praeconio]Ó (DV 9).

...being continued in the Apostolic succession

77 ÒHowever in order that the full and living Gospel may be served perpetually in the Church, the Apostles left behind Bishops as succ. }essors, by themselves Ôhanding on their own place of teaching [magisterii]ÕÓ (Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 7: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 820). Certainly in truth, Òthe apostolic preaching, which is expressed in a special way in the inspired books, ought to be preserved by a continuous succession right up to the consummation of timesÓ (Dei Verbum 8).

78 This living transmission, accomplished in the Holy Spirit, is called Tradition, since it is distinct from sacred Scripture, although joined with each other like an arch [arcte]. By means of it [eam], Òthe Church, in her doctrine, life and worship, perpetuates and transmits to the whole generations everything that she herself is, everything that she believesÓ (DV 8): ÒThe sayings of the holy Fathers witness to the life-giving presence of this Tradition, whose riches are being poured out into the practice a. }nd life of the believing and praying Church (DV 8).

79 So the communication of His own Self, how the Father had done [effecit] through His Word in the Holy Spirit, remains present and active in the Church: ÒGod, who has spoken of old, is conversing without intermission together with the Spouse of His beloved Son and the Holy Spirit, through which the living voice of the Gospel resounds in the Church, and in the world through itself [ipsam], draws on the believers into the whole truth, and makes the word of Christ dwell abundantly in themÓ (DV 8).

II About the relationships between Tradition and sacred Scripture

One Common Font...

80 ÒTherefore sacred Tradition and sacred Scripture are joined like an arch and they communicate with each other. For both, flowing from the same divine wellspring, merge to some extent into one and they hold its course toward the same endÓ (DV 9). E. ¹ach of them makes presence in the Church and makes fruitful the mystery of Christ, who Himself promised to remain [permansurum] with His own Òthrough all the days right up to the consummation of timesÓ (Matthew 28, 20).

... two manner of diverse transmission

81 ÒSacred Scripture is the speaking of God in so far as it is consigned to writing under the divine inspiration of the Spirit.Ó

ÒHowever, Sacred Tradition having been entrusted to the Apostles, transmits entirely the Word of God, from Christ the Lord and from the Holy Spirit, to their successors, so that these, enligthened by the Spirit of truth, may faithfully preserve, expound and spread by their proclamationÓ (DV 9). . . f

82 Sa ganyan sumusunod na ang Simbahan, na sa kanya ang pagsalin at ang pagunawa ng Pahayag ay ipinagkatiwala, Òay humahang" ng kanyang katiyakan mula sa lahat na mga bagay na ipinahayag hindi lamang sa pamamagitan ng Banal na Kasulatan. Kung kaya, ang kapwa isa ay itinatanggap at itinatanghal taglay ang pantay na damdamin at paggalang ng pagkamatungkulin. ¶Ó (DV 9).

Makaapostol na Kaugalian at Mga Makasimbahang Kaugalian

83 Ang Kaugalian, na ating pinaguusapan dito, ay sumusulong mula sa mga Apostol at ito ay sumasalin ng anuman na silang sariling ay tumanggap mula sa katuruan at halimbawa ni Jesus at anuman na itinuro ng Banal na Hininga sa kanilang sarili. Tiyak sa katunayan, ang unang salinlahi ng mga Makakristo ay hindi pa nagtamo ng kasulatan na Bagong Tipan, at ang Bagong Tipan sa ganang sarili ay nagpapatotoo ng pasulungan [processum] ng buhay na Kaugalian.

Mula sa gayong mga nauukol na ÒkaugalianÓ- makabathala, mapanghubog, mapangsamba, " mapanata- ay dapat punain, na saan sila ay isinilang sa daloy ng panahon sa mga pampookang Simbahan. Ang mga ito ay ang mga pantanging hubog na sa ilalim ng mga nito ang dakilang Kaugalian ay tumatanggap ng mga pabigkas na akma sa mga kaibang pook at kaibang panahon. Sa ilalim ng liwanag nito, sa gabay ng Kaguruan ng Simbahan, ang mga ito . _ ay maaaring ipanatili, baguhin, " kaya lisanin.

III Tungkol sa pangunawa sa kaban ng palataya

Kaban ng Palataya ipinagkatiwala sa buong Simbahan

84 Ang kaban ng palataya (Cf 1 Timotheus 6, 20; 2 Timotheus 1, 12-14), na ibinubuo sa banal na Kaugalian at sa banal na Kasulatan, ay ipinagkatiwala sa pamamagitan ng mga Apostol sa buong Simbahan. Òna sa kanya ang buong banal na bayan na kumakapit sa kanilang mga Pastol, ay namamatuloy sa pagkakaisa sa katuruan ng mga Apostol at sa pagdudulog, sa paghahati ng tinapay at sa mga palagiang panalangin (Iugnay Gawa 2, 42 Gr.), upang sa gayon sa paghahawak, pagsasanay at paninindigan sa mga iniabot ta. . glay ang palataya, ito ay mangyaring tanging Haligi at pagkakaisa ng mga mananampalataya (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 10).

Kaguruan ng Simbahan

85 ÒSamantala ang atas ng paguunawa nang may katugmaan sa Salita ni Bathala, nakasulat man " isinalin (Ihambing Dei Filius, kabanata 3; Denzinger 1792 [3011]), ay ipinagkatiwala sa tanging buhay na Kaguruan ng Simbahan (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 10) na sa kanyang kapangyarihan ay ipinagagawad sa ngalan ni Jesus na Kristo. ÁÓ (Dei Verbum 10), ibig sabihin, sa mga Episkop" na nasa dulugan kasama ng Kahalili ni Petrus, ang Makaromang Episkopo [Romano Episcopo].

.

82 From there it follows that the Church, to which the transmission and interpretation of Revelation have been entrusted, Òdraws on her certainty about all things revealed not through the sacred Scriptures alone. On that account each of them is being accepted and venerated with equal devotion and reverence of piety (Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 9: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 821).

Apostolic Tradition and Ecclesial Traditions

83 The Tradition, from which we speak here, proceeds from the Apostles and it hands on what they themsel. öves received from the teaching and example of Christ as well as whatever the Holy Spirit is instructing them. Certainly in truth, the first generation of Christians was not yet holding a written New Testamen, and the New Testament itself bears witness to the process of the living Tradition.

From such pertaining ÒtraditionsÓ- theological, disciplinary, liturgical or devotional- are to be distinguished, which have been born over the course of time in the local Churches. These are the particular forms under which the great Tradition receives the expressions accommodated to different places and times. Under the light of it, by the guidance of the Magisterium of the Church, these can be maintained, changed or abandoned too.

III About the Interpretation of the Deposit of Faith

Deposit of Faith entrusted to the Whole Church

84 The depositum fidei (Cf 1 Timothy 6, 20; 2 Timothy 1, 12-14) which is contained in sacred Tradition and in sacred Scripture, is entrusted through the Apostles to the whole. p Church Òin which the whole inhering sacred people united to their Pastors, perseveres perpetually in the doctrine of the Apostles and by communion, by the breaking of the bread and by prayers (See Acts 2, 42 Greek.), so therefore by holding on, by training and by professing in faith the traditions, this may happen as the singular Pillar and harmony of the faithful . ~(Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 10: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 822).

Magisterium of the Church

85 However, the task of interpreting authentically the Word of God, whether written or handed on to the sole living Magisterium of the Church, whose authority is being exercised in the name of Jesus Christ (Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 10: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 822), namely, to the Bishops in communion with the Successor of Peter, the Roman Bishop [Romano Episcopo].

.

86 ÒSapagkat nang may katiyakan ang Kaguruan ay hindi pahigit sa Salita ng Bathala, sa halip ito ay naglilingkod sa kanya [eidem], nagtuturo ng walang iba maliban sa yaong isinalin; yamang, mula sa makabathalang pagsugo at sa pagtutulong ng Banal na Hininga, ito ay nakikinig nang may panata, nagbabantay nang may kabanalan, at nagbubuyagyag nang may katapatan, at sa gan. ¥yan, ito ay humahango ng lahat mula sa dining isang kaban ng palataya na saan ito ay nagmumungkahi nang may kabathalaan sa mga inihayag na bagay na masasampalatayananÓ(Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 10).

87 Ang mga mananampalataya, may alaala ng salita ni Kristo sa mga Apostol: ÒSiya na nakikinig sa inyo, ay nakikinig sa akinÓ (Lukas 10, 16; Cf Lumen Gentium 20), ay tumatanggap nang may kadalian sa mga pagtuturo at sa mga panggabay na inilalahad ng kanilang mga Pastol sa kanila sa ibatibang hubog.

Mga Katumpakan ng Palataya

88 [Panibago mula sa Editio Typica]

Ang Kaguruan ng Simbahan ay gumagamit nang may kaganapan sa kapangyarihan na tinanggap mula kay Kristo kapag ito ay naglalahad ng mga katumpakan, ibig sabihin, kapag ito ay naglalahad, sa ayos na sumasaklaw sa Makakristong Bayan tungo sa dimakakalas na pagkapit ng palataya, ito ay naglalahad ng mga katotohanan na nilalaman sa Makabathalang . ° Pahayag " sa patakdang hubog rin kapag ito ay naglalahad ng mga katotohanan na tumataglay ng kailangang bigkisan kasama ang mga ito.

89 Sa panig ng ating panghiningang buhay at ng mga katumpakan mayroong maugnay na bukluran [organicum vinculum]. Ang mga katumpakan ay mga liwanag sa ating palataya sa pagiilaw sa ating daan at sa pagsasagawa nito na matatag. Sa kabila naman, kung ang ating buhay ay matuwid, ang ating isip at ang ating puso ay magiging bukas sa pagtatanggap sa liwanag ng mga katumpakan ng palataya (Cf Joannes 8, 31-32).

90 Ang mga magkatugmang bukluran ng mga katumpakan at ang kanilang dikitan ay maaaring matagpuan sa bigkisan ng Pahayag ng hiwaga ni Kristo (Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Dei Filius, c. 4: Denzinger-Schonmetzer 3016 [mysteriorum nexus]; Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Lumen Gentium 25). Kailangang tandaan Òna mayroong kaayusan " ÔantasanÕ ng mga katotohanan sa mga Katolikong katuruan,. Ç yamang mayroong kaibahan ang kanilang pagkapulupot sa saligan ng Makakristong palatayaÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Unitatis Redintegratio 11).

Higitlikas na Diwa ng Palataya

91 Ang lahat na Makakristong mananampalataya [Christifideles] ay nakikibahagi sa ipinahayag na katotohanan sa paguunawa at pagsasalin. Silang sarili ay tumanggap ng pahid mula sa Banal na Hininga na nagtuturo sa kanila (Cf 1 Joannes 2, 20.27) at gumagabay sa kanila Òtungo sa buong katotohananÓ (Cf Joannes 16, 13).

92 ÒAng kalahatan ng mga mananampalataya... ay hindi maaaring magkamali sa pagsasampalataya, at ito ay nagpapamalas ng kanyang angking katangian sa piling [mediante] ng higitlikas na damdamin ng pal. ¾ataya (sensus fidelium), kapag, Òmula sa mga Episkopo hanggang sa mga kaduluhang maralitang mananampalataya,Ó ito ay nagpapakita ng kanyang pangkalahatang kasangayunan tungkol sa mga bagay ng palataya at asalÓ (Lumen Gentium 12).

86 Because in truth the Magisterium is not above the Word of God, rather it ministers to the Word of God [eidem], teaching none other than that which is handed on, since, from the divine commission and assistance of the Holy Spirit, it hears piously, preserves sacredly, and transmits faithfully and draws all these from this one deposit of faith which it proposes divinely the revealed things to be credible (Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 10: Acta Apo.

stolicae Sedis 58 [1966] 822).

87 Believers, mindful of the word [verbi] of Christ to the Apostles: ÒHe who hears you, hears meÓ (Luke 10, 16; Cf Concilum Vaticanum II, Lumen Gentium 20), receive with docility the teachings and precepts, that their Pastors offer to them [illis] in different forms.

Dogmas of Faith

88 [Modifications from Editio Typica]

The Magisterium of the Church uses fully the authority received from Christ, when it defines dogmas, that is, when it proposes, in a manner binding the Christian people to an irrevocable adhesion of faith, it proposes the truths contained in divine Revelation, or in a definitive manner when it proposes also the truths having the necessary connection with these.

89 Between our spiritual life and the dogmas, ther. îe is an organic bond. Dogmas are lights to our faith by lighting up our way and by making it secure. And conversely, if our life is upright, our understanding [intelligentia] and our heart will be open to receiving the light of the dogma of faith (Cf John 8, 31-32).

90 The mutual bonds of dogma and their coherence can be found in the clasp of Revelation of the mystery of Christ (Concilium Vaticanum I, Const. dogm. Dei Filius, c. 4: Denzinger-Schonmetzer 3016 [mysteriorum nexus]; Concilum Vaticanum II, Consti. dogm. Lumen Gentium 25). It is necessary to remember Òthat there exists an order or a ÔhierarchyÕ of truths in the Catholic doctrine, since there is a difference among them entwining [diversus sit earum nexus] with the foundation ". hf Christian faithÓ (Conilium Vaticanum II, Decr. Unitatis Redintegratio 11).

The Supernatural Sense of Faith

91 All ChristÕs faithful [Christifideles] participate in the revealed truth being understood and transmited [intelligenda et transmittenda] They themselves received anointing from the Holy Spirit, who instructs them (Cf 1 John 2, 20.27) and leads them Òinto all truthÓ (Cf John 16, 13).

92 The totality of the faithful... is unable to be mistaken [falli nequit] in believing, and this manifests its unique characteristic by mediating [mediante] to the supernatural sense of faith [sensus fidelium] of the whole people, when, Òfrom the Bishops right up to the last laity faithful,Ó it shows their universal consensus about matters of faith and moral (Lumen Gentium 12).

.

ª

93 ÒKaya sa ganitong damdamin ng palataya, na inaalindog at kinakalong sa Hininga ng katotohanan, ang Bayan ng Bathala sa ilalim ng gabay ng banal na Kaguruan... na minsanang inihabilin sa mga banal ay kumakapit nang walang humpay sa palataya, pinapasok ito nang may kalaliman taglay ang matuwid na paghatol at inaakma ito nang lalong may kaganapan sa buhayÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Lumen Gentium 12).

Paglago sa Pagunawa ng Palataya

94 Sa pamamagitan ng pagalalay ng Banal na Hininga, ang pagunawa ng mga bagay gayundin ang buhay ng mga salita ng kaban ng palataya sa Simbahan ay maaaring lumago:

- Òmula sa pagninilay at pagaaaral ng mga mananampa. £lataya, na nagbabata ng mga ito sa kanilang pusoÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 8); lalo na Òang makaaralingbathalang pagsisiyasat... sinusundan ng higit na malalim na pagkilala sa ipinahayag na katotohananÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Gaudium et Spes 62, 7; Cf 44, 2; Dei Verbum 23; Unitatis Redintegratio 4)

- Òmula sa matalik na pagbatid ng mga panghiningang bagay na dinaranas ng mga mananampalatayaÓ (Dei Verbum 8); Òang mga makabathalang pananalita ay lumalago sa nagbabasa;Ó [Banal Gregorius na Dakila, Homilia in Ezechielem 1, 7, 8; Patrologia Latina 76, 843 D].

- Òmula sa pangangaral [praeconio] nila na tumanggap ng t. Viyak na pabuya ng katotohanan taglay ang paghalili sa PagkaepiskopoÓ (DV 8).

95 ÒSamakatuwid nakikita na ang Banal na Kaugalian, ang Banal na Kasulatan at ang Kaguruan ng Simbahan, ipinagsama sa pinakamarunong na balak ng Bathala, ibinigkis at ipinagisa sa panigan nilang sarili, na ang isa kung wala ang iba ay hindi mabubuo [consistat], at ang lahat nang sabayan, sa tangi nilang paraan sa ilalim ng kilos ng iisang Banal na Hininga, sila ay nagbabata nang may kayarian tungo sa kaligtasan ng mga kaluluwaÓ (DV 10).

Sa Paikli: Tungkol sa pagsalin ng Makabathalang Pahayag

[De transmissione revelationis divinae]

96 Anuman ang ipinagkatiwala ni Kristo sa mga apostol, silang sarili ay nagsalin sa kanilang pangangaral at pagsulat, sa pabighani ng Banal na Hininga, para sa lahat ng kausbungan hanggang sa maluwalhating pagbalik ni Kristo. .

97 ÒAng Banal na Kaugalian at ang Banal na Kasulatan ay bumubuo ng isang banal na kaban ng Salita ng BathalaÓ (Dei Verbum 10), na sa kanya, katulad sa isang salamin, ang naglalakbay na Simbahan ay nagmumuni kay Bathala, ang bukal ng lahat niyang kayamanan.

.

/

93 For by this sense of faith, which is stirred up and sustained by the Spirit of truth, the people of God under the guidance of the sacred Magisterium... once handed on the saints clings unfailingly to the faith, penetrates into it more profoundly with right judgment and applies it more fully into lifeÓ (Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen Gentium 12; Acta Apostolicae Sedis 57 [1965] 16).

Growth in the Understanding of Faith

94 By means of the assistance of the Holy Spirit, the understanding of things as well as the life of the words of the deposit of faith in the Church can grow:

- Òfrom the contemplation and study of the believers, who bore these in their heart [in corde suo]Ó (Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Dei Verbum 8: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 821); especially Òthe theo. . logical investigation... followed by a profound knowledge of a revealed truthÓ (Concilium Vaticanum II, Consti. past. Gaudium et spes, 62: AAS 58 [1966] 1084; cf. Ibid., 44: AAS 58 [1966] 1065; Dei Verbum, 23; Ibid., 24: AAS 58 [1966] 828-29; Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 [1965] 94).

- Òfrom the intimate understanding of the spiritual things which [the believers] are experiencingÓ (Dei Verbum 8); Òthe divine eloquences [eloquia] are growing with the readerÓ (Sanctus Gregorius Magnus, Homilia in Ezechielem 1, 7, 8; Corpus Christianotum [Series Latina] 142, 87 [Patrologia Latina 76, 843 D]).

- from the proclamation of those who received the sure charism of truth with the succession of Episcopacy (Dei Verbum 8).

95 Therefore it lies open to sacred Tra. Þdition, sacred Scripture and the Magisterium of the Church, joined together in the profound [sapientissimum] plan of God, thus connected and united among themselves, that one cannot stand still without the others, and all at the same time, by its own unique manner under the action of the one Holy Spirit, they bring together effectively toward the salvation of souls (DV 10).

Summary About the Transmission of Divine Revelation

96 What Christ entrusted to the Apostles, they themselves transmitted by their preaching and writing, having been inspired by the Holy Spirit, to all generations right up to the glorious return of Christ.

97 ÒSacred Tradition and Sacred Scripture constitute one sacred deposit of the Word of GodÓ (. ZDV 10), in which, as in a mirror, the pilgrim Church contemplates upon God, the source of all her riches.

98 ÒAng Simbahan, sa kanyang katuruan, buhay at pasamba, ay nagpapatuloy at nagsasalin sa lahat na buong kausbungan ng lahat na nasa ganang kanya, ng lahat na sinasampalatayanan niyaÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 8).

. °

99 Ang buong Bayan ng Bathala, sa pamamagitan ng kanyang higitlikasang diwa ng palataya, ay hindi tumitigil sa pagtanggap sa handog ng makabathalang Pahayag, sa pagtalos sa handog nang may higit na kalaliman at mula sa handog mabuhay nang may higit na kaganapan.

100 Ang atas ng tanging paguunawa nang may pagtugma sa Salita ng Bathala ay ipinagkatiwala sa Kaguruan ng Simbahan, sa Makaromang Papa [Romano Pontifici] at sa mga Episkopo sa dulugan na kasama siya.

HALIGI III TUNGKOL SA BANAL NA KASULATAN

I Si Kristo - ang Tanging Salita ng Banal na Kasulatan

101 Si Bathala, sa pagpababa ng Kanyang kabutihan, upang ipahayag ang Sarili sa mga ta", ay nagsalita sa kanila sa makataong pananalita: ÒKaya, ang mga salita ng Bathala, na ipinahayag sa mga makataong pananalita, ay naging katulad sa makataong pananalita, tulad nga ng Salita ng magpakailanmang Ama, na sa laman ay tumanggap ng mga makataong kahinaan, ay naging tulad sa mga tao. ©Ó (Dei Verbum 13).

102 Sa lahat na mga salita ng Banal na Kasulatan, si Bathala ay nagsasalita lamang ng isang Salita, sa Kanyang tanging Salita na sa Kanya Siya ay nagbibigkas ng buo Niyang Sarili (Cf Hebreo 1, 1-3):

Ang inyong pagibig ay nagaalaala, yayamang ang salita ng Bathala ay isa na laganap sa buong mga Kasulatan, at sa pamamagitan ng mga maraming wika ng mga banal, ang iisang Salita ay tumutunog, sapagkat sa pasimula si Bathala kasama ng Bathala ay, doon Siya ay walang mga pagbaybay, sapagkat Siya ay walang mga panahon [Banal Augustinus, Enarratio in Psalmum 103, 4, 1: Patrologia Latina 37, 1378; Cf Psalmus 104; Joannes 1, 1].

103 Sa ganitong dahilan, ang Simbahan ay laging tumatanghal sa mga makabathalang Kasulatan, gayundin ang Katawan ng Poon ay tinatanghal. Siya ay hindi tumitigil sa pagpakilala sa Tinapay ng Buhay sa mga mananampalataya, hinango mula sa Hapag ng Salita ng Bathala gayundin sa Katawan ni Kr. £isto (Cf Dei Verbum 21).

104 Sa Banal na Kasulatan, ang Simbahan ay nakatatagpo nang walang humpay ng kanyang kalusugan at ng kanyang kalakasan, sapagkat sa kanya siya ay hindi lamang tumatanggap ng makataong salita, kundi sa katunayan ito sa sarili: ay ang Salita ng Bathala (Cf 1 Thessalonika 2, 13). ÒSapagkat sa mga Banal na Aklat ang Ama na nasa kalangitan ay sumasalubong nang may pagmamahal sa Kanyang mga anak, at nagdadala ng usapin kasama silaÓ (DV 21).

II Tungkol sa Patnubay at Katotohanan ng Banal na Kasulatan

105 Si Bathala ang Mayakda ng Banal na Kasulatan. ÒSa makabathalang patnubay ang mga ipinahayag, na nasa Banal na Kasulatan inilalaman at ipinakikilala sa mga katibayan [litteris], ay naisulat sa siphayo [afflante] ng Banal ng HiningaÓ (DV 11).

.

98 ÒThe Church, in her doctrine, life and worship, perpetuates and transmits to all generations everything that she herself is, everything that she . ÀbelievesÓ (Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Dei Verbum 8, Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 823).

99 The whole people of God, by her supernatural sense of faith, does not cease to accept the gift of divine Revelation, to penetrate more deeply into the gift and to live more fully from the gift.

100 The duty of interpreting authentically the Word of God has been committed solely to the Magisterium of the Church, to the Roman Pontiff and the Bishops in communion with him.

ARTICLE 3 ABOUT THE SACRED SCRIPTURE

1 Christ- the Only Word of the Sacred Scripture

101 God, by condescension of His goodness, as He reveals Himself to men, speaks to them in human words, Òfor the words of God, expressed in human language, are made similar to human speech, like of old the Word of the eternal Father, having assumed with flesh of human weakness, is made similar to menÓ (Dei Verbum 13).

102 Through all the words of sacred Scripture, God speaks in a single ma. ºnner the one Word, His unique Word in whom He expresses wholly His own Self (Cf Hebrews 1, 1-3):

Your love remembers [Meminit], whereas the word of God is one, spread in all Scriptures, and by means of many speeches of the holy ones, the one Word resounds, because whereas in the beginning God with God is, there He has no syllables, because He has no measures [tempora] [Sanctus Augustinus, Enarratio in Psalmum 103, 4, 1: Patrologia Latina 37, 1378; Cf Psalm 104; John 1, 1].

103 For this reason, the Church has always venerated the divine Scriptures, just as the body of the Lord is venerated too. She does not cease to present to the faithful the Bread of life, taken from the table of the Word as well as of the Body of Christ (Cf. DV 21).

104 In sacred Scripture the Church finds unceasingly her nourishment and her strength (Cf. DV 24), because in her she does not merely accept the human word, but what it really is in itself: the Word of . êGod (Cf 1 Thessalonians 2, 13). ÒFor in the Sacred Books the Father who is in the heavens is very lovingly meeting His children [filiis] and with them He carries conversationÓ (DV 21).

II About Inspiration and Truth of Sacred Scripture

105 God is the author of sacred Scripture.ÓBy divine influence the revealed things, which are contained in Sacred Scripture and presented through writings [litteris], are written down by the breathing [afflante, blowing] of the Holy SpiritÓ (DV 11).

.

W

ÒSapagkat ang Banal na Inang Simbahan, mula sa makaapostol na palataya, ay humahawak alinsunod sa yaong bagay sa buong mga aklat ng Luma gayundin ng Bagong Tipan, kasamang isinulat sa Banal na Hininga, bilang banal at mapanukat, kasama ang lahat nilang mga bahagi, na saan tinataglay nila ang Bathala bilang Mayakda, at sa gayon silang sarili ay isinalin sa SimbahanÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 11).

106 Si Bathala ay nagpatnubay sa mga makataong mayakda ng mga Banal na mga Aklat. ÒSa totoo, sa pagbubuo sa mga Banal na Aklat, si Bathala ay pumili ng mga tao, na sa kanila Siya ay gumamit ng kanilang mga kakayanan at mga kagalingan, upang sa Kanyang Sarili na kumikilos sa kanila at sa paraan nila, sila ang tunay na mayakda sa pagsulat sa lahat na bagay na ito at tanging ang mga bagay na ito, na Siyang Sarili ang naghangadÓ. û (Dei Verbum 11).

107 Ang mga pinatnubayang aklat ay nagtuturo ng katotohanan. ÒSapagkat yamang ang lahat na bagay, na inilahad ng mga pinatnubayang mayakda " ng mga banal na manunulat, ay dapat panatilihin inilahad mula sa Banal na Hininga, sa gayon ang katotohanan ng aklat ng Kasulatan, na si Bathala, dahilan ng ating kaligtasan, ang naghangad na itakda sa banal na mga Kasulatan, ay inilalahad sa madla upang ituro ito nang may katatagan, nang may katapatan at walang kamalianÓ (DV 11).

108 [Panibago mula sa Editio Typicae]

Gayunpaman, ang Makakristong palataya ay hindi tiyak na Òpanamba ng Aklat.Ó Ang Kristuhan ay ang panamba ng ÒSalitaÓ ng Bathala; ng Salita na tiyak na ito ay Òhindi isinulat at piping salita, kundi ang Salita na naginglaman at nabubuhayÓ (Banal Bernardus ng Clairvaux, Homilia super ÒMissus estÓ 4, 11; Patrologia Latina 183, 86). Kinakailangan na si Kristo, ang magpakailanmang Salita ng nabubuhay na Bathala, ay magbukas sa atin ng kahulugan sa pamamagitan ng Banal na Hininga. ÿ, upang tayo ay makaunawa sa mga Kasulatan (Lukas 24, 43), baka sila ay manatiling mga patay na titik.

III Banal na Hininga, Tagapaunawa ng Kasulatan

109 Sa Banal na Kasulatan, si Bathala ay nagsasalita sa tao sa paraan [more] ng mga tao. Kaya upang maunawaang wasto ang Kasulatan, kinakailangan na maging palakinig sa yaong binalak na tunay ng mga makataong mayakda at sa yaong hinangad na totoo ng Bathala na ipamalas sa atin sa Kanyang mga salita (Cf DV 12, 1).

110 Sa pagsasaliksik sa balak ng mga banal na manunulat, ang isa ay magtuturing sa mga kalagayan ng kanilang kapanahunan at ng kanilang pabuhayan [culturae], ng Òmga makathaang uriÓ [generum litterariorum] na ginagamit noon, ng mga uri ng pagiisip, ng pagsasalita at ng pagsasalaysay na umiiral sa tanang kapanahunan. ÒSapagkat dilikaya sa paibang paraan [Aliter enim atque aliter] ang katotohanan ay nailalahad at naibibigkas sa sarisaring hubog sa paraan na mga makasaysayan, " makapropheta, " makamakatang panitikan, " sa iba pang uri ng pagwiwikaÓ (. þDV 12, 2).

.

ÒFor the holy Mother Church, from the apostolic faith, has on that account the whole books as much of the Old as of the New Testaments, written together by the the Holy Spirit, as sacred and canonical, with all of their parts, which have God as the author, and as such they themselves are handed on to the ChurchÓ (Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Dei Verbum 11; Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 822-823).

106 God inspired the human authors of the Sacred Books. ÒIndeed in composing the Sacred Books, God chose men, whom He employed using their faculties and strengths, so that by Himself working among them and by means of them, they were the true authors by writing all these and only these, which He Himself willedÓ (Dei Verbum 11).

107 The inspired Books teach the truth. ÒTherefore since everything, which the inspired authors or sacred writers asserted, ought to be held asserted by the Holy Spirit, thereupon the truth of the book of Scripture, which God, the cause of our salvation, wished to . dbe consigned to sacred Writings, declaring publicly to teach this firmly, faithfully and without error (DV 11).

108 [Modifications from Editio Typica]

Nevertheless, Christian faith is not a certain Òreligion of the Book.Ó Christianity is a religion of the ÒWordÓ of God: certainly of the Word that is Ònot the word written or mute, but the Word incarnate and living,Ó (Sanctus Bernardus Claraevallensis, Homilia super ÒMissus estÓ 4, 11; Patrologia Latina 183, 86). It is necessary that Christ, the eternal Word of the living God, t" open for us by means of the Holy Spirit the meaning, so that we may understand the Scriptures (Luke 24, 45), lest they may remain like dead letters.Ó

III The Holy Spirit, Interpeter of Scripture

109 In sacred Scripture, God speaks to man in the manner of men. Thus to interpet the Scripture correctly, it is necessary. h to be attentive toward that which the human authors truly intended to affirm and toward that which God in deed wished to manifest to us by His words (Cf DV 12, 1).

110 To search out the intention of the sacred authors, one has to consider the conditions of their time and their culture, Òthe literary genresÓ at that time being of use, of the modes of thinking, of speaking and of narrating which were in use then at the time [temporis],. ÒFor otherwise in another way truth is proposed and expressed in various modes through historical, or prophetic or poetic texts, or in other genres of sayingÓ DV 12, 2).

. .

Í

111 Subalit sapagkat ang Banal na Kasulatan ay pinatnubayan, isa pang saligan ng wastong pangunawa ang kinukupkop, na hindi naman mababa ng halaga kaysa sa nauuna, at kung wala siya ang Kasulatan ay mananatiling Òpatay na sulat.Ó ÒAng Banal na Kasulatan na isinulat sa Hininga ay binabasa at inuunawa sa Dating Hininga [Eodem]Ó (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 12).

Ang Tipunan ng Vaticano II ay tumutukoy ng tatlong pamantayan tungo sa paguunawa ng Kasulatan ayon sa Hininga na nagpatnubay sa kanya [illam] (Cf Dei Verbum 12):

112 1. Bumigay ng dakilang pansin Òsa nilalaman at sa kaisahan ng buong Kasulatan.Ó Sapagkat kahit na ang mga aklat na saan bumubuo sa kanya, ay tumataglay nang lubos . Zna kaibahan, ang Kasulatan ay isa sa dahilan ng kaisahan ng balak ng Bathala, na saan si Kristo Jesus ay ang gitna at pagkatapos ng Kanyang Pagibayo ang nabuksan na puso (Cf Lukas 24, 25-27, 44-46).

Sa pamamagitan ng puso (Cf Psalmus 22, 15) ni Kristo ang Banal na Kasulatan ay nauunawaan, na nagpapamalas sa puso ni Kristo. Ito samantala ay nakapinid bago ang paghihirap, sapagkat ito ay malabo. Subalit ito ay nabuksan pagkatapos ng paghihirap, sapagkat ang mga mayunawa ay nakapagturing sa kanya [eam], at sila ay nakapupuna kung paan" ang mga hula ay maaring nailantad (Banal Tommaso ng Aquino, Expositio in Psalmos 21, 11).

113 2. Basahin pagkatapos ang Kasulatan, Òtinataglay ang dahilan ng mabuhay na Kaugalian ng buong Simbahan.Ó Ayon sa kasabihan ng mga Ama, ang Banal na Kasulatan ay isinulat nang higit na pangunguna sa puso ng Simbahan kays. {a sa mga bagay na katibayan (Banal Hilarius ng Poitiers, Liber ad Constantiam Imperatorem 9: CSEL 65, 204 [Patrologia Latina 10, 570]; Banal Hieronymus(Jerome), Commentarius in epistulam ad Galatas 1, 1, 11-12: PL 26, 347). Sa katunayan, ang Simbahan sa kanyang Kaugalian ay nagdadala ng mabuhay na alaala ng Salita ng Bathala, at sa kanya [eique] ang Banal na Hininga ay nagbibigay ng panghiningang pangunawa ng Kasulatan (Ò...ayon sa panghiningang diwa, na ang Hininga ay nagbibigay sa SimbahanÓ [Origen, Homiliae in Leviticum 5, 5; Patrologia Graeca 12, 454 ]).

114 3. Magtanto nang may pansin Òsa pahalintulad ng palatayaÓ [ana. Ãlogiae fidei] (Cf Roma 12, 6). Sa pamamagitan ng Òpahalintulad ng palatayaÓ tayo ay nakauunawa ng lagkitan [cohaerentiam] ng mga katotohanan ng palataya sa panigan nilang sarili at sa looban ng buong balak ng Pahayag.

Tungkol sa mga Diwa ng Kasulatan

115 Ayon sa makalumang kaugalian, maaaring punain ang dalawang diwa ng Kasulatan: ang makatitik na diwa at ang panghiningang diwa; itong huli sa katunayan ay maaaring paghatiin sa mga diwa na patalinghaga, pangasal at pahiwatig [sensum allegoricum, morale et anagogicum]. Ang malalim na kasangayunan ng apat na diwa ay nagpapatiyak ng kanyang mga kayamanan sa mabuhay na pagbasa ng Kasulatan sa Simbahan..

111 But because sacred Scripture is inspired,. ù another principle of corrrect interpretation is to be retained, not of less importance [momenti] as preceding it and without which the Scripture would remain Òa dead ketter:Ó ÒSacred Scripture which is written by the Spirit is to be read and interpreted by the Same Spirit [Eodem]Ó (Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Dei Verbum 12; Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 824).

The Second Vatican Council indicates three criteria toward the interpreting of Scripture according to the Spirit who inspired it [illam] (Dei Verbum 12).

112 1. Pay much attention Òto the content and unity of the wholc Scripture.Ó For even if the books which compose it [illam], may have been very much diverse, Scripture is one by reason of the unity of the plan of God, of which Christ Jesus is the center and the opened heart after His Passover (Cf Luke 24, 25-27, 44-46).

ÒBy means of the heart (Cf Psalm 22, 15) of Christ the sacred Scripture is understood, which manifests the heart of Christ. This however was closed before the . ýpassion, because it was obscure: but it was opened after the passion because the intelligent [intelligentes] have alreacy considered it [eam], and they discerned just as the prophecies may have exposed (Sanctus Thomas Aquinas, Expositio in Psalmos 21, 11: Opera Omnia, v. 18 [Pariis 1876] p. 350).

113 2. Afterwards read the Scripture Òhaving to do with the living Tradition of the whole Church. Ó According to the saying of the Fathers, sacred Scripture is written principally in the heart of the Church than in the material documents (Sanctus Hilarius Pictaviensis, Liber ad Constantiam Imperatorem 9: CSEL 65, 204 [Patrologia Latina 10, 570]; Sanctus Hieronymus, Commentarius in epistulam ad Galatas 1, 1, 11-12: PL 26, 347). For the Church in her Tradition brings the living memory of the Word of God, and to such [eique] the Holy Spirit presents the spiritual interpretation of Scripture (...according to the spiritual sense, which the Holy Spirit gives to the Church) (Origen, Homiliae in Leviticum 5, 5; Sources. j chretiennes 286, 228 [Patrologia Graeca 12, 454]).

114 3. Consider attentively the analogy of faith (Cf Romans 12, 6). By means of the Òanalogy of faithÓ we undertand the coherence of all truths of faith among themselves and within the whole plan of Redemption.

About the senses of Scripture

115 According to the old tradition one can distinguish two senses of Scripture: the literal sense and the spiritual sense; this latter in deed is subdivided into allegorical, moral and anagogical senses. The profound harmony of the four senses offers all its riches to the living reading of Scripture in the Church.

. . .

116 [Panibago mula sa Editio Typica]

Makatitik na diwa. Ito ang diwa na itinutukoy sa mga salita ng Kasulatan at mula sa kanya natutuklasan sa palinaw [exegesi], na nagkukupkop sa mga patakaran ng matuwid na panguunawa: ÒAng lahat na diwa (ng Banal na Kasulatan) ay nakasalig sa ibabaw ng isa, yaon ay ang makatitikÓ (Banal Tommaso ng Aquino, Summa Theologiae I, 1, 10 ad 1).

117 Panghiningang diwa. Nang dahil sa kaisahan ng balak ng Bathala, hindi lamang ang panitikan ng Kasulatan, kundi gayundin ang mga bagay at pangyayari na mula saan ang panitikan ay nangungusap, ay maaaring maging mga tanda.

1. Patalinghagang diwa. Tayo ay maaaring magtamo ng higit na pagbatid ng mga pangyayari, na kumikilala ng kanilang kahulugan kay Kristo; kaya, ang pagtawid sa pamamagitan ng Dag. 2at na Pula ay ang tanda ng pagwagi ni Kristo, at samakatuwid, ng Binyag (Cf Korinthos 10, 2).

2. Pangasal na diwa. Ang mga pangyayari na isinalaysay sa Kasulatan ay dapat gumabay sa atin tungo sa matuwid na pagkikilos [ad iuste agendum]. Ang mga ito ay isinulat Òsa ating babalaÓ (1 Korinthos 10, 11; Cf Hebreo 3-4, 11).

3. Pahiwatig na diwa. Maaaring suriin ang mga katunayan at pangyayari nang may kapantayan sa kanilang magpakailanmang kahulugan, hanggan sa sila ay gumabagay (Griego, anagwgh, anagoge, gumagabay) sa atin tungo sa ating Bayang magiliw [Patria]. Kaya ang Simbahan ay tanda sa kalupaan ng makalangit na Jerusalem (Cf Apocalypsis 21, 1-22, 5).

118 [Panibago mula sa Editio Typica]

Isang dalawahang talata noong Pagitnaang Panahon ang lumilikom sa katha na kung ano ang tinutukoy ng apat. ç na diwa na pinagisa:

(Littera gesta docet, quid credas allegoria,

moralis quid agas, quo tendas anagogia.)

(Augustinus de Dacia, Rotulus pugillaris, I:

ed. A. Walz: Angelicum 6 [1929] 256).

Ang Titik ay nagtuturo ng galaw,

kung ano ang iyong pagsampalataya sa Patalinghaga,

sa Pangasal kung ano ang iyong pagkilos,

sa kaninuman iyong ipinaaabot sa Pahiwatig

119 ÒGayunpaman nasa mga tagapalinaw ang pagpapagal, ayon sa dining mga patakaran, tungo sa pagbabatid at pagpapaliwanag ng diwa ng Banal na Kasulatan nang may kalaliman, upang bilang sa paghahanda sa pagaaral, ang pagpasiya ng Simbahan ay maging hinog. Sapagkat ang lahat na mga ito, tungkol sa paraanan ng paguunawa ng Kasulatan, ay pumapailalim sa kahulihulihan sa hatol ng Simbahan, na nagpapangasiwa taglay ang makabathalang pagsugo at paglilingkod ng pagkukupkop at paguunawa ng Salita ng BathalaÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 12, 3).

Sa katunayan ako ay hindi maniniwala sa Butihimbalita, mal. öiban kung ang kapangyarihan ng Katolikong Simbahan ay magbunsod [commoveret] sa akin (Banal Augustinus, Contra Epistulam Manichaei quam vocant fundamenti, 5, 6; Patrologia Latina 42, 176).

.

116 [Modification from the Editio Typica]

Literal sense. It is the sense which is signified by the words of Scripture and through such is discovered by exegesis, which observes the rules of right interpretation. ÒAll senses [of sacred Scripture] are founded on one thing, namely the literalÓ (Sanctus Thomas Aquinas, Summa Theologiae I, 1, 10 ad 1).

117 Spiritual sense. On account of the unity of the plan of God, not only the text of Scripture, but also the reality and event about which the text speaks, can be the signs.

1. Allegorical sense. We can acquire a more profound understanding of the events, acknowledging their meaning in Christ; thus the passing over through the Red Sea [per Mare Rubrum] is a sign of the victory of Christ and so of Baprism (Cf Corinthians 10, 2).

2. Moral sense. The ev. ¼ents narrated in Scripture ought to lead us to act justly. They were written Òfor our warning [correptionem]Ó (1 Corinthians 10, 11; Cf Hebreews 3-4, 11).

3 Anagogical sense. It is possible to examine equally the reality and event in their eternal signification, insofar as they lead [Greek anagwgh, anagoge, leading] us towards our Fatherland [Patria]. Thus the Church is a sign on earth of the celestial Jerusalem (Cf Apocalypse 21, 1-22, 5).

118 [Modification from the Editio Typica]

A distich in Medieval Age brings together the composition which the four senses signify into synthesis:

[ÒLittera gesta docet, quid credas allegoria,

moralis quid agas, quo tendas anagogia.Ó]

- (Augustinus de Dacia, Rotulus pugillaris, I:

ed. A. Walz: Angelicum 6 [1929] 256).

The Letter instructs the action,

what you believe by Allegory,

Moral is what you do,

to whom you tend is by Anagogy.

119 ÒMoreover it is of the . òexegetes to work according to these rules, toward understanding and explaining the sense of sacred Scripture more deeply, so that as having prepared by study, the judgment of the Church may mature. For all these things, concerning the system of interpreting the Scripture, are subject ultimately to the judgment of the Church, which administers [fungitur] by divine mandate and ministry of watching over and interpreting of the Word of GodÓ (Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 12: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 824).

I truly am not able to believe in the Gospel, unless the authority of the Catholic Church will move [commoveret] me (Sanctus Augustinus, Contra Epistulam Manichaei quam vocant fundamenti, 5, 6; Patrologia Latina 42, 176).

.

IV Tungkol sa ukat ng mga Kasulatan

120 Ang Makaapostol na Kaugalian ay gumawa sa Simbahan na magpuna kung anong mga kasulatan ang magiging kabilang sa talaan ng mga Banal na Aklat (Cf Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 8, 3). Itong buo. 1ng talaan ay tinatawag na ÒPanukatanÓ ng mga Kasulatan. Ito ay bumubuo ng 46 na kasulatan sa Lumang Tipan (45 kung ibibilang ang Jeremiah at Panaghoy bilang isa) at 27 naman sa Bago (Cf Decretum Damasi: Denzinger-Schonmetzer 179-180; Tipunan ng Florentina, Decretum pro Iacobitis: DS 1334-1336; Tipunan ng Trento, Sess. 4 a, Decretum de Libris Sacris et de traditionibus recipiendis: DS 1501-1504): Sa totoo ito sila:

Genesis (Pasimula), Exodus (Paglisan), Leviticus (Batasan), Mga Bilang [Numeri/Censuses], Deuteronomos (Ikalwang Batas),

Joshua, Mga Hukom, Ruth,

1 at 2 Samuel, 1 at 2 Mga Hari, 1 at 2 Mananalaysay [Paralipomenon " Chronicorum], Ezra at Nehemiah, Tobit, Judith, Esther, 1 at 2 Maccabeus,

Job, Psalmus, Kawikaan, Ecclesiastes, Awit ng mga Awit, Karunungan ni Solomon, Sirach (Ecclesiasticus),. 8

Isaiah, Jeremiah, Mga Panaghoy, Baruch, Ezekiel, Daniel, Hosea, Joel, Amos, Obadiah, Jonah, Micah, Nahum, Habakkuk, Zephaniah, Haggai, Zechariah, Malakhi- SA LUMANG TIPAN;

Ang mga Butihimbalita ni Mattheus, ni Marcus, ni Lukas at ni Joannes,

Ang mga Gawa ng mga Apostol,

Mga Sulat ni Paulus sa Roma, 1 at 2 Korinthos, Galatia, Ephesus, Philippos, Colossas, 1 at 2 Thessalonika,

Mga Sulat para kina 1 at 2 Timotheus, Titus, Philemon,

Ang Sulat sa mga Hebreo,

Ang Sulat ni Jacobus (Jacques, James, Santiago),

Ang mga Sulat ni 1 at 2 Petrus (Pierre, Pedro, Pietro, Peter),

Ang mga Sulat ni 1, 2, at 3 Joannes (Jean, John, Juan, Giovanni),

Ang Sulat ni Judas (Jude, Judah), at

Ang Apocalypsis (Pahayag)- SA BAGONG TIPAN.

Lumang Tipan

121 Ang Lumang Tipan ay ang dimawawalang [inamissibilis] bahagi .

ng Banal na Kasulatan. Ang mga aklat niya ay nang may kabathalaan pinatnubayan at sila ay nagpapanatili ng palagiang halaga (Cf Dei Verbum 14), sapagkat ang Lumang Kasunduan ay hindi man lamang binawi [retractatum].

122 Sa katunayan, Òang Pamahayan ng Lumang Tipan ay lubos na nakatakda tungo sa ganito, upang ito ay makapaghanda sa Pagdating ni Kristo, Tagatubos ng sanlibutan...Ó (DV 15), Ang mga aklat ng Lumang Tipan, Òkahit na ba ang mga ito ay nagtataglay ng mga diganap at mga pansamantalang bagayÓ (DV 15), ay nagsasaksi sa buong makabathalang paraangturo ng mapangligtas na pagibig ni Bathala: sa kanila Òay nakukubli ang mga magiting na katuruan tungkol kay Bathala, at ang mainam na karunungan ng tao tungkol sa buhay, at ang kahangahangang kayamanan ng panalangin; s. ¼ a kanila Òsa wakas ay natatago ang hiwaga ng ating kaligtasanÓ (DV 15). .

IV About the Canon of the Scriptures

120 Apostolic Tradition made the Church discern which writings are to be counted in the listing of the Sacred Books (Cf Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 8: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966 821]). This complete list is called ÒcanonÓ of the Scriptures. For the Old Testament it involves 46 writings (45, if Jeremiah and Lamentations are to be counted together) and 27 for the New (Cf Decretum Damasi: Denzinger-Schonmetzer 179-180; Council of Florentina, Decretum pro Iacobitis: DS 1334-1336; Council of Trent, Sess. 4a, Decretum de Libris Sacris et de traditionibus recipiendis: DS 1501-1504): In truth they are:

Genesis (Beginning), Exodus (Departure), Leviticus (Legislation), Numbers [Censuses], Deuteronomy (Second Law),

Joshua, Judges, Ruth,

1 and 2 Samuel, 1.  and 2 Kings, 1 and 2 Chronicles, Ezra and Nehemiah, Tobit, Judith, Esther, 1 and 2 Maccabee,

Job, Psalm, Proverbs, Ecclesiastes, Song of Songs, Wisdom, Sirach (Ecclesiasticus),

Isaiah, Jeremiah, Lamentation, Baruch, Ezekiel, Daniel, Hosea, Joel, Amos, Obadiah, Jonah, Micah, Nahum, Habakkuk, Zephaniah, Haggai, Zechariah, Malachy, for the Old Testament;

The Gospels according to Matthew, Mark, Luke and John,

Acts of the Apostles,

Letters of Saint Paul to the Romans, 1 and 2 Corinthians, Galatians, Ephesians, Philippians, Colossians, 1 and 2 Thessalonians, 1 and 2 Timothy, Titus, Philemon,

Letter to the Hebrews,

Letter of James,

Letters to 1 and 2 Peter,

Letters 1, 2, and 3 John,

Letter to Jude,

Apocalypse [Revelation],

for the New Testament.

Old Testament

121 The Old Testament is a nessary [inamissibilis] part of Sacred Scripture. Its books are divinely inspired and retain a permanent valu. oe (Cf Dei Verbum 14), because the Old Covenant is never recalled [retractatum].

122 For indeed, Òthe Economy of the Old Testament was especially arranged toward this, so that it will prepare for the Coming of Christ, the Redeemer of all...Ó The books of the Old Testament, Òalthough may also contain imperfect and temporal things,Ó do bear witness to the whole divine pedagogy of the salvific love of God: in these Òthe sublime doctrines about God and the salutary wisdom of men about life and the wonderful treasury of prayers are hidden,Ó in them Òfinally the mystery of our salvation lies hidden [latet]Ó (DV 15).

. .

ò

123 Ang mga Makakristo ay nagpaparangal sa Lumang Tipan bilang tunay na Salita ng Bathala. Ang Simbahan ay laging tumututol nang may katatagan sa kaisipan na tumatanggi sa Lumang Tipan, sa pagdadahilan [praetextantem] na ito ay ginawang butaw [caducum] ng Bago (Marcionismus).

Bagong Tipan

124 ÒAng Salita ng Bathala, sapagkat ito ang lakas ng Bathala sa kaligtasan ng lahat na sumasampalataya, ay naipakikilala sa mainam na paraan sa mga kasulatan ng Bagong Tipan at ito ay nagpapakita ng kanyang lakasÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 17). Itong mga kasulatan ay nagsasalin sa atin ng takdang katotohanan ng makabathalang Pahayag. Ang kanilang pagitnaang layunin ay si Jesus na Kristo, ang naginglaman na Anak ng Bathala,: ang Kany. Ãang mga gawa, katuruan, paghihirap at kaluwalhatian, tulad rin ng mga panimulain ng Kanyang Simbahan sa ilalim ng kilos ng Banal na Hininga (Cf Dei Verbum 20).

125 Ang mga Butihimbalita ay ang puso ng buong Kasulatan Òyamang sa kanila ay ang pangunahing pagsaksi sa buhay at sa katuruan ng naginglaman na Salita, na ating Tagaligtas (DV 18).

126 Sa pagbubuo ng Butihimbalita tatlo yugto ang maaaring punain:

1. Buhay at katuruan ni Jesus. Ang Simbahan ay humahawak nang may katatagan sa apat na mga Butihimbalita, Òna sa kanilang pagkamakasaysayan siya ay nagpatitibay nang walang alinlangan, naghahabilin nang may katapatan na si Jesus, ang Anak ni Bathala, habang nabubuhay sa piling ng mga tao, ay totoong gumawa at nagturo ng kanilang magpakailanman na kaligtasan, hanggang sa araw na Siya ay itinaasÓ (DV 19).

2. Pamigkas na Kaugalian. ÒSa katunayan, ang mga Apostol, matapos ang Pagakyat ng Poon, ay nagsalin sa mga nakikinig ng mga bagay . +taglay ang higit na pagunawa, yaong mga bagay na Siyang Sarili ang nagwika at gumawa, na saan silang sarili ay nalulugod, yamang naturua sa mga maluwalhating pangyayari ni Kristo at naggabayan sa liwanag ng Hininga ng katotohananÓ (DV 19).

3. Mga Isinulat na Butihimbalita. ÒAng mga banal na Mayakda samantala ay nagsulat ng apat na mga Butihimbalita, pinipili mula sa maraming isinalin sa pamigkas man " mula sa naisulat na, nililikom ang pinagkaisahan, " kaya nagpapaliwanag sa pagsasagunita sa mga kalagayan ng Simbahan, pinapanatili sa wakas ang hubog ng pangangaral, sa gayon lagi silang nakapagbabahagi ng mga katotohanan at katapatan tungkol kay Jesus na kasama natin [nobiscum]Ó (DV 19).

127 Ang apatanghubog na Butihimbalita ay humahawak ng pambihirang katayuan sa Simbahan, tulad ng sila ay nagípapatooo kung gaano bumigay ang sambahan ng parangal sa kanya, at tulad ng gaano ito nagpapasanay sa ganang sarili ng dimatumbasang pangakit sa mga banal sa lahat na mga panahon.

.

123 Christians venerate the Old Testament as the tru. re Word of God. The Church always rejects firmly the idea of refusing the Old Testament, on the pretext that it was made void by the New (Marcionism).

New Testament

124 ÒThe Word of God, because it is the strength [virtus] of God unto salvation to every believer, is presented [praesentatur] in a preeminent manner in the writings of the New Testament and it displays its powerÓ (Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Dei Verbum 17; Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 826). These writings transmit the definitive truth of divine Revelation to us. Their central object is Jesus Christ, the incarnate Son of God, His deeds [ges. Zta], doctrine, passion and glorification, just like the beginnings of His Church under the action [actione] of the Holy Spirit (Cf Dei Verbum 20).

125 The Gospels are the heart of all Scriptures, Òindeed they are the life and teaching of the principal testimony about the incarnate Word, of our Savior (DV 18).

126 In the composition of the four Gospels three periods can be distinguished:

1. Life and teaching of Jesus. The Church holds on firmly the four Gospels, Òwhose historicity it affirms without doubt, handing faithfully what Jesus, Son of God, living life among men, did and taught, indeed for their eternal salvation, until the day when He was assumedÓ (DV 19).

2. Oral Tradition. ÒIn fact, the Apostles, after the Ascension of the Lord, handed on to the hearers with fuller understanding those things which He himself had said and done. ,, in which they themselves were enjoying, having been instructed by the glorious events of Christ and having been taught by the light of the Spirit of truthÓ (DV 19).

3. Written Gospels. ÓThe sacred authors, moreover, wrote together [conscripserunt] the four Gospels, from many things certain whether from oral or already written, selecting from the things handed on, collecting them in a certain synthesis, or explaining by attending to the conditions of the Churches, retaining the form finally of the proclamation, thus always in order that they communicate the realities and genuineness about Jesus, who is with us [nobiscum] (DV 19).

à

127 The fourfold Gospel has an exceptional place in the Church, just as they testify how liturgy bestows veneration to it, and just as how it exercises in itself an incomparable attraction among the saints at all times.

. .

.

Walang ibang katuruan na higit na dakila, higit na mabuti, higit na mahalaga, higit na maningning kaysa sa pagbabasa ng Butihimbalita. Tingnan ninyo ito, kupkupin ninyo ito, sapagkat ang Poon at ang Guro natin ay si Kristo, at Siya ay nagturo sa mga salita at nagpaganap sa mga halimbawa (Banal Caesaria na Higit na Bata, Epistula ad Richildam et Radegundem, Sources Chretiennes 345, 480).

Higit sa lahat ang Butihimbalita ay sumasakop sa aking mga panalangin; sa kanya ako ay nakatatagpo ng anuman na kinakailangan ng aking abang kaluluwa. Sa kanya ako ay laging nakatutuklas ng mga bagong liwanag, ng mga lihim na diwa at mga mahiwaga (Banal Theresa ng Munting Jesus, Manuscrit A. 83v: Manuscrits autobiographiques [Paris 1992] p. 268).

Tungkol sa Kaisahan ng Luma at Bagong Tipan

128 Ang Simbahan, . Ûsapul sa makaapostol na panahon (Cf 1 Korinthos 10, 6, 11; Hebreo 10, 1; 1 Petrus 3, 21), at pagkatapos sa Kaugalian nang may kapitagan, ay nagpaliwanag ng kaisahan ng makabathalang balak sa dalawang Tipan sa pamamagitan ng aralingtipuan. Ito ay pumupuna sa mga paunanghubog na nasa mga gawain ng Bathala tumatagos sa ilalim ng Lumang Tipan tungo sa mga bagay na saan si Bathala ay nagtupad sa kaganapan ng mga panahon sa Pamukha ng Kanyang Anak na naginglaman.

129 Ang mga Makakristo samakatuwid ay bumabasa ng Lumang Tipan sa liwanag ni Kristo na namatay sa krus at muling nabuhay. Ang ganyang makaaralingtipuan na pagbasa ay nagpapamalas ng dimaubos na nilalaman ng Lumang Tipan. Hindi dapat limutin na ito ay tumutupad ng angking halaga niya sa Pahayag, na pinagtibay mula sa ating Poon sa ganang Sarili (Cf Marcus 12, 29-31). Gayunpaman, ang Bagong Tipan ay naglalahad din na ito ay basahin sa liwanag ng Luma. Ang masigla [primaeva] Makakristong katekesis ay mapitagang nanunumba. òlik tungo sa ganito (Cf 1 Korinthos 5, 6-8; 10, 1-11). Ayon sa lumang kasabihan, ang Bagong Tipan ay natatago sa Luma, gayundin naman ang Luma ay nabubuyagyag sa Bago (Banal Augustinus, Quaestiones in Heptateuchum 2, 73: Patrologia Latina 34, 623; Cf Dei Verbum 16).

130 Ang aralingtipuan ay nagpapahiwatig ng sigla tungo sa katuparan ng makabathalang balak kapag Òsi Bathala ay maging lahat sa lahatÓ (1 Korinthos 15, 28). Gayundin ang panawagan ng mga Patriarka at ang Exodus mula sa Egypto, sa halimbawa, ay hindi nawawala ang kanilang angking halaga batay sa balak ng Bathala, nang dahil lamang ang mga ito ay mga pawang panahon mula sa mga pagitnaang yugto.

V Ang Banal na Kasulatan sa Buhay ng Simbahan

131 ÒSamantala gayon nga ang laka. ís at ang galing na nasa Salita ng Bathala, upang ito ay makapatindig sa Simbahan bilang patibay at pasigla, at sa mga anak ng Simbahan naman bilang isang palakas, pagkain ng kaluluwa, malinis at magpakailanman na bukal ng panghiningang buhayÓ (Dei Verbum 21). ÒMarapat sa mga Makakristong mananampalataya na ang paglapit sa Banal na Kasulatan ay maging bukas nang may kaluwaganÓ (DV 22).

.

There is no other doctrine greater nor better nor more precious nor more splendid than the reading of the Gospel. Look at this, grasp this, because the Lord and Teacher is Christ and He teaches by words and by examples He accomplished (Sancta Caesaria Iunior, Epistula ad Richildam et Radegundem, Sources chretiennes 345, 480).

Above all the Gospel oc. ßcupies me in my prayers; in it I discover whatever is necessary to my poor soul. In it I always uncover new lights, meanings hidden and mystic [arcanos] (Sancta Theresia a Jesu Infante,, Manuscrut A. 83v: Manuscrits autobiographiques [Paris 1992] p. 268).

About the Unity of the Old and New Testament

128 The Church, thenceforth from the Apostolic times (Cf 1 Corinthians 10, 6, 11; Hebrews 10, 1; 1 Peter 3, 21), and afterwards constantly in Tradition, brought to light [illustravit] the unity of the divine plan in the two Testaments by means of typology. This discerns the prefigurations in the works of God passing through under the Old Testament of those things which God accomplished in the fullness of times in the Person of His Son incarnate.

129 The Christians therefore read the Old Testament under the light of the dead and risen Christ. This typological reading shows the inexhaustible content of the Old Testament. By itself nevertheless one ought not to give up to oblivion . ±this proper value of Revelation to retain its own, confirmed by our Lord himself (Cf Mark 12, 29-31). In other respects, the New Testament demands also that it be read under the light of the Old. The youthful [primaeva] Christian catechesis constantly returns to this (Cf 1 Corinthians 5, 6-8; 10, 1-11). According to an old saying, the New Testament is hidden in the Old, while the Old is disclosed in the New: thus it happens that Òin the Old the New lies hidden and in the New the Old is openedÓ (Sanctus Augustinus, Quaestiones in Heptateuchum 2, 73: Patrologia Latina 34, 623; Cf Dei Verbum 16).

130 Typology signifies the dynamism in the completion of the divine plan, when ÒGod will be all in all thingsÓ (1 Corinthians 15, 28). Thus, for example, the call of the Patriarchs and the Exodus from Egypt will not lose its proper value in the plan of God on that account [eo] because they were at once of their intermediate periods. . Ù

V. About the sacred Scripture in the life of the Church

131 On the other hand there is so much power and strength by the Word of God, so that it exists the support and vigor of the Church, and the stronghold of faith for the children of the Church, food of the soul, pure and perennial fountain of spiritual life (DV 21). It is necessary for the Christian faithful that access to the sacred Scriptures should be wide open (DV 22). . 132 ÒKung kaya ang pagaaral ng mga Banal na Dahon ay dapat ituring bilang kaluluwa ng banal na aralingbathala. Sa dating dako samantala sa salita ng Kasulatan gayundin ang paglilingkod ng salita, sa katiyakan ang pamastol na pangangaral, ang katekesis at ang bawat makakristong tagubilin, na saan kinakailangan na ang mapanambang talumpati [homilia] ay mayroong marangal na katayuan, nagaaruga nang may kalusugan at sumasariwa nang may kabanalanÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1062-1965], Dei Verbum 24).

133 Ang Simbahan Òay humihikayat nang may ka. ¹lakasan at pagtangi [peculiariterque] sa lahat ng mga Makakristong mananampalataya... na sila ay matutong lubos sa malimit na pagbasa ng mga makabathalang Kasulatan, Ôsa marangal na kaalaman ni Jesus na KristoÕ (Philippos 3, 8). ÔAng pawalangalam ng mga Kasulatan ay pawalangalam kay KristoÕ (Dei Verbum 25; Cf Banal Hieronymus (Jerome), Commentarii in Isaiam, Prologus: Patrologia Latina 24, 17).

Sa Paikli Tungkol sa Banal na Kasulatan

De Sacra Scriptura

134 [Panibago mula sa Editi" Typica]

Ang buong makabathalang Kasulatan ay isang aklat, at itong isang aklat ay si Kristo, Òsapagkat ang buong makabathalang Kasulatan ay nagsasalita tungkol kay Kristo, at ang buong makabathalang Kasulatan ay nagaganap kay KristoÒ (Hugo de Sancto Victore, De Arca Noe 2, 8: Patrologia Latina 176, 642; cf 2, 9: Patrologia Latina 176, 642-643).

135 ÒSamantala ang mga Banal na Kasulatan ay naglalaman ng Salita ng Bathala at, s. apagkat nabighanian [inspiratae], sila ay tunay na Salita ng BathalaÓ (DV 24).

136 Si Bathala ay ang Mayakda ng Banal na Kasulatan na bumibighani sa kanyang mga makataong mayakda; Siyang Sarili ang kumikilos sa kanila at sa pamamagitan nila. Kaya Siya ay tumitindig sa mga sinulat nila na nagtuturo ng mapangligtas na katotohanan na walang mali (Cf Dei Verbum 11).

137 Ang pangunawa ng mga hiningahan na Kasulatan ay dapat na lalong pansinin sa anumang bagay na ibig ipahayag ng Bathala sa pamamagitan ng mga pinabanal na mayakda, para sa ating kaligtasan. Anuman na nanggagaling mula sa Hininga, ay hindi mauunawan maliban sa pamamakilos ng Hininga (Cf Origen, Homiliae in Exodum 4, 5).

138 Ang Simbahan ay humahango at tumatanghal sa 46 na mga aklat ng Lumang Tipan at sa 27 aklat ng Bagong Tipan bilang mga hiningahan.

139 Ang apat na Butihimbalita ay may pamagitnaang katayuan sapagkat si Kristo Jesus ay ang kanilang gitna.

.

˜

140 Ang kaisahan ng magkabilaang Tipan ay nagmumula sa kaisahan ng balak at Pahayag ng Bathala. Ang Lumang Tipan ay naghahanda sa Bago, ito samantala ay nagtutupad sa Luma; ang dalawa ay nagliliwanag sa isatisa; at kapwa ito totoong Salita ng Bathala.

141 ÒAng Simbahan ay laging tumatanghal sa mga makabathalang Kasulatan tulad rin ng sa katawan ng kanyang PoonÓ (DV 21): at kapwa ito nagpapalusog at namamahala sa buong Makakristong buhay. ÒAng Iyong salita ay ilawan sa aking mga paa at liwanag sa aking mga daananÓ (Psalmus 119, 105; cf Isaiah 50:4).. 132 ÒThe study of the Sacred Page may be seen [sit] as the soul of sacred theology. In the same place [Eodem] however by the word of Scripture also the ministry of the word, certtainly the pastoral preaching, catechesis and every Christian instruction, in which it is necessary that the liturgical homily has an excellent place, is nourished healthfully and g. Hrows sacredlyÓ (Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Dei Verbum 24; Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 829).

133 The Church ÒÕexhorts vigorously and especially all ChristÕs faithful... so that they will learn thoroughly [ediscant] by frequent reading of the divine Scriptures Òthe eminent knowledge of Jesus ChristÓ (Philippians 3, 8). ÓFor ignorance of the Scriptures is ignorance off ChristÕÓ (Dei Verbum 25; Cf Sanctus Hieronymus (Jerome), Commentarii in Isaiam, Prologus: Patrologia Latina 24, 17).

Summary About Sacred Scripture

134 [Modification from the Editio Typica]

All divine Scripture is one book, and this one book is Christ, Óbecause all divine Scripture speaks about Christ, and all divine Scripture is fulfilled in ChristÓ (Hugo de Sancto Victore, De Arca Noe, 2, 8: Patrologia Latina 176, 642. [; cf. Ibid., 2, 9: PL 176, 642-643).

135 ÒHowever, Sacred Scriptures contain the Word of God and, because inspired, are truly the Word of GodÓ (DV 24).

136 God is the author of the Sacred Scripture inspiring its human authors: He himself acts in them and by means of them. So He gives the saving truthfulness of their writings to teach without error (Cf. DV 11).

137 The interpretation of the inspired Scriptures must give attention especially to that which God wants to reveal through the sacred authors, for the cause of our salvation. That which comes from the Holy Spirit, is perceived fully onl. œy through the action of the Spirit (Cf. Origenes, Homiliae in Exodum, 4, 5: Sources chretiennes 321, 128 [Patrologia Graeca 12, 320]).

138 The Church accepts and venerates the 46 books of the Old Testament and the 27 books of the New Testament, as inspired.

139 The four Gospels have a central place because Christ Jesus is their center.

140 The unity of the two Testaments results from the unity of the plan and Revelation of God. The Old Testament prepares the New, this, however, fulfills the Old, the two illuminate each other; both are true Word of God.

141 ÒThe Church has always venerated the divine Scriptures just as the body of her Lord tooÓ (DV, 21]; b_ oth nourish and govern the whole Christian life. ÒYour word is a lamp to my feet and a light to my pathsÓ (Psalm 119, 105; Cf Isaiah 50, 4).

. _

. KABANATA III

ANG TAO AY TUMUTUGON KAY BATHALA

142 Sa Kanyang Pahayag, Òang dinakikitang Bathala, mula sa kasaganaan ng Kanyang pagibig, ay nangungusap sa mga tao bilang mga kaibigan at kasama nila Siya ay naguusapan, upang Siya ay maganyaya sa kanila tungo sa samahan kasama Niya at Siya ay nagaalalay sa samahan [eamque]Ó (Tipunan ng Vaticanus II [1062-1965], Dei Verbum 2). Ang sapat na sagot sa ganitong paanyaya ay ang palataya.

143 Sa paraan ng palataya, ang tao ay lubusang nagpapailalim ng kanyang isip at ng kanyang loob kay Bathala. Ang tao mula sa buo niyang hayan, ay nagbibigay ng kanyang pagsangayon kay Bathala na nagpapahayag (Cf . 3Dei Verbum 5). Itong sagot ng tao kay Bathala na nagpapahayag ay tinatawag sa Banal na Kasulatan bilang Òpakinig ng palatayaÓ (Cf Roma 1,5; 16,26).

HALIGI 1 AKO AY SUMASAMPALATAYA

I Pakinig ng Palataya

144 Sa palataya ang pakinig (Latin ob-audire) ay ang pagpailalim ng sarili nang may kalayaan sa salita na narinig, sapagkat ang katotohanan niya ay napatitiyak kay Bathala, na Siya ang Katotohanan sa ganang Sarili. Si Abraham ay ang huwaran ng ganyang pakinig na sa atin minumungkahi ng Banal na Kasulatan. Samantala ang Mabining Maria naman ay ang kanyang katuparan na pinakaganap.

Si Abraham - ÓAma ng Lahat ng mga SumasampalatayaÓ

145 Ang Sulat sa mga Hebreo, batay sa dakilang paaliw ng palataya ng mga ninuno, ay dumidiin lalo na sa palataya ni Abraham: ÒSa palataya, si Abraham ay nakinig nang siya ay . Etawagin na pumunta sa pook, na kanyang tatanggapin sa pamana [in heriditatem]; at siya ay lumisan, na hindi nalalaman kung saan siya patutungoÓ (Hebreo 11, 8; Cf Genesis 15, 5). Sa palataya, siya ay nabuhay na dayuhan at namamalakaya sa ipinangakong Lupa (Cf Genesis 12, 1-4). Sa palataya, si Sarah ay tumanggap ng magbuntis sa anak ng Pangako. Sa palataya, sa wakas, si Abraham ay nagalay ng kanyang bugtong na anak sa paalybanal (Cf Hebreo 11, 17).

146 Si Abraham kung gayon ay nagsasakatuparan ng katuturan ng palataya na ibinigay sa pamamagitan ng Sulat sa mga Hebreo: ÒSamantala ang palataya ay ang buod ng mga umaasa, ang katibayan ng mga bagay na hindi nagpapangitaÓ (Hebreo 11, 1). ÒSi Abraham ay sumampalataya kay Bathala: at ito ay nagturing sa kanya bilang pagkamatuwirinÓ (Roma 4, 3; Cf Genesis 15, 6). ÒNahubog sa ganiton. ãg palatayaÓ (Roma 4, 20), si Abraham ay ginawang Òama ng lahat ng mga mananampalatayaÓ (Roma 4, 11.18; Cf Genesis 15, 5).

147 Ang Lumang Tipan ay sagana sa mga saksi nitong palataya. Ang Sulat sa mga Hebreo ay nangangaral ng paaliw ng huwaran ng palataya, na saan Òang mga matatanda ay umabot sa pagsaksiÓ (Hebreo 11, 2.9). ÒSi Bathala na mapagalaga ay mayroong bagay na higit na mabuti sa atin:Ó yaon ay, ang biyaya ng pagsasampalataya sa Kanyang Anak, Òsi Jesus, na Pinuno ng ating palataya at TagapaganapÓ (Hebreo 11, 40; 12, 2). . CHAPTER 3

MAN RESPONDS TO GOD

142 By His Revelation, Òthe invisible God from the abundance of His. – love, speaks to men as friends and is conversing [conversatur] with them, so that He may invite them toward fellowship with Himself [societatem Secum] and He may support them into it [suscipiat eamque]Ó (Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Dei Verbum 2; Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 829). The fitting response to this invitation is faith.

143 By means of faith man submits fully his intellect and his will to God. Man with everything that he is, gives [praebet] his assent to the revealing God (Cf Dei Verbum 5). This response of man to God who reveals is called by sacred Scripture Òthe obedience of faithÓ (Cf Romans 1,5; 16,26).

ARTICLE 1 CREDO

I Ab. ¼ out the Obedience of Faith

144 In faith to obey (Latin, ob-audire) is to submit freely by listening to the word, because its truth is manifested by God, who is truth itself [ipsa]. Abraham is a model of this obedience, put forth to us by sacred Scripture. Moreover the Virgin Mary is its perfect achievement [eius effectio est perfectissima].

Abraham- ÒFather of All BelieversÓ

145 The Letter to the Hebrews, in that great eulogy of faith of the great men, presses especially on the faith of Abraham: ÒBy faith Abraham having been called obeyed to go out into a place, which he would received in inheritance, and he went forth not knowing where he will goÓ (Hebrews 11, 8; Cf Genesis 15, 5). By faith, he lived as a stranger and foreigner in the promised Land (Cf Genesis 12, 1-4). By faith, Sarah received to conceive the son of the Promise. By faith finally Abraham offered his only son in sacrif. šice (Cf Hebrews 11, 17).

146 Thus Abraham draws into reality the definition of faith, transmitted by the epistle to the Hebrews: ÒFurther, faith is the substance of the things being hoped for [sperandorum], the certainty of the things not apparentÓ (Hebrews 11,1). ÓBesides Abraham believed in God [Deo], and it was considered to him toward righteousness [ad iustitiam]Ó (Romans 4, 3; Cf Genesis 15, 6). By this way Òhaving been strengthened by faithÓ (Romans 4, 20), Abraham was made Òfather of all believersÓ (Romans 4, 11.18; Cf Genesis 15, 5).

147 The Old Testament is abounding in witnesses of this faith. The Epistle to the Hebrews proclaims the eulogy of exemplary faith, in which Òthe elders have attained testimonyÓ (Hebrews 11, 2.9). ÒBy the providence, God has something better for us:,Ó namely, the grace of believing in His Son, ÒJesus, the leader and consummator of Faith Ó (Hebrews 11, 40; 12, 2). . . ˆ

Maria - ÓMapalad siya na sumampalatayaÓ

148 Ang Mabining Maria sa pinakaganap na paraan ay nangunguna sa bagay na pakinig ng palataya. Sa palatay, si Maria ay nagpapaunlak sa pamalita at pangako na dinala mula sa Anghel Gabriel, sumasampalataya na Òkay Bathala ang bawat salita ay walang dimangyayariÓ (Lukas 1, 37; Cf Genesis 18, 14), at sa pagbibigay ng kanyang pagsangayon: ÒAba po, ang utusan ng Poon; mangyari sa akin yaon ayon sa iyong salitaÓ (Lukas 1, 38). Si Elizabeth ay bumati sa kanya sa ganitong mga salita: ÒMapalad, siya na sumampalataya, sapagkat ang mga bagay ay naitutupad, yaong mga sinabi sa kanya mula sa PoonÓ (Lukas 1, 45).. . Dahil sa ganitong palataya ang lahat na usbong ay magbubuyagyag sa kanya na mapalad (Cf Lukas 1, 48).

149 Sa daloy ng kanyang buong buhay, at hanggang sa kanyang huling pagpatot"" (Cf Lukas 2, 35), nang si Jesus, na kanyang anak, ay namatay sa Krus, ang kanyang palataya ay hindi man lamang nagalinlangan. Si Maria ay hindi nagmaliw sa pagsampalataya Òsa isinasakatuparanÓ ng salita ng Bathala. Samakatuwid ang Simbahan kay Maria ay tumatanghal ng pinakamalinis na pagsagawa ng palataya.

II ÒAlam ko sapagkat sa Kanya ako sumampalatayaÓ (2 Timotheus 1, 12)

Pagsampalataya sa iisang Bathala

150 Ang palataya ay higit sa lahat isang pamukhang pangapit ng tao kay Bathala; sa totoo magkasabay at dimapaghihiwalay ito ay ang malayang pagsangayon sa buong katotohana. Šn na ipinahayag ng Bathala. Bilang pamukhang pangapit kay Bathala at pagsangayon sa katotohanan na ipinahayag Niyang Sarili, ang Makakristong palataya ay naiiba sa palataya sa pamukhang tao. Mabuti at matuwid na ipanalig nang may kaganapan ang sarili kay Bathala at sumampalataya nang lubusan, sa dahilan na Siya ay nagsabi nito. Magiging hubad at huwad kung ilalagay ang ganyang palataya sa kaninumang nilikha (Cf Jeremiah 17, 5-6; Psalmus 40, 5; 146, 3-4).

Pagsampalataya kay Jesus na Kristo, Anak ng Bathala

151 Sa kapakanan ng Makakristo, ang pagsampalataya kay Bathala ay dimapaghihiwalay sa pagsampalataya sa Kanya na Siyang isinugo Niya: sa Kanyang pinakamamahal na Anak, na sa Kanya Siya ay nalulugod; (Marcus 1,11); si Bathala ay nagwika sa atin na tayo ay makinig sa Kanya (Marcus 9,7). Ang Poon sa ganang Sarili ay nagsalita sa Kanyang mga alagad: ÒSumampalataya kayo kay Bathala, sumampa. lataya kayo sa AkinÓ (Joannes 14, 1). Tayo ay maaaring sumampalataya kay Jesus na Kristo sapagkat Siya sa ganang Sarili ay Bathala, ang Salita na naginglaman: ÒWalang sinuman ang nakakita kay Bathala: ang tanging isinilang na Bathala [unigenitus Deus], Siya na nasa kandungan ng Ama, Siyang Sarili ay nagpaliwanag nang lubusanÓ (Joannes 1, 18). Sapagkat Siya ang Ònakakakita sa AmaÓ (Joannes 6, 46), Siya ang tanging nakakakilala sa Kanya at Siya ay may kapangyarihan ng pagpapahayag sa Kanya (Cf Mattheus 11, 27).

.

Mary- ÒBlessed is she who believedÓ

148 The Virgin Mary in a perfect manner [modo perfectissimo] leads into reality the obedience of faith. In faith, Mary receives the news and promise brought by the Angel Gabriel, believing that Òbefore God every word will not be impossibleÓ (Luke 1, 37; Cf Genesis 18, 14), and offering her assent: ÒBehold, the servant of the Lord; let it be done to me accordin. ˆg to your wordÓ (Luke 1, 38). Elizabeth greeted her in these words: ÒBlessed is she who believed, because these things are being fulfilled in her, such were spoken about her by the LordÓ (Luke 1, 45). On account of this faith all generations will proclaim her blessed (Cf Luke 1, 48).

149 Throughout the course of her whole life, and until her last assent [probationem] (Cf Luke 2, 35), when Jesus, her son, was dead on the cross, her faith did not waver. Mary did not cease to believe Òto being fulfilledÓ [perficiendum esse] of the word of God. The Church therefore in Mary venerates the purest effect of faith.

II ÒI know whom I believedÓ (2 Timothy 1, 12)

To believe in One God

150 Faith is especially a personal adhesion of man toward God; in truth it is at the same time and inseparably a free assent to the whole truth revealed by God. Christian faith, as a personal assent to God and t. ¦ " truth revealed by Himself, differs from faith in human person. It is good and just to trust oneself fully to God and to believe absolutely, on the ground that He Himself said it. It would be vain and false to place such faith in whatever creature is [in quamdam reponere creaturam] (Cf Jeremiah 17, 5-6; Psalm 40, 5; 146, 3-4).

To believe in Jesus Christ, the Son of God

l51 On behalf of the Christian, to believe in God is inseparably to believe in Him whom He sent: His beloved Son, in whom He is well pleased (Mark 1, 11); God said to us that we listen to Him (Mark 9, 7). The Lord Himself said to His disciples: ÒBelieve in God and believe in meÓ (John 14, 1). We can believe in Jesus Christ, because He Himself is God, the Word made flesh: ÒNo one ever saw God; the only begotten God [unigenitus Deus], who is in the bosom of the Father, He himself explained fully [enarravit]Ó (John 1. ¶, 18). Because He Òsees the FatherÓ (John 6, 46), He alone knows Him and has the power of revealing [revelandi] Him (Cf Matthew 11, 27).

.

Pagsampalataya sa Banal na Hininga

152 Hindi maaaring sumampalataya ang sinuman [quempiam] kay Jesus na Kristo, kung hindi siya magiging kabahagi ng Kanyang Hininga. Sa katunayan ang Banal na Hininga ay nagpapahayag sa mga tao kung sino si Jesus. Sapagkat Òwalang sinuman ang maaaring magwika, si Jesus ay Poon, maliban sa Banal na HiningaÓ (1 Korinthos 12, 3). ÒAng Hininga samakatuwid ay sumasaliksik na maingat sa lahat, gayundin sa mga kalaliman ng Bathala... Yaong mga kay Bathala, walang sinumang nakaalam, maliban ang Hininga ng BathalaÓ (1 Korinthos 2, 10-11). Tanging si Bathala ang nakakakilala nang lubusan kay Bathala. Sa Banal na Hininga tayo ay sumasampalataya, sapagkat Siya ay Bathala.

Ang Simbahan ay walang maliw sa pagbuyagyag ng kanyang palataya sa isang Bathala: Ama, Anak, at Hininga. î.

III Mga Katangian ng Palataya

Ang Palataya ay Biyaya wika nga

153 Nang si Banal Petrus ay nagbuyagyag na si Jesus ay ang Kristo, Anak ng buhay na Bathala, si Jesus ay Sariling naglahad na itong pahayag ay hindi nanggaling Òmula sa laman at dugo, kundi mula sa Aking Ama na nasa kalangitanÓ (Mattheus 16,17; Cf 11, 25; Galatia 1, 15). Ang palataya ay ang handog ng Bathala, isang higitlikas na galing na itinagos na mula sa Kanya. ÒUpang ang palataya ay maihandog, kinakailangan ang paunangdating [praeveniente] at tumutulong na biyaya ng Bathala, at yaong mula sa mga panloobang tulong ng Banal na Hininga, na nakapagpapakilos [moveat] ng puso at nakapagpapanibago [convertat] kay Bathala, na nakapagbubukas [aperiat] sa mga mata ng isipan, at nakapagbibigay [det] Ông kainaman sa lahat sa pagsasangayon at pagsasampalataya sa katotohananÕÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 5).

Ang Palataya ay Makataong Kilos

154 Hindi maaaring sumampalataya maliban sa pamamagitan ng biyaya at s. ¤a mga panloobang tulong ng Banal na Hininga. Hindi nagpapababa sa katotohanan na ang pagsampalataya ay tunay na pantaong kilos. Ni ito ay tutol sa kalayaan ni sa kaalaman ng tao, na manalig kay Bathala sa mga katotohanan at kumapit sa mga ipinahayag mula sa Kanya. Sa ganang mga makataong ugnayan, ito ay hindi tutol sa ating angking dangal na manalig sa anuman na sinasabi ng ibang tao tungkol sa kanilang sarili at tungkol sa kanilang mga balak, at manalig sa kanilang mga pangako (tulad nga kapag ang tao at ang babae ay pumasok sa pagaasawa), sa gayon tungo sa pagpasok sa matugmang dulugan. Pagkagayon maging sa kasalukyan ito ay pababang tutol sa ating dangalÒna magpak. ¨ita sa palataya ng ganap na pagpailalim ng kaisipan at ng kalooban kay Bathala na nagpapahayagÓ (Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Dei Filius 3: Denzinger-Schonmetzer 3008), at kaya pumasok sa matalik na dulugan kasama Niya.

155 Sa palataya, ang makataong kaisipan at kalooban ay kapwa gumagawa kasama ang makabathalang biyaya: ÒAng pagsampalataya ay isang gawain ng kaisipan na sumasangayon sa makabathalang katotohanan sa pagutos ng kalooban na pinakilos ng Bathala sa paraan ng biyayaÓ (Banal Tommaso ng Aquino, Summa Theologiae II-II, 2, 9; Cf Dei Filius 3: DS 3010 ). .

To Believe in the Holy Spirit

152 It is impossible for anyone [quempiam] to believe in Jesus Christ. Á, without him becoming a sharer of His Spirit [quin ille Eius sit Spiritus]. In truth the Holy Spirit reveals to men who Jesus is. For Òno one can say ÔJesus is Lord,Õ except in the Holy SpiritÓ (1 Corinthians 12, 3). ÒFor the Holy Spirit searches carefully all things, as well as the depths of God... Ó Because they are of God [Quia Dei sunt], no one knew except the Spirit of God (1 Corinthians 2, 10-11). Only God knows God fully. In the Holy Spirit we believe, because He is God.

The Church does not cease to confess her faith in one God, Father, Son and Holy Spirit.

III About the Qualities of Faith

Faith is grace so to speak [quaedam]

153 When saint Peter confessed that Jesus is the Christ, Son of the living God, Jesus declares to him this revelation did not come from flesh and blood, but from His Father Òwho is in the heavensÓ (Matthew 16,17; Cf 11, 25; Galatians 1, 15). Faith is a gift of God, a supernatural virtue infused by Him. ÒSuch . ofaith in order that it can be offered, there is need of the precoming [praeveniente] and helping grace of God and that from the inward helps [interniis...auxiliis] of the Holy Spirit, who is able to move the heart and convert it to God, able to open the eyes of the mind, and able to give [det] Òthe pleasantness for all toward harmonizing [consentiendo] and believing to the truthÓ (Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 5: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 819].

Faith is a human act

154 It is not possible to believe except by the grace and inward helps of the Holy Spirit. It is no less true, that to believe is truly a human act. Neither is it contrary to the freedom and intellect of man to trust in God and to adhere to the truths revealed by Him. In the human communication itself, it is not contrary to our own dignity, to believe things that other men are . ÿtelling about themselves and about their intentions, to trust to their promises (just as when man and woman enter into marriage), thus to enter into mutual communion. Consequently, even now it is less contrary to our dignity Òt" manifest by faith the full submission of the intellect and will to God who revealsÓ (Concilium Vaticanum I, Consti. dogm. Dei Filius 3: Denzinger-Schonmetzer 3008) and thus to enter into an intimate communion with Him.

155 In faith, human intellect and will work together [cooperantur] with the divine grace.: ÒTo believe is an act of the intellect assenting to the divine truth by the coomand of the will having been moved by God through grace (Sanctus Thomas Aquinas, Summa Theologiae II-II, 2, 9; Cf Dei Filius 3: DS 3010 ). . . Ê

Palataya at Pagunawa

156 Ang mithiin ng pagsasampalataya sa anuman ay hindi sapagkat ang mga ipinahayag na mga katotohanan ay nagpapangita sa liwanag ng ating likas na pangatuwiran bilang mga totoo at mauunawaan. Tayo ay sumasampalataya Ònang dahil sa kapangyarihan ng Bathala na Sariling nagpapahayag, na hindi maaaring manlinlang ni malinlangÓ (Tipunan ng Vaticanus I (1869-1870), Dei Filius 3: Denzinger-Schonmetzer 3009). ÒGayunpaman upang Ôang pagtalima ay maging kasundo sa katuwiranÕ ng ating palataya, si Bathala ay naghangad na ang mga panlabasang katibayan ng Kanyang Pahayag ay mairugtong sa mga panloobang tulong ng Banal na HiningaÓ (Dei Filius 3: Denzinger-Schonmetzer 3009). Kaya ang mga himala . Nni Kristo at ng mga banal (Cf Marcus 16, 20; Hebreo 2, 4), ang mga hula, ang paglaganap at ang kabanalan ng Simbahan, ang kanyang pamumunga at pagkapanatili Òay mga pinakatiyak na tanda ng Pahayag, na iniakma sa pagiisip ng lahatÓ (Dei Filius 3: DS 3009); Òang mga mithiin ng kapaniwalaanÓ ay gayong nalalantad upang Òang pangsangayon ng palataya ay hindi naman maging isang bulag na kilusan ng kaluluwaÓ (Dei Filius 3).

157 Ang palataya ay tiyak, higit na tiyak sa lahat ng makataong kaalaman, sapagkat ito sa sarili ay nakasalig sa Salita ng Bathala, na dimakayang magsinungaling. Ang mga ipinahayag na katotohanan ay tiyak na maaaring maituring malabo sa katuwiran at sa mga makataong karanasan, subalit Òhigit na dakila ang katiyakan na nasa paraan ng makabathalang liwanag kaysa sa yaon na nasa paraan ng liwanag ng likasang katuwiran. . Ó (Banal Tommaso ng Aquino, Summa Theologiae II-II, 171, 5 obj 3). ÒSampung libong kahirapan ay di gagawa ng pagalinlanganÓ (John Henry Newman, Apologia pro vita sua, c. 5, ed. M.J. Svaglic [Oxford 1967] p. 210).

158 ÒAng palataya ay naghahanap ng pagunawaÓ (Banal Anselmus ng Canterbury, Proslogion proemium; Patrologia Latina 38, 257-258): ang palataya ay panloob upang ang mananampalataya ay humangad nang higit na mabuti na kilalanin Siya na sa Kanya siya ay naglalagay ng kanyang palataya at gayundin unawain nang higit na mabuti ang anuman na ipinahayag ng ganang Sarili; ang isang higit na malalim na pagkilala, mula sa sariling bahagi, ay gagabay naman sa higit na dakilang palataya, laging umaalab nang may kahigitan sa pagibig. Ang biyaya ng palataya ay bumubuk. Òas Òsa mga mata ng pusoÓ (Ephesus 1, 18) tungo sa kanilang buhay na kaisipan na nilalaman ng Pahayag, ibig sabihin, sa pagunawa ng hangarin ng Bathala at sa kagiliwan [complexus] ng mga hiwaga ng palataya, sa kanilang bigkisan sa panigan nila at kasama ni Kristo, ang gitna ng ipinahayag na hiwaga. Sa katunayan gaano pang higit na dakilang kalaliman ang pagunawa ng Pahayag... ang Banal na Hininga ay nagpapaganap nang walang humpay sa palataya sa pamamagitan ng Kanyang mga handogÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Dei Verbum 5). Kung kaya, ayon sa kasabihan ni Banal Augustinus, ÓUnawain upang ikaw ay sumasampalataya: at sumampalataya, upang ikaw ay makaunawaÓ (ÒIntellige ut credas: crede, ut intelligasÓ- Banal . mAugustinus, Sermo 43, 7.9: Corpus Christianorum, Series Latina 41, 512 [Patrologia Latina 38, 258])..

Faith and Understanding

156 The motive of believing something is not that the revealed truths have become visible to the light of our natural reason as true and intelligible. We believe Òon account of the revealing God Himself, who neither can deceive nor be deceivedÓ (Concilium Vaticanum, Consti. dogm. Dei Filius 3: Denzinger-Schonmetzer 3009). ÒNevertheless so that Ôcompliance may be consistent with the reasonÕ of our faith, God willed that external proofs of His Revelation be joined with the inward helps of the Holy SpiritÓ (Dei Filius 3). Thus the miracles of Christ and of the holy ones (Cf Mark 16, 20; Hebrews 2, 4), the prophecies, the propagation and holiness of the Church, her fruitfulness and stability Òare the most certain signs of divine Revelation, ada. Ãpted to the intelligence of allÓ (Dei Filius 3): the motives of credibility are such exposed so that Òthe assent of faith by no means may be the blind movement of the soulÓ (Dei Filius 3).

157 Faith is certain, more certain to all human knowledge, because in itself it is founded on the Word of God, who is unable to lie. The revealed truths certainly can be considered obscure to reason and human experiences, but Ògreater is the certainty that is through divine light, than that is through the light of natural reasonÓ (Sanctus Thomas Aquinas, Summa Theologiae II-II, 171, 5 obj 3). ÒTen thousand difficulties do not make one doubtÓ (John Henry Newman, Apologia pro vita sua, c. 5, ed. M.J. Svaglic [Oxford 1967] p. 210).

158 ÒFaith seeking UnderstandingÓ (FIdes quaerens intellectum.- Sanctus Anselmus Cantuariensis, Proslogion, Prooemium; Opera omnia, ed. F.S. Schmitt, v. 1 [Edinburgh 1946] p. 94): faith is intrinsic [inhaerens] so that a believe. . r desires to know better Him in whom he placed his faith and to understand it better what He Himself revealed; a more profound knowledge, from its own part, directs a greater faith with its own, always kindled by a living love. The grace of faith opens Òthe eyes of the heartÓ (Ephesians 1, 18) toward a living understanding of them which are contained in the Revelation, namely the understanding of the plan of God and the affection [complexus] of the mysteries of faith, of their connecttions among themselves and with Christ, the center of the revealed mystery. ÒIn truth how much more profound is the understanding of Revelation... the Holy Spirit perpetually perfects the faith through His giftsÓ (Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Dei Verbum 5: AAS 58 [1966] 819). Thus according. to the saying of saint Augustine: ÒUnderstand, so that you may believe: believe, so that youmay understandÓ (ÒIntellige ut credas: crede, ut intelligasÓ- Sanctus Augustinus, Sermo 43, 7.9: Corpus Christianorum, Series Latina 41, 512 [Patrologia Latina 38, 258]).

.

³

159 Palataya at Alaman: ÒKahit na totoo na ang palataya ay higit sa katuwiran, gayunpaman, hindi maaaring magkaroon ng anumang tunay na dipagkakasundo sa panigan ng palataya at . Åkatuwiran: yamang ang Dating Bathala, na nagpapahayag ng mga hiwaga at nagtatagos ng palataya, ay nagkakaloob ng liwanag ng makataong katuwiran. Sa karagdagan, si Bathala ay hindi maaaring magtatwa ng Kanyang Sarili, ni ang katotohanan ay tumutol man lamang sa katotohananÓ (Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Dei Filius 4: Denzinger-Schonmetzer 3017). ÓKaya ang maparaan na pagsisiyasat, kung ito nga ay sumusulong mula sa isang tunay na makaalamang paraan at alinsunod sa mga makaasal na pamantayan, ay hindi sa katunayan magiging tutol sa palataya, sapagkat ang mga makadaigdig na bagay [res profanae] at ang mga bagay ng palataya ay nanggagaling sa bukal na mula sa Dating Bathala. Sa katiyakan ang sinuman na mapakumbaba at mapitagan sa diwa [animo] ay bumabata na saliksikin ang mga lihim na bagay, kahit na ba hindi nababatid na siya ay iginagabay ng kamay ng Bathala, kumukupkop ng lahat na bagay,- Siya ay lumilikha upang sila ay maging kung ano silaÓ (Ti. òpunan ng Vaticanus II [1962-1965], Gaudium et Spes 36, 1).

Kalayaan ng Palataya

160 Upang ang sagot ng palataya ay maging makatao, Ònapakahalaga [Caput est]... na ang tao ay dapat tumugon nang kusangloob kay Bathala sa pagsasampalataya; kaya walang sinuman na umaayaw ang ipagpipilitan na yakapin ang palataya. Sapagkat ang gawa ng palataya sa likasamg sarili ay kusangloobÓ (Tipunan ng Vaticanus II (1962-1965), Dignitatis Humanae 10; Cf Lipi ng Panukatang Batas (Codex Iuris Canonici/CIC), ukat 746, 2). ÒSa tiyak si Bathala ay tumatawag sa mga tao tungo sa paglilingkod [ad inserviendum] sa Kanyang Sarili sa hininga at katotohanan, na mula sa Kanya silang sarili ay ipinagbigkis sa budhi, hindi sa katunayan pinagpilitan... Ito samantala ay naganap nang sukdulan kay Kristo JesusÓ (Dignitatis Humanae 11). Sa katunayan, si Kristo ay naganyaya tungo sa palataya at pagpanibago; gayunpaman sa walang sinuman sa anumang paraan Siya ay nagpanali [nullo tamen modo constrinxit]. ÒSapagkat Siya ay nagdadala n. ëg saksi sa katotohanan; gayunpaman Siya ay dinaghangad [noluit] na magpataw ng mga dahas sa mga tumututol sa katotohanan [eam]. Sapagkat ang Kanyang kaharian... ay lumalago sa pagibig, na saanman si Kristo na itinaas sa krus, ay umaakit sa mga tao tungo sa Kanyang SariliÓ (DH 11).

Pangangailangan ng Palataya

161 Ang pagsampalataya kay Jesus na Kristo at sa Kanya na nagsugo sa Kanya alangalang sa yaong kaligtasan ay kailangan upang tamuhin itong kaligtasan (Cf Marcus 16, 16; Joannes 3, 36; 6, 40 et al.). ÒSapagkat sa totoo Ôang walang palataya ay hindi makapagpapalugod kay BathalaÕ at tamuhin ang samahan ng Kanyang mga anak,- samakatuwid walang sinuman na wala yaong palataya [sine illa] ang nagkamit man lamang ng pagkamatuwirin, at walang sinuman ang magkakamit ng magpakailanmang buhay, Ômaliban nasa palataya [in ea] Òsiya ay manatili hanggang sa katapusanÕÓ (Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Dei Filius 3: Denzinger-Schonmetzer 3012; Cf Tipunan ng Trento [1545-1563]: DS 1532).

.

159. ú Faith and Science. ÒAlthough it is true that faith is above reason, nevertheless there can never ever be true disagreement between faith and reason: since the Same God, who reveals the mysteries and infuses faith, had set the light to human reason. Morever God cannot deny His own Self, nor truth can ever contradict truthÓ (Concilium Vaticanum I, Consti. dogm. Dei Filius 4: Denzinger-Schonmetzer 3017). On that account, a methodical inquiry in all disciplines, if it truly proceeds from a scientific manner and along with moral norms, will not indeed oppose faith, because the profane things [res profanae] and the things of faith [res fidei] derive [their] origin from the Same God. Assuredly he who is humble and consistent in character [animo] undertakes to examine the secrets of things, although not knowing he is led as it were by the hand of God, sustaining all things, - He creates so that they may be what they areÓ (Concilium Vaticanum II, Consti. past. Gaudium et spes 36: Acta Apostolicae Sedis 58 [196. ò6] 1054).

Freedom of Faith

160 So that the response of faith may be humane [humanae], Òit is very important [Caput est]... that man ought to respond voluntarily to God by believing; therefore no one unwilling is to be forced to embrace the faith. For the act of faith by the nature itself is voluntaryÓ (Concilium Vaticanum II, Decl. Dignitatis Humanae 10; Cf Codex Iuris Canonici, canon 746, 2). ÒCertainly God calls men to be devoted [ad inserviendum] to Himself in spirit and truth, from whom they themselves are bounded in conscience, not indeed coerced... This however became manifest [apparuit] exceedingly in Christ JesusÓ (Dignitatis Humanae 11). For indeed Christ did invite [all] toward faith and conversion, nevertheless He restrained no one in any manner. ÒFor He brings the testimony to truth [veritati], still He did not wish to impose with force to those who are speaking in opposition [contradicentibus] to it. For His Kingdom ... grows by love, by which Christ, exalted in the cross, draws.

men toward His own SelfÓ (DH 11).

The Necessity of Faith

161 To believe in Jesus Christ and in the One who sent Him on account of our salvation,- is necessary for obtaining that salvation (Cf Mark 16, 16; John 3, 36; 6, 40 et al.). ÒBecause in truth Ôwithout faith... it is impossible to please GodÕ (Hebrew 11, 6) and to come into the community of His children [ad filiorum Eius consortium pervenire], thus no one without that faith [sine illa] has ever arrived at justification, nor any one will reach eternal life, except in faith [in ea] Òhe will be able to persevere until the endÓ (Concilium Vaticanum I, Consti. dogm. Dei Filius 3: Denzinger-Schonmetzer 3012; Cf Concilium Tridentinum, Sess. 6a, Decretum de iustificatione, c. 8: DS 1532).

.

Pananatili sa Palataya

162. ¼ Ang palataya ay isang mabiyayang handog, na si Bathala ang nagaalay [praebet] sa tao. Itong dimatantiyang handog maaari nating mawala. Si banal Paulus kay Timotheus ay naghihikayat: ÒItong tagubilin aking ipinagkakatiwala sa iyo... upang wagiin mo ang mabuting labanan, hinahawakan ang palataya at ang mabuting budhi, na ang ilan na nagtatanggi nito ay lumubog tungkol sa palatayaÓ (1 Timotheus 1, 18-19). Upang mabuhay, lumago at manatili sa palataya hanggang sa katapusan, dapat nating palusugin siya [illam] sa Salita ng Bathala; dapat tayong magsumamo kay Poon na nagpapalago nito (Cf Marcus 9, 24; Lukas 17, 5; 22,32); ang sariling palataya [ipsa] ay dapat kumilos Òsa paraan ng pagibigÓ (Galatia 5, 6; Jacobus 2, 14-26), ipagtangkilik sa pagasa (Cf Roma 15, 13), at ipagugat sa palataya ng Simbahan.

Palataya - Simula ng Magpakailanmang Buhay

163 Ang palataya ay lumilikha [Fides facit] upang tayo ay lumasap ng tuwa at liwanag ng mabiyayang pa. ængitain, wika nga, nasa pagantabay, na siyang layunin ng ating paglalakbay dito sa ibaba. Kapagdaka makikita natin si Bathala Ònang harapharapanÓ [facie ad faciem] (1 Korinthos 13, 12), Òtulad ng Siya AyÓ (1 Joannes 3, 2). Kaya ang palataya ay simula na ng magpakailanmang buhay:

Tayo ay Ònagninilay sa biyaya katulad ng nasa salamin; tayo ay naghihintay na nasa pangako ng mga mabuting lalagyan para sa atin, na sa paraan ng palataya ay mga kaaliwan, na para bang sila ay naririto naÒ (Banal Basilius na Dakila, Liber de Spiritu Sancto 15, 36: Patrologia Graeca 32, 132; Cf Banal Tommaso ng Aquino, Summa Theologiae II-II, 4, 1).

164 Ngayon gayunpaman, Òsa paraan ng palataya... tayo ay lumalakad at hindi sa paraan ng pananawÓ (2 Korinthos 5, 7), tayo ay nakakakilala kay Bathala Òsa paraan ng salamin na may kahiwagaan [in aenigmate]... mula sa mga bahabahagyaÓ (1 Korinthos 13, 12). Kahit na ang palataya ay puno ng liwanag [luminosa] ito ay kadalasan malabo. Ang palataya ay maaaring ilagay s. Ùa pagsusuri. Ang daigdig na saan tayo ay naninirahan ay lubusang kadalasan nakikitang malayo mula sa yaong na tinutukoy ng palataya; ang mga karanasan ng masama at ng dalamhati, ng maraming dimakatarungan at ng kamatayan ay nakikitang tumututol sa Butihimbalita; ang mga ito ay maaaring magpayanig sa palataya at maging tukso sa kanya.

165 Kapagdaka tay" ay dapat na bumaling sa mga saksi ng palataya: kay Abraham, Òna nasa pagasa ay sumampalataya laban sa pagasaÓ [contra spem in spe credidit] (Roma 4, 18); kay Mabining Maria na Òsa paglalakbay ng palataya,Ó (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Lumen Gentium 58) ay humantong hanggang sa Ògabi ng palatayaÓ (Joannes Paulus II, Redemptoris Mater 17: Acta Apostolicae Sedis 57 [1965] 61) nakikibahagi sa paghihirap ng kanyang Anak at sa gabi ng Kanyang libingan (Redemptoris Mater 18)), at sa mga iba pang mga saksi ng palataya: ÒKaya tayo na nagkakaroon ng napakadakilang takdain sa madla ng mga saksi, itinatapon ang lahat na sa. ùgabal, at ang sala na pumapalibot sa atin; sa pamamagitan ng pagtiyaga, magmadali tayo sa paligsahan na nakalaan para sa atin: habang nakatitig sa Mayakda ng palataya at Tagapagganap na si JesusÓ (Hebreo 12, 1-2).

.

Perseverance in Faith

162 Faith is a gratuitous gift, that God offers [praebet] to man. This inestimable gifft we can lose; saint Paul exhorts Timothy about this: ÒThis precept I am entrusting to you... so that you may wage.. the good warfare, having faith and good conscience, which some rejecters in respect to faith were shipwreckedÓ (1 Timothy 1, 18-19). To live, to grow and to persevere until the end in faith, we ought to nourish that faith [illam] with the Word of God; we ought to beseech the Lord so that He may increase that faith [illam] for us (Cf Mark 9, 24; Luke 17, 5; 22,32); faith itself [ipsa] ought to be working Òthrough charityÓ (Galatians 5, 6; James 2, 14-26), to be nourished by hope (Cf Romans 15, 13), and to be rooted in the faith of the Church.

Faith- the Beginning of. Eternal Life

163 Faith creates [Fides facit] so that we may taste the joy and the light of the beatific vision as it were [quasi] in anticipation, which is the purpose of our pilgrimage here on earth. Then we shall see God Òface to faceÓ (1 Corinthians 13, 12), Òjust as He isÓ (1 John 3, 2). Faith therefore is already the beginning of eternal life:

We are Òcontemplating the grace just as in a mirror; we await in the promises of the good repository for us, which through faith are delightful, in the same manner as if they are already presentÓ (Sanctus Basilius Magnus, Liber de Spiritu Sancto 15, 36: Patrologia Graeca 32, 132; Cf Sanctus Thomas Aquinas, Summa Theologiae II-II, 4, 1).

164 Now neverhteless Òthrough faith... we walk and not through sightÓ (2 Corinthians 5, 7), and we know God Òthrough a mirror in a mystery [in aenigmate]..., by partsÓ (1 Corinthians 13, 12). Even if faith is full of light [luminosa] on account of. ¥ Him in whom it believes, the life of faith is often obscure. Faith can be placed under examination. The world in which we live, very much often is seen removed from those which faith affirmed; the experiences of evil and of pain, of the numerous injustices and of death are seen to contradict the Good News [mortis Bono Nuntio videntur contradicere]; these can agitate faith and become a temptation to faith [ei].

165 Then we ought to turn ourselves to the witnesses of faith: to Abraham Òwho in hope believed against hopeÓ (Romans 4, 18): to Virgin Mary who Òin the pilgrimage of faith,Ó (Concilium Vaticanum II, Consti. dogm. Lumen Gentium 58: Acta Apostolicae Sedis 57 [1965] 61), she went forth right up to Òthe night of faithÓ (Joannes Paulus II, Redemptoris Mater 17: AAS 79 [1987] 381), participating in the night of His SonÕs torment [cruciatus] and of His entombment [sepulcri] (Redemptoris Mater 18); and to so many other. v witnesses of faith. ÒAnd therefore we too, having the surrounding of so great cloud of witnessses, laying aside every weight and the sin besetting us, are running by means of patience the contest set forth for us, looking at Jesus, the guide and consummator of faithÓ (Hebrews 12, 1-2).

HALIGI II TAYO AY SUMASAMPALATAYA

166 Ang palataya ay isang pamukhang kilos: isang malayang pagtugon ng tao sa pasimula [incepto] ng Sariling nagpapahayag na Bathala. Subalit ang palataya ay hindi nagiisang kilos. Walang sinuman ang maaring magbigay ng palataya sa ganang sarili, tulad ng walang sinuman ang maaring magbigay ng buhay sa ganang sarili. Ang mananampalataya ay tumatanggap ng palataya mula sa iba, at siya ay dapat magsalin nito sa iba. Ang ating pagibig kay Jesus at sa mga tao ay naguudyok sa atin na magsalita sa iba ng ating palataya. Bawat mananampalataya ay tulad ng isang si. Íngsing [anulus] sa dakilang tanikala [catena] ng mga mananampalataya. Ako ay hindi maaaring sumampalataya maliban sa pagtangkilik ng iba sa palataya at sa aking palataya [naman] ako ay nagbabata ng pagtatangkilik sa palataya ng iba.

167 ÒAko ay sumasampalatayaÓ (Symbolum Apostolicum: Denzinger-Schonmetzer 30): ito ay ang palataya ng Simbahan kung paano ang bawat mananampalataya nagpapahayag nang may pamukhaan, lalo na kapag ang isa ay nagpapabinyag. ÒTayo ay sumasampalatayaÓ (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum, 325 at 381: DS 150): ito ay ang palataya ng Simbahan kung paan" ang mga Episkopo sa isang Tipunan naninindigan sa mga lupon [congregati] " sa higit na pangkalahatan, kung paano ang makasambahang kalupunan ng mga mananampalataya naninindigan. ÒAko ay sumasampalataya:Ó ay gayundin ang Simbahan, ating Ina na tumutugon kay Bathala sa pamamagitan ng palataya at nagtuturo sa atin na magwika: ÒAko ay sumasampalataya,Ó ÒTayo ay sumasampalataya.Ó

I ÒPoo. ÿn, lumingon ka sa palataya ng iyong SimbahanÓ

168 Ang Simbahan ay sumasampalataya muna, at kaya siya ay gumagabay, nagpapalusog, at nagaalalay sa aking palataya. Ang Simbahan saanman ay nagbubuyagyag una kay Poon: (ÒTe per orbem terrarum sancta confitetur EcclesiaeÓ - ÒAng Banal na Simbahan ay nagbubuyagyag sa Iyo sa pamamagitan ng sangkalupaanÓ), na ating inaawit sa ÒTe DeumÓ); at kasama ng Simbahan [cum illa] at sa kanya, tayo ay binubunsod at ginagabayan, kung kaya tayo rin ay nakapagbubuyagyag: ÒAko ay sumasampalataya,Ó ÒTayo ay sumasampalataya.Ó Mula sa Simbahan tayo ay tumanggap ng palataya at ng bagong buhay batay kay Kristo sa pamamagitan ng Binyag. Kasabay sa Rituale Romanum, ang lingkod ng Binyag ay nagtatanong mula sa nagkatekismo [a catechumeno]: ÒAno ang hinihingi mo sa Simbahan ni Bathala?Ó At ang sagot ay: ÒPalataya.Ó ÒAno ang ibibigay sa iyo ng palataya?Ó ÒMagpakailanmang BuhayÓ (Ordo initiationis christianae adultorum, 75, p. 24; Ibid., 247, p.91).

169 Ang kaligtasan ay nanggagaling mula . )kay Bathala lamang; subalit sapagkat tayo ay tumanggap ng buhay ng palataya sa paraan ng Simbahan, siyang sarili ay ating Ina: ÒTayo ay sumasampalataya sa Simbahan bilang Ina ng muling kapanganakan, at hindi sa may Simbahan tayo ay sumasampalataya na para bang na sa mayakda ng kaligtasan [in salutis auctorem] (Faustus ng Riez, De Spiritu Sancto 1, 2: Patrologia Latina 62, 11). Sapagkat siya ang ating Ina, siya rin ang tagaunlak ng ating palataya [nostrae fidei educatrix].

.

ARTICLE 2 WE BELIEVE

166 Faith is a personal act: a free response of man . >to the initiative [incepto] of the revealing God. But faith is not a solitary act. No one can believe alone, just as no one can live alone. No one can give faith to himself by his own self, just as no one gives life to himself by his own self. The believer received faith from others and he ought to transmit that [illam] to others. Our love for Jesus and men impels us to speak to others about our faith. Every believer is like a finger-ring [anulus] in the great chain [catena] of believers. I cannot believe unless having been supported [sustentus] by the faith of others, and by my faith I carry the sustaining faith of others [ad aliorum fidem confero sustinendam].

167 ÒI believeÓ (Symbolum Apostolicum: Denzinger-Schonmetzer 30): is the faith of the Church by which [quam] every believer professes personally, especially w. +hen one is baptized. ÒWe believe:Ó (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: DS 150 [in textu originali graeco]): is the faith of the Church by which the Bishops in a Council profess to those gathered [congregati] or in a more general way that which [quam] the liturgical congregation of believers profess. ÒI believe:Ó is also the Church, our Mother which responds to God by her faith and teaches us to say [dicere]: ÒI believe (Credo),Ó ÒWe believe (Credimus).Ó

1. ÒLord, look upon the faith of the ChurchÓ

168 The Church believes first, and thus she leads, nourishes and sustains my faith. The Church everywhere confesses foremost the Lord (we sing ÒTe per orbem terrarum sancta confitetur Ecclesia,Ó in the hymn ÒTe DeumÓ) and with her and in her we are persuaded [impellimur] and directed, so th. at we also are able to confess: ÒI believe,Ó ÒWe believe.Ó From the Church we receive the faith and the new life in Christ through Baptism. Along with the ÒRituale Romanum,Ó the minister of Baptism asks from the catechumen [a catechumeno]: ÒWhat do you ask from the Church of God?Ó And the response: ÒFaith.Ó - ÒWhat does Faith offer you?Ó ÒEternal LifeÓ (Ordo initiationis christianae adultorum, 75, p. 24; Ibid., 247, p.91).

169 Salvation comes from God alone; but because we receive the life of faith through t. Ãhe Church, she herself is our Mother: ÒWe believe the Church as if [Ecclesiam quasi] the Mother of regeneration, not we believe in the Church as though in the author of salvationÓ [non in Ecclesiam credimus quasi in salutis auctorem] (Faustus of Riez, De Spiritu Sancto 1, 2: Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, 21, 104 [1866- ]: Patrologia Latina 62, 11). Because she is our Mother, she is also our educator in faith.. II Pananalita ng Palataya

170 Tayo ay hindi sumasampalataya sa mga pahubugan [formulas], kundi sa mga katunayan na kanilang ipinahahayag at na saan ang palataya ay nagpapahintulot sa atin na Òhumawak.Ó ÒSamantala ang gawain (ng palataya) ng isang mananampalataya ay hindi nagtatapos sa pawatas [ad enuntiabile], kundi sa katunayan (na ipinaguulat) [Banal Tommaso ng Aquino, Summa Theologiae II-II, 1, 2, ad 2]. Gayunpaman tayo ay lumalapit tungo sa dining mga katunayan taglay ang tulong ng mga pahubugan ng palataya. Ang mga ito a. áy nagpapahintulot sa palataya na magpahayag at magsalin, magdiwang nito sa samahan, magsanay nito sa sarili [illam propriam] at mula sa kanya mabuhay nang may kalaguan [magis magisque].

171 Ang Simbahan, na siyang Òhaligi at patibayan ng katotohananÓ (1 Timotheus 3, 15), na minsanang isinalin sa mga banal, ay nagbabantay nang may katapatan sa palataya (Judas 3). Siyang sarili ang kumukupkop sa alaala ng mga salita ni Kristo at nagsasalin sa pagbuyagyag ng palataya ng mga Apostol sa salitsalinlahi [a generatione... in generationem]. Tulad ng ina na nagtuturo sa kanyang mga anak ng pagsalita at ng lubusang [adeo] pagunawa taglay ang pagisip [mente] at ng pagbahagi kasama ng iba, ang Simbahan, ating Ina, ay nagtuturo ng pananalita ng palataya sa atin at tungo sa atin [ad nos] ipinakikilala ang pagunawa at buhay na nsa palataya [in fidei].

III Isang Palataya

172 Sa daloy ng mga dantaon, sa paraan ng mga napakaraming pananalita, pabuhayan, sangkatauhan, at kabansaan, ang Simbahan. ¹ ay walang patlang na nagbubuyagyag ng kanyang tanging palataya, na tinanggap mula sa isang Poon, na isinalin sa pamamagitan ng isang Binyag, na nagugat sa paniwala na ang lahat ng mga tao ay mayroon hindi lamang [nonnisi] ng isang Bathala gayundin [et] isang Ama (Cf Ephesus 4, 4-6). Si Banal Irenaeus ng Lyons, saksi nitong palataya, ay naglalahad:

173 ÓSapagkat ang Simbahan, laganap sa lupalop ng sandaigdigan hanggang sa mga kaduluhan ng kalupaan, ay tumanggap mula sa mga Apostol at sa kanilang mga alagad nitong palataya.... Itong pagbubuyagyag... at itong palataya... siya ay kumukupkop nang may tiyaga tulad ng paninirahan sa isang bahay, at nang may katularan siya ay nananalig sa mga ganito, yaon ay ang pagkakaroon tulad ba ng isang bahay at isang puso, at nang may tugmaan siya ay nagbubuyagyag at nagtuturo ng mga ito, at nagsasalin na tulad ng nagtataglay ng isang bibigÓ (Banal Irenaeus, Adversus Haereses 1, 10, 1-2; Patrologia Graeca . É7/1, 549-552).

174 ÒSapagkat kahit na ba sa daigdig may mga pananalita na dimagkakatulad, subalit gayunpaman ang lakas ng Kaugalian ay isa at ito ay magkatulad. At ni yaong mga itinatatag na mga Simbahan na nasa Germania ay sumasampalataya nang may kaibahan, " nagsasalin nang may kaibahan, ni yaong mga nasa Iberia, ni yaon nasa mga Celtics, ni yaong nasa Silangan, ni yaong nasa Egypto, ni yaong nasa Libya, ni yaong nasa gitna ng daigdig ay itinakda...Ó (Banal Irenaeus, Adversus Haereses 1, 10, 1-2; PG 7/1, 552-553). ÒTiyak na ang pagbuyagyag ng Simbahan ay totoo at matatag, na saanman ang isa at magkatulad na daan ng kaligtasan ay naipapakita sa buong daigdigÓ (Banal Irenaeus, Adversus Haereses 5, 20, 1: PG 7/2, 1177).

.

II The Language of Faith

170 We do not believe in formulas, but in the realities which they are expressing and which faith allows us Òto touch.Ó ÒHowever the act [of faith] of the believer does not end in the proposition [ad enuntia. õbile], but toward the reality [enunciated] [enuntiatam]Ó [Sanctus Thomas Aquinas, Summa Theologiae II-II, 1, 2, ad 2]. Nevertheless we approach toward these realities with the help of the formulas of faith. These allow faith to express and transmit, to celebrate it in the community, to exercise it as oneÕs own and from it to live more and more.

171 The Church, which is Òthe pillar and support of truthÓ (1 Timothy, 15), once entrusted to the saints, guards faithfully the faith (Jude 3). It is she herself that preserves the memory of the words of Christ and she transmits the confession of faith of the Apostles from generation unto generation. Just as the mother teaches her children to speak and to understand so much [adeo] with the mind [mente] and to communicate with others, the Church, our Mother, teaches the language of faith to us, and unto us introducing [ad nos... introducendos] the life and understanding in faith [in fidei].

III One Faith

172 Through the centuries, in so many languages, . . cultures, peoples and nations, the Church does not cease to confess her one faith, received from the one Lord, transmitted by means of one Baptism, rooted in the belief [in persuasione] that all men have not only [nonnisi] one God and in fact [et] a Father (Sanctus Irenaeus, Adversus Haereses 1, 10, 1-2; Patrologia Graeca 7/1, 549-552). Saint Irenaeus of Lyons, a witness of this faith, declares:

173 ÒFor the Church, scattered throughout the whole world as far as the ends of the earth, has received both from the Apostles and their disciples the faith as hers [eam fidem]... This preaching... and this faith... she guards diligently just like dwelling in one house, and similarly she believes in these, namely as if having one house and a single heart, and harmoniou. sly [consonanter] she preaches and teaches this, and transmits as if possessing one mouthÓ (Sanctus Irenaeus, Adversus Haereses 1, 10, 1-2; Sources chretiennes 264, 154-158 [Patrologia Graeca 7/1, 549-552]).

174 ÒFor although in the world there are dissimilar languages, but nevertheless the strength [virtus] of Tradition is one and it is the same. And neither those established Churches which are in Germany are believing otherwise or transmitting otherwise, nor those which are in land of the Iberians, nor in the land of the Celts, neither those which are in the Orient, neither those in Egypt, neither those in Libya, neither those in the center of the world are constitutedÓ (Sanctus Irenaeus, Adversus Haereses 5, 20, 1: PG 7/2, 1177). ÒCertainly the preaching of th. úe Church is true and firm, by which one and the same way of salvation is shown in the universal worldÓ (Adversus Haereses 5, 20, 1).

175 ÓTayo ay kumukupkop [custodimus] sa tinanngap na palataya na mula sa Simbahan, at saanman ito ay laging mula sa Hininga ng Bathala, tulad ng isang mabuting sisidlan na nagpapanariwa sa isang tiyak na napakagaling na kaban, at gumagawa sa tanang sisidlan na magpanariwa na saan ito ay kinalagyanÓ (Banal Irenaeus, Adversus Haereses 3, 24, 1: Patrologia Graeca 7/1, . 966).

.

2

Sa Paikli Ang Tao ay tumutugon kay Bathala

Homo Deo Respondet

176 Ang palataya ay isang pansariling pangapit ng buong tao kay Bathala na nagpapahayag ng Sarili. Ito ay sumasaklong sa kapit ng pagiisip at ng kalooban tungo sa Pahayag, na ginawa ni Bathala tungkol sa Kanyang Sarili sa pamamagitan ng mga gawa at mga salita.

177 ÒAng PagsampalatayaÓ samakatuwid ay mayroong dalawahang ugnayan: tungo sa pamukha at tungo sa katotohanan; tungo sa katotohanan nang dahil sa pananalig na nasa pamukha na nagsasaksi sa kanya.

178 Ta. uyo ay dapat sumampalataya hindi sa kaninumang iba maliban kay Bathala, ang Ama, ang Anak at ang Banal na Hininga.

179 Ang palataya ay isang higitlikasang handog ng Bathala. Tungo sa pagsampalataya, ang tao ay nangangailangan ng mga panlooban tulong ng Banal na Hininga.

180 ÒAng PagsampalatayaÓ ay isang makataong kilos, nakaaalam at malaya, na tumutugma sa dangal ng makataong pamukha.

181 ÒAng PagsampalatayaÓ ay isang makasimbahang kilos. Ang palataya ng Simbahan ay nangunguna, nagpapasilang, nagaalalay at nagpapalusog sa ating palataya. Ang Simbahan ay ang Ina ng lahat ng mga mananampalataya. ÒWala ngang sinumang maaaring magari kay Bathala bilang Ama na hindi nagaari sa Simbahan na bilang InaÓ (Banal Cyprianus ng Carthago, De Ecclesiae catholicae unitate 6: Patrologia Latina 4, 519).

182 ÒTayo ay sumasampalataya sa lahat na mga bagay, na nailalaman sa Salita n. lg Bathala isinulat man " isinalin, at mula sa Simbahan... sila ay minumungkahi na mapapaniwalaan bilang mga ipinahayag na bagay nang may kabathalaanÓ (Paulus VI, Sollemnis Professio fidei, 20: Acta Apostolicae Sedis 60 [1968] 441).

183 Ang palataya ay kailangan sa kaligtassan. Ang Poon ay nagpapatibay sa ganang Sarili: ÒSiya na magsasampalataya at naging binyagan, ay magiging ligtas; siya sa katunayan na hindi magsasampalataya, ay masasakdalÓ (Marcus 16, 16).

184 ÒAng palataya... ay paunangtikim ng kaalaman na gumagawa sa atin na mga mabiyaya sa kinabukasanÓ (Banal Tommaso ng Aquino, Compendium theologiae 1, 2).

.

175 ÒWe guard the received [perceptam] faith from the Church, and which is always from the Spirit of God, just like in a good vase rejuvenating the certain excellent deposit, and making the vessel itself to rejuvenate in which it is contained. ‰Ò (Sanctus Irenaeus, Adversus Haereses 3, 24, 1: Sources chretiennes, 211, 472 [Patrologia Graeca 7/1, 966]).

Summary Man Responds to God

176 Faith is a personal adherence of the whole man to God revealing Himself. It involves a clinging of the intellect and of the will to the Revelation, which God made by deeds and by words about His own Self.

177 ÒTo believeÓ therefore has twofold reference: to the person and to the truth; to the truth on account of the trustworthiness in the person who bears witness to it.

178 We ought to believe in no one else except in God, the Father, the Son and the Holy Spirit.

179 Faith is a supernatural gift of God. To believe, man needs the interior helps of the Holy Spirit.

180 ÓTo believeÓ is a human act, conscious and free, which corresponds to the dignity of the human person.

181 ÒTo believeÓ is an ecclesial act. The fai. × th of the Church precedes, produces, sustains and nourishes our faith. The Church is the mother of all believers. ÒNo longer can one have God as Father who does not have the Church as MotherÓ (Sanctus Cyprianus Carthaginiensis, De Ecclesiae catholicae veritate, 6: Corpus Christianorum, [Series Latina], 3, 253 [Patrologia Latina 4, 519]).

182 ÒWe believe all these, which are contained in the Word of God, written or passed on, and are proposed by means of the Church for believing... as divinely revealedÓ (Paulus VI, Solemnis Professio fidei, 20: Acta Apostolicae Sedis 60 [1968] 441).

183 Faith is necessary for salvation. The Lord Himself affirms: ÒHe who will believe and is baptized, will be saved; he in truth who will not believe, will be condemnedÓ (Mark 16, 16).

184 ÒFaith... is a certain foretaste of that knowledge which will make us blessed in the futureÓ (Sanctus Thomas Aquinas, Compendium theologiae, 1, 2: Ed. Leon. 42, 83).

. .

USYMBOLUM FIDEI

SYMBOLUM APOSTOLICUM

(Denzinger-Schonmetzer 30)

Credo in Deum

Patrem omnipotentem,

Creatorem caeli et terrae,

et in Iesum Christum,

Filium Eius unicum,

Dominum nostrum,

qui conceptus est de Spiritu Sancto,

natus ex Maria Virgine,

passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus,

et sepultus,

descendit ad inferos,

tertia die resurrexit a mortuis,

ascendit ad caelos,

sedet ad dexteram Patris omnipotentis,

inde venturus est

iudicare vivos et mortuos.

Credo in Spiritum Sanctum,

sanctam

Ecclesiam catholicam,

sanctorum communionem,

remissionem peccatorum,

carnis resurrectionem,

vitam aeternam.

Amen. . SYMBOLUM FIDEI

SYMBOLUM NICEANUM-CONSTANTINOPOLITANUM

(Denzinger-Schonmetzer 30)

Credo in unum Deum,

Patrem omnipotentem,

Factorem caeli . ‰et terrae,

visibilium omnium et invisibilium.

Et in unum Dominum Iesum Christum,

Filium Dei unigenitum

et ex Patre natum ante omnia saecula,

Deum de Deo,

Lumen de Lumine

Deum verum de Deo vero,

genitum, non factum,

consubstantialem Patri:

per quem omnia facta sunt;

qui propter nos homines

et propter nostram salutem,

descendit de caelis,

et incarnatus est de Spiritu Sancto

ex Maria Virgine

et homo factus est,

crucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato,

passus

et sepultus est,

et resurrexit tertia die

secundum Scripturas,

et ascendit in caelum,

sedet ad dexteram Dei Patris,

et iterum venturus est

cum gloria,

iudicare vivos et mortuos,

cuius regni non erit finis.

Et in Spiritum Sanctum,

Dominum et vivificantem,

qui ex Patre Filioque procedit,

qui cum Patre et Filio

simul adoratur et conglorificatur,

qui locutus est per Prophetas.

Et unam sanctam

catholicam

et apostolicam Ecclesia. _ m.

Confiteor unum Baptisma

in remissionem peccatorum.

Et exspecto resurrectionem mortuorum,

et vitam venturi saeculi.

Amen.

.

Panandaan ng mga Apostol

Ako ay sumasampalataya kay Bathala Lubos na Makapangyarihang Ama,

Maylikha ng langit at ng lupa,

[Ako ay sumasampalataya]

At kay Jesus na Kristo,

Kanyang tanging Anak, aming Poon,

na Siya ay ipinaglihi buhat sa Banal na Hininga,

isinilang mula kay Mabining Maria,

pinahirapan sa ilalim ng paghahari ni Pontius Pilatus, ipinahandusay sa krus, namatay, at inilibing,

Siya ay bumaba sa kinaroroonan ng mga patay,

sa ikatlong araw Siya ay muling nabuhay

mula sa mga patay,

pumailanlang sa kalangitan,

nauupo sa kanan ng Bathala

na Lubos na Makapangyarihang Ama,

mula doon Siya ay babalik

upang maghukom sa mga buhay at mga patay.

Ako ay sumasampalataya

sa Banal na Hininga,

sa banal n. xa Simbahan na Katoliko,

sa dulugan ng mga banal

sa kapatawaran ng mga sala,

sa muling pagkabuhay ng laman,

at sa magpakailanman na buhay.

Amen. . Panandaan ng Nicaea (325)- Constantinopolis (381)

[Florentia (1438), Filioque]

Ako ay sumasampalataya sa isang Bathala,

Lubos na Makapangyarihang Ama,

Maygawa ng langit at ng lupa,

ng lahat na nakikita at dinakikita.

[Ako ay sumasampalataya]

Sa isang Poong Jesus na Kristo,

ang tanging isinilang na Anak ng Bathala at

ipinanganak mula sa Ama

bago pa ang lahat na mga panahon, Bathala mula kay Bathala,

Liwanag mula sa Liwanag, Totoong Bathala mula sa Totoong Bathala, isinilang, hindi ginawa, kabuod sa Ama: sa pamamagitan Niya ang lahat ay ginawa;

na dahil sa ating mga tao at dahil sa ating kaligtasan,

Siya ay bumaba mula sa kalangitan,

at Siya ay naging laman buhat sa Banal na Hininga

at Siya a. †y naging tao mula kay Mabining Maria,

Siya rin ay ipinahandusay sa krus nang dahil sa atin

sa ilalim ng paghahari ni Pontius Pilatus,

siya ay naghirap at inilibing,

at muling nabuhay sa ikatlong araw

ayon sa mga Kasulatan,

at Siya ay pumailanlang sa langit, nauupo sa kanan ng Ama,

at Siya ay muling babalik

taglay ang kaluwalhatian

upang maghukom sa mga buhay at mga patay;

na sa Kanyang kaharian

hindi magkakaroon ng katapusan.

[Ako ay sumasampalataya]

Sa Banal na Hininga,

Poon at Tagabigaybuhay,

na sumusulong mula sa Ama at sa Anak

na kasama ang Ama at ang Anak,

sabay Siyang sinasamba at kapwa niluluwalhati,

na Siyang nagsasalita sa pamamagitan ng mga

Propheta.

[Ako ay sumasampalataya]

Sa isa, sa banal, sa Katoliko, at sa makaapostol

na Simbahan.

Ako ay nagbubuyagyag sa isang Binyag

sa kapatawaran ng mga sala.

At ako ay naghihintay sa muling pagkabuhay ng

mga pa

at sa buhay ng parating na panahon.

Amen. .

 

.

—£p— Huling Balita ng Higitkaraniwang Lupon ng mga Episkopo, Decembre 7, 1985, II B a 4:

Enchiridion Vaticanum, kalipian 9, dahon 1758, blg. 1797 . . . . Š. . . ‡‡.. . . . Š¬. . . . . . . . .

. . .

.

‹†ü‹ Joannes Paulus II, Talumpati sa Pagwakas ng Higitkaraniwang Lupon ng mga Episkopo, Decembre 7, 1985, blg. 6:

AAS 78 (1986), dahon 435

xxxx

.

3

HATI 2: PANINDIGAN NG MAKAKRISTONG PALATAYA

MGA PANANDAAN NG PALATAYA

185 Siya na nagsasalita ng ÒAko ay sumasampalatayaÓ ay nagsasalita ng ÒAko ay kumakapit sa yaon na ating sinasampalatayanan.Ó Ang dulugan sa palataya ay nangangailangan ng kapwahang pananalita ng palataya, na ito ay ang pamantasan sa lahat at nagpapaisa sa lahat sa datihang pagbuyagyag ng palataya.

186 Mula doon sa pasimula, ang makaapostol na Simbahan ay naghayag at nagsalin ng kanyang angking palataya sa mga maiikling pahubugan at sa pagkakaroon ng lakas ng pamantasan nang dahil sa . Ô lahat (Cf Roma 10, 9; 1 Corinthos 15, 3-5, atbp). Subalit noon pa man, nang lubusan, kaagad, ang Simbahan ay gayundin naghangad na maglikom ng kabuuran ng kanyang palataya sa mga matunghay at matugmaang paiklian [in compendiis organicis et articulatis], na itinakda lalo na sa mga nagpasuri sa Binyag:

ÒSapagkat hindi upang ito ay magpagiliw sa mga tao, na ang buod ng palataya ay ibinuo; bagkus mula sa lahat na Kasulatan at lalo na sa mga punong kabanata, sila ay bumubuo ng isang katuruan ng palataya. At sa anumang paraan ang binhi ng mustasa sa munting butil ay nagtataglay ng maraming sanga, kaya gayundin itong palataya, ipinahiwatig [insinuata] sa kunting salita, ay naglalatag ng lahat na kaalaman ng pagkamatungkulin na nilalaman sa kapwa Luma at Bagong TipanÓ (Banal Cyrillus ng Jerusalem, Catecheses illuminandorum 5, 12: Patrologia Graeca 33, 521-524).

187 Itong mga kapisanan ng palataya ay tinatawag na Ò. ÊMga Panindigan ng PalatayaÓ yamang ang mga ito ay bumubuo nang may kaiklian sa palataya katulad ng pinaninindigan ng mga Makakristo. Samakatuwid ang mga ito ay tinatawag na ÒAko ay sumasampalatayaÓ sapagkat ang unang salita sa kanila ay karaniwan: ÒCredo: Ako ay sumasampalataya.Ó Nang may kapantayan sila ay tinatawag na ÒMga Panandaan ng Palataya.Ó

188 Ang Griegong salita na symbolon, sumbolon, ay tumutukoy sa kalahating bahagi ng binasag na bagay (halimbawa, ang mga sagisag) na ipinapakita bilang tanda ng pagkilala [agnitionis]. Ang mga binasag na bahagi ay kapwa itinutugma upang tiyakin ang katuturan niya na nagdadala ng anumang bahagi. Ang Panandaan ng palataya samakatuwid ay ang palatandaan ng pagkilala at dulugan sa panigan ng mga mananampalataya. Ang Symbolon ay tumutukoy kapagdaka sa kaiklian, kalikuman, " kabuuran. Ang Panandaan ng palataya ay ang kaiklian ng mga pangunahing katotohanan ng palataya. Sa gayon ito ay sumusunod bilang ang pangu. Öna at pangsaligang paksa na tinatamo nang dahil sa katekesis, tungo saan ito ay kinakailangan na maging panukuyan [oportet referri].

189 Ang unang ÒPanindigan ng PalatayaÓ ay isinasagawa kapag ang Binyag ay tinatanggap. Ang ÒPanandaan ng PalatayaÓ ay una sa lahat ang pambinyag na Panandaan [Credo]. Yamang ang Binyag ay iginagawad ÒSa ngalan ng Ama at ng Anak at ng Banal na HingaÓ (Mattheus 28, 19), ang mga katotohanan ng palataya na kinilala sa Binyag ay naibibigkas ayon sa kaylang panukuyan sa tatlong Pamukha ng Napakabanal na Isatlo..

SECTION 2: THE PROFESSION OF THE CHRISTIAN FAITH

THE CREEDS OF FAITH [SYMBOLA FIDEI]

185 He who says ÒI believe,Ó is saying ÒI adhere to that which we believe.Ó Communion in faith needs a common language of faith, which is the norm for all and it unites all in the same confession of faith.

186 Thence from the beginning, the apostolic Church expressed and transmitted her own faith in brief formulas and by having the strength ". ½f the norm on account of all (Cf Romans 10, 9; 1 Corinthians 15, 3-5, etc.). But already, absolutely, swiftly, the Church also wanted to gather the essentials of her faith under the organic and articulated compendiums, which were destined especially to the candidates of Baptism.

ÒFor it was not t" please men that the summary of faith was composed; but from all Scripture and especially from selected chapters, they accomplish one doctrine of faith. And in what manner the seed of the mustard in a small grain contains many branches, so also this faith, insinuated [insinuata] in few words, lays up all knowledge of piety contained in both the Old and New Testament [...in Testamento]Ó (Sanctus Cyrillus Hierosolymitanus [ 386], Catecheses illuminandorum 5, 12: Opera, v. 1, ed. G.C. Reischl [Monaci 1841] p. 150 [Patrologia Graeca 33, 521-524]).

187 These syntheses of faith are called ÒProfessions of Faith,Ó since they comprise concisely the f. úaith which the Christians profess. Therefore they are called ÒCredoÓ because in them the first word is generally ÒI believe.Ó Equally they are called Òthe Symbols of Faith.Ó

188 The Greek word symbolon, sumbolon, meant [significabat] the half part of a broken object (for example, the seals, sigilli) which is presented as a sign of recognition. The broken parts were being placed together to prove the identity of him who was carrying whichever [quamdam] part. The Symbol of faith is the sign of recognition and communion between the believers. Symbolon then indicates a compendium, a collection or a summary. ÒThe Symbol of FaithÓ is the compendium of the principal truths of faith. From there it follows as the first and fundamental point to be held on. . account of catechesis, toward which it is necessary to be referred to.

189 The first ÒProfession of FaithÓ is made when Baptism is received. ÒThe Symbol of FaithÓ is in the first place a baptismal Creed [Symbolum]. Since Baptism is conferred ÒIn the name of the Father and of the Son and of the Holy SpiritÓ (Matthew 28, 19), the truths of faith recognized in Baptism are articulated according to its relation to the three Persons of the Most Holy Trinity.

190 Ang Panandaan ay samakatuwid nahahati sa tatlong bahagi: ÒNa sa unang bahagi, ang Unang Pamukha ng makabathalang likas at ang kahangahangang gawain ng paglikha- ay isinasalarawan; sa ikalwa, ang Pangalwang Pamukha at ang hiwaga ng makataong Pagtubos; sa ikatlo, ang Pangatlong Pamukha naman [item], a. Lng simula at bukal ng ating kabanalanÓ (Catechismus Romanus [1566] I, 1, 3). Ito ang Òtatlong kabanata ng ating mga [pambinyagang] sagisag (Banal Irenaeus, Demonstratio apostolicae praedicationis, 100; Sources chretiennes 62, 170).

191 Ang Panandaan Òay samakatuwid nakikitang lubos na maayos sa tatlong... bahagi... tulad ng ito ay tinatapos sa sarisari at napakaugnay na mga kasabihan [sententiis]. Tinatawag natin ang ganyang mga kasabihan mga bahagya [sententias... articulos], sa pagtulad nang may hangganan [similitudine quadam] na ginamit nang may kadalasan ng ating mga Ama. Sapagkat sa totoo, ang mga kasapi ng katawan ay pinupuna sa mga haligi, subalit gayundin sa dining pagbuyagyag ng palataya, tayo ay nagwiwika nang may kawastuan at kaayusan, anuman na yaon kapunapuna at kaangkupkop sa kaisa ay dapat ito sampalatayanan natin.

(Catechismus Romanus [1566] I, 1, 4). Ayon sa tiyak na lumang kaugalian, na pinatotohanan na ni Banal Ambrosius, nagi na ring kaugalian ng pagbibilang sa labindalawang haligi sa Credo, tulad ng, sa bilang ng mga Apostol, ito ay magbigay kahulugan nang may panandaan sa bigkisan nitong makaapostol na palataya (Cf Banal Ambrosius, Explanatio Symboli 8: Patrologia Latina 17, 1196).

192 Sa daloy ng mga dantaon, upang ang sagot ay maibigay sa mga pangangailangan ng mga magkakaibang panahon, mayroong mga Panindigan " mga Panandaaan ng Palataya: ang mga Panandaan ng mga makaapostol na pagkakaiba at ng mga lumang Simbahan (Cf Denzinger-Schonmetzer 1-64), ang Panandaan na ÒQuicumque,Ó tinawag na Makaathanasius (Cf DS 75-76), ang mga Panindigan ng Palataya ng ilang Tipunan. 3 (ng Toledo (DS 525-541), Lateran (DS 800-802), Lyons (DS 851-861), Trento (DS 1862-1870) " ng mga Panandaan ng Palataya ng mga Dakilang Punongpari [Summorum Pontificum], tulad ng ÒFides DamasiÓ (Cf DS 71-72) " ng ÒCredo populi DeiÓ ni Paulus VI (Sollemnis Professio fidei: Acta Apostolicae Sedis 60 [1968] 433-445).

193 Wala sa mga Panandaan sa buhay ng Simbahan mula sa mga kaibang kapanahunan ang maaari man lamang maging higit " maituring na walang saysay. Ang mga ito ay tumutulong lagi sa atin tungo sa pagtatamo at paglilirip sa palataya na iminumungkahi, sa pamamagitan ng mga sarisaring kaiklian na isinagawa mula sa kanila.

Sa lahat ng mga Panandaan ng Palataya, dalawa ang nagtataglay ng pantanging katayuan nang may kalubusan sa buhay ng Simbahan:

194 Ang Makaapostol na Panandaan [Symbolum Apostolicu. Úm] kaya tinawag sapagkat ang kaiklian ng palataya ng mga Apostol ay naituring nang may katapatan gayundin nang may kawastuan. Ito ang matandang pambinyagang Panandaan ng Tagaromang Simbahan. Ang kanyang kapangyarihan ay sumusulong mula dito: ÒIto samantala ang Panandaan, na hinahawakan ng Tagaromang Simbahan, na saan si Petrus, ang una sa mga Apostol, ay umupo at nagdala ng kapwahang pasiya sa pook na yaonÓ (Cf Sanctus Ambrosius, Explanatio Symboli 7: PL 17, 1196).

.

l190 The Creed [Symbolum] is therefore divided in three parts Òthat in the first part, the First Person of the divine nature and the wonderful work of creation- is described; in the second, the Second Person and the mystery of the human Redemption; likewise in the third, the Third Person, the source and fountain of our sanctityÓ (Catechismus Romanus [1566] I, 1, 3). These are Òthe three chapters of our [baptismal] sealÓ (Sanctus Irenaeus [ 202], Demonstratio apostolicae praedicationis, 100; Sources chretiennes 62, 170).

191 The Creed [Symbolum] Òis thus seen well arranged in three... parts, as... it is concluded by various and most connected sayings. We call such sayings articles [sententias... articulos], in the likeness to a certain point employed frequently by our Fathers. For indeed, the members of the body are being distinguished by articles, but . also in this confession of faith, we say the article rightly and appropriately, whatever is distinct and separated by the other must be believed upon by usÓ (Catechismus Romanus [1566] I, 1, 4). In accordance with a certain ancient tradition, to which Saint Ambrose had already testified, it has also been the custom of numbering the articles of the Creed as twelve, just as, by the number of the Apostles, it may signify symbolically the clasp [complexus] of this apostolic faith (Cf Sanctus Ambrosius [ 397], Explanatio Symboli 8: Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum 73, 10-11 [Patrologia Latina 17, 1196]).

192 In the course of centuries, so that a response may be given to the necessities of diverse ages, there were many Professions or Symbols of F. "aith: the Symbols of different apostolic and ancient Churches (Cf Denzinger-Schonmetzer 1-64), the Symbol ÒQuicumqueÓ which is said to be AthanasianÕs (Cf Denzinger-Schonmetzer 75-76), the Professions of Faith of certain Councils [(of Toledo (DS 525-541), of Lateran (DS 800-802), of Lyons (DS 851-861), of Trent (DS 1862-1870), or of those of the Supreme Pontiffs like ÒFides DamasiÓ (Cf DS 71-72) or ÒCredo populi DeiÓ written by Paul VI (Sollemnis Professio fidei: Acta Apostolicae Sedis 60 [1968] 433-445).

193 None from the Symbols in the life of the Church from different ages can ever be superior or considered useless. They help us always toward reaching and deepening the faith being proposed, by means of diverse compendiums which were made from these.

Among all the Symbols of Fait. “h, two possess absolutely a special place in the life of the Church:

194 The Apostolic Creed [Symbolum Apostolicum] so called thus because the compendium of the faith of the Apostles has been considered faithfully as well as rightly. It is the old baptismal Symbol of the Roman Church. Its great authority proceeds from this: ÒThis however is the Symbol, which the Roman Church holds, where Peter, the first of the Apostles, sat, and he brought the common faith in that placeÓ (Cf Sanctus Ambrosius [ 397], Explanatio Symboli 7: CSEL 73, 10 [Patrologia Latina 17, 1196]). .

195 Tinawag na Nicaea-Constantinopolis na Panandaan [Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum], ito ay mayroon ng kanyang dakilang kapangyarihan mula sa katunayan na ito ay sumusulong mula sa dalawang naunang Ekumenikong Tipunan (325 at 385). Sa ngayon ito ay nananatiling kapwahan sa mga dakilang Simbahan ng Silangan at Kanluran.

196 Ang. ` ating pamumuyagyag ng palataya ay sumusunod sa Panandaan ng mga Apostol, na saan, sa wika nga natin, ay bumubuo Òng pinakamatandang Tagaromang katekismo.Ó Gayunpaman ang pamumuyagyag ay magiging buo sa patuloy na pagbabalik sa Panandaan ng Nicaea-Constantinopolis, na kadalasan ibinibigkas nang mahigit na lantad at isaisa.

197 Tulad ng araw ng ating Binyag, nang ang ating buong buhay ay ipinagkatiwal Òsa kanya ang hubog ng katuruanÓ (Roma 6, 17), tayo ay tumatanggap sa Panandaan ng ating palataya na nagaalay ng buhay. Ang pagsalaysay ng ÒCredoÓ taglay ang pananalig ay ang pagpasok sa dulugan kasama ng Bathala na Ama, Anak, at Banal na Hininga,- ito rin ay ang pagpasok sa dulugan kasama ng buong Simbahan na nagsasalin ng palataya sa atin at sa kanyang sisidlan tayo ay sumasampalataya:

Itong Panandaan ay ang panghingang sagisag; ito ay ang pagninilay . @ng ating puso at bilang ang palagiang hayan na bantay; nang may katiyakan, ito ay ang kayamanan ng ating kaluluwa (Banal Ambrosius, Explanatio Symboli 1: Patrologia Latina 17, 1193 ).

.

195 Called the Nicene-Constantinopolitan Creed [Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum], it has its great authority from the fact that it proceeds from the first two Ecumenical Councils (325 and 385). To this day it remains common to all the great Churches of the East and of the West.

196 Our exposition of the faith will follow the Symbol of the Apostles, which, as indeed we say, constitutes Òthe oldest Roman catechism.Ó Nevertheless the exposition will be completed by continuously returning to the Nicene-Constantinopolitan Creed [Symbolum], which is often expressed more and more explicitly and singly.

197 As on the day. ~ of our Baptism, when our whole life is entrusted Òin her the form of doctrineÓ (Romans 6, 17), we accept the Symbol of our faith which offers life. To recite the ÓCredoÓ with faith is to enter into communion with God the Father, the Son and the Holy Spirit,- it is also to enter into communion with the universal Church which transmits faith to us and in whose vessel we believe:

ÒThe Symbol is the spiritual seal... it is the meditation of our heart and as the ever present custodian, certainly the treasure of our soul [pectoris nostri]Ó (Sanctus Ambrosius [ 397], Explanatio Symboli 1: Patrologia Latina 17, 1193 ).

.

KABANATA 1- AKO AY SUMASAMPALATAYA KAY BATHALA NA AMA

198 Ang ating Panindigan ng palataya ay nagsisimula kay Bathala [incipit a Deo], sapagkat si Bathala ay Òang una at... ang huliÓ (Isaiah 44, 6), ang simula at katapusan ng lahat. Ang ÒCredoÓ ay nagsisimula k. . ay Bathala na Ama, sapagkat ang Ama ay ang Unang Makabathalang Pamukha ng Napakabanal na Isatlo. Ang ating Panandaan ay nagsisimula sa paglikha ng langit at lupa, sapagkat ang paglikha ay ang simula at saligan ng lahat ng mga gawain ng Bathala.

BAHAGYA 1- ÒAKO AY SUMASAMPALATAYA KAY BATHALA, ANG AMA NA LUBOS NA MAKAPANGYARIHAN, NA TAGALIKHA NG LANGIT AT NG LUPAÓ

TALATA 1: AKO AY SUMASAMPALATAYA KAY BATHALA

199 ÒAko ay sumasampalataya kay Bathala:Ó itong unang paglahad ng Panindigan ng palataya ay gayundin pinakamahigit na saligan ng lahat. Ang buong Panandaan ay nagsasalita tungkol kay Bathala, at kapag ito ay nagsasalita rin tungkol sa tao at sa daigdig, ito ay gumagawa sa ugnayan kay Bathala. Ang lahat na mga haligi ng Panindigan ng Palataya ay sumasandig sa dining una. ° , tulad ng mga kautusan ng Bathala ay nagpapaliwanag sa unang kautusan. Ang ibang mga haligi ay nagkakaloob upang tayo ay higit na mabuting kumilala kay Bathala gayon nga na Siya ay nagpahayag nang dahandahan ng Kanyang ganang Sarili sa mga tao. ÒKaya nang may kawastuan ang mga mananampalataya ay naninindigan muna sa pagsampalataya kay BathalaÓ (Catechismus Romanus (1566) I, 2, 2).

I ÒAko ay sumasampalataya sa isang BathalaÓ

200 Ang Panandaan na Taganicaea-Constantinopolis ay nagsisimula sa ganitong mga salita. Ang pagbuyagyag ng kaisahan ng Bathala, na ito ay umuugat sa Makabathalang Pahayag ng Lumang Kasunduan, ay dimapaghihiwalay mula sa yaon ng pagkahayan ng Bathala at gayundin nang may kalubusan makasaligan. Si Bathala ay Iisa: wala ng iba maliban ang isang Bathala: ÒKaya ang Makakristong palataya ay nananalig at naninindigan na may iisang Bathala [Deum... unum] sa likas, buod, at loobanÓ (Catechismus Romanus [1566] I. œ, 2, 2).

201 Sa Israel, na Kanyang pinili, si Bathala ay Sariling nagpahayag bilang Isa: ÒMakinig ka, Israel, ang Poon na ating Bathala ay Iisang Poon. Mahalin ang iyong Poon na Bathala mula sa iyong buong puso at mula sa iyong buong kaluluwa at mula sa iyong buong lakasÓ (Deuteronomos 6, 4-5). Sa pamamagitan ng mga Propheta, si Bathala ay tumatawag sa Israel at sa lahat na mga bansa upang sila ay manumbalik sa Kanya, ang Iisa: ÒBumaling kayo sa akin at kayo ay magiging ligtas, lahat na mga kaduluhan ng lupa, sapagkat Ako ay Bathala at wala ng iba... Sa Akin ang bawat tuhod ay maninikluhod, at bawat dila ay manunumpa: sila ay magwiwika ÔTanging kay Poon ang katarungan at katataganÕÓ (Isaiah 45, 22-24; cf Philippos 2, 10-11). . CHAPTER 1- I BELIEVE IN GOD THE FATHER

198 Our Profession of faith begins from God [incipit a Deo], because God is Òthe first and... the lastÓ (Isaiah 44, 6), the beginning and the. end of all. The ÒCredoÓ begins with God the Father, because the Father is the First Divine Person of the Most Holy Trinity. Our Symbol begins with the creation of heaven and earth, because creation is the beginning and the fundamental of all the works of God.

ARTICLE 1- ÒI BELIEVE IN GOD THE FATHER ALMIGHTY, CREATOR OF HEAVEN AND EARTHÓ

PARAGRAPH 1: I BELIEVE IN GOD

199 ÒI believe in God:Ó this first affirmation of the Profession of faith is also in the highest degree the fundamental of all. The whole Symbol speaks about God, and when it also speaks about men and about the world, it does [so] in relationsip to God. All articles of the Profession of faith depend on the first, just as the commandments of God explain the first commandment. Other articles of faith will provide that we can better know God [ut melius Deum cognominus] such as He gradually revealed His own Self to men. ÒRightly therefor. ¥e the faithful themselves first profess to believe in GodÓ (Catechismus Romanus [1566] I, 2, 2).

I ÒI believe in one GodÓ

200 The Nicene-Constantinopolitan Creed [Symbol] begins with these words. The confession of the oneness of God, which is rooted in divine Revelation of the Old Covenant, is inseparable from that of the existence of God and also entirely fundamental. God is One: there is no one except one God. ÒThe Christian faith therefore believes and professes one... God, by nature, substance, essenceÓ (Catechismus Romanus [1566] I, 2, 2).

201 To Israel, His chosen one, God revealed Himself as the One: ÒHear, Israel: the Lord our God is One Lord. You shall love the Lord your God with all your heart and with all your soul and with all your strength [fortitudine]Ó (Deuteronomy 6, 4-5). God, through the Prophets, calls Israel and all nations so that they may turn themselves toward His Own, the on. ¼ly One: ÒTurn to me and you will be saved, all the ends of the earth, because I am God, and there is no other... To me every knee will bend [curvabitur], and every tongue shall swear: they will say ÔOnly in the Lord are justice and firmnessÕÓ (Isaiah 45, 22-24; cf Philippians 2, 10-11). . 202 Si Jesus sa Sarili ay nagpapatibay na si Bathala ay Òang tanging PoonÓ at Siya ay dapat mahalin mula sa buong puso, at mula sa buong sarili, at mula sa buong isip, at mula sa buong galing (Marcus 12, 29-30). Samantala nang sabayan ito ay naglalahad, na Siyang Sarili ay ÒPoonÓ (Cf Marcus 12, 35-37). Katangitangi sa Makakristong palataya na manindigan na Òsi Jesus ay Poon.Ó Ito ay hindi salungat sa palataya sa Isang Bathala. Ang pagsampalataya sa Banal na Hininga ÒPoon at TagabigaybuhayÓ ay nagpapakilala ng walang anumang [nullam] pagkahati sa Isang Bathala:

Tayo ay sumasampalataya nang may katatagan at nagbubuyagyag nang may kapayakan [simpliciter], na. Å mayroong isang tanging tunay na Bathala, magpakailanman, may kalawakan at walang pagbabago, dimalirip, lubos na makapangyarihan at dimabigkas, ang Ama at ang Anak at ang Banal na Hininga, Tatlong Pamukha nang may katiyakan, subalit isang looban, buod, " likas, lubusang payak (Tipunan ng Lateran IV [1215], Cap. I, De fide catholica: Denzinger-Schonmetzer 800).

II Si Bathala ay nagpapahayag ng Kanyang Pangalan

203 Sa Kanyang bayang Israel si Bathala ay nagpahayag ng Sarili, ginagawang ipakilala ang Kanyang Pangalan sa kanila. Ang pangalan ay nagbibigkas ng looban, katuturan ng pamukha at kahulugan ng kanyang buhay. Si Bathala ay may pangalan. Siya ay hindi isang walang pangalan na lakas. Ang pagbigay ng sariling pangalan ay ang paghandog sa sarili na makilala sa iba; ito ay ang pagbigay ng sarili sa tiyak na paraan sa pagkakaloob sa sarili na maging lapitin, may katangian na siya ay maipakilala at matawagan nang higit na marubdob, sa tiyak nang may . ¾pamukhaan.

204 Si Bathala ay nagpahayag ng Sarili sa Kanyang bayan nang may kalaguan at sa ilalim ng sarisaring pangalan, subalit ang pahayag ng makabathalang Pangalan ay ginawa kay Moses sa isang makabathalang pangitain ng nagliliyab na pananim, sa bukanan ng Exodus at ng Tipanan ng Sinai, katulad ng ang pahayag ay nagpakita bilang saligan alangalang sa Luma at Bagong Tipan.

Buhay na Bathala

205 Si Bathala ay tumatawag kay Moses mula sa gitna ng nagliliyab na pananim na hindi nauubos. Si Bathala ay nagwiwika kay Moses: ÒAko ang Bathala ng inyong mga ama, ang Bathala ni Abraham, ang Bathala ni Isaac at ang Bathala ni JacobÓ (Exodus 3, 6). Si Bathala ay Bathala ng mga ama, Siya na nagpatawag at gumabay sa mga Patriarka sa kanilang mga paglalakbay. Siya ang Bathala na matapat at mahabagin, na nagaalaala sa kanila [eorum] at ng Kanyang mga pangako; Siya ay dumarating upang mailigtas Niya ang kanilang mga usbong mula sa pagkaalipi. . n. Siya ang Bathala na, higit sa puwang at panahon, maykaya nito at nagnanais nito, at Siya ang tatawag sa Kanyang lubos na kapangyarihan tungo sa ganitong balak.

ÓAko Ay Siya na AkoÒ

Si Moses ay nagwika kay Bathala: ÒAba po, ak" ay pupunta sa mga anak ng Israel at sasabihin sa kanila: ÔAng Bathala ng inyong mga ama ay nagsugo sa akin sa inyo.Õ Kung sila ay magwiwika sa akin: ÔAno ang Kanyang Pangalan?Õ- ano ang aking sasabihin sa kanila?Ó Si Bathala ay nagwika kay Moses, ÒAko ay Siya na Ako.Ó Ssiya ay nagwika: ÒKaya sasabihin mo sa anak ng Israel: ÔAko na Siyang AkoÕ ay nagsugo sa akin sa inyoÕ... Sa Akin itong Pangalan ay magpakailanman, at ang Aking pagalaala nito mula sa salinlahi (Exodus 3, 13-15). . 202 Jesus Himself confirms that God is Òone LordÓ and that He is to be l. . oved with the whole heart and with the whole soul and with the whole mind and with the whole virtue [virtute] (Mark 12, 29-30). At the same time however it indicates, that He Himself is ÒLordÓ (Cf Mark 12, 35-37). It is characteristic of Christian faith to profess that ÒJesus is Lord.Ó This is not contrary to faith in One God. To believe in the Holy Spirit Òthe Lord and Giver of lifeÓ does not introduce any [nullam] division in the One God:

ÒWe believe firmly and we confess simply, that there is only one true God, eternal, immense and unchangeable, incomprehensible, almighty and ineffable, Father and Son and Holy Spirit: Three Persons indeed, but one essence, substance or nature altogether simpleÓ (Concilium Lateranense IV [1215], Cap. I, De fide catholica: Denzinger-Schonmetze. år 800).

II God Reveals His Name

203 God revealed Himself to His people Israel, presenting His Name known to them. A name expresses the essence, identity of the person and the meaning of his life. God has a name. He is not an anonymous force. To hand over oneÕs name is to present oneself being known to others; it is in a certain manner to offer his own self, by rendering oneself accessible, capable to which he can be known and called upon more intimately, of course personally.

204 God revealed Himself to His people, in a progressive manner and under different names, but the revelation of the divine Name was made to Moses in a theophany burning bush, on the threshold of Exodus and of the Covenant of Sinai, just as the revelation appeared as fundamental on account of the Old and New Covenant.

The Living God

205 God calls Moses from the midst of the bush, that burns without being consumed. God says to Moses: ÒI am the God of your fathers, the God of Abraham, . Tthe God of Isaac and the God of JacobÓ (Exodus 3, 6). God is the God of the fathers, He who has called and led the Patriarchs in their sojourns. He is the God who is faithful and merciful, who remembers them [eorum] and His promises; He comes so that He may liberate their descendants from slavery. He is the God who can and wills this, beyond time and space, and will summon His almightiness toward this counsel.

ÓI am who I amÓ

Moses speaks to God: ÒLo, I am going to the sons of Israel and will speak to them: ÔThe God of your fathers sent me to you.Õ If they would say to me: ÔWhat is His name?Õ- what will I say to them?Ó God said to Moses: ÒI am who I am.Ó He said: ÒThus you shall say to the sons of Israel: ÔI who amÕ sent me to you... To me this Name is forever, and my memorial to this from generation to generationÓ (Exodus 3, 13-15). . . Ö206 Si Bathala, nagpapahayag ng Kanyang mahiwagang Pangalan YHWH, na ibig sabihin, ÒAko ay Siya na Siya Ay-Ego sum Ille qui est,Ó " ÒAko ay Siya na Ako Ay-Ego sum Ille qui sumÓ " gayundin ÒAko ay na Ako Ay-Ego sum qui Ego sum,Ó ay nagsasalita Sino Siyang Sarili at sa anong pangalan Siya matatawagan. Itong Makabathalang Pangalan ay mahiwaga tulad ng si Bathala ay mahiwaga. Sa paikli ito ay minsanang isang ipinahayag na Pangalan at halos sa pagtutol ng pangalan, at sa. ³ gayon ito ay napakagaling na nagpapahayag kay Bathala bilang yaon na Siya Ay,- nang walanghangganan umiiral sa lahat na maaari nating mabatid " mawika sa yaon: Siya ay ang Ònakatagong BathalaÓ (Isaiah 45, 15), ang Kanyang Pangalan ay dimabibigkas (Cf Hukom 13, 18), at Siya ang Bathala na Sariling gumagawa na malapit sa mga tao.

207 Nagpapahayag ng Kanyang Pangalan, si Bathala ay nagpapahayag nang sabayan ng Kanyang katapatan na mula sa kailanman at magpakailanman Siya Ay, na mula sa nakalipas Siya ang mayhawak (ÒAko ang Bathala ng inyong mga amaÓ (Exodus 3, 6), katulad din sa parating (ÒAko magiging kasama moÓ (Exodus 3, 12)). Si Bathala, na nagpapahayag ng Kanyang Pangalan bilang ÒAko Ay,Ó ay nagpapahayag ng Sarili bilang Bathala, na laging lumalapit, naghahandog sa Kanyang bayan tungo sa pagliligtas sa kanila.

208 Sa harapan ng mapangakit at mahiwagang kahayanan ng Bathala, ang tao ay nakatutuklas ng kanyang kaliitan. Sa harapa. Ûn ng nagliliyab na pananim, si Moses ay nagaaalis ng kanyang mga pangyapak at tumataklob ng kanyang mukha sa harapan ng Makabathalang Kabanalan (Cf Exodus 3, 5-6). Sa harapan ng kaluwalhatian ng makatluhang kabanalan ng Bathala, si Isaiah ay bumibigkas: ÒDalamhati sa akin! Sapagkat ako ay sira! Sapagkat ako ay isang tao na may mga maruming labiÓ (Isaiah 6, 5). Sa harapan ng mga makabathalang tanda na tinupad ni Jesus, si Petrus ay nagwiwika: ÒLumayo ka sa akin, Poon, sapagkat ako ay makasalanang taoÓ (Lukas 5, 8). Subalit sapagkat si Bathala ay banal, Siya ay maaaring magpaumaanhin sa tao na nakatutuklas sa sarili na makasalanan sa harap Niya: ÒHindi ako magdadala ng silakbo sa aking galit... sapagkat ako ay Bathala at hindi tao; ang Banal na nasa inyong gitnaÓ (Hosea 11, 9). Sa katulad na paraan, si apostol Joannes ay nagsasalita: ÒSa Kanyang paningin tayo ay mahihimok sa ating mga puso... sapagkat kung ang puso ay manunumbat sa atin, higit na dakila si Bathala kaysa sa a. ‰ting puso at Siya ay nakakaalam ng lahatÓ (1 Joannes 3, 19-20).

209 Ang bayan ng Israel ay hindi bumibigkas ng Pangalan ng Bathala. nang dahil sa paggalang sa Kanyang kabanalan. Sa pagbasa ng Banal na Kasulatan, ang ipinahayag na Pangalan ay pinapalitan sa makabathalang pamagat na ÒPoonÓ (Adonai, sa Griego ay KurioV, Kurios). Sa pamagat na ito ang kabathalaan ni Jesus ay ipinagbubunyi: ÒSi Jesus ay Poon.Ó

ÓBathala ng Kalumanayan at HabagÓ

210 Pagkatapos ng sala ng Israel, na sariling lumayo mula kay Bathala upang sambahin ang gintong baka (Cf Exodus 32), si Bathala ay nakikinig sa pamamagitan ni Moses at sumasangayon na lumakad sa pil. Ûing ng ditapat na bayan, kaya ipinapamalas ang Kanyang pagibig (Cf Exodus 33, 12-17). Si Bathala ay tumutugon kay Moses na naghangad na makita ang Kanyang kaluwalhatian: ÒAko ay magpapakita ng lahat na kabutihan [kagandahan] sa iyo at ako ay mananawagan sa ngalan ng Poon [YHWH] sa . 206 God, revealing His mysterious Name YHWH, namely, ÒI am He who Is [Ego sum Ille qui est]Ó or ÒI am He who Am [Ego sum Ille qui sum]Ó or again ÒI am who I Am [Ego sum qui Ego sum],Ó sa. @ys Who Himself Is [Quis Ipse sit] and by whose name He may be called. This divine Name is mysterious just as God is mysterious. In short it is at once a revealed Name and almost the rejection of the name, and on that account it best expresses God as that which He is [Ille est], infintely prevailing everything that we can understand or say to it [id]: He is Òthe hidden GodÓ (Isaiah 45, 15), His Name is ineffable (Cf Judges 13, 18), and He is the God who makes Himself close to peoples [hominibus].

207 God, revealing His Name, reveals at the same time His fidelity, which from eternity and to eternity He is, which from the past He influences [valet], [ÒI am the God of your fathers,Ó- Exodus 3, 6), as in the future (ÒI will be with you,Ó- Exodus 3, 12). God who reveals His Name as ÒI am,Ó reveals Himself as God, who is. " always drawing near, presenting to His people to save them.

208 In the face of the appealing and mysterious presence of God, man discovers his smallness. In the presence of the burning bush, Moses loosens his sandals and veils his face in the sight of the divine holiness (Cf Exodus 3, 5-6). Before the glory of the three times holy God, Isaiah exclaims: ÒWoe to me, because I am lost! I am a man of unchaste lips [pollutus labiis]Ó (Isaiah 6, 5). Before the divine signs which Jesus accomplished, Peter exclaims: ÒGo away from me, because I am a sinful man, LordÓ (Luke 5, 8). But because God is holy, he can excuse [ignoscere] the man, who discloses himself a sinner before Him: ÒI will not make rage of my anger, ...because I am God and not man, the Holy One in your midstÓ (Hosea 11, 9). In l.

ike manner, the apostle John says: ÒIn His sight we shall appease our hearts, because if the heart will censure us, then greater is the God than our heart and He knows everythingÓ (1 John 3, 19-20).

209 The people Israel does not pronounce the Name of God on account of reverence for His holiness. In the reading of the Sacred Scripture, the revealed Name is substituted by the divine title ÒLordÓ (Adonai, Greek KurioV, Kurios). By this title the divinity of Jesus is acclaimed: ÒJesus is Lord.Ó

ÒGod of Tenderness and Clemency

210 After the sin of Israel, which turns herself away from God to adore the golden calf (Cf Exodus 32), God hears the intercession of Moses and agrees to walk in the midst of unfaithful people, thus manifesting His love (Cf Exodus —33, 12-17). God to Moses who asks to see His glory, responds: ÒI will show all the goodness (beauty) to you and I will summon in the name of the Lord . . rharapan moÓ (Exodus 33, 18-19). At ang Poon ay dumaan sa harap ni Moses at nagbubuyagyag: ÒPoon, Poon, [YHWH, YHWH] Bathala, mahabagin at banayad, matiyaga at may pakiramay at makatotohananÓ (Exodus 34, 5-6). Kaya si Moses ay naninindigan kay Poon bilang Bathala na nagpapatawad (Exodus 34, 9).

211 Ang makabathalang Pangalan ÒAko Ay Ó " ÒSiya AyÓ ay nagbibigkas ng katapatan ng Bathala na, sa dipagkamatapatin ng sala ng mga tao at ng kaparusahan na minarapat sa yaon na hindi tumututol [non obstantibus], Ònagaaruga ng awa na makasanliboÓ (Exodus 34, 7). Si Bathala ay nagpapahayag na Siyang Sarili Òay mayaman sa awaÓ (Eph. ¬esus 2, 4), sumusulong hanggang sa pagkakaloob ng Kanyang angking Anak. Si Jesus, bumibigay ng Kanyang buhay upang Siya ay lumigtas sa atin mula sa sala, ay nagpapahayag ng Kanyang Sarili Siya na nagdadala ng makabathalang Pangalan: ÒKapag maitaas ninyo ang Anak ng tao, kapagdaka mababatid ninyo na ÔAko AyÕ Ó (Joannes 8, 28).

ÓTanging si Bathala ang AYÒ

212 Sa daloy ng mga panahon, ang palataya ng Israel ay nagmaaring magpaliwanag ng mga kayamanan na nilalaman ng pahayag ng makabathalang Pangalan at higit na marangal lumirip sa mga ito. Si Bathala ay isa, maliban sa Kanya wala ng ibang bathala [dei] (Isaiah 44, 6). Siya ay pumapaibayo sa daigdig at kasaysayan. Siya ang gumawa ng langit at lupa: ÒSila ay maglalaho, samantala Ikaw ay mananatili; at lahat ay tatanda tulad ng mga damit... Ikaw gayunpaman ay Dating Kanyang Sarili at ang Iyong mga taon ay hindi maglalahoÓ (Paawit 102, 27-28). Sa Kanya Òay walang pagbabago ni a. . nino ng pagbabagoÓ (Jacobus 1, 17). Siya ay ÒSiya na AyÓ [ÔQui estÕ] mula sa kailanman at sa magpakailanman, at kaya Siya rin ay nananatili laging matapat sa ganang Sarili at sa Kanyang mga pangako.

213 Ang pahayag samakatuwid ng dimabigkas na Pangalan ÒAko Ay na Ako Ay- Ego sum qui sumÓ ay naglalaman nitong katotohanan: Tanging si Bathala ang AY. Inunawa sa ganitong diwa, ang Septuaginta na salin at pagkatapos nito ang Kaugalian ng Simbahan ay nakabatid na sa makabathalang Pangalan: si Bathala ay ang kapunuan ng Kahayanan at ng lahat na kaganapan, walang simula at walang katapusan. Habang ang lahat na nilikha ay tumanggap sa Kanya ng anuman na sila ay hayan at inaari, tanging Siya ang Kanyang Sariling Hayan at Siya ay mula sa Kanyang Sarili anuman na Siya Ay.

III Si Bathal. ”a, ÒSiya na Siya Ay,Ó ay Katotohanan at Pagibig

214 Si Bathala, ÒSiya na Siya Ay,Ó ay nagpahayag ng Sarili sa Israel bilang Kanya na Siya ay [tamquam Illum qui est] Òpuno ng awa [multae miserationis] at makatotohananÓ (Exodus 34, 6). Itong dalawang kataga, sa maikling paraan, ay nagbibigkas ng mga kayamanan ng makabathalang Pangalan. Si Bathala ay nagpapakita ng Kanyang kabutihangloob, ng Kanyang kabaitan, ng Kanyang biyaya, ng Kanyang pagibig sa lahat na Kanyang mga gawain; subalit gayundin ng Kanyang kapanatagan, ng Kanyang katapatan, ng Kanyang katotohanan, marapat Siya sa Kanyang Sarili [Se dignum esse] na ang pananalig ay inilalagay. ÒAko ay nagbubuyagyag ng Iyong Pangalan dahil sa Iyong awa at sa Iyong katotohananÓ (Paawit 138, 2; 85, 11). Siya ay katotohanan, Òsapagkat si Bathala ay liwanag, at wala man lamang dilim sa KanyaÓ (1 Joannes 1, 5); Siya ay Òpagibig,Ó tulad ng itinuturo ng apostol Joa. _ nnes (1 Joannes 4, 8).

[YHWH] before youÓ (Exodus 33, 18-19). And the Lord passes by before Moses and proclaims: ÒLord, Lord [YHWH, YHWH] God, merciful and gentle, patient and of much compassion and truthfulÓ (Exodus 34, 5-6). So Moses professes the Lord as God who pardons (Exodus 34, 9).

211 The divine Name ÒI AmÓ or ÒHe IsÓ expresses the faithfulness of God who, by the unfaithfulness of the sin [peccati] of men and by the punishment which deserves it to those who do not resist [non obstantibus], Òtakes care of mercy by the thousandsÓ (Exodus 34, 7). God reveals that He Himself Òis rich in mercyÓ (Ephesians 2, 4), going forth as far as the handing over His own Son. Jesus, giving His life so that He may free [liberet] us from sin, will reveal [revelabit] His own Self that He carries the divine Name: ÒWhen you have exalted the Son of man, then you will know that ÔI AmÕÓ (John 8, 28).

ÒGod. " alone ISÓ

212 In the course of times, the faith of Israel had been able to explain the riches contained in the revelation of the divine Name and more lofty penetrate in them. God is one, outside Him there are no gods (Isaiah 44, 6). He transcends the world and history. He made heaven and earth: ÒThey themselves will perish... You however will remain; and all will become old like garment..., You however are the Same Self, and Your years will not ceaseÓ (Psalm 102, 27-28). In Him [Apud Deum] Òthere is no change nor shadow of alterationÓ (James 1, 17). He is ÒWho He isÓ [ÔQui estÕ], from eternity and to eternity, and thus also who remains always faithful to His own Self and to His promises.

213 The revelation therefore of the ineffable Name ÒI Am who Am [Ego sum qui sum]Ó contains this. I truth: God alone IS. Interpreted in this sense, the Septuaginta translation and after it the Tradition of the Church already understood the divine Name: God is the fullness of Being [Essendi] and of every perfection, without beginning and without end. While all creatures received from Him whatever they are and they have, He alone is His own Being [esse] and He is from His own Self whatever [quidquid Ille est] He Is.

III God, ÒHe who He Is,Ó is Truth and Love

214 God, ÒHe who He Is [Ille qui est],Ó revealed Himself to Israel as Him who is [tamquam Illum qui est] Òfull of me. ©rcy and truthfulÓ (Exodus 34, 6). These two terms, in a condensed manner, express the riches of the divine Name. God shows His benevolence, His goodness, His grace, His love, in all His works; but also His constancy, His faithfulness, His truthfulness, worthy is He Himself [Se dignum esse] in whom trust is placed. ÒI confess to Your Name on account of Your mercy and Your truthÓ (Psalm 138, 2; 85, 11). He is truth, Òbecause God is light, and there are n" [non sunt ullae] darkness whatsoever in HimÓ (1 John 1, 5); He is Òlove,Ó as the apostle John teaches (1 John 4, 8). . Si Bathala ay Katotohanan

215 ÒAng katotohanan ay ang simula ng Iyong mga salita,, lahat na Iyong mga hatol ay katarunganÓ (Paawit 119, 160). ÒNgayon samakatuwid, " Poon na Bathala, ikaw ay Bathala, at ang Iyong mga salita ay makatotohananÓ (2 Samuel 7, 28); kung kaya ang mga pangako ng Bathala ay naitutungo sa kahayanan (Cf Deuteronomos 7, 9). Si Bathala a. Ãy ang tanang katotohanan; ang Kanyang mga salita ay dimaaring manlinlang. Sa ganitong dahilan, sinuman, taglay ang ganap na palataya,, ay maaaring magpaubaya ng buong tiwala sa katotohanan at katapatan ng Kanyang salita sa lahat na mga bagay. Ang simula ng sala at ang pagkatirapa ng tao ay dahil sa pagsinungaling ng Manunukso, na nagudyok tungo sa pagalinlangan tungkol sa salita ng Bathala, tungkol sa Kanyang kabutihangloob at tungkol sa Kanyang katapatan.

216 Ang katotohanan ng Bathala ay ang Kanyang karunungan, na umuutos sa lahat na antas ng nilikha at ng pamahalaan ng daigdig (Cf Karunungan 13, 1-9). Si Bathala na tanging lumikha ng langit at lupa (Cf Paawit 115, 15), ay tanging maaaring magbigay ng tunay na kaalaman ng lahat na nilikhang bagay batay sa ugnayan sa Kanya (Cf Karunungan 7, 17-21).

217 Si Bathala rin ay makatotohanan kapag Siya ay nagpapahayag ng Sarili: ang katuruan na dumarating mula kay Bathala, ay Òang Liwanag ng katotohananÓ (. ÊMalachiah 2, 6). Nang Siya ay nagsugo ng Kanyang Anak Òsa daigdig,Ó Siya ay makapagaalay Òbilang saksi sa katotohananÓ (Joannes 18, 37). ÒAt kami ay nakakaalam sapagkat ang Anak ng Bathala ay dumarating at nagbibigay sa atin ng kabatiran, upang tayo ay makakilala sa Kanya, na makatotohananÓ (1 Joannes 5, 20; Cf Joannes 17, 3).

Si Bathala ay Pagibig

218 Sa daloy ng kanyang kasaysayan, si Israel ay nagmaaring tumuklas na si Bathala ay maaring mayroong tanging mithiin upang Siya ay nakapagpahayag ng Sarili at nakapaghirang kay Israel [illum] sa piling ng mga bansa bilang siya ay naging Kanyang Sarili: ang Kanyang mabiyayang pagibig (Cf Deuteronomos 4, 37; 7, 8; 10, 15). Si Israel sa pamamagitan ng mga Propheta ay nakaunawa, na si Bathala, gayundin nang dahil sa pagibig, ay hindi man lamang huminto sa pagligtas kay Israel [illum] (Cf Isaiah 43, 1-7) at sa pagpatawad sa kanya sa kataksilan [infidelitatem] at mga sala (Cf Hosea 2).

219 Ang pagibig ng Bathala . Îsa Israel ay maihahalintulad sa pagibig ng ama sa kanyang anak (Hosea 11, 1). Itong pagibig sa kanyang mga anak ay higit na malakas sa pagibig ng ina (Cf Isaiah 49, 14-15). Si Bathala ay nagmamahal sa Kanyang Bayan higit pa sa pagmamahal ng asawa sa kanyang irog (Cf Isaiah 62, 4-5); itong pagibig ay magwawagi rin sa mga pinakasira " [vel] sa mga kataksilan (Cf Ezekiel 16); ito ay makararating hanggang sa pinakamahalagang handog: ÒKung kaya si Bathala ay nagmahal sa daigdig, na Siya ay naghandog ng Kanyang tanging isinilang [unigenitum] nq AnakÓ (Joannes 3, 16).

220 Ang pagibig ng Bathala ay ÒmagpakailamanÓ (Isaiah 54, 8): ÒSapagkat ang mga bundok ay maglalaho, at ang mga bulubundukin ay mayayanig [movebuntur], subalit ang aking awa ay hindi lilisanÓ (Isaiah 54, 10). ÒTaglay ang tatagal na pagibig, ako ay nagmahal sa iyo, kaya ako ay naghango [attraxi] sa iyo sa habagÓ (Jeremiah 31, 3).. God is Truth

215 ÒThe beginning of Your words is truth, in eternit. Ùy all judgments Your justices [iustitiae]Ó (Psalm 119, 160). ÓNow therefore, " Lord God, You are God, and Your words are trueÓ (2 Samuel 7, 28); therefore the promises of God are always being conducted [deducuntur] into reality (Cf Deuteronomy 7, 9). God is truth itself, His words will be unable to deceive. For this reason, anyone can, with full trust, hand oneself over to the truth and faithfulness of His word in all things. The beginning of sin and of the fall of man was the lie of the Tempter, who seduced the doubting [ad dubitandum] about the word of God, about His benevolence and about His faithfulness.

216 The truth of God is His wisdom, which rules all orders of creation and of the government of the world (Wisdom 13, 1-9). God who alone created the heaven and the earth, can alone offer true knowledge of all created things in their relationship to Himself ( Wisdom 7, 17-21).

217 God also is truthful when He reveals Himself: the teaching which comes from God,. à is Óthe Light of truthÓ (Malachy 2, 6). When He sends His Son Òin the world,Ó He will be able to offer Òas witness to the truthÓ (John 18, 37): ÒAnd we know because the Son of God comes and gives the understanding, so that we recognize Him, who is truthfulÓ (1 John 5, 20; Cf John 17, 3).

God is Love

218 In the course of its history, Israel had to discover, that God could have only one motive in order that He could reveal Himself and elect Israel [illum] among all peoples as he would be His own: His gratuitous love (Cf Deuteronomy 4, 37; 7, 8; 10, 15). Israel by means of the Prophets understood, that God, also on account of love, has never ceased to save Israel [illum] and to pardon to him [illi] the infidelity [infidelitatem] and sins (Cf Hosea 2).

219 The love of God toward Israel is compared to the love of the father toward his son (Hosea 11, 1). This love toward his sons [filios suos] is stronger than the love of the mother [amore matris] (Cf Isaiah 49, 14-15). D. God loves His people more than the bridegroom loves his beloved [suam dilectam] (Cf Isaiah 62, 4-5); this love will also conquer the worst things or infidelities (Cf Ezekiel 16); it will reach as far as the most precious gift: ÓFor thus God loved the world, that He gave His only begotten SonÓ (John 3, 16).

220 The love of God is ÒeternalÓ (Isaiah 54, 8): ÒFor the mountains will vanish, and the hills will be shaken, however my mercy will not departÓ (Isaiah 54, 10). ÒWith lasting charity I loved you; therefore I pulled you tight [attraxi] in mercyÓ (Jeremiah 31, 3).. . 221 Sa karagdagan si banal Joannes ay sumulong pang higit nang siya ay nagpatibay: ÒSi Bathala ay pagibigÓ (1 Joannes 4, 8, 16): ang tanang Kaibuturan ng Bathala [Esse Dei] ay pagibig. Sinusugo ang Kanyang tanging Anak at ang Hininga ng pagibig sa kaganapan ng mga panahon, si Bathala ay nagpapahayag nang lubusan ng Kanyang pinakaloob na lihim (Cf 1 Corinthos 2, 7--16): Siyang Sarili ay ang magpakailanmang pamahatan [commercium] ng pagibig: Ama, Anak at Banal na Hininga, at Siya ay nagtakda sa atin na tayo ay maging. ( kabahagi nito.

IV Mga Kahihitnan ng Palataya sa Isang Bathala

222 Ang pagsampalataya kay Bathala, ang tanging Isa, at ang pagmahal sa Kanya mula sa buong kahayanan ng tao [ex toto quod quis est], ay mayroong mga malawak na kahihinatnan sa ating buong buhay:

223 Makilala ang kadakilaan at karangalan ng Bathala: ÒTingni, si Bathala ay dakila, humihigit sa ating kaalamanÓ (Job 36, 26). Kung kaya si Bathala ay Òang una na saan ang paglingkod ay ipinapahigitÓ (Banal Jean ng Arc, Dictum: Proces de condamnation, ed. P. Tisset-Y. Lanhers, v. 1 (Paris 1960) p. 280 et 288).

224 Mabuhay sa kilos ng mga biyaya: Kung si Bathala ay ang tanging Isa, anuman na tayo ay at mayroon, ito ay nangggagaling sa Kanya: ÒAno naman ang inaari mo na hindi mo naman tinanggap?Ó (1 Corinthos 4, 7). ÒAn" ang aking ib. ˜abalik kay Poon alangalang sa lahat, na Siya ay nagpapanumbalik sa akin?Ó (Paawit 116, 12).

225 Makilala ang kaisahan at ang tunay na dangal ng lahat na tao: Lahat ay ginawa Òsa hawig at halintulad ng BathalaÓ (Genesis 1, 26).

226 Gamiting mabuti ang mga nilikhang bagay: Ang palataya sa Iisang Bathala ay gumagabay sa atin tungo sa paggamit sa lahat na nahahayan na hindi Siyang Sarili, sa hangganan na ang mga ito ay nagpapalapit sa atin sa Kanya, at tungo naman sa paghiwalay natin sa kanila sa hangganan na ang mga ito ay naghahati sa atin sa Kanya (Cf Mattheus 5, 29-30; 16, 24; 19, 23-24):

ÒPoon ko at aking Bathala, kunin sa akin ang anuman na nagpapabagal sa akin tungo sa Iyo. Poon ko at aking Bathala, ibigay sa akin ang anuman sa humahango sa akin tungo sa Iyo. Poon k" at aking Bathala, kalasin ako mula sa aking sarili at ibigay sa akin ang buong kabuuran upang maging sa IyoÓ [totum Tibi... proprium. Ô] (Banal Nicolaus ng Flue, Bruder-Klausen-Gebet, apud R. Amschwand, Bruder Klaus. Erganzungsband zum Quellenwerk von R. Durrer (Sarnen 1987) p. 215).

227 Manalig kay Bathala sa lahat ng pagkakataon, maging sa mga salungat na bagay. Isang tiyak na panalangin ni Banal Therese ng Jesus ay nagbibigkas nito nang may kahangaan:

ÒWalang bagay ang magpagulo sa iyo, /

Walang bagay ang magpatakot sa iyo, /

Lahat maglalaho / Si Bathala ay hindi nagbabago /

Ang pagtiyaga ay nagkakamit ng lahat;

Siya na mayroong Bathala / ay hindi nagkukulang /

Tanging si Bathala ang sapatÓ (Banal Theresia ng Jesus, Poesia, 9: Biblioteca Mistica Carmelitana, v. 6 (Burgos 1919) p. 90).

221 In addition St. John proceeded further when he testified [testatur]: ÓGod is loveÓ (1 John 4, 8, 16): the very Being of God [Esse Dei] is love. Sending His only Son and the Spirit of love in the fullness of times, God reveals best His innermost secret (Cf 1 Corinthians 2, 7-16): He Himself is th. Öe eternal communication [commercium]: Father, Son and Holy Spirit, and He has destined us that we may become sharers of this [huius].

IV About the Consequences of Faith in One God

222 To believe in God, the only One, and to love Him with all that someone is [quis est], has immense consequences for our whole life.

223 To know the greatness and majesty of God: ÒBehold, God is great, exceeding our knowledgeÓ (Job 36, 26). Therefore God ought to be Òthe first to which [cui] service is excelledÓ (Sancta Ioanna de Arco [ 29 May 1431], Dictum: Proces de condamnation, ed. P. Tisset-Y. Lanhers, v. 1 (Paris 1960) p. 280 and 288).

224 To live in the action of grace [In gratiarum actione vivere]: if God is One, whatever we are and have, it comes from Him: ÒWhat then do you have that you did not receive?Ó (1 Corinthians 4, 7). ÒWhat shall I return to the Lord on behalf of all, that He restores me? [quae retribuit mihi]Ó (Psalm 116, 12).

225 To know t. óhe unity and true dignity of all men: all are made [omnes sunt facti] Òin the image and likenessÓ of God (Genesis 1, 26).

226 Employ well the created things: Faith in One God leads us to employ all those that are not Himself [quae Ipse non sunt], in the measure that these bring us nearer to Him, and to separate ourselves from them in the measure that these sever us from Him (Cf Matthew 5, 29-30; 16, 24; 19, 23-24):

ÒMy Lord and my God, take away from me whatever impedes me to You! My Lord and my God, give me whatever draws me toward You! My Lord and my God, release me from me and give me the whole essential to be [esse] for YouÓ (Sanctus Nicolaus A Flue [ 21 March 1487], Bruder-Klausen-Gebet, apud R. Amschwand, Bruder Klaus. Erganzungsband zum Quellenwerk von R. Durrer (Sarnen 1987) p. 215).

227 To trust in God in all circumstances, even in things adverse. A certain prayer of saint Therese of Jesus expresses this wonderfullly:

ÒLet nothing disturb you, /

Let nothing frigthen you, / . Ò

All will pass, / God does not change,

Patience / obtains all;

He who has God / nothing is lacking:

God alone sufficesÓ (Sancta Theresia A Iesu [ 1582], Poesia, 9: Biblioteca Mistica Carmelitana, v. 6 (Burgos 1919) p. 90).

.

Saad: Ako ay Sumamapalataya kay Bathala

228 ÓMakinig ka, Israel, ang ating Poon na Bathala ay tanging Poon...Ò (Deuteronomos 6, 4; Marcus 12, 29). ÓKinakailangan na maging iisa ang pinakadakilang hayan,- na siya ay walang kapantay-. ... si Bathala, kung Siya ay hindi isa, Siya ay hindiÒ (Tertullianus, Adversus Marcionem 1, 3, 5: Corpus Christianorum [Series Latina], 1, 444; Patrologia Latina 2, 274).

229 Ang palataya kay Bathala ay gumagabay sa atin upang tayo ay bumaling kay Bath. âala lamang, bilang ating pangunahing simulain at ating huling hantungan, at upang sa Kanya wala tayong ipanguna " ipamalit man.

230 Si Bathala, na nagpapahayag ng Sarili, ay nananatiling dimabigkas na hiwaga: ÓKung natalos mo, hindi ito ang BathalaÒ (Banal Augustinus, Sermo 52, 6, 16).

231 Si Bathala ng ating palataya ay nagpahayag ng Sarili tulad ng Siya Ay; Siya ay nagpakita na makikilala sa Sarili bilang Siya na Ósagana sa habag at makatotohananÒ (Exodus 34, 6). Ang Kanyang Sariling Hayan ay katotohanan at pagibig.

TALATA 2 ANG AMA

I ÒSa Ngalan ng Ama at ng Anak at ng Banal Na HiningaÓ

232 Ang mga Makakristo ay bininyagan Òsa Ngalan ng Ama at ng Anak at ng Banal na HiningaÓ (Mattheus 28, 19). Bago sila sumagot ng ÒAk. ¼ " ay SumasampalatayaÓ sa makatluhang tanong na hinihingi mula sa kanila upang sila ay manindigan sa kanilang palataya sa Ama, sa Anak, at sa Hininga: ÒAng palataya ng lahat na Makakristo ay nabubuo sa IsatloÓ (Banal Caesarius ng Arles, Expositio vel traditio Symboli [Sermo 9]: Corpus Christianorum [Series Latina] 103, 47).

233 Ang mga Makakristo ay binibinyagan Òsa NgalanÓ ng Ama at ng Anak at ng Banal na Hininga at hindi Òsa mga NgalanÓ Nila (Cf Professio fidei ni Papa Vigilius noong 552: Denzinger-Schonmetzer 415) sapagkat walang hihigit pa maliban sa isang tanging Bathala, ang Ama na lubos na Makapangyarihan at ang Kanyang Iisang Anak at ang Banal na Hininga: ang Pinakabanal na Isatlo.

234 Ang hiwaga ng Pinakabanal na Isatlo ay ang panggitnang hiwaga ng palataya at ng Makakristong buhay. Ito ay ang hiwaga ng Bathala sa Kanyang ganang Sarili. Ito samakatuwid ang bukal ng ibang . 8hiwaga ng palataya, ang ilaw na nagliliwanag sa kanila. Higit sa lahat ito ang saligan at buod na katuruan sa Òpamantasan ng mga katotohananÓ ng palataya (Cf Sacra Congregatio pro Clericis, Directorium catechisticum generale, 43: Acta Apostolicae Sedis 64 [1972] 125). ÒAng kasaysayan ng kaligtasan ay gayundin kasaysayan ng daan at dahilan [ratio] na saan ang makatotohanan at iisang Bathala, Ama, Anak at Banal na Hininga, ay nagpapahayag ng ganang Sarili sa mga tao, at Siya ay nagpapanumbalik at nagpapaisa ng Kanyang Sarili sa kanila na mga tumiwalag sa sala [eosque a peccato aversos]Ó (Cf Sacra Congregatio pro Clericis, Directorium catechisticum generale, 47: AAS 64 [1972] 125).. Summary: I Believe in God / Credo in Deum

228 ÒListen... Israel: The Lord Our God is one Lord.Ó (Deuteromy 6, 4; Mark 14, 29). ÒIt i. »s necessary that the great supreme being be the only one...- that will have no equal- ...God, if He is not one, He is notÓ (Tertullianus [ c. 220Õs], Adversus Marcionem, 1, 3, 5: Patrologia Latina 2, 274).

229 Faith leads us to God so that we turn to God alone, as our first origin and our final end, and so that we prefer or substitute nothing for Him.

230 God, revealing Himself, remains the ineffable mystery: ÒIf you grasped [Him], it is not the GodÓ (Sanctus Augustinus [ 28 Aug 430], Sermo 52, 6, 16: ed. P. Verraken: Revue Benedictine 74 [1964] 27 [PL 38, 360]).

231 The God of our faith has revealed Himself just as He who Is; He made Himself known so that it is He who is Òfull of compassion and truthfulÓ (Exodus 34, 6). His Self Being is truth and love.

PARAGRAPH 2 THE FATHER

I ÒIn the Name of the Father and of the Son and of the Holy SpiritÓ

232 Christians are being baptized Òin the Name of the Father and of the Son and ". ef the Holy SpiritÓ (Matthew 28, 19). Before they respond ÒI believeÓ to the triple questions which is asked from them so that they profess the faith in the Father and in the Son and in the Holy Spirit: ÒThe faith of all Christians consists in the TrinityÓ (Sanctus Caesarius Arelatensis [ 27 Aug 542], Expositio vel traditio Symboli [Sermo 9]: Corpus Christianorum [Series Latina] 103, 47).

233 Christians are being baptized Òin the nameÓ of the Father and of the Son and of the Holy Spirit, and not Òin their namesÓ [Òin nominibusÓ eorum] (Cf Vigilius [537-555, pope], Professio fidei [552]: Denzinger-Schonmetzer 415), because there is only one God, the Father Almighty and His only Son and the Holy Spirit: Most Holy Trinity.

234 The mystery of the Most Holy Trinity is the central mystery of the faith and of Christian life. It is the mystery of God i. †n His own Self. It is therefore the source of other mysteries of faith, the light illuminating them. Most of all it is the fundamental and essential doctrine Òin the hierarchy of truthsÓ of faith (Cf Sacra Congregatio pro Clericis, Directorium catechisticum generale, 43: Acta Apostolicae Sedis 64 [1972] 125). ÒThe history of salvation is at the same time the history of way and reason, by which the one and true God: Father, Son, Holy Spirit, reveals His own Self to men and He reconciles and unites to Himself those who have turned away from sinÓ (Cf Sacra Congregatio pro Clericis, Directorium catechisticum generale, 47: AAS 64 [1972] 125).

.

ë235 Sa dining talata, ito ay nagpapaliwanag nang paikli kung paano ipinahahayag ang hiwaga ng Mabiyayang Isatlo (I), paano ang Simbahan nagbalita ng katuruan ng palataya tungkol sa dining hiwaga (II), at sa huli, paano si Bathala na Ama, sa pamamagitan ng mga makabathalang pagsug" ng Anak at ng Banal na Hininga, gumagabay sa atin sa dining pangyayari- ang Kanyang Òkabutihangloob na balakÓ ng paglikha, Pagtubos at pagpabanal (III).

236 Ang mga Ama ng Simbahan ay pumupuna sa panigan ng A. §ralingbathala at Pamamahay (Qeologia at Oiconomia / Theologia at Oikonomia), tumatakda sa unang kataga sa hiwaga ng kaibuturang buhay ng Bathala- Isatlo [Dei-Trinitatis]; tunay na sa ikalawa naman sa lahat na mga gawain ng Bathala, na sa pamamagitan nito Siya ay nagpapahayag ng Kanyang Sarili at nagbabahagi ng Kanyang buhay. Sa daan ng Pamamahay, ipinahayag sa atin ang Aralingbathala; subalit, sa kabilang dako, ang Aralingbathala ay nagpapaliwanag sa buong Pamamahay. Ang mga gawain ng Bathala ay nagpapahayag kung sino Siya sa ganang Sarili; at sa kabilang panig, ang hiwaga ng Kanyang kaibuturang Hayan ay nagliliwanag sa paguunawa sa lahat Niyang gawain. Kaya, sa panigan ng mga makataong pamukha, ang isang bagay, sa pahalintulad, ay umaari ng sarili. Ang pamukha ay nakikita sa pagkikilos, at mula saan tayo ay higit na mabuting nakakakilala sa gayong pamukha, higit na mabuti ang paguunawa natin sa kanyang pagkilos.

.

‰237 Ang Isatlo ay isang hiwaga ng palataya sa mahigpit na diwa, yaon ay, isa mula sa mga inilihim na hiwaga ng Bathala, Òna, kung hindi ipinahayag nang may kabathalaan, sila ay hindi maaaring mabatidÓ (Tipunan ng Vaticanus I (1869-1870), Dei Filius 4, Denzinger-Schonmetzer 3015). Si Bathala, nang may katiyakan, ay nagiwan ng mga tiyak na bakas ng Kanyang makatluhang Hayan sa Kanyang gawain ng paglikha at sa Kanyang Pahayag sa daloy ng Lumang Tipan. Subalit ang pagkamatalik ng Kanyang Hayan, bilang Banal na Isatlo, ay bumubuo ng isang hiwaga na dimapasukan ng kaisipan lamang [soli rationi] at magiman ng palataya ng Israel, bago ang Paglaman ng Anak ng Bathala at ang pagsugo ng Banal na Hininga.

II Tungkol sa Pahayag ng Bathala bilang Isatlo

Si Ama ipinahayag sa pamamagitan ng Anak

238 Ang pagtawag ng Bathala bilang ÒAmaÓ ay kinikilala sa maraming panambahan. Kadalasan ang pagkabathala ay. ¦ itinuturing bilang Òang ama ng mga bathala at ng mga tao.Ó Sa Israel, si Bathala, bilang Maylikha ng daigdig, ay tinawag na Ama (Cf Deuteronomos 32, 6; Malachiah 2, 10). Si Bathala hanggang ngayon ay sa matayog na antas ang Ama sa dahilan ng Tipanan at ng handog ng Batas na ginawa sa bayan, mula saan Siya ay nagwiwika: ÒSi Israel ang aking pangunahing isinilang na AnakÓ (Exodus 4, 22). Gayundin Siya ay tinawag na Ama ng hari ng Israel (Cf 2 Samuel 7, 14). At Siya ay, sa paraan na lubusang pambihira, Òang Ama ng mga dukha,Ó ng mga ulila at ng mga balo, na sila ay nasa ilalim ng Kanyang kabutihangloob na pagtanggol (Cf Paawit 68, 6).

.

¤235 In this paragraph it briefly explains how the mystery of the Blessed Trinity is revealed (I), how the Church had announced the doctrine of faith about this mystery (II), how, finally, God the Father, through the divine missions of the Son and of the Holy Spirit, leads us into this reality- His Ògoodwill planÓ of creation, Redemption and sanctification (III).

236 The Fathers of the Church distinguish between Theology and Economy (Qeologian, and Oiconomian, Theologia and Oikonomia), denoting by the first word the mystery of an innermost life of the God-Trinity [Dei-Trinitatis], rightly by the second all the works of God through which He reveals Himself and co. ªmmunicates His life. By means of Economy, Theology is revealed to us; but, on the contrary, Theology illustrates the total Economy. The works of God reveal who He is in His own Self; on the contrary, the mystery of His innermost Being illuminates the understanding of all His works. Thus among human persons a thing analogously possesses itself. A person is manifested in acting [in agendo] and from which [et quo] we know better such person, the better [eo melius] we understand his act [eius agere].

237 The Trinity is a mystery of faith in the strict sense, namely, one from the hidden mysteries in God, Òwhich, unless divinely revealed, they cannot be known [innote. . scere]Ó (Concilium Vaticanum I [1869-1870], Consti. dogm. Dei Filius, c. 4, Denzinger-Schonmetzer 3015). God by all means left certain traces of his trinitarian Being in His work of creation and in His Revelation in the course of the Old Testament. But the intimacy of His Being, as the Holy Trinity, constitutes a mystery inaccessible t" reason alone and even to the faith of Israel, before the Incarnation of the Son of God and the mission of the Holy Spirit.

II About the Revelation of God as Trinity

The Father revealed through the Son

238 The invocation of God as Òthe FatherÓ [Patris] is known in many religions. Often the divinity is considered as Òthe father of the gods and of men.Ó In Israel, God, as the Creator of the world, is called the Father (. ÍCf Deuteronomy 32, 6; Malachy 2, 10). God till now is in a higher degree [magis] the Father by reason of the Covenant and of the gift of the Law made for the people, from which He says: ÒIsrael is my firstborn SonÓ (Exodus 4, 22). He is also called the Father of the king of Israel (Cf 2 Samuel 7, 14). And He is, in a manner absolutely special, Òthe Father of the poor,Ó of the orphan and widow, who are under His goodwill protectionÓ (Cf Psalm 68, 6).

.

ö. 239 Ang pananalita ng palataya, bumubuyagyag kay Bathala sa ngalan ng ÒAma,Ó ay naglalahad nang may pauna ng dalawang dahilan: na Si Bathala ay ang unang simula ng lahat at ang pumapahigit na kapangyarihan; at na Siya ay sabayang mapagmahal na kabaitan at pagalaga sa lahat Niyang mga anak. Itong makaamang kagiliwan ng Bathala ay maaari din maipahayag sa pamamagitan ng hawig ng pagkaina (Cf Isaiah 66, 13; Paawit 131, 2), na tumutukoy sa kapanatilihan ng Bathala at sa pagkamatalik sa panigan ng Bathala at ng Kanyang mga nilikha sa mataas na antas. Ang pananalita ng palataya ay humahango samakatuwid sa makataong karanasan ng mga magulang, na sa tiyak na paraan sila ang mga pangunahing kahalili ng Bathala sa kapakanan ng tao. Gayunpaman itong karanasa. un ay nagpapakita rin, na ang mga makataong magulang ay magkakamali at maaaring sumira sa mukha ng pagkaama at pagkaina. Kaya kinakailangan na tandaan, na si Bathala ay pumapahigit sa makataong kaibahan ng mga kasarian. Siya ay hindi tao ni babae, Siya ay Bathala. Siya ay pumapahigit rin sa mga makataong pagkaama at pagkaina (Cf Paawit 27, 10), bagaman Siya ay ang kanilang simula at pamantasan (Cf Ephesus 3, 14; Isaiah 49, 15): walang sinuman na ama, tulad ng si Bathala ay Ama.

240 Si Jesus ay nagpahayag na si Bathala ay ÒAmaÓ sa dipanarinig na diwa: Siya ay hindi lamang Ama dahil sa pagiging Maylikha, subalit Siya ay ang magpakailanmang Ama sa ugnayan ng Kanyang tanging Anak, na, Siya ang magpakailanmang Anak nang may pagtangi [non... nisi] sa ugnayan ng Kanyang Ama: ÒWalang sinumang ang nakakaalam sa Anak, maliban ang Ama, ni sa Ama na nakakaalam maliban ang. ¯ Anak at sa kaninuman ang Anak ay magkakaloob na magpahayagÓ (Mattheus 11, 27).

241 Sa ganitong dahilan, ang mga Apostol ay nagbubuyagyag kay Jesus bilang ÒSalitaÓ sapagkat ÒSa pasimula ay ang Salita, at ang Salita ay kasama ng Bathala, at ang Salita ay BathalaÓ (Joannes 1, 1), tulad ng Siya Òna Siyang kahawig ng dinakikitang BathalaÓ (Colossas 1, 15) at Òang kaningningan ng Kanyang kaluwalhatian at ang kahalintulad ng Kanyang buodÓ (Hebreo 1, 3).

242 Pagkatapos ng mga ito, ang Simbahan sumusunod sa makaapostol na Kaugalian noong 325 sa pagpulong na unang Ekumenikong Tipunan ng Niceae, ay nagbuyagyag na ang Anak ay Òkabuod sa AmaÓ (Symbolum Nicaenum: Denzinger-Schonmetzer 125), ibig sabihin, isang Bathala kasama Niya. Ang ikalawang Ekumenikong Tipunan ng Constantinopolis na idinaos noong 381, ay nagkupkop nitong pamigkas sa pahubugan niya ng Credo ng Nicaea [Symbolum Nicaeanum], at nagbuyagyag sa Òtanging isinilang na Anak ng Bat. ¼hala, isinilang mula sa Ama bago pa ang lahat ng mga panahon, Liwanag mula sa Liwanag, Tunay na Bathala mula sa Tunay na Bathala, isinilang hindi ginawa, kabuod ng AmaÓ (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: DS 150).

Si Ama at Si Anak ipinahayag sa pamamagitan ng Hininga

243 Si Jesus, bago ang Kanyang Pagibayo, ay nagbabalita ng pagsugo Òng isa pang TagatulongÓ (Tagatanggol), ng Banal na Hininga. Dito, gumagawa na sapul sa paglikha (Cf Genesis 1, 2), at nang ÒSiya ay nagsalita sa paraan ng mga ProphetaÓ (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: DS 150). Ang Hininga ay magigi ngayon kasama ng mga alagad at nasa kanila (Cf Joannes 14, 17), upang Siya ay makapagturo sa kanila (Joannes 14, 26) at makagabay sa kanila Òsa buong katotohananÓ (Joannes 16, 13). Kaya ang Banal na Hininga ay ipinahayag bilang ang isa pang makabathalang Pamukha sa ugnayan ni Jesus at ng Ama. . 239 The discourse of faith, proclaiming God in the name Òof the Fathe. . r,Ó indicates principally two reasons: that God is the first origin of all and the transcendent authority and that He is at the same time loving goodness and care for all His children. This paternal tenderness of God can also be expressed through the image of motherhood (Cf Isaiah 66, 13; Psalm 131, 2), which indicates the immanence of God and the intimacy between God and His creatures in the highest degree. Thus the discourse of faith draws on the human experience of the parents, who in a certain manner are the first representatives of God on behalf of man. Nevertheless this experience shows also, that human parents are fallible and they can deform the face of fatherhood and motherhood. It is therefore necessary to remember, that God transcends the human distinction of s. Ìexuality. He neither is man nor woman, He is God. He also transcends human fatherhood and motherhood (Cf Psalm 27, 10), although He is their origin and standard (Cf Ephesians 3, 14; Isaiah 49, 15): no one is father, as God is Father.

240 Jesus revealed that God is ÒFather,Ó in an unheard sense: He is not merely Father inasmuch as the Creator, but He is the eternal Father in the relationship to His only Son, who is the eternal Son only in relationship to His Father: ÒNo one knows the Son except the Father, nor the Father who knows except the Son and to anyone the Son will choose to revealÓ (Matthew 11, 27).

241 For this reason, the Apostles confess Jesus as Òthe WordÓ because ÒIn the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was GodÓ (John 1, 1), just as He Òwho is the image of the invisible GodÓ (Colossians 1, 15) and Òthe splendor of His glory and the full expression of His substanceÓ (Hebrews 1, 3).

242 After these, the Chur. . ch folowing the apostolic Tradition in the year 325 at the first Ecumenical Council of Nicaea had confessed that the Son is Òconsubstantial to the FatherÓ [consubstantialem Patri] (Symbolum Nicaenum: Denzinger-Schonmetzer 125), that is, one God with Him. The second Ecumenical Council of Constantinople gathered in the year 381, kept this expression in its formulation of the Nicaean Symbol [Nicene Creed], and confessed Òthe only begotten Son of God, born from the Father before all times [ex Patre natum ante omnia saecula], Light from Light, true God from true God, begotten, not made, consubstantial to the FatherÓ (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: DS 150).

Father and Son revealed by the Spirit

243 Jesus, before His Passover, announces the mission Òof another ParacleteÓ (Defender. Å), of the Holy Spirit. Here, already working since creation (Cf Genesis 1, 2), and when ÒHe has spoken through the ProphetsÓ (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: Denzinger-Schonmetzer 150), the Spirit will now be with the disciples and in them (Cf John 14, 17), so that He may teach them (John 14, 26) and lead them Òinto truthÓ (John 16, 13). Thus the Holy Spirit is revealed as the other divine Person in relationship to Jesus and to the Father.

.

ò244 Ang magpakailanmang simula ng Hininga ay naipapahayag sa Kanyang pagsugo sa kapananahon. Ang Banal na Hininga ay isinugo sa mga Apostol at sa Simbahan kapwa ng Ama sa ngalan ng Anak, at [tam... quam] ng Anak nang may pamukhaan, pagkatapos Dito Siya ay babalik sa Ama (Cf Joannes 14, 26; 15, 26; 16, 14). Ang pagsugo ng Pamukha ng Hininga matapos ang kaluwalhatian ni Jesus (Cf Joannes 7, 39) ay nagpapahayag nang may kapunuan ng hiwaga ng Napakabanal na Isatlo.

245 Ang Makaapostol na palataya nagpapakilala sa Banal na Hininga ay naibuyagyag sa ikalawang Ekumenikong Tipunan ng Constantinopolis noong 381: Tayo ay sumasampalataya Òsa Banal na Hininga, ang Poon at Tagabigaybuhay, na sumusulong mula sa AmaÓ (Symbolum Nicaeanum-Constantinopolitanum: Denzinger-Schonmetzer 150). Sa ganitong paraan, ang Simbahan ay kumikilala sa Ama bilang Òbukal at simula ng buong ng kabathalaan (Tipunan ng Toledo VI noong 638: DS 490). Gayunpaman ang magpakailanmang simula ng Banal na Hininga ay hindi walang kaugnay. Þan kasama ng yaon ng Anak: ÒTayo rin ay sumasampalataya na ang Banal na Hininga, na Siya ang Ikatlong Pamukha sa Isatlo [in Trinitate], ay Bathala, isa at kapantay kasama ng Bathala na Ama at Anak, sa pagiging [esse] dating buod, gayundin ng dating likas.... na gayunpaman hindi lamang [tantum] ng Ama ni ng Anak lamang [tantum], subalit ito ay magkasamang ibinubuyagyag sa Hininga ng Ama at ng Anak (Tipunan ng Toledo XI noong 675: DS 527). Ang Panandaan [Credo] ng Simbahan ng Tipunan ng Constantinopolis ay naninindigan: ÒNa kasama ng Ama at ng Anak, [Siya ay] kapwa sinasamba at niluluwalhatiÓ [Qui cum Patre et Filio simul adoratur et conglorificatur] (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: DS 150).

246 Ang Latin na kaugalian ng Panandaan [Credo] ay naninindigan na ang Hininga ay sumusulong mula sa Ama at sa AnakÓ (Filioque). Ang Tipunan ng Florentia, noong 1438, ay nagpapaliwanag: ÒAng Banal na Hininga... ay mayroon ng Kanyang kaibuturan at Kanyang hayan na nananatil. âi mula sa Ama nang sabayan at mula sa Anak, at Siya ay sumusulong mula sa Kapwahan magpakailanman tulad ng mula sa isang saligan at iisang paghinga... At yamang ang lahat, na nahahayan ay sa Ama, si Ama sa Kanyang Sarili ay nagbigay sa pagsisilang sa Kanyang tanging isinilang na Anak [Pater Ipse unigenito Filio Suo gignendo dedit], maliban yaong sa pagiging Ama, ang Anak ay Sariling nagtataglay magpakailanman mula sa Ama, na saanman Siya rin ay magpakailanman na isinilang, sa ganitong katulad na saan ang Banal na Hininga ay sumusulong mula sa Anak [a quo etiam aeternaliter genitus est] (Tipunan ng Florentia noong 1439: Denzinger-Schonmetzer 1300-1301)

247 Ang pagpatibay tungkol sa Filioque ay hindi lumabas sa Panandaan [Symbolo) na ibinuyagyag sa Constantinopolis noong 381. Subalit, si Banal Papa Leo I, sumusunod sa lumang kaugalian na Latin at Alexandria, ay nanindigan na nito nang may katumpakan noong 447 (Cf Banal Papa Leo I, Quam laudaliter: Cf DS 284), bagupaman rin a. Æng Roma, noong 451, sa Tipunan ng Chalcedonia, ay nakapagpasimulang kumilala at tumanggap sa Panandaan noong 381. Ang paggamit nitong pahubog sa Credo [Symbolo] ay maingat na tinanggap sa Latin na sambahan (sa pagitan ng VIII at XI dantaon). Gayunpaman ang pakilala ng salitang Filioque sa Panandaan ng Nicaea-Constantinopolis sa paraan ng Latin na sambahan ay bumubuo hanggang sa ngayon, ng pagtatalo sa mga Orthodox na Simbahan.. 244 The eternal origin of the Spirit is revealed in His mission in time. The Holy Spirit is sent to the Apostles and to the Church as much by the Father in the name of the Son as [tam... quam] personally by the Son, after Here [postquam Hic] He returns to the Father (Cf John 14, 26; 15, 26; 16, 14). The mission of the Person of the Spirit after the glorification of Jesus (Cf John 7, 39) reveals fully the mystery of Most Holy Trinity.

245 The Apostolic faith presenting the Holy Spirit was proclaimed by the second Ecumenica. ¶l Council of Contantinople in the year 381: We believe Òand in the Holy Spirit, the Lord and Giver of life, who proceeds from the FatherÓ (Symbolum Nicaeanum-Constantinopolitanum: DS 150). By this manner, the Church recognizes the Father as Òthe source and origin of the whole divinityÓ (Concilium Toletanum VI [638], De Trinitate et de Filio Dei Redemptore incarnato: DS 490). Nevertheless the eternal origin of the Holy Spirit is not without connection with that of the Son. ÒWe also believe that the Holy Spirit, who is the Third Person in the Trinity, is God, one and equal with God the Father and the Son, being [esse] of the same substance, also of the same nature... wh" nevertheless neither only [tantum] of the Father nor only [tantum] of the Son, but it is proclaimed together the Spirit of the Father and of the SonÓ (Concilium Toletanum XI [675], Symbolum: DS 527). The Creed of the Church of the Council of Constantinople professes: ÒWho. Ã with the Father and the Son, together He is worshipped and glorifiedÓ (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: DS 150),

246 The Latin tradition of the Creed [Symboli] professes that the Spirit proceeds Òfrom the Father and the SonÓ [Òa Patre FilioqueÓ]. The Council of Florence, in the year 1438, explains: ÒThe Holy Spirit... has His essence and His being subsisting from the Father at the same time and from the Son, and proceeds from Both eternally as from one principle and single spiration... And since everything, which are of the Father, the Father Himself gave by begetting His Only begotten Son, except that of being the Father, the Son Himself has eternally from the Father, from whom also He is born eternally, this same one by which the Spirit proceeds from the SonÓ (Concilium Florentinum [1439-1445], Decretum pro Graecis: DS 1300-1301).

247 The affirmation about Filioque did not appear in the Creed [Symbolo] proclaimed at Constantinop. cle in the year 381. But Pope Saint Leo I, following an ancient Latin and Alexandrian tradition [traditionem], had already professed it dogmatically in the year 447 (Cf Sanctus Leo Magnus [440-461, pope], Epistula Quam laudaliter: Cf DS 284), also before Rome, in the year 451 in the Council of Chalcedon, was able to recognize and accept the Creed of 381. The use of this formula in the Creed was cautiously admitted in the Latin lliturgy (between the 8th and 11th centuries). Nevertheless the introduction of the word Filioque in the Creed of Nicaean-Constantinopolitan by way of Latin liturgy constitutes until today a dissension with the Orthodox Churches.

248 Ang Silangang kaugalian lalo na ay nagbibigkas ng katangian ng Ama bilang pangunahing simula sa ugnayan sa Hininga. Naninindigan sa Hininga Òna sumusulong mula sa AmaÓ (Joannes 15, 26), ito ay nagpapa. Ttibay na Siya nga ay sumusulong mula sa Ama sa pamamagitan ng Anak (Cf Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Ad Gentes 2). Sa katunayan ang Kanlurang kaugalian lalo na ay nagpapatibay ng kabuurang dulugan sa panig ng Ama at ng Anak, sa pagwiwika na ang Hininga ay sumusulong mula sa Ama at sa Anak (Filioque). Ito ay lubhang nagsasabi Ònang may kapahintulutan at kaisipanÓ [licite et rationabiliter] (Tipunan ng Florentia [1439-1445], Decretum pro Graecis [1439]: Denzinger-Schonmetzer 1302) sapagkat ang magpakailanmang ayos ng mga makabathalang Pamukha sa kabuurang dulugan ay nagpapahiwatig na ang Ama, hanggang sa ÒSiya ay ang simula na walang simulaÓ [est principium sine principio] (Tipunan ng Florence, Decretum pro Iacobitis [1442]: DS 1331), ay ang pangunahing simula ng Hininga,Ó subalit gayundin, hanggang sa Siya ay ang Ama ng tanging Anak,. ' kasama Niya na iisang simula na mula sa Kanya, Òbilang mula sa isang simulaÓ (Tipunan ng Lyon II noong 1274, Constitutio de Summa Trinitate et fide catholica: DS 850), ang Hininga ay sumusulong. Itong mapahintulot na pagkakatugmaan, maliban sa ito ay maging pabigatin [exacerbatur], ay hindi makahahawa sa katuturan ng palataya sa katunayan ng dating hiwaga na ibinuyagyag.

III Ang Napakabanal na Isatlo sa Katuruan ng Palataya

Paghubog ng Isatluhang Katumpakan

249 Sapul sa simula, ang ipinahayag na katotohanan tungkol sa Pinakabanal na Isatlo ay nasa mga kaugatan ng mabuhay na palataya ng Simbahan, lalo na sa pamamagitan ng Binyag. Ito ay nakatatagpo ng kanyang sariling pamigkas na nasa patakaran ng pambinyagang palataya, na inilahad sa pagbubuyagyag, sa katekesis, at sa panalangin ng Simbahan. . áAng gayong mga pahubog ay natatagpuan na sa mga makaapostol na sulatin, tulad ng pagpatibay nitong pagbati, na nanunumbalik sa Butihimbiyayang Sambahan: ÒAng biyaya ng ating Poon na si Jesus na Kristo, ang pagibig ng Bathala at ang bahaginaan ng Banal na Hininga ay sumainyong lahatÓ (2 Corinthos 13, 13; Cf 1 Corinthos 12, 4-6; Ephesus 4, 4-6).

250 Sa daloy ng mga unang dantaon, ang Simbahan ay nagsumikap na ilahad ang kanyang isatluhang palataya, nang higit na lantad na paraan, magiman upang siya ay makalirip sa kanyang angking pagunawa ng matayog na palataya " kaya upang siya ay makapagtanggol nito laban sa mga kamalian na naninira sa kanya. Ito ang gawain ng mga lumang Tipunan, na natulungan sa pamamagitan ng makabathalang gawain ng mga Ama ng Simbahan at naalalayan sa pamamagitan ng damdamin ng palataya [a sensu fidei] ng Makakristong Bayan.

251 Alangalang sa pagbuo ng katumpakan ng Isatlo, ang Simbahan ay nagmarapat na magpasibol ng isang angking aralingkataga sa tulong n. ïg mga haka ng makaparunong na simulain [notionibus originis philosophicae]: Òbuod,Ó Òpamukha,Ó Òkaibuturan,Ó ÒugnayanÓ [substantia, persona, hypostasis, relatio] atbp. Sa ganitong pagsasagawa, siya ay hindi nagpailalim ng palataya sa makataong karunungan bagkus siya ay nagbigay ng bagong diwa, dipanarinig, sa dining mga kataga, na mula doon sila ay itinakda sa pagtutukoy din sa dimabigkas na hiwaga, sapagkat Òito ay humihigit nang walang hangganang sa lahat, na maaari nating maunawaan sa ating sarili sa makataong panukatanÓ (Paulus VI, Sollemnis Professio fidei, 9: AAS 60 [1968] 437).. 248 The Eastern tradition especially expresses the character of the Father as the first origin in reference [relate] to the Spirit. Professing the Spirit Òwho proceeds from the FatherÓ (John 15, 26), it affirms Him to proceed from the Father through the Son (Cf Concilium Vaticanum II [1962-1965], Decr. Ad Gentes 2: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 948). Truly the Western tradition especially affirms the consu. ¤bstantial communion, between the Father and the Son, saying the Spirit to proceed from the Father and the Son [Filioque]. This says very Òlicitly and reasonablyÓ [licite et rationabiliter] (Concilium Florentinum [1439-1445], Decretum pro Graecis [anno 1439]: DS 1302), because the eternal order of the divine Persons in the consubstantial communion implies that the Father, insofar as ÒHe is the beginning without beginningÓ [est principium sine principio] (Concilium Florentinum [1439-1445], Decretum pro Iacobitis [anno 1442]: DS 1331), the first origin of the Spirit, but also, insofar as He is the Father of the only Son, with Him to be the only beginning from whom, Òas from one principleÓ (Concilium Lugdunense II [1274], Constitutio de Summa Trinitate et fide catholica [1274]: DS 850), the Spirit proceeds. This licit complementarity, unless it may be exasperating [exacerbatur], does not afffect the identity of faith in t. ¼ he reality of the same mystery proclaimed.

III The Most Holy Trinity in the Doctrine of Faith

The Formation of the Trinitarian Dogma

249 From the beginning, the revealed truth about the Most Holy Trinity was at the roots of the living faith of the Church, especially by means of Baptism. It finds its own expression in the rule of baptismal faith declared in the preaching, catechesis and prayer of the Church. Such formulas are already found in apostolic writings, just as this salutation has attested, renewed at the Eucharistic liturgy: ÒThe grace of the Lord Jesus Christ and the love of God and the fellowship of the Holy Spirit be with you allÓ (2 Corinthians 13, 13; Cf 1 Corinthians 12, 4-6; Ephesians 4, 4-6).

250 In the course of the first centuries, the Church strived to declare her trinitarian faith, in a more explicit manner, whether in order that she may deepen her own. " understanding of the lofty faith or in order that she may defend this against the errors which are deforming her. This was the work of the old Councils which were helped by the theological labor of the Fathers of the Church and are sustained by a sense of faith [a sensu fidei] of the Christian people.

251 For the pronouncement of the dogma of the Trinity, the Church was bound to evolve a proper terminology, with the help of ideas of the philosophical origins: Òsubstance,Ó ÒpersonÓ or Òhypostasis,Ó ÒrelationÓ etc. Doing this, she did not submit the faith to human wisdom, but she gave a new meaning, unheard of, to these terms, which from there they were also intended to signify the ineffable mystery because Òit exceeds infinitely everything, that we can understand ourselves in a human . )mannerÓ (Paulus VI [1963-1978, pope], Sollemnis Professio fidei, 9: AAS 60 [1968] 437).

.

252 Ang Simbahan ay gumagamit ng katagang Òbuod / substantiaÓ (na isinasalin rin kadalasan sa tulad na mga salita sa Òkaibuturan / essentiaÓ " sa Òlikas / naturaÓ) sa pagtakda ang makabathalang Hayan sa Kanyang kaisahan; ang katagang ÒpamukhaÓ " ÒkaibuturanÓ naman sa pagtukoy sa Ama, sa Anak, at sa Banal na Hininga sa Kanilang tunay na kaibahan sa panigan Nila; ang katagang ÒugnayanÓ naman sa pagtukoy sa Kanilang kaibahan ay nananahan sa hangganan na ang iba ay itinutukoy sa iba.

Katumpakan ng Banal na Isatlo

253 Ang Isatlo ay Isa. Tayo ay hindi nagbubuyagyag na tatlong bathala, kundi Isang Bathala sa Tatlong Pamukha: Òmagkabuod na IsatluhanÓ (Tipunan ng Constantinopolis noong 553: Denzinger-Schonmetz. Ýer 421). Ang mga makabathalang Pamukha ay hindi humahati sa isang kabathalaan sa panigan Nilang Sarili, kundi ang bawat isa sa Kanila ay buong Bathala: Òyamang... ang Ama ay katulad na ang Anak Ay, ang Anak ay katulad na ang Ama Ay, ang Ama at ang Anak ay katulad na ang Banal na Hininga Ay, ibig sabihin, sa likas Isang BathalaÓ (Tipunan ng Toledo XI noong 675: DS 530). ÒAng Alinmang Isa sa Tatlong Pamukha ay yaong katunayan, ibig sabihin, makabathalang buod, hayan " likasÓ (Tipunan ng Lateran IV noong 1215: DS 804).

254 Ang mga makabathalang Pamukha ay sa katunayan magkakaiba sa panigan Nilang Sarili. ÒTayo ay nananalig at nagbubuyagyag: kaya si Bathala ay isa, subalit hindi nagiisaÓ (Fides Damasi: DS 71). ÒAma,Ó ÒAnak,Ó ÒBanal na HiningaÓ ay hindi lamang payak na mga pangalan sa pagtatakda ng mga tabas ng makabathalang Hayan, sapagkat sila ay nang may katunayan magkakaiba sa panigan nilang sarili: ÒSapagkat Siyang Sarili na Anak ay hindi ang Ama, ni Siyang Sarili na A. |ma ay Anak, ni Siyang Sarili na Banal na Hininga ay magiman Ama " AnakÓ (Non enim Ipse est Pater qui Filius, nec Filius Ipse qui Pater, nec Spiritus Sanctus Ipse qui est vel Pater vel Filius- [Sapagkat Siya na Anak ay hindi ang Ama, at Siya na Ama ay hindi ang Anak, at ang Banal na Hininga ay hindi Siya na ang Ama " ang Anak]) (Tipunan ng Toledo XI noong 675: DS 530). Sa panigan Nilang Sarili Sila ay ipinagkakaiba sa mga ugnayan ng simula: ÒIto ay ang Ama, na nagpapasilang [generat], ang Anak na isinilang [gignitur], ang Banal na Hininga na sumusulongÓ (Tipunan ng Lateran noong 1215: DS 804). Ang makabathalang Kaisahan ay Isatluhan.

255 Ang mga makabathalang Pamukha ay mapagugnay sa Nilang Sarili. Ang tunay na kapunaan ng mga Pamukha sa panigan Nilang Sarili, yamang ito ay hindi humahati sa makabathalang pagkakaisa, ay nananahan lamang sa mga ugnayan na saan ang iba ay itinutukoy sa iba: ÒSa katunayan sa mga mapag. ¤ugnay na pangalan ng mga Pamukha, ang Ama ay itinutukoy sa Anak, ang Anak sa Ama, ang Banal na Hininga sa Kapwa; na Sila ay tinatawag na Tatlong Pamukha sa turing ng mga ugnayan, gayunpaman isang likas " buod ang sinasampalatayanan (Tipunan ng Toledo noong 675: DS 528). Nang may katiyakan sa panigan ng mga ito, Òang lahat... ay isa, saanman na walang pagtutol ng ugnayan (Tipunan ng Florentina [1442]: DS 1330). ÒNang dahil sa ganitong pagkakaisa, ang Ama ay lubos sa Anak, lubos sa Banal na Hininga; ang Anak lubos sa Ama, lubos sa Banal na Hininga; ang Banal na Hininga lubos sa Ama, lubos sa Anak (Tipunan ng Florentina [1442]: DS 1331).

.

252 The Church uses the word ÒsubstanceÓ (it is also translated at times to such words as through ÒessenceÓ or ÒnatureÓ) to designate the divine Being in His unity, however the term ÒpersonÓ or ÒhypostasisÓ to indicate the Father, the Son and the Holy Spirit in Their real distinction. ´ among Themselves, however the term ÒrelationÓ to indicate that Their distinction resides inasmuch as the others are referred to the others.

The Dogma of the Most Holy Trinity

253 The Trinity is One. We do not confess three gods, but One God in Three Persons: Òthe consubstantial TrinityÓ (Concilium Constantinopolitanum (553), Anathematismi de tribus Capitulis: Denzinger-Schonmetzer 421). The divine Persons do not divide the one divinity among Themselves, but each one of Them is the whole God: Òsince... the Father is exactly that which the Son is, the Son exactly that which the Father is, the Father and the Son exactly that which the Holy Spirit is: that is, by nature One GodÓ (Concilium Toletanum XI (675), Symbolum: DS 530). ÒAny One of the Three Persons is that reality, namely, the divine substance, essence or natureÓ (Concilium Lateranense IV (1215), Cap. 2, De errore abbatis Ioachim: DS 804).

254 The divine Persons are re. åally distinct among Themselves. ÒWe abide and confess: thus God is one, not as if solitaryÓ (Fides Damasi: DS 71). ÒFather,Ó ÒSon,Ó ÒHoly SpiritÓ are not simply names by designating the modes of the divine Being, because they are really distinct among themselves: ÒFor Himself is not the Father who is the Son, neither the Son Himself who is the Father, neither the Holy Spirit Himself who either Father or the SonÓ (Concilium Toletanum XI [anno 675], Symbolum: DS 530). Among Themselves They are distinguished by relations of origin: ÒIt is the Father, who generates, and the Son, who is begotten, and the Holy Spirit, who proceedsÓ (Concilium Lateranense IV [1215], Cap. 2, De errore abbatis Ioachim: DS 804). The Divine Unity is Triune.

255 The divine Persons are really relative among Themselves. The real distinction of the Persons among Themselves, since it does not divide the divine unity, consists only in relations to which others are referred to the others: ÒTruly in the relat. × ive names of the Persons the Father is referred to the Son, the Son to the Father, the Holy Spirit to Both: that They are called Three Persons in connection with relation [cum relative], nevertheless one nature or substance is believedÓ (Concilium Toletanum XI [675], Symbolum: DS 528). Among them certainly Òall... are one, where there is no opposition of relationÓ (Concilium Florentinum [1439-1445], Decretum pro Iacobitis (anno 1442): DS 1330). ÒOn account of this unity the Father is all in Son, all in the Holy Spirit; the Son is all in the Father, all in the Holy Spirit; the Holy Spirit is all in the Father, all in the SonÓ (Concilium Florentinum [1439-1445], Decretum pro Iacobitis (anno 1442): DS 1331).

.

256 Si Banal Gregorius ng Nazianzus, na tinawag ring ÒAng Mambabathala,Ó ay nagkaloob ng kabuuhan nitong makaisatluhang palataya sa mga nagkatekismo ng Constantinopolis:

ÒHigit sa lahat, ako ay nanunuyo, bantayan mo ang mabuting kab. ¶an, na dito ako ay nabubuhay, at nang dahil sa kanya ako ay nakikipaglaban, at na saanman ito naway sumabay sa akin na lilisan mula sa dining buhay, at na saanman ako ay nagbabata ng lahat na mga hirap ng buhay, at sa lahat na mga kaaliwan, ako ay nasusuklam; ako ay namumuno nang malaya; sa palataya, ako ay nagwiwika, at sa pagbuyagyag sa Ama at sa Anak at sa Banal na Hininga. Ito sa iyo ngayon ako ay nagtitiwala; na taglay ito, ako ay maglulublob sa iyo at taglay ang mga mapanglinis na tubig [et lustricis aquis immergam], at ako ay hahango sa kalaliman. Ito sa iyo aking ibinibigay ang samahan ng buong buhay, at ang tagatanggol, ang tanging kabathalaan at kapangyarihan, na ito ay natatagpuan nang may kabigkisan sa Tatlo, at ito ay nagwawatas nang may paghihiwalay [divisim] sa Tatlo, hindi ito ay dipantay sa mga buod " sa mga likas, hindi ito napaparami ni nababawasan ng mga nakatataas " ng mga pagpapailalim... Kung ito ay itinuturing na. Çng may paghihiwalay, - ang walanghangganang karubduban naman ng mga walanghangganang Tatlo, Bathala sa bawat isa [Deum unumquemque]...; kapag itong Tatlo ay pagiisipan... na magkasamang muli, isang Bathala naman. Halos ako ay nagbigkas taglay ang sigla, Pagkakaisa, kasama ang Tatlo nang may katatagan ako ay kumikislap sa kapaligiran [circumfulgeo]. Halos ako ay nagsisimula sa pagpuna sa Tatlo, nang ako ay natatangay muli sa PagkakaisaÓ (Banal Gregorius ng Nazianzus, Oratio 40, 41: Patrologia Graeca 36, 417).

IV Tungkol sa mga Makabathalang Gawain at mga Makasatluhang Pagsugo

257 ÒO liwanag, mapagpalang Isatlo, at pangunahing Kaisahan!Ó (Himig ng Takipsilim II ng Poongaraw, Sambahan ng Orasan). Si Bathala ay magpakailanmang pagpapala, walangkamatayang [immortalis] buhay, walangpagmaliw [indeficiens] na ilaw. Si Bathala ay pagibig: Ama, Anak at Banal na Hininga. Si Bathala ay naghangad nang may kalayaan na magbahagi ng kaluwalhatian ng Kanyang mapa. Øgpalang buhay. Ganyan nga ang Òmapanglugod na kabutihanÓ (Ephesus 1, 9) na Siya ay nagbalak [concepit] bago pa ang paglikha ng daigdig sa Kanyang pinakamamahal na Anak, at sa katiyakan ÒSiya ay nagpaunangtakda sa atin sa pagkaampon ng mga anak sa pamamagitan ni Jesus na KristoÓ (Ephesus 1, 5), yaon ay, ÒSiya ay nagpaunangtakda [sa atin] na maging hawig ng Kanyang AnakÓ (Roma 8, 29) sa pamamagitan ng ÒHininga ng pagampom ng mga anakÓ [Spiritum adoptionis filiorum] (Roma 8, 15). Itong balak ay isang biyaya Òna ibinigay sa atin bago pa magsimula ang mga panahon [ante tempora saecularia] (2 Timotheus 1, 9), kaagad sumusulong mula sa makasatluhang pagibig.Ó Ito ay bumubuka sa gawa ng paglikha at pagkatapos ng pagkatirapa, sa buong kasaysayan ng kaligtasan, sa mga pagsugo ng Anak at ng Hininga, na saan ang atas ng Simbahan ay nagpapatuloy (Cf Tipunan ng Vaticanus II, Ad Gentes 2-9).

.

256 Saint Gregory of Nazianzus [ 25 Jan 389/390], who is also called ÒThe Theologian,. ÅÓ entrusts this summary of the trinitarian faith to the catechumens of Constantinople:

ÒAbove all, I beseech, guard the good deposit, to which I live, and on account of which I fight, and which would that [quod utinam] it accompanies me departing from this life, and with which I bear all the troubles of life, and all delights I despise and I lead for nothing; the faith, I say, and the confession in the Father, and the Son, and the Holy Spirit. This I entrust to you today; with this I will immerse you, and with purifying waters, and I will draw into the depth [in altum]. This I give to you the fellowship of total life, and the protector, one deity and power, which is found jointly [coniunctim] in the Three, and it comprehends the Three separately [divisim], neither it is inequal in the substances or in the natures, nor it is increased or decreased by the superiors or submissions... If it is considered separately, the infinite intimacy of the infinite T. hree, God in everyone [Deum unumquemque]...; if these Three are pondered together again [rursus... simul], God [Deum]... Barely I expressed in words with passion, Oneness, with the Three I flash steadilyÓ [circumfulgeo]. Barely I begin to distinguish the Three, when I am led back toward the OnenessÓ (Sanctus Gregorius Nazianzenus [ 25 Jan 389/390], Oratio 40, 41: Sources chretiennes 358, 292-294 [Patrologia Graeca 36, 417]).

IV About the Divine Works and the Trinitarian Missions

257 ÒO light, blessed Trinity, and principal Unity!Ó (Hymnus ad II Vesperas Dominicae, in Hebdomadis 2 et 4: Liturgia Horarum, editio typica, v. 3 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 684 et 931; v. 4 p. 632 et 879). God is eternal beatitude, immortal life, unfailing light. God is love: Father, So. . n and Holy Spirit. God freely wills to communicate the glory of His blessed life. Such is ÒHis pleasing goodness [beneplacitum Eius]Ó (Ephesians 1, 9) that He conceived before the creation of the world in His beloved Son, and precisely ÒHe predestined us in the adoption of the children through Jesus ChristÓ (Ephesians 1, 5), that is, ÒHe predestined [us] to be conformed in the image of His SonÓ (Romans 8, 29) through Òthe Spirit of adoption of the childrenÓ (Romans 8, 15). This plan is a grace Òwhich is given to us before time beganÓ (2 Timothy 1, 9), immediately proceeding from the trinitarian love. It unfolds in the work of creation and after the fall in the whole history of salvation, in the missions of the Son and of the Spirit which the mission of the Ch. 5urch continues (Cf Concilium Vaticanum II [1962-195], Decr. Ad Gentes 2-9: AAS 58 [1966] 948-958).

.

258 Ang buong makabathalang Pamahayan ay ang kapwahang gawain ng Tatlong makabathalang Pamukha. Sapagkat ang Isatlo, tulad na ang likas ay hindi lamang isa at magkatulad, ay mayroong isa at magkatulad na pagsagawa (Cf Tipunan ng Constantinopolis II noong 553: Denzinger-Schonmetzer 421). ÒAng Ama at ang Anak at ang Banal na Hininga ay hindi tatlong batayan ng nilikha kundi ang tanging batayanÓ [non tria principia... creaturae], (Tipunan ng Florentia noong 1442: DS 1331). Gayunpaman ang bawat makabathalang Pamukha ay kumikilos sa kapwahang gawain ayon sa Kanyang pamukhang kaangkinan [secundum Suam proprietatem personalem]. Kaya ang Simbahan, sumusunod sa Bagong Tipan (Cf 1 Corinthos 8, 6), ay nagbubuyagyag. é: ÒIisang... Bathala at Ama na mula sa Kanya ang lahat; at Iisang Poong Jesus na Kristo na sa paraan Niya ang lahat: at Iisang Banal na Hininga na sa Kanya ang lahatÓ (Tipunan ng Constantinopolis noong 553: DS 421). Ang mga makabathalang pagsugo ng Paglaman ng Anak at ng handog ng Banal na Hininga [Missiones divinae Incarnationis Filii et doni Spiritus Sancti] ay nagpapamalas lalo na ng mga kaangkinan ng mga makabathalang Pamukha.

259 Ang buong makabathalang Pamahayan, isang gawain na sabayang pangkapwahan at pamukhaan, ay nagpapakilala ng mga bagay na malalaman [cognoscendas] at ng kaangkinan ng mga makabathalang Pamukha at ng Kanilang iisang likas. Ang buong Makakristong buhay ay isang ring dulugan ng bawat Makabathalang Pamukha, na walang paghihiwalay sa Kanila sa anumang paraan. Sinuman na nagluluwalhati sa Ama, ay gumagawa nito sa pamamagitan ng Anak sa Banal na Hininga; sinuman na sumusunod kay Kristo, ay gumagawa nito sapagkat ang Ama ang humahango sa kanya (Cf Joannes 6, 44. Í) at ang Hininga ang nagpapakilos sa kanya (Cf Roma 8, 14).

260 Ang huling hantungan ng buong makabathalang Pamahayan ay ang pamasok ng mga nilikha sa ganap na pagkakaisa ng Pinakamapagpalang Isatlo (Cf Joannes 17, 21-23). Subalit hanggang sa ngayon tayo ay tinatawag upang tayo ay maging tirahan [inhabitemur] ng Pinakabanal na Isatlo: ÒSinuman na nagmamahal sa akin ay magkukupkop ng aking sinasabi [sermonem meum], at ang aking Ama ay magmamahal sa kanya, at kami ay darating sa kanya at gagawa kami ng matatahanan na kasama niyaÓ (Joannes 14, 23).

ÒO Aking Bathala, ang Isatlo na aking sinasamba, tulungan ako na makalimot nang lubusang sa aking sarili upang ipanatag ako sa Iyo alangalang sa, pagtatatag ng isang dinatitinag at mapayapa ÔakoÕ sa Iyo, tila bang ang aking kaluluwa ay nasa kawalanghangganan na; Naway walang anumang maaaring lumigalig sa aking kapayapaan, ni tangayin ako mula sa Iyo, " aking Dinagbago, bagkus naway ang bawat saglit ng panahon ay guma. . bay sa akin nang may katayugan tungo sa kalaliman ng Iyong hiwaga! [me altius ducat in profunditatem mysterii Tui]. Gawing mapayapa ang aking kalulluwa; gawin mula sa kanya ang Iyong langit mula sa kanya, ang Iyong pinakamamahal tahanan at ang pook ng Iyong pahingahan. NawaÕy huwag man lamang lumisan ako diyan sa Iyo na nagiisa [relinquam solum], subalit kasama Mo ako naway maging diyan, idinadala ang lubusang sarili [sed Tecum sim ibi tota egomet ipsa], lubusang nagbabantay sa aking palataya,, lubusan sa pagsamba, lubusan. g nananalig sa Iyong mapanglikhang kilosÓ (Biyaya Elizabeth ng Isatlo, Elevation a la Trinite: Ecrits spirituels, 50, ed. M.M. Philipon [Paris 1949] p. 80).

258 The whole divine Economy is the common work of the Three divine Persons. For the Trinity, just as the nature is not only one and the same, has one and the same operation (Cf Concilium Constantinopolitanum II [553], Anathematismi de tribus Capitulis, 1: Denzinger-Schonmetzer 421). ÒThe Father and the Son and the Holy Spirit are not three principles of . úcreatureÓ [non tria principia... creaturae], but one principle (Concilium Florentinum, Decretum pro Iacobitis [1442]: DS 1331). Nevertheless each divine Person is engaged in the common work according to His personal property. Thus the Church, following the New Testament (Cf 1 Corinthians 8, 6), professes: ÒOne... God and Father from whom all things are; and One Lord Jesus Christ, through whom all things are; and One Holy Spirit, in whom all things areÓ (Concilium Constantinopolitanum [553], Anathematismi de tribus Capitulis: DS 421). The divine Missions of the Incarnation of the Son and of the gift of the Holy Spirit manifest especially the properties of the divine Persons).

259 The whole divine Economy, a work at once common and personal, presents the things to be known [cognoscendas] and the property of the divine Persons and Their one nature. The whole Christian life is also a communion with each of the divine Persons, without in any manner separating Them. Anyone who glorifies the Father, does . ‰it through the Son in the Holy Spirit; anyone who follows Christ, does it because the Father draws him (Cf John 6, 44) and the Spirit moves him (Cf Romans 8, 14).

260 The ultimate end of the whole divine Economy is the entrance of creatures into the perfect unity of the Most Blessed Trinity (Cf John 17, 21-23). But already at present we are called so that we may be dwelt upon by the Most Holy Trinity. For the Lord says: ÒIf anyone loves me, he will keep my word, and my Father will love him, and we will come to him and make a dwelling before himÓ (John 14, 23):

ÒO my God, the Trinity whom I adore, help me to forget myself fully for the purpose of establishing a steadfast and serene ÔmeÕ in You [ad me immobilem et serenam in Te stabiliendam], as though my soul were already in eternity; May nothing disturb my peace nor to take me away from You, " my Immutable, but may each moment of time le. bad me higher into the profundity of Your mystery! Paciify my soul; Make Your heaven from my soul [ex ea], make Your dwelling beloved and the place of Your rest. Would that never will I abandon You there alone [relinquam solum], but with You may I be there sending my whole self [sed Tecum sim ibi tota egomet ipsa], watching in my faith, in total adoration, entirely devoted to Your creative action (Beata Elisabeth a Trinitate [ 9 Nov 1906], Elevation a la Trinite: Ecrits spirituels, 50, ed. M.M. Philipon [Paris 1949] p. 80).

.

Saad: Ama

261 Ang hiwaga ng Pinakabanal na Isatlo ay ang gitnaang hiwaga ng palataya at ng Makakristong buhay. Si Bathala lamang ang maaaring magpakita ng kaalaman Niya sa atin ipinapahayag ang Sarili bilang Ama, Anak at Banal na Hininga.

262 Ang Paglaman ng Anak ng Bathala ay nagpapahayag, na si Bathala ay ang magpakailanmang }Ama, at na ang Anak ay kabuod sa Ama [Patri], ibig sabihin, na Siya sa Kanya at kasama Niya ay Magkatulad na isang Bathala.

.

263 Ang pagsugo ng Banal na Hininga, na Siyang sinusugo ng Ama sa ngalan ng Anak (Cf Ioannes 14, 26), at ng Anak Ómula sa AmaÒ (Ioannes 15, 26), ay nagpapahayag na Siyang Sarili [Ipsum esse] ay Gayundin isang Bathala kasama Nila. ÓKasama ng Ama at ng Anak Siya ay sabay na sinasamba at kapwa niluluwalhatiÒ (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: Denziinger-Schonmetzer 150).

264 ÓAng Banal na Hininga ay sumusulong mula sa Ama nang may simulain, at sa ganang Kanya [et Ipso] nang walang anumang patlang ng panahon bumibigay [sa Anak/Filio], at sumusulong mula sa Kapwa nang may duluganÓ (Banal Augustinus, De Trinitate 15, 26, 47: Corpus Christianorum [Series Latina] / CCL 50A, 529; Patrologia Latina 42, 1095).

265 Sa pamamagitan ng biyaya ng Binyag ÓSa ngalan ng Ama at ng Anak at ng Banal na HiningaÒ (Mattheus 28, 19), tayo ay tinatawag tugno sa pagbabahagi sa buhay ng Pinakamapalad na Isatlo, Òdito sa lupa. H sa kadiliman ng palataya at pagkatapos ng kamatayan sa magpakailanman na liwanag (Cf Paulus VI, Sollemnis Professio fidei, 9: Acta Apostolicae Sedis 60 [1968] 436).

266 ÓSamantala ang Katolikong palataya ay ito: na tayo ay sumasamba sa Isang Bathala sa Isatlo, at sa Isatlo sa kaisahan, hindi nalilitong mga Pamukha, ni humihiwalay na buod: sapagkat ang pamukha ng Ama ay iba, iba ang pamukha ng Anak, iba ang pamukha ng Banal na Hininga; subalit ang Kabathalaan ng Ama at ng Anak at ng Banal na Hininga ay isa, pantay sa kaluwalhatian, kapwamagpakailanman na kamahalan (Symbolum ÒQuicumqueÓ: Makaathanasius na Panandaan: DS 75).

267 Ang mga makabathalang Pamukha, dimapaghihiwalay sa yaon na kanilang pagiging hayan, ay gayundin dimapaghihiwalay sa yaon na kanilang ginagawa. Subalit batay sa natatanging makabathalang pamamakilos, . rang bawat isa ay nagpapamalas ng anuman na sa Kanya ay angkop sa Isatlo, lalo na sa mga makabathalang pagsugo ng Paglaman ng Anak at ng handog ng Banal na Hininga.

TALATA 3 ANG LUBOS NA KAPANGYARIHAN

268 Mula sa lahat na mga makabathalang pagturing, ang pagbigkas tungkol sa tanging lubos na kapangyarihan ng Bathala ay nangyayari sa Panandaan: ang pagbuyagyag nito ay isang dakilang takda alangalang sa ating buhay. Tayo ay sumasampalataya na ito ay pangkalahatan, sapagkat si Bathala, na naglikha ng lahat (Cf Genesis 1, 1; Joannes 1, 3), ay namamahala sa lahat at mayari sa lahat; puno ng pagmamahal, sapagkat si Batha. 8la ay ating Ama (Cf Mattheus 6, 9); mahiwaga, sapagkat tanging ang palataya ang maaaring pumuna nito, kapag Òito ay naipapaganap sa kahinaanÓ (2 Corinthos 12, 9; Cf 1 Corinthos 1, 18). . Summary: Father / Pater

261 The mystery of the Most Holy Trinity is the central mystery of faith and of Christian life. God alone can show His knowledge to us revealing Himself as Father, Son and Holy Spirit.

262 The Incarnation of the Son of God reveals, God is the eternal Father, the Son is consubstantial to the Father, namely, He is in Him and with Him is the Same one God.

.

Ï263 The mission of the Holy Spirit, whom the Father sends in the name of the Son (Cf John 14, 26) and the Son Òfrom the FatherÓ (John 15, 26), reveals the Self is the Same one God together with Them. ÒWith the Father and the Son He is worshipped and glorifiedÓ (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: Denzinger-Schonmetzer 150).

264 ÒThe Holy Spirit proceeds from the Father principally, and to Him without any interval of time giving [the Son/Filio], and proceeds communally from BothÓ (Sanctus Augustinus [ 28 Aug 430], De Trinitate, 15, 26, 47: Corpus Christianorum [Series Latina] 50A, 529; Patrologia Latina 42, 1095).

265 By the grace of Baptism ÒIn the name of the Father and of the Son and of the Holy SpiritÓ (Matthew 28, 19) we are called to share the life of the Most Blessed Trinity, Òhere on earth in the obscurity of faith and after death in eternal lightÓ (Paulus VI [1963-1978, pope], Sollemnis Professio fidei, 9: Acta Apostolicae Sedis 60 (1968) 436).

.

¼

266 ÒThe Catholic faith, however, is this: that we worship One God in the Trinity, and the Trinity in the unity, neither confusing the Persons, nor separating the substance: for the Person of the Father is another, the Person of the Son is another, the Person of the Holy Spirit is another; but the Divinity of the Father and of the Son and of the Holy Spirit is one, equal glory, coeternal majestyÓ (Symbolum ÔQuicumque:Õ [Athanasian Creed]; Denzinger-Schonmetzer 75).

267 The three divine Persons, inseparable in what they are, are also inseparable in what they do. But in the one divine operation, each one shows forth what is proper to Him in the Trinity, especially in the divine missions of . qthe Incarnation of the Son and of the gift of the Holy Spirit.

PARAGRAPH 3 THE ALMIGHTY

268 From all the divine attributes, the mention about the sole omnipotence of God occurs in the Creed: to profess this is of great moment on behalf of our life. We believe this to be universal, because God, who created all (Cf Genesis 1, 1; John 1, 3), governs all and has influence on all; we believe this to be full with love, because God is our Father (Cf Matthew 6, 9); we believe this to be mysterious, because only faith can discern this, when Òit is perfected in weaknessÓ (2 Corinthians 12, 9; Cf 1 Corinthians 1, 18).

å. ÒAnuman ang naisin Niya, ginawa Niya ang lahatÓ (Paawit 115, 3)

269 Ang mga Banal na Kasulatan ay nagbubuyagyag nang madalas ng pangkalahatang kapangyarihan ni Bathala. Siya ay tinatawag sa pangalan ng ÒKapangyarihan ni JacobÓ (. –Genesis 49, 24; Isaiah 1, 24 at saanman); Siya ay pinaguusapan bilang ÒPoon ng mga kalakasan,Ó Òang Malakas at Lubos na KapangyarihanÓ (Paawit 24, 8-10). Kaya si Bathala ay ang lubos na kapangyarihan Òsa langit at lupaÓ (Paawit 135, 6), sapagkat Siyang Sarili ang gumawa sa kanila. Walang bagay ang dimaaari sa Kanya (Cf Jeremiah 32, 17; Lukas 1, 37) at, ayon sa Kanyang kalooban, Siya ay nagtatakda [disponit] tungkol sa Kanyang gawain (Cf Jeremiah 27, 5); Siya ay ang Poon ng sandaigdigan, na sa kanya [cuius] Siya ay nagtatag ng kaayusan na ito ay nananatili nang may kaganapan sa Kanya at ito ay nakahandang gamitin. Siya ay ang Poon ng kasaysayan: Siya ay namamahala sa mga puso at pangyayari ayon sa Kanyang kalooban (Cf Esther 4, 17b; Kawikaan 21, 1; Tobit 13, 2): ÒSapagkat upang maging makapangyarihan sa Iyo, ang isa ay laging magbabata sa saligan, at sa gilas ng Iyong bisig sino ang makapagtututol sa iyo?. îÓ (Karunungan 11, 21).

ÒIkaw ay maawain sa lahat sapagkat ikaw ang nagpapaganap ng lahatÓ (Karunungan 11, 23)

270 Si Bathala ay ang lubos na makapangyarihang Ama. Ang pagkaama at ang kapangyarihan Niya ay kapwahang nagliliwanag sa isatisa. Siya ay tiyak na nagpapakita ng Kanyang makaamang kapangyarihan sa paraan na Siya ay nagaaruga tungkol sa ating mga pangangailangan (Cf Mattheus 6, 32); sa makaanak na pagampom na ipinagkakaloob Niya sa atin (ÒAko ay magiging Ama sa inyo, at kayo ay magigi sa akin mga anak na lalaki at babae, wika ng lubos na makapangyarihang PoonÓ -2 Corinthos 6, 18); sa katapusan, sa Kanyang walang hanggang awa, sapagkat Siya ay nagpapamalas ng Kanyang kapangyarihan sa pinakamataas na gawain, pinapatawad ang mga sala . qnang may kalayaan.

271 Ang makabathalang kapangyarihan ay hindi man lamang mapangkiling [arbitraria]: ÒKay Bathala, mayroong magkakatulad na kapangyarihan at buod at kalooban at pangunawa at karunungan at katarungan. Sa gayon walang anumang ang magigi sa makabathalang kapangyarihan, na hindi nagi sa matuwid na kalooban ng Kanyang Sarili, at sa marunong na pangunawa NiyaÓ (Banal Tommaso ng Aquino, Summa Theologiae I, 25, 5, ad 1).

Hiwaga ng Parang Dipagkamakapangyarihan ng Bathala

272 Ang palataya kay Bathala na Ama na Lubos na Makapangyarihan, ay maaaring mailagay sa pagsusuri sa pamamagitan ng karanasan ng masama at paghihirap. At paminsan si Bathala ay maaaring makitang dihayan at dikayang humadlang sa masama. Kaya, si Bathala na Ama ay nagpahayag ng Kanyang makapangyarihang lakas higit sa lahat sa mahiwagang pamamaraan ng kusang kapakumbabaan at ng muling pagk. _ abuhay ng Kanyang Anak, na sa pamamagitan ng mga ito Siya ay nagwagi sa masama. Kaya, si Kristo na nakahandusay sa krus ay Òang lakas ng Bathala at ang karunungan ng Bathala Òsapagkat kung ito ay kahangalan ng Bathala, ito ay higit na marunong kaysa sa mga tao, at kung ito ay kahinaan ng Bathala, ito ay higit na malakas kaysa sa mga taoÓ (1 Corinthos 1, 24-25). Sa muling pagkabuhay at kaluwalhatian ni Krist", ang Ama ay kumikilos Òsa pagsasagawa ng lakas ng Kanyang kapangyarihanÓ at Siya ay nagpamalas na Òit" ay ang pinakaibayong kadakilaan ng Kanyang kagalinganÓ Òsa atin na sumasampalatayaÓ (Ephesus 1, 19-22). . ÓWhatever He wishes, He made allÓ (Psalm 115, 3)

269 The Sacred Writings often confess the universal power of God. He is called in the name Òof the Mighty of JacobÓ (Genesis 49, 24; Isaiah 1, 24 and elsewhere); He is spoken of as Òthe Lord of strength,Ó Òthe Strong and PowerfulÓ (Psalm 2. ÿ4, 8-10). Therefore God is almighty Òin heaven and on earthÓ (Psalm 135, 6), because He Himself created them. Nothing is impossible to Him (Cf Jeremiah 32, 17; Luke 1, 37) and, according to His will, He disposes about His work (Cf Jeremiah 27, 5); He is the Lord of the universe, of which He establishes order that it will remain fully subject to Him and it is at oneÕs service. He is the Lord of history: He governs the hearts and the events according to His will (Cf Esther 4, 17b; Proverbs 21, 1; Tobit 13, 2): ÒFor to be powerful with You one will always submit to the foundation, and of the strength of Your arm who can oppose? [Multum enim valere Tibi soli subest semper...] (Wisdom 11, 21).

ÒYou have compassion to all, because You have influence upon allÓ (Wisdom 11, 23)

270 God is the almighty Father. The fatherhood and power of Him mutually illumine each other. He certainly shows His fatherly omnipotence by the manner in which He is solicitous about our needs [Cf Matthew 6, 32]; by the filial adoption. z that He bestows on us (ÒI will be to you the Father [in Patrem] and you will be for me the sons and daughters, [in filios et filias], says the all powerful LordÓ- 2 Corinthians 6, 18); finally, by His infinite mercy, for He manifests His power in the highest degree [summopere], forgiving sins freely.

271 The divine omnipotence is in no way arbitrary: ÒIn God, there is the same power and essence and will and intellect and wisdom and justice. Whence there is nothing that can be in the divine power, that could not be in the just will of His own Self, and in the wise intellect of HisÓ (Sanctus Thomas Aquinas [ 7 March 1274], Summa theologiae I, q. 25, a. 5, ad 1: Ed. Leon. 4, 297).

The Mystery of the Seeming Powerlessness of God

272 Faith in God, the Father Almighty, can be brought into examination by means of the experience of evil and suffering. And at some time . ®God can be seen absent and incapable of preventing evil. God the Father therefore revealed His almighty power most of all through a mysterious manner in a voluntary humiliation and in the resurrection of His Son, by means of which He conquered evil. Thus Christ crucified is the strength of God and the wisdom of God Òbecause that which is foolishness of God, is wiser than men, and that which is weakness of God, is stronger than menÓ (1 Corinthians 1, 24-25). In the resurrection and exaltation of Christ, the Father is working Òthe operation of the strength of His powerÓ and He showed that Òit is the surpassing greatness of His strengthÓ Òin us who believeÓ (Ephesians 1, 19-22).

.

~. 273 Tanging palataya ang maaaring kumapit sa mga lihim na daan ng lubos na makapangyarihan ng Bathala. Itong palataya ay nagluluwalhati ng kanyang mga kahinaan upang ito ay humango sa kapangyarihan ni Kristo na higit sa sarili (Cf 2 Corinthos 12, 9; Philippos 4, 13). Ang pinakamataas na huwaran nitong palataya ay si Mabining Maria, na sumampalataya Òna ang bawat salita ay walang dimaaari sa harap ni BathalaÓ (Lukas 1, 37), at nagmaaring magparangal kay Poon: ÒSapagkat Siya ay gumawa ng mga dakilang bagay sa akin, at ang Kanyang pangalan ay banal (Lukas 1, 49).

274 ÒWalang bagay gayong higit na angkop sa pagpapatibay ng ating pa. . lataya at pagasa, tulad ba kung tayo ay magkaroon ng pagtitig sa ating mga pagiisip na walang bagay na hindi magigi mula kay Bathala; gayunpaman ang makataong isip ay magiging madali sa pagtalos sa kanya, matapos na ito ay makapagtalos sa diwa ng lubos na makapangyarihang Bathala, ito ay sumasangayon nang walang anumang ibang pagalinlangan, sa anuman na kinakailangan sa pagsampalataya nang may pasunod, kahitman ito ay maaariing dakila at kahangahanga, at ito ay hihigit sa ayos at tabas ng mga kalikasan [rerumque]. ð (Catechismus Romanus [1566] 1, 2, 13).

Saad:_Lubos na Makapangyarihan

275 Kasama ni Job, na matuwid, tayo ay naglalahad: ÓAlam k" na Ikaw ay umaari ng lahat, at walang balak ang maitatago sa Iyo Ò (Job 42, 2).

276 Ang Simbahan, matapat na saksi ng Kasulatan, ay madalas na nangangasiwa sa kanyang panalangin tungo sa Ólubusang makapangyarihan at magpakailanmang BathalaÒ (ÒOmnipotens sempiterne Deus...Ó), sumasampalataya nang may katatagan Ósapagkat ang bawat salita sa harap ng Bathala ay walang dimaaariÒ (Lukas 1, 37; Genesis 18, 14; Mattheus 19, 26).

277 Si Bathala ay nagpapakita ng kanyang kapangyarihan, pinapanibago tayo mula sa ating mga sala at ibinabalik tayo sa Kanyang pakikipagkaibigan sa pamamagitan ng biyaya: ÓO Bathala, i. ókaw ay nagpapamalas ng Iyong kapangyarihan higit sa lahat sa pagpapatawad at sa pagkahabagÒ (Deus, qui omnipotentiam Tuam parcendo maxime et miserando manifestasÓ) (Missale Romanum, 26 na Linggo/Poongaraw, Pambungad na Panalangin).

278 Kung hindi siya sumasampalataya na ang pagibig ng Bathala ay makapangyarihan, paano siya magsasampalataya na ang Ama ang lumikha sa atin, na ang Anak ang tumubos sa atin, na ang Banal na Hininga ang nagpapabanal sa atin?

TALATA 4 ANG TAGALIKHA

279 ÒSa pasimula, si Bathala ay lumikha ng langit at lupaÓ (Genesis 1, 1). Itong mga marangal na salita ay nasa bukanan ng Banal na Kasulatan. Ang Panandaan ng Palataya ay sumasaad nitong mga salita, bumubuyagyag kay Bathala na Ama na lubos na makapangyarihan bilang ÒTagalikha ng langit at lupaÓ (Symbolum Apostolicum: Denzinger-Schonmetzer 30), Òng lahat na nakikita at dinakikitaÓ (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: DS 150). Samakatuwid tayo ay magsasalita muna tungkol sa Tagalikha, isusunod ang tungkol sa Kanyang . <nilikha, pagkatapos ang tungkol sa pagtirapa ng sala [de lapsu peccati] na mula saan si Jesus na Kristo, Anak ng Bathala, ay dumating upang Siya ay magpalaya sa atin.

273 Faith alone can adhere to the secret ways [viis...arcanis] of the omnipotent God. This faith glories in its infirmities so that it draws to the power of Christ beyond itself (Cf 2 Corinthians 12, 9; Philippians 4, 13). The supreme model of this faith is Virgin Mary, who believed Òthat every word will not be impossible before GodÓ (Luke 1, 37), and could glorify the Lord: Òfor He made great things for me, He who is powerful, and His Name is holyÓ (Luke 1, 49).

274 ÓNothing has much more [nulla res tam] influence to strengthening our faith and hope, than if [quam si] we have the focus [fixum] in our minds that nothing can not become from God;. Æ nevertheless human reason will easily perceive to it, after it would have perceived the idea of the omnipotent God, it will assent without any other hesitation, for whatever may be necessary to believe successively, although it may be great and admirable, and it will surpass the order and mode of natureÓ (Catechismus Romanus [1566] 1, 2, 13).

Summary:_The Almighty / Omnipotens

275 With Job, the just man, we confess: ÒI know that you can do all things and no thought remains unknown to YouÓ (Job 42, 2).

276 The Church, faithful to the witness of Scripture, addresses her prayer to the Òalmighty and eternal GodÓ (ÒOmnipotens sempiterne Deus...Ó), believing firmly Òbecause every word before God will not be impossibleÓ (Luke 1, 37; Cf Genesis 18, 14;; Matthew 19, 26).

277 God shows His All Mightiness [omnipotentiam], converting us from our sins and restoring us in His friendship by means of grace (ÒO God, you who manifest Your omnipotence espec. ëially by sparing and having mercy...) or (God, you show your almighty power above all in your mercy and forgiveness..Ó) [Dominica XXVI <per annum,> Collecta: Missale Romanum, editio typica [Typis Polyglottis Vaticanis 1970] p. 365)].

278 Unless he believes that the love of God is almighty, how can he believe that God could have created us, the Son redeem us, the Holy Spirit sanctify us?

PARAGRAPH 4 THE CREATOR

279 ÒIn the beginning God created the heaven and the earthÓ (Genesis 1, 1). These solemn words are in the threshold of the Sacred Scripture. The Creed of faith therefore sums up these words, confesing God the Father Almighty as Òthe Creator of heaven and earthÓ (Symboum apostolicum: Denzinger-Schonmetzer 30), Òof all things visible and invisibleÓ (Symbolum Nicaenum-Constantinopolitanum: DS 150). Therefore we speak especially about the Creator, afterwards about His creation, then about the fall of sin, from which the Son of God, Jesus Christ, came so that He may liberate us.

.

:. 280 Ang nilikha ay ang saligan sa pagtukoy Òsa lahat na mga mapangligtas na balak ng Bathala,Ó Òisang pakilala ng kasaysayan ng kaligtasanÓ (Directorium catechisticum generale 51), na mayroong hantungan kay Kristo. Sa kabalikan, ang hiwaga ni Kristo ay ang mapitagang liwanag tungo sa hiwaga ng nilikha; ito ay nagpapahayag ng layunin na saanman [ob quem] Òsa pasimula, si Bathala ay naglikha ng langit at lupaÓ (Genesis 1, 1): buhat sa pasimula, si Bathala ay mayroon na ng mithiin sa kaluwalhatian ng bagong nilikha kay Kristo (Cf Roma 8, 18-23).

281 Sa ganitong dahilan, ang mga basahin ng Paibayong Pagtanod, na ito ay ang pagdiwang ng bagong nilikha kay Kristo, ay nagsisimula ng pagsalaysay ng nilikha; gayon nga sa MakaByzantium na sambahan, sa mga pagtanod ng mga dakilang araw ng Poon, ito ay bumubuo lagi ng pan. Dgunahing basahin. Ayon sa mga matandang saksi, ang alituntunin ng mga nagkakatekismo sa Binyag ay sumusunod sa katulad na daan (Cf Egeria, Itinerarium seu Peregrinatio ad loca sancta 46: Sources chretiennes 296, 308; Patrologia Latina Supplementum I, 1047).

I Katekismo tungkol sa Nilikha

282 Ang katekismo tungkol sa nilikha ay may pangunahing halaga. Ito ay tumatalakay sa tanang makatao at Makakristong buhay: sapagkat ang sagot ng Makakristong palataya ay nagpapaliwanag sa mabaitang na tanong na inilalagay ng mga tao sa sarili sa lahat ng panahon: ÒMula saan tayo nanggaling?Ó ÒSaan tayo papunta?Ó ÒAno ang ating simula?Ó ÒAno ang ating katapusan?Ó ÒSaan nanggaling ang anumang bagay at saan papunta ang lahat na hayan?Ó (Cf Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Nostra Aetate 2). Sa katiyakan, itong dalawang tanong ng simula at. ò katapusan ay dimapaghihiwalay. Ang mga ito ay mapangtapos sa kahulugan at ayos ng ating buhay at ng ating paraan ng pagkilos [agendi].

283 Ang tanong tungkol sa mga simula ng daigdig at ng tao ay ang pakay ng maraming makaalaman na pananaliksik na nagpayaman nang may kahigitan sa ating mga kaalaman tungkol sa gulang at mga sukat ng sandaigdigan, tungkol sa paggawa ng mga sarisaring buhay na bagay, tungkol sa unang pagpakita ng tao. Itong mga tuklas ay nagaanyaya sa atin na mabighaning lubos sa kadakilaan ng Tagalikha,, sa Kanya nang dahil sa lahat ng Kanyang gawa tayoa y nagpapasalamat at nang dahil sa pangunawa at karunungan, na Siyang Sarili ay naghahandog sa mga palaaral at mananaliksik. Sila ay maaaring magsalita kasama ni Solomon,: ÒSiyang Sarili ay nagbigay sa akin ng tunay na kaalaman ng mga panahon, upang ako ay makaalam sa pamamaayos ng sandaigdigan at sa kapanatagan ng mga kasangkapan... sapagkat ang Karunungan, na tagakatha ng lahat, ay nagturo sa akinÓ (Karunungan 7, 17-22).

284 Ang. Ñ dakilang pagpansin na ibinigay sa mga pagsaliksik ay hinihikayat nang may kalakasan mula sa tanong ng kakaibang ayos, na pumapahigit sa angkop na saklaw ng mga likasang alaman. Ang tanong ay hindi gaano, upang ang buong daigdig ay maaaring makilala kung kailan at paano ito nagusbong nang may kabagayan, ni kung paano ang tao nagpakita, subalit upang ang kahulugan ng gayong simula ay maaaring matuklasan ninuman: sa kabilang dako, kung ito ay pinamamahalaan ng pagbabakasakali, ng bulag na tadhana, ng dipinanganlang pangangailangan, " ng isang matayog na Hayan, matalino at mabuti, na tinatawag na Bathala. At kung ang daigdig ay sumusulong sa karunungan at kabutihan ng Bathala, bakit ang masama ay naririyan? Saan ito nanggagaling? Sino ang may pananagutan nito? Magkakaroon ba ng paglaya sa kanya?. 280 Creation is the foundation in reference [relate] Òto all salvific designs of God,Ó Òan introduction of the history of salvationÓ (Sacra Congregatio Pro Clericis, Di. ¯rectorium catechisticum generale, 51: Acta Apostolicae Sedis 64 [1972] 128), which has a culmination in Christ. Conversely, the mystery of Christ is the decisive light for the mystery of creation; it reveals the purpose for which Òin the beginning God created the heaven and the earthÓ (Genesis 1, 1): from the beginning, God was intending the glory of the new creation in ChristÓ (Cf Romans 8, 18-23).

281 For this reason, the readings of the Paschal Vigil, which is the celebration of the new creation in Christ, begin from the narration of creation; Such in the Byzantine liturgy, in the vigils of the great days of the Lord, it constitutes always the first reading. According to ancient witnesses, the instruction of the catechumens for Baptism follows the same way (Cf Egeria, Itinerarium seu Peregrinatio ad loca sancta 46: Sources chretiennes 296, 308; PLS I, 1047).

I Catechesis about Creation

282 The catechesis about creati. . on is of major importance. It refers to human and Christian life itself: for the response of Christian faith explains to the elementary question that men of all times posed to themselves: ÒFrom where do we come?Ó ÒWhere do we go?Ó ÒWhat is our origin?Ó ÒWhat is our end?Ó ÒWhere does a thing come from and to where does that exists go?Ó (Nostra Aetate 2). These two questions, namely of origin and of end, are inseparable. They are decisive for the meaning and order of our life and of our manner of action.

283 The question about the origins of the world and of man is the object of many scientific investigations, which enriched greatly our understanding about the age and dimensions of the universal world, about the production of the various living things, about the first ap. . pearance of man. These discoveries invite us to admire [admiremur] more the greatness of the Creator, to Him on account of all His works we give thanks and on account of understanding and knowledge, which He Himself offers to scholars and to researchers. They can say with Solomon: ÒHe Himself gave me the true knowledge of seasons, as they are, so that I may know the regular arrangement [dispositionem] of the world and the constancy of the elements... for Wisdom, the artist of all, taught meÓ (Wisdom 7, 17-22).

284 The great attention given to the investigations is strongly stimulated by a question of another order, which goes beyond the proper field of natural sciences. The question is not so much, that the whole world maybe known as to when and how it ma. ãy have orginated materially, nor [neque] when man has appeared, but so that the meaning of such origin may be discovered by someone [quinam]: on the other hand if this is governed by chance, by blind fate, by anonymous necessity, or by a transcendent Being, intelligent and good, who is called God. And if the world proceeds by the wisdom and goodness of God, why does evil exist? Where did this come from? Who is responsible of this? Will there be liberation from it?

285 Sapul sa pasimula, ang Makakristong palataya ay nakababatid ng ibatibang sagot mula sa kanyang sarili tungkol sa mga tanong ng mga simula. Kaya, sa mga lumang panamba at pabuhayan maraming alamat ang kinukupkop tungkol sa mga simula. Ilang mga parunong ay nagwika na ang lahat ay Bathala, na ang daigdig ay Bathala, " ang pagigi ng daigdig ay ang pagigi ng Bathala (sangkabathalaan/ pantheismus); ang iba naman ay nag. |wika na ang daigdig ay isang kailangang pamumukadkad ng Bathala, na umaagos sa dining bukal at bumabalik sa kanya [ad illum]; ang iba pa man ay nagpatibay ng kahayanan ng dalawang magpakailanmang saligan, ng Mabuti at ng Masama, ng Liwanag at ng mga Kadiliman, sa panatiling labanan (dalawahan/dualismus, Manichaeusan/ Manicheismus); ayon sa ilan nitong mga haka, ang daigdig (sa paliit ang makabagay na daigdig) ay naging masama, bunga ng kanyang pagtirapa, at kaya dapat talikdan " pabayaan (kaalaman/ gnosis); ang iba ay umaamin na ang daigdig ay ginawa ng Bathala, subalit sa kahalintulad ng yaong manggagawa, na, matapos maisagawa niya ang orasan [horologium], ay pinabayan niya ito sa ganang sarili (pabathalaan/deismus); sa wakas, ang iba ay umaamin ng walang paibayong simula ng daigdig, subalit nakikita nila sa daigdig [in illo] ang pihung paligsahan ng bagay na ito ay laging hayan. ¶ (kabagayan/materialismus). Itong lahat na mga panunubok ay nagsasaksi sa kapalagian at pagkalahatan ng katanungan tungkol sa mga simula. Itong pagsisiyasat ay angkop sa tao.

286 Ang tanang makataong pagunawa ay nang may katiyakan may kakayanan ng pagbatid ng ilang sagot sa tanong tungkol sa mga simula. Sapagkat ang kahayanan ng Bathala na Tagalikha ay maaaring makilala sa paraan ng Kanyang mga gawa, sa liwanag ng makataong katuwiran (Cf Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Dei Filius, De Revelatione, canon 2, 1: DS 3026), kahit na ba itong kaalaman ay kadalasan malabo at nasira [deformata] sa pagkakamali. Sa ganitong dahilan, ang palataya ay nagpapatibay at nagliliwanag sa pagisip sa wastong pagunawa nitong katotohanan. ÒSa palataya, tayo ay nakauunawa na ang mga kapanahunan ay naihanda sa Salita ng Bathala, upang mula sa mga dinakikita ang mga nakikita ay maisagawaÓ (Hebreo 11, 3).

287 Ang katotohanan ng nilikha a. y lubhang napakahalaga sa buong makataong buhay, na si Bathala, sa Kanyang pagkamalumay, ay nagnais na magpahayag sa Kanyang Bayan ng anuman na mapangligtas sa pagkilala tungkol sa dining usapin. Sa ibayo ng likasang kaalaman na sinumang [quilibet] tao ay maaaring magkaroon tungkol sa Tagalikha (Cf Gawa 17, 24-29; Roma 1, 19-20), si Bathala ay nagpahayag nang may pagunlad sa Israel ng hiwaga ng nilikha. Siya na pumili sa mga Patriarka, Siya na namuno sa Israel mula sa Egypto at, Siya na, sa pagpipili sa Israel, ay lumikha at humubog sa kanya (Cf Isaiah 43, 1), ay nagpapahayag ng Kanyang Sarili bilang Siya na saan ang lahat na tao ng lupa ay sumasapi, at sa gayon ang buong kalupaan, bilang Siya na tanging Òlumikha ng langit at lupaÓ (Paawit 115, 15; 124, 8; 134, 3).

288 Kaya, ang pahayag ng. nilikha ay dimapaghihiwalay sa pahayag at sa pagsasakatuparan [effectione] ng Tipanan ng Iisang Bathala, kasama ang Kanyang Bayan. Ang nilikha ay ipinahayag bilang pangunahing hakbang tungo sa dining Tipanan, bilang pangunahin at pangkalahatang saksi ng lubos na makapangyarihang pagibig ng Bathala (Cf Genesis 15, 5; Jeremiah 33, 19-26). Ang katotohanan ng nilikha ay gayundin naibibigkas kasama ang lumalagong lakas sa pamahat ng mga Propheta (Cf Isaiah 44, 24), sa mga panalangin ng mga paawitan (Cf Paawit 104) at ng sambahan, sa makarunungang pagninilay (Kawikaan 8, 22-31) ng piniling Bayan.

.

285 Since the beginning, Chrisian faith has been acquainted with the different responses from its own to the questions about origins. Thus in ancient religions and cultures many myths have been kept in relation to the origins. Some philosophers said that everything is God, that the world is God, or that the becomin. ‹g of the world is the becoming of God (pantheism); others said that the world is a necessary emanation of God, arising from this source and returning to him [ad illum]; still others affirmed the existence of two eternal principles, of Good and of Evil, of Light and of Darkness, in permanent battle (dualism, Manicheism); according to some of these concepts, the world (at least the material world) has become bad, the product of its fall [cuiusdam decadentiae], and therefore to be rejected and abandoned (gnosticism); others admitted, that the world was made by God, but in the manner of which the maker creates a watch [a sun dial], so that [ita ut], after he had made it, he had abandoned it to itself (deism); finally, others do admit the no [nullam] transcending origin of the world, but they see in itself a simple play of matter which has always existed (materialism). All these attempts attest the . . permanence and universality of the question about origins. This investigation is proper of man.

286 Human intelligence itself has certainly the capacity of finding some response to the question about origins. For the existence of God the Creator can be known through His works, by the light of human reason (Cf Concilium Vaticanum I [1869-1870], Const. dogm. Dei Filius, De Revelatione, canon 2, 1: Denzinger-Schonmetzer 3026), although this knowledge is often obscured and disfigured by error. For this reason, faith confirms and enlightens reason in the correct understanding of this truth. ÒBy faith we understand that the times have been prepared by the Word of God, so that from the invisible the visible have been madeÓ (Hebrews 11, 3).

287 The truth of creation is. . of so importance for the whole human life, that God, in His tenderness, had wanted to reveal to His people whatever is salutary to know about this subject. Beyond the natural knowledge which any [quilibet] man can have about the Creator (Cf Acts of the Apostles 17, 24-29; Romans 1, 19-20), God revealed progressively the mystery of creation to Israel. He who chose the Patriarchs, who led Israel from Egypt and who, choosing Israel, created and formed him (Cf Isaiah 43, 1), reveals Himself as the One to whom all peoples of the earth do belong, and to that degree the universal earth, as the One who alone Òcreated the heaven and the earthÓ (Psalms 115, 15; 124, 8; 134, 3).

288 Thus the revelation of creation is inseparable from the revelation and operation of the Covenant of On. ¶e God with His people. Creation is revealed as the first step to this Covenant, as the first and universal witness of the all powerful loving God (Cf Genesis 15, 5; Jeremiah 33, 19-26). The truth of creation is also expressed with the growing strength in the message of the Prophets (Cf Isaiah 44, 24), in the prayers of the psalms (Cf Psalm 104) and of liturgy, in the sapiential reflection (Proverb 8, 22-31) of the chosen people.

. . .

289 Sa panig ng lahat na mga salita ng Banal na Kasulatan tungkol sa nilikha, ang unang tatlong kabanata ng Genesis ay nagtataglay ng isang pambihirang kalagayan. Sa ilalim ng katitikan na dahilan, itong mga panitikan ay maaaring magkaroon ng ibatibang bukal. Ang mga pinatnubayang mayakda ay naglagay sa kanila sa simula ng Kasulatan upang sa gayon sa kanilang mga marangal na pananalita, sila ay makabigkas ng mga katotohanan ng nilikha, ng simula niya at katapusan kay Bathala, ng ayos niya at kabutihan, ng panawagan ng tao, at sa wakas, ng kapanglawan ng sala at ng pagasa ng kaligtasan. Itong mga salita, binabasa sa liwanag ni Kristo, sa kaisahan ng Banal na Kasulatan at sa mabuhay na Kaugalian ng Simbahan, ay nananatiling pangunahing bukal sa katekesis ng mga hiwaga ng Òsi. †mulaÓ: ng nilikha, ng pagtirapa, ng pangako ng kaligtasan.

II Nilikha- Gawa ng Pinakabanal na Isatlo

290 ÒSa pasimula, si Bathala ay lumikha ng langit at lupaÓ (Genesis 1, 1): sa unang tatlong mga tatl" salita ng Kasulatan tatlong bagay ang ipinagtitibay: ang magpakailanmang Bathala ay bumigay ng simula sa lahat na hayan maliban sa Kanya. Siya lamang ang Tagalikha (ang pangkilos na ÔcreareÕ -sa Hebre" bara- ay laging si Bathala ang usapin). Ang kanilang kabuuhan na sila ay hayan (binibigkas sa hubog na Òlangit at lupaÓ) ay nakasalalay sa Kanya, na bumibigay ng kahayanan sa kanya.

291 ÒSa pasimula ay ang Salita... at ang Salita ay Bathala... Lahat ay ginawa sa paraan Niyang Sarili [per Ipsum], at kung wala Siyang Sarili walang bagay ang iginawaÓ (Joannes 1, 1-3). Ang Bagong Tipan ay nagpapahayag na si Bathala ay ang naglikha ng lahat sa paraan ng magpakailanmang Salita, Kanyang pi. `nakamamahal na Anak. ÒSa Kanyang Sarili ang buong daigdig sa langit at sa lupa ay naitatag... Ang lahat ay nilikha sa paraan Niyang Sarili at sa Kanyang Sarili, at Siyang Sarili ay bago pa ang lahat, at ang lahat ay nananatili sa KanyaÓ (Colossas 1, 16-17). Ang palataya ng Simbahan ay nagpapatibay nang may kapantayan sa mapanglikhang kilos ng Banal na Hininga: Siya, na ating pinaninindigan Òang TagabigaybuhayÓ [vivificantem, lifegiver] (Panandaan ng Nicaea-Constantinopolis Denzinger-Schonmetzer 150), ay Òang Tagalikha na HiningaÓ (ÒVeni, Creator SpiritusÓ), Òang Bukal ng kabutihanÒ (Sambahan na MakaByzantium, Pentekostarion, Troparion ng Pentekostes, takipsilim, ÒO Makalangit na Hari, MangaaliwÓ).

292 Ang mapanglikhang kilos ng Anak at ng Hininga, nang walang paghihiwalayan kasama sa yaon ng sa Ama, ipinahiwatig nang may kalabuan [adumbrata. Û] sa Lumang Tipan (Cf Paawit 33, 6; 104, 30; Genesis 1, 2-3), ipinahayag sa Bagong Tipan, ay ipinagtitibay nang may kalinawan sa panukat ng palataya ng Simbahan: ÒTanging itong Bathala ang matatagpuan...: Ito ang ang Ama, Ito ang Bathala, It" ang Mayakda, Ito ang Tagalikha, Ito ang Tagagawa, na Siyang gumawa sa kanila sa paraan ng Ganang Kanyang Sarili, ito ay sa paraan ng Salita at ng Kanyang Karunungan (Banal Irenaeus, Adversus Haereses 2, 30, 9: Patrologia Graeca 7, 822); Òang Anak at ang HiningaÓ ay parang Kanyang Ômga kamayÓ (Banal Irenaeus, Adversus Haereses 4, 20, 1: PG 7, 1032). Ang nilikha ay ang kapwahang gawain ng Pinakabanal na Isatlo.

289 Among all the words of Sacred Scripture about creation, the first thr. . ee chapters of Genesis have a unique place. Beneath a literary reason, these texts can have different sources. The inspired authors placed them at the beginning of the Scripture so that by their solemn words they may express the truths of creation, of its origin and end in God, of its order and goodness, of the vocation of man, finally, of the tragedy of sin and of the hope of salvation. These words, read in the light of Christ, in the unity of Sacred Scripture and in the living Tradition of the Church, remain the principal source for catechesis of the mysteries Òof the beginning:Ó of creation, of fall, and of the promise of salvation.

II Creation- the Work of the Most Holy Trinity

290 ÒIn the beginning God created the heaven and the earthÓ (Genesis 1, 1): in the. . se first words of the Scripture three things are affirmed: the eternal God gave beginning to all that exist outside of Him. He alone is the Creator (the verb ÒcreareÓ -Hebrew bara- has always God as the subject). Their totality that they exist (expressed by the formula Òheaven and earthÓ) depends on Him, who gives it existence.

291 ÒIn the beginning was the Word... and the Word was God. ...All were made through His Own Self, and without Himself nothing was madeÓ (John 1, 1-3). The New Testament reveals, that God created all through the eternal Word, His beloved Son. ÒIn Himself the whole world in heaven and earth have been established... All things were created through Himself and in Himself, and Himself [Ipse] is before all things, and all things remain in HimselfÓ (Colossians . ®1, 16-17). The faith of the Church affirms equally the creative action of the Holy Spirit: He, whom we professs Òthe giver of lifeÓ [vivificantem] (Symbolum Nicaeanum-Constantinopolitanum: Denzinger- Schonmetzer 150), is Òthe Creator SpiritÓ (Veni, Creator Spiritus), Òthe Font of goodnessÓ (Liturgia Byzantina, 2um Sticherum Vespararum Dominicae Pentecostes Pentekostarion, Pentekostarion, Troparion of Pentecost vespers, ÒO heavenly King, ConsolerÓ).

292 The creative action of the Son and of the Spirit, inseparably with that one of the Father, represented vaguely in the Old Testament (Cf Psalms 33, 6; 104, 30; Genesis 1, 2-3), revealed in the New Testament, is affirmed clearly by the rule of faith of the Church: ÒAlone This God is encountered...: This is the Father, This is God, This is the Author, This is the Creator, This is the Maker, who made them through His Own Self, this is through the Word and through His WisdomÓ (Sanctu. ´s Irenaeus Lugdunensis [+202], Adversus Haereses 2, 30, 9: Sources chretiennes 294, 318-320 (Patrologia Graeca 7, 822); ÒThe Son and the Holy SpiritÓ are like His ÒhandsÓ (Sanctus Irenaeus Lugdunensis [ 202], Adversus Haereses 4, 20, 1: SC 100, 626 PG 7/1, 1032). Creation is a common work of the Most Holy Trinity.

.

III ÒAng Daigdig ay Nilikha sa Kaluwalhatian ng BathalaÓ

293 Ang katotohanan ay saligan, tulad na ang Kasulatan at Kaugalian ay hindi nagmamaliw sa pagturo at pagdiwang, Òang daigdig ay itinatag sa kaluwalhatian ng BathalaÓ (Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Dei Filius 5: Denzinger-Schonmetzer 3025). Si Bathala ay lumikha ng lahat- si Banal Bonaventura ay nagpapaliwanag, Òhindi... nang dahil sa pagpalago ng kaluwalhatian, kundi nang dahil sa pagpahayag ng kaluwalhatian at nang dahil sa pagbahagi ng Kanyang kaluwalhatian (Banal Bonaventura, In secundum librum Sententiarum II, I, 2, 2,1). Sapagkat si Bathala ay maaaring m. èagkaroon ng walang ibang dahilan sa paglikha, maliban ang Kanyang pagibig at ang Kanyang kabutihan: ÒSapagkat nabuksan ng kamay taglay ang susi ng pagibig, ang mga nilikha ay lumabas (Banal Tommaso ng Aquino, In secundum librum Sententiarum 2, Prologus). At ang Tipunan ng Vaticanus I ay nagpapaliwanag:

ÒSi Bathala sa Kanyang kabutihan at sa lakas ng kapangyarihan hindi sa pagpalago ng Kanyang kapalaran ni sa pagtamo, kundi sa pagpakita ng Kanyang kaganapan sa paraan ng mga kabutihan [bona], na Siya ay nagkakaloob sa mga nilikha, nang may napakalayang kapasiyahan minsanan sa pasimula ng panahon at mula sa wala Siya ay nagtatag ng kapwahang nilikha, ang panghininga at ang pangkatawan...[spiritualem et corporalem]Ó (Tipunan ng Vaticanus I [1962-1965], Dei Filius 1: DS 3002).

294 Ang kaluwalhatian ng Bathala ay upang itong pagpamalas at itong pamahatan ng Kanyang kabutihan, nang dahil sa kanila na ang daigdig ay ginawa, ay iginagabay sa kahayanan. ÒSiya ay nagpaunangtakda sa atin sa paga. mpon ng mga anak sa paraan ni Jesus na Krist" sa ganang Kanyang Sarili, ayon sa mabuting adhikain ng Kanyang kalooban sa papuri ng Kanyang maluwalhating biyayaÓ (Ephesus 1, 5-6): ÒSapagkat ang kaluwalhatian ng Bathala ay ang mabuhay na tao, at sa kabilang dako naman ang buhay ng tao ay ang pangitain ng Bathala. Sapagkat kung yaon na sa paraan ng kalagayan ang pagpakita ng Bathala ay nagkakaloob ng buhay sa lahat na nabubuhay sa lupa, lalong higit yaon na sa pamamagitan ng Salita ang pagpamalas ng Ama ay nagkakaloob ng. Ý buhay sa kanila na nakakakita kay BathalaÓ (Banal Irenaeus, Adversus Haereses 4, 20, 7). Ang huling hantungan ng nilikha ay upang si Bathala, Òna Tagalikha ng lahat, ay sa wakas maging Ôlahat sa lahatÕ (1 Corinthos 15, 28), sa pangangalaga nang sabayan sa Kanyang kaluwalhatian at sa ating kabiyayaanÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Ad Gentes 2).

IV Ang Hiwaga ng Nilikha

Si Bathala ay Naglilikha sa Karunungan at Pagibig

295 Tayo ay sumasampalataya na si Bathala ay lumikha ng daigdig ayon sa Kanyang karunungan (Cf Karunungan 9, 9). Ito ay hindi kagagawan ng anumang pangangailangan, ng bulag na tadhana " ng pagbabakasakali. Tayo ay sumasampalataya na ito ay sumusulong mula sa malayang kalooban ng Bathala, na nag. ßhangad sa mga nilikha na maging Kanyang mga kabahagi ng Kanyang karunungan at ng Kanyang kabutihan: ÒIkaw ay lumikha ng lahat, at nang dahil sa Iyong kalooban sila ay nilikha at nililikhaÓ (Apocalypsis 4, 11). ÒGaanong karami ang Iyong mga gawa, Poon! Lahat sa karunungan ay Iyong ginawaÓ (Paawit 104, 24). ÒAng Poon ay mainam sa lahat, at ang Kanyang mga habag higit sa Kanyang mga gawaÓ (Paawit 145, 9).

III ÒThe World Was Established for the Glory of GodÓ

293 Truth is fundamental, as Scripture and Tradition do not cease to teach and celebrate, Òthe world was established for the glory of GodÓ (Concilium Vaticanum I [1869-1870], Consti. dogm. Dei Filius, De Deo rerum omnium Creatore, canon 5: Denzinger-Schonmetzer 3025). God c. éreated all, explains Saint Bonaventure Ònot... on account of increasing the glory, but on account of manifesting the glory and on account of communicating His gloryÓ (Sanctus Bonaventura [ 15 July 1274], In secundum librum Sententiarum, dist. 1, p. 2, a. 2, q.1, concl.: Opera omnia, v. 2 [Ad Claras Aquas 1885] p. 44). For God can have no other reason to create, except His love and His goodness: ÒFor opened by the hand with the key of love, the creatures came forthÓ (Sanctus Thomas Aquinas [ 7 March 1274], Commentum in secundum librum Sententiarum, Prologus: Opera omnia, v. 8 [Parsiis 1873] p. 2). The Council of Vatican I truly explains:

ÒGod, by His goodness and by the strength of all might not to increase His beatutude nor to acquire, but to manifest His perfection through the good things [bona], which He bestows on creatures, most freely by counsel [liberrimo consilio] at once in the beginning of time and out of nothing He made both creature [creaturam], the spiritual and corporea. ÁlÓ (Concilium Vaticanum I [1869-1870], Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3002).

294 The glory of God is that this manifestation and this communication of His goodness, on account of those which the world was made, are being led into reality. ÒHe predestined us in the adoption of the sons through Jesus Christ in Himself, according to the good pleasure of His will in the praise of His glorious graceÓ (Ephesians 1, 5-6). ÒFor the glory of God is the living man, on the other hand the life of man is the vision of God. For if that which is through the situation the disclosure of God offers life to all the living on earth, much more that which is through the Word the manifestation of the Father offers life to those who see GodÓ (Sanctus Irenaeus [ 202], Adversus Haereses 4, 20, 7). The ultimate end of creation is that God, Òwho is the maker of all, may at last be Ôall in allÕ (1 Corinthians 15, 28), by taking care of His glory and our beatitude simult. ¬aneouslyÓ (Concilium Vaticanum II [1962-1965], Decr. Ad Gentes 2: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 948).

IV The Mystery of Creation

God Creates by Wisdom and Love

295 We believe that God created the world according to His wisdom (Cf Wisdom 9, 9). This is not the operation of whatever necessity, blind fate or chance. We believe that it proceeds from the free will of God, who willed that creatures become His sharers of His wisdom and of His goodness. ÒYou created all, and on account of Your will they were and are createdÓ (Apocalypse 4, 11). ÒHow manifold are Your works, Lord! In wisdom You made allÓ (Psalm 104, 24). ÓThe Lord is delightful to all, and His compassions above all His worksÓ (Psalm 145, 9).

.

Si Bathala ay naglikha Òmula sa walaÓ

296 Tayo ay sumasampalataya na si Bathala ay hindi nangangailangan ng paunanghayan ni anumang tulong upang maglikha (Cf Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Dei Filius, c. 1: DS 3002).. 8 Ni ang nilikha ay isang kinakailangang pamumukadkad mula sa makabathalang buod (Cf Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Dei Filius 3-4: DS 3023-3024). Si Bathala ay lumilikha nang may kalayaan Òmula sa walaÓ (Tipunan ng Lateran IV [1215], Cap. 2, De fide catholica: DS 800; Cf DS 3025).

Ano samantala ang maaaring kadakila, kung si Bathala ay makagagawa ng daigdig mula sa mga makabagay na hayan [subiecta]? Sapagkat ang mangkukutib [opifex] sa harap natin, kapag siya ay tumanggap ng isang bagay ay tumatabas mula sa bagay ng anuman na kanyang kinalulugod. Samantala ang kapangyarihan ng Bathala ay pinagtitingnan sa ganang kanya, tulad ng Siya ay gumagawa mula sa wala ng anuman na Kanyang hinahangad (Banal Theophilus ng Antiochus, Ad Autoclycum II, 4: Patrologia Graeca 6, 1052).

297 Ang Kasulatan ay nagpapatotoo sa. ¿ palataya tungkol sa nilikha Òmula sa walaÓ bilang ang katotohanan na puno ng pangako at pagasa. Kaya ang ina ng pitong anak ay nagaaliw sa kanila tungo sa padugongsaksi:

ÒHindi ko alam tulad ng paano kayo ay nagparamdam [apparuistis] sa aking sinapupunan ni ako ang nagbigay sa inyo ng hininga at buhay, at ang mga dugtungan ng bawat isa ng inyong mga bahagi hindi ako ang nagayos [modulata]. Subalit sapagkat ang Tagalikha ng daigdig, na humubog sa kapanganakan ng tao at nagtabas ng simula ng lahat, at Siya ay muling magsasauli ng hininga at buhay taglay ang awa, tulad sa ngayon kayo ay humahamak sa inyong mga sarili nang dahil sa Kanyang mga batas... Ako ay nakikiusap, " anak, na ikaw ay tumingin sa langit at sa lupa at sa lahat na yaon nasa ganang kanila, tumitingin sa pangkalahatan [universa] ikaw ay maguunawa sapagkat hindi sila sa ganang mga sarili, na sila ay hayan, si Bathala ay lumikha sa kanila; at kaya ang lahi ng mga tao ay naging hayan. XÓ (2 Maccabeus 7, 22-23.28).

298 Yamang si Bathala ay maaaring lumikha mula sa wala, Siya ay maaari rin sa pamamagitan ng Banal na Hininga magbigay [donare] sa buhay ng kaluluwa sa mga nagkasala nililikha sa kanila ang isang malinis na puso (Cf Psalmus 51, 12), at ang buhay ng katawan sa mga nangamatay sa pamamagitan ng muling pagkabuhay, Siya Òna nagbibigay ng buhay sa mga patay at tumatawag sa kanila, na mga hindi hayan, tulad ng sila ay nagiÓ (Roma 4, 17). At sapagkat Siya ay nagaring gumawa sa pamamagitan ng Kanyang Salita upang Siya ay magningning sa liwanag mula sa mga kadiliman (Cf Genesis 1, 3), Siya rin ay maaaring magbigay ng liwanag ng palataya sa kanila na dinakaaalam sa Kanya (Cf 2 Corinthos 4, 6).

Si Bathala ay lumilikha ng Isang Maayos at Mabuting Daigdig

299 Sapagkat si Bathala ay lumilikha taglay ang karunungan, ang nilik. Gha ay iniayos: Òsa sukat, at bilang at bigat Ikaw ay nagtakda sa lahatÓ (Karunungan 11, 20). Yaon na nilikha sa magpakailanmang Salita at sa pamamagitan ng magpakailanmang Salita, sapagkat ÒSiya ay hawig ng dinakikitang BathalaÓ (Colossas 1, 15), ay nakalaan sa tao at nakatutok sa tao, ang hawig ng Bathala (Cf Genesis 1, 26), at siyang sarili na tinawag sa isang pamukhang ugnayan kaasama ni Bathala. Ang ating pangunawa, nakikibahagi sa liwanag ng Makabathalang Pagbatid, ay maaaring umunawa nito sapagkat si Bathala ay nagwiwika sa atin sa paraan ng nilikha (Cf Paawit 19, 2-5), . God Creates ÒOut of NothingÓ

296 We believe that God is in need of no thing preexisting nor by any help to create (Cf Concilium Vaticanum I [1869-1870], Const. dogm. Dei Filius, c. 1: Denzinger-Schonmetzer 3002). Neither creation is a necessary emanatio. Cn from the divine substance (Cf Concilium Vaticanum I [1869-1870], Dei Filius 1-4: DS 3023-3024). God creates freely Òout of nothingÓ (Concilium Lateranense IV, Cap. 2, De fide catholica: DS 800; Concilium Vaticanum I [1869-1870], Const. dogm. Dei Filius, De Deo rerum omnium Creatore, c. 5: DS 3025).

ÒWhat however could be of great importance, if God will make the world from material subjects? For the artisan before us when he receives the material he fashions something from it whatever he pleases. However the power of God is viewed in itself, as He makes from nothing whatsoever He wants [voluerit]Ó (Sanctus Theophilus Antiochenus [2nd c. bishop and apologist], Ad Autoclycum 2, 4: Sources chretiennes 20, 102 [Patrologia Graeca 6, 1052]).

297 Scripture testifies the faith about creation Òout of nothingÓ as the truth full ". ¼f promise and hope. Thus the mother of the seven sons comforts them toward martyrdom:

ÒI do not know just how you appeared in my womb nor I gave you spirit and life, and the joining together of each of your parts not am I who had arranged [modulata]; but because the Creator of the world, who formed the birth of man and who devised the origin of all and He will restore the spirit and life with mercy, just as now you look down upon your own selves on account of His laws... I request, " my son, that you look to heaven and earth and those that are in themselves, seeing the universe you will understand that not by themselves, that they are, God made it; and thus the race of mankind comes into beingÓ (2 Maccabees 7, 22-23.28).

298 Since God can create out of nothing, He can also through the Holy Spirit give the life of soul to sinners creating in them a pure heart (Cf Psalm 51, 12), and the life of the body to the dead through resurrec. _ tion, He Òwho gives life to the dead and calls them, who were not, as they wereÓ (Romans 4, 17). And because through the His Word He could effect so that light from darkness He can become bright (Cf Genesis 1, 3), He can also give the light of faith to them who do not know Him (Cf 2 Corinthians 4, 6).

God Creates An Ordered and Good World

299 If God creates with wisdom, creation has been ordered: Òin measure and number and weight You have arranged allÓ (Wisdom 11, 20). That having been created in the eternal Word and through the eternal Word, because ÒHe is the image of the invisible GodÓ (Colossians 1, 15), is destined to man and it is directed toward man, the image of God (Cf Genesis 1, 26), and himself called to a personal relationship with God. Our understanding, sharing in the light of the divine Intellect, can understand this because God tells us through creation (Cf Psalm 19, 2-5),

.

Âsa katiyakan hindi nang walang dakilang pagsusumikap at sa diwa ng kapakumbabaan at paggalang sa harapan ng Tagalikha at ng Kanyang gawa (Cf Job 42, 3). Ang nilikha, na bumukal mula sa makabathalang kabutihan, ay nakikibahagi sa dining kabutihan (ÒAt nakita ni Bathala na ito ay mabuti... higit na mabutiÓ- Genesis 1, 4.10.12.18.21.31). Sapagkat si Bathala ay naghangad sa nilikha bilang handog na nakatakda sa tao, bilang pamana na nakalaan at ipinagkatiwala [concreditam] sa kanya. Ang Simbahan, sa maraming ulit, ay nagmarapat na magtanggol sa kabutihan ng nilikha, taglay ang kabutihan ng makabagay na daigdig isinama [inclusa] (Cf Banal Leo Magnus, Epistula Quam laudabiliter: DS 286; Concilium Bracarense I, Anathematismi praesertim contra Priscillianistas, 5-13: DS 455-463; Concilium Lateranense IV, Cap. 2, De Fide catholica: DS 800; Concilium Florentinum, Decretum pro Iacobitis: DS 1333; Concilium Vaticanum I, Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3002).. &

Si Bathala ay Umiibayo sa Nilikha at Naririyan sa Nilikha

300 Si Bathala ay nang walanghangganang higit na dakila kaysa sa lahat Niyang mga gawa (Cf Sirach /Ecclesiasticus 43, 28): Ang Kanyang Òkadakilaan ay nakaangat sa ibabaw ng kalangitanÓ (Paawit 8, 2), Òang Kanyang kadakilaan ay hindi masusuriÓ (Psalmus 145, 3). Subalit sapagkat Siya ay ang magiting at malayang Tagalikha, ang unang dahilan ng lahat ng kahayanan, Siya ay naririyan sa huling karubduban ng Kanyang mga nilikha: ÒSapagkat sa Kanyang Sarili tayo ay nabubuhay, kumikilos, at may kahayananÓ (Gawa 17, 28). Ayon sa mga salita ni Banal Augustinus: Siyang Sarili ay Òhigit na marubdob kaysa sa aking karubduban, at higit na mataas kaysa sa aking kataasanÓ (Banal Augustinus, Confessiones 3, 6 11: Patrologia Latina 32, 688).

Si Batha. ála ay Nagkukupkop at Naglilingap sa Nilikha

301 Matapos ang nilikha, si Bathala ay hindi nagpabaya sa Kanyang nilikha sa ganang kanya. Siya ay hindi lamang nagbibigay sa kanya ng pagkabuod at pagkahayan, bagkus Siya ay nagpapanatili sa kanya sa bawat sandali ng pagkabuod; Siya ay bumibigay sa kanya ng pagkilos at lumilingap sa kanya sa kanyang hantungan. Ang pagkikilala nitong lubusang pagsandig sa pagugnay sa Tagalikha ay isang bukal ng karunungan at ng kalayaan, ng kagalakan at ng kapanaligan:

ÒSapagkat Ikaw ay nagmamahal sa lahat na hayan at Ikaw ay walang pagmumuhi sa mga bagay na Iyong nilikha; sapagkat hindi Ka mamumuhi sa anuman na Iyong itinatag. Samantala paano ang isang bagay magkakaroon ng pananatili, maliban na Ik. aw ay nakapaghangad? " kaya, kung ito ay itinawag mula sa Iyo, paano ito maikukupkop? Samantala Ikaw ay mapagpalugit sa lahat, sapagkat ang mga ito ay Iyo, Poon, Ikaw na nagmamahal sa mga nabubuhayÓ (Karunungan 11, 24-26)

V Si Bathala ay Namumuno ng Kanyang Balak tungo sa Kahayanan: Makabathalang Pananaw

302 Ang nilikha ay may sariling kabutihan at may sariling kaganapan, subalit ito ay hindi lumabas nang may kalubusan ganap mula sa mga kamay ng Tagalikha. Ito ay nilikha Òsa kalagayan ng paglalakbayÓ (Òin statu viaeÓ) tungo sa huling kaganapan na sa ngayon pa man tinatamo, na saanman si Bathala ay nagtakda sa kanya. Tayo ay nagpapangalan sa makabathalang pagaruga mga kapalagayan na sa paraan nila si Bathala ay namumuno sa Kanyang nilikha tungo sa ganitong kagan. × apan.

.

certainly not without great exertion and in the spirit of humility and reverence before the Creator and His work (Cf Job 42, 3). Creation, having come forth from the divine goodness, participates in this goodness (And God saw that it was good... very good. -Genesis 1, 4.10.12. 18.21.31). For God willed creation as a gift designed to man, as an inheritance destined and entrusted to him. The Church many times ought to defend the goodness of creation, with the goodness of the material world included (Cf Sanctus Leo Magnus [+440-461, pope], Epistula Quam laudabiliter: Denzinger-Schonmetzer 286; Concilium Bracarense I [561], Anathematismi praesertim contra Priscillianistas, 5-13: DS 455-463; Concilium Lateranense IV [1215], Cap. 2, De Fide catholica: DS 800; Concilium Florentinum [1439-1445], Decretum pro Iacobitis: DS 1333; Concilium Vaticanum I [1869-1870], Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3002).

God Transcends Creation and Is P. šresent to It

300 God is infinitely greater than all His works (Cf Sirach 43, 28): His Òsplendor is raised above the heavensÓ (Psalm 145, 3), Òthere is no inquiring of His greatnessÓ (Psalm 145, 3). But because He is exalted and free Creator, the first cause of all existencce, He is present t" the final intimacy of His creatures: ÒFor in Himself we live, move and have beingÓ (Acts 17, 28). According to the words of Saint Augustine, He Himself is Òmore intimate to my inmost being and higher to my best levelÓ (Sanctus Augustinus [ 28 Aug 430], Confessiones 3, 6 11: Corpus Christianorum [Series Latina] 27, 33 [Patrologia Latina 32, 688]).

God Conserves and Sustains Creation

301 After creation, God did not abandon His creature to its own self. He not only offers being and existence, but conserves it [eam] in every moment of Òbeing;Ó He bestows it to act and leads it toward its end, To observe this absolute. . dependence in relation to the Creator is a source of wisdom and freedom, of joy and confidence:

ÒFor You love all, that are, and You hate nothing of them which You made; for neither You would have established anything, if You would have hated. However how could anything remain, unless You would have willed? Or, the fact that it would not be called by You, can it be conserved? You are sparing to all, because they are Yours, Lord, You who love the livingÓ (Wisdom 11, 24-26)

V God Leads His Plan into Reality: Divine Providence

302 Creation has its own goodness and its own perfection, but it did not go forth entirely complete from hands of the Creator. It is created Òin the state of journeyingÓ (Òin statu viaeÓ) towards the final perfection till now to be obtained, to which G. ºod had destined it. We call the divine providence dispositions through which God leads His creation into this perfection.

.

ÒSa katunayan, si Bathala ay nagbabantay at namamahala sa Kanyang pagaruga sa sandaigdigan na Kanyang itinatag, Òumaabot nang may kalakasan mula sa dulo hanggang sa kabilang dulo, at iniaayos ang lahat nang may kainamanÓ (Karunungan 8, 1). ÔSapagkat ang lahat ay lantad at bukas sa Kanyang mga mataÕ (Hebreo 4, 13), gayundin sila na parating sa malayang pagkilos ng mga nilikhaÕ Ó (Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Dei Filius 1: DS 3003).

303 Ang pagsaksi ng Kasulatan ay nagkakaisa: ang malasakit ng makabathalang pagaruga ay makatunay at mabilis, si Bathala ay nagaalaga ng lahat, mula sa mga pinakamaliit na mga bagay hanggang sa mga dakilang pangyayari ng daigdig at kasaysayan. Ang mga banal na aklat ay nagpapatibay nang may kalakasan sa lubusang pamumuno ng Bathala sa daloy ng mga pangyayari: ÒAng ating Bathala samant. óala ay nasa langit; ang lahat, na anuman na naisin Niya, ay ginawa NiyaÓ (Paawit 115, 3); at tungkol kay Kristo ito ay sinasabi: Òna Siya ang bumubukas, at walang sinuman ang magpipinid; Siya ay nagpipinid at walang sinuman ang magbubukasÓ (Apocalypsis 3, 7); ÒMarami balak ang nasa puso ng tao, subalit ang kalooban ng Bathala ay mananatiliÓ (Kawikaan 19, 21).

304 Kaya nakikita na ang Banal na Hininga, ang pangunahing Mayakda ng Banal na Kasulatan, ay kadalasan tumuturing sa mga kilos kay Bathala, nang walang pagbigkas sa anumang pangalwahang dahilan. Maaaring hindi magkaroon ng lumang Òparaan ng pananalita,Ó kundi isang malalim na paraan ng pagaalaala sa gunita ng pangunguna ng Bathala at ng Kanyang lubusang pamumuno sa ibabaw ng kasaysayan at ng daigdig (Cf Isaiah 10, 5-15; 45, 4-7; Deuteronomos 32, 39; Sirach /Ecclesiasticus 11, 14), at kaya ng paghuhubog tungo sa pananalig sa Kanya. Ang panalangin ng mga Paawit ay isang dakilang paaralan nitong pananalig (Cf Paawit 22; 32; 35; 103; 138 atbp).. Û

305 Si Jesus ay humihingi ng isang mapanganak na paubaya sa pagaruga ng makalangit na Ama, na nagaalaga ng mga munting pangangailangan ng Kanyang mga anak: ÒKaya huwag kayong maging mabalisa, sinasabi: ÔAno ba ang ating makakain?Õ " Ôano ang ating iinumin?...Õ Ang inyong makalangit na Ama ay nakakaalam na kayo ay nangangailangan nitong mga bagay. Samantala hanapin muna ang Kaharian ng Bathala, at ang katarungan niya, at ang itong lahat ay ipagdaragdag sa inyoÓ (Mattheus 6, 31-33; Cf 10, 29-31).

Pagaaruga at mga Pangalwahang Dahilan

306 Si Bathala ay ang pinakamataas na Poon ng Kanyang balak. Subalit upang ito ay tumungo sa kahayanan, Siya rin ay gumagamit ng pagsalubong ng mga nilikha. Sa ganito ito ay hindi nagkakaroon ng tanda ng kahinaan, kundi ng kadakilaan at kabutihangloob ng lubos na makapangyarihang Bathala. Sapagkat si Bathala ay hindi lamang nagbibigay ng pagkahayan sa Kanyang mga nilikha upang sila ay maging hayan, subalit ng dangal upang sila ay maaaring mag. ¸ dala ng kanilang ganang sarili, upang ang iba ay maging mga dahilan at saligan ng bawat kaisa, at upang sila samakatuwid ay makipaggawaan sa pagsasakatuparan ng Kanyang balak.

307 Si Bathala rin ay nagkakaloob nang may kalayaan sa mga tao ng kapangyarihan ng pagbabahagi sa Kanyang pagaruga, ipinagkakatiwala sa kanila ang pananagutan ng pagsugp" sa lupa at ng pagpangasiwa nito (Cf Genesis 1, 26-28). Kaya si Bathala ay nagpapamalas sa mga tao upang sila ay maging matalino at malayang dahilan upang buuhin ang gawa ng nilikha at ganapin ang kanyang pagbabagay nang dahil sa kabutihan ng kanilang ganang sarili at ng mga karatig.

ÓIn truth, God watches over and governs by His providence the universe [universa] which He established, Ôreaching strongly from one end unto the other end and placing all smoothlyÕ (Cf Wisdom 8, 1). ÔFor all are bare and opened to His eyesÕ (Hebrews 4, 13), those also, which are coming by the free action of the creaturesÕÓ (Concilium Vaticanum I [1869-1870], Dei Filius 1: Denzin. . ger-Schonmetzer 3003).

303 The testimony of Scripture is unanimous: the solicitude of divine providence is concrete and immediate; God cares for all from the least things unto the great events of the world and history. The sacred books strongly affirm the absolute dominion of God in the course of events: ÒHowever our God is in heaven; all, and whatever He wills, He madeÓ (Psalm 115, 3); and it is said about Christ: Òwho opens and no one will close, and He closes and no one will openÓ (Apocalypse 3, 7); ÒMany thoughts are in the heart of man, however the will of the Lord will remainÓ (Proverbs 19, 21).

304 Thus it is evident that the Holy Spirit, the principal author of Sacred Scripture, often bestows actions to God, without making a mention of the secondary . . cause. There may not have an ancient Òmode of speaking,Ó but a profound mode of recalling into memory the primacy of God and His absolute dominion above history and the world (Cf Isaiah 10, 5-15; 45, 4-7; Deuteronomy 32, 39; Sirach 11, 14), and thus of educating to trust in Him. The prayer of the Psalms is a great school of this trust (Cf Psalms 22; 32; 35; 103; 138 etc.).

305 Jesus asks a filial abandonment into the providence of the heavenly Father, who takes care of the least necessities of His children: ÒTherefore do not be anxious, saying: ÔWhat shall we eat?Õ Or ÔWhat shall we drink?...Ô For your heavenly Father knows that you are in need of these all. However seek first the Kingdom of God and its righteousness, and all these will be added to youÓ (Matthe. “w, 31-33; Cf 10, 29-31).

Providence and Secondary Causes

306 God is the supreme Lord of His plan. But so that this leads into reality, He also uses the encounter of creatures. In this it may not have a sign of weakness, but of the greatness and goodness of the all powerful God. For God does not only give to the creatures so that they may exist, but the dignity so that they can bear themselves, so that others may be the causes and principles of each other and so that they may cooperate therefore to the completion of His plan.

307 God imparts also to men the power of participating freely in His providence, entrusting to them the responsibility of subduing the earth and mastering it (Cf Genesis 1, 26-28). Thus God offers to men so that they may be intelligent and free causes to complete the work of creation and to perfect its harmony on account of the good of their own selves and of the neighbors.. . én sa makabathalang balak sa kanilang mga kilos, sa kanilang mga panalangin, subalit gayundin sa kanilang mga paghihirap (Cf Colossas 1, 24). Kaya Òsila ay maaari nang may lubusan maging Òmga katulong ng Bathala...Ó (1 Corinthos 3, 9; 1 Thessalonika 3, 2) at ng Kanyang Kaharian (Cf Colossas 4, 11).

308 Ang katotohanan ay dimapaghihiwalay mula sa palataya kay Bathala na Tagalikha: si Bathala ay kumikilos [agit] sa lahat ng mga gawa ng Kanyang mga nilikha. Siya ang unang dahilan na nagsasagawa sa mga pangalwahang dahilan at sa pamamagitan nila: ÒSapagkat ito ang Bathala, na nagsasagawa sa inyo, kapwa sa paghangad at pagganap alangalang sa mabuting kaluguranÓ (Philippos 2, 13; Cf 1 Corinthos 12, 6). Itong katotohanan ay hindi lamang hindi nagpapaunti sa dangal ng nilikha, bagkus ito ay nagbabantayog sa kanya. Ang katotohanan [Illa], mula sa kapangyarihan, karunungan at kabutihan ng Bathala, mula sa wala isinagawa, ay maaaring mawala, kung ito ay humilay sa kanyang simula, Òsapagkat ang nil. þikha ay maglalaho kung wala ang TagalikhaÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Gaudium et Spes 36, ¤ 3); lalong pababa na ito ay maaring magtamo ng kanyang huling hantungan kung wala ang pagtutulong ng biyaya (Cf Mattheus 19, 26; Joannes 15, 5; Philippos 4, 13).

Pagaruga at Patisod ng Sala

309 Kung si Bathala na Ama na lubos na makapangyarihan, ang Tagalikha ng maayos at mabuting daigdig, ay nagaalaga sa lahat ng Kanyang mga nilikha, bakit ang masama ay naririyan? Sa dining masidhi gayundin dimaiwasan, sa masakit gayundin mahiwagang tanong, walang mabilis na sagot ang magiging sapat. Itong pagkalong ng Makakristong palataya sa ganitong tanong ay bumubuo ng sagot: ang kabutihan ng nilikha, ang pabugsuan ng sala, ang matiyagang pagibig ng Bathala na dum. uarating sa tao sa Kanyang mga Tipanan, sa mapangtubos na Paglaman ng Kanyang Anak, sa handog ng Hininga, sa pagtitipon ng Simbahan, sa lakas ng mga Pabanal, sa pagtawag tungo sa isang mabiyayang buhay, na saanman ang mga malayang nilikha ay inanyayahan upang sila ay sumangayon sa pauna, subalit mula saanman, sila ay maaari rin sa pauna umurong, sa isang mahilakbot na hiwaga. Walang pagiisip ng Makakristong paulat na hindi, sa bahagya, maaari ang sagot sa tanong tungkol sa masama.

310 Bakit si Bathala hindi lumikha ng daigdig na napakaganap upang walang masama ang maaaring humayan? Ayon sa Kanyang walanghanggang kapangyarihan, si Bathala ay maaari laging lumikha ng ilang bagay na higit na mabuti (Banal Tommaso ng Aquino, Summa Theologiae I, 25, 6). Subalit gayunpaman si Bathala, sa Kanyang walanghanggang karunungan at kabutihan, ay nagkaloob nang may kalayaan na lumikha ng. ‹ daigdig Òsa kalagayan ng paglalakbayÓ tungo sa kanyang huling kaganapan. Itong pagsusulong [processus] ay sumasangkot, sa balak ng Bathala, sa dipagpakita ng iba gayundin ang pagpakita ng ibang mga hayan, sa kaganapan ng maliit tungo sa higit na kaganapan, taglay ang mga pagwasak gayundin ang pagtatayo ng kalikasan. Kaya kasama ang pangkatawaning kabutihan nagkaroon din ng pangkatawaning kasamaan, hanggat sa ang nilikha ay hindi pa nagtatamo ng kanyang kaganapan (Banal Tommaso ng Aquino, Summa Contra Gentiles III, 71).

Men, often unconcscious cooperators of the divine will, can deliberately enter into the divine plan by their actions, by their prayers, but also by their sufferings (Cf Colossians 1, 24). Thus Òthey can fully become the helpers of God...Ó (1 Corinthians 3, 9; 1 Thessaloniians 3, 2) and of His Kingdom (Cf Colossians 4, 11).

308 This truth is inseparable from faith in God the Cr. . eator: God conducts [agit] in every action of His creatures. He is the first cause who works in the secondary causes and through them: ÒFor it is God, who works among you, both to will and to perfect on account of His own good pleasureÓ (Philippians 2, 13; Cf 1 Corinthians 12, 6). This truth not only not diminish the dignity of creature [non solum creaturae non minuit], but also extols it. Truth [Illa], from the power, wisdom and goodness of God, from nothing effected, can be nothing, if it is separated from from its origin; Òfor the creature vanishes without the CreatorÓ (Concilium Vaticanum II [1962-1965], Consti. past. Gaudium et spes 36: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 1054); Much less can it reach its ultimate end without the assistance of grace (Cf Matthew 19, 26; . üJohn 15, 5; Philippians 4, 13).

Providence and the Scandal of Evil

309 If God the Father Almighty, Creator of the ordered and good world, cares for all His creatures, why does evil exist? To this urgent as well as inevitable, to the painful as well as mysterious [arcanae] question, no hasty response will suffice. The embrace of Christian faith to this question constitutes a response: the goodness of creation, the tragedy of sin, the patient love of God who comes [praevenit] to men by His Covenants [Suis Foederibus], by the redemptive Incarnation of His Son, by the gift of the Spirit, by the gathering of the Church, by the power of the sacraments, by the vocation to a blessed life, to which free creatures are invited so that they may consent in advance [praevie], but from which they also in advance, by a terrible mystery, can withdraw. No reason of Christian message which, partly, may not be the answer to the question about evil.

310 Why did God not create the world so perfect so that nothing evil ca. . n exist in it? God, according to His infinte power, can always create something better (Sanctus Thomas Aquinas [ 7 March 1274], Summa Theologiae I, q. 25, a. 6: Ed. Leon. 4, 298-299). But nevertheless God in His infinite wisdom and goodness freely willed to create the world Òin the state of journeyingÓ [in statu viae] toward its final perfection. This process involves, in the plan of God, the disappearance of others with the appearance of some beings, the perfection of the lesser being to a greater perfection, also the destructions as well as the construction of nature. Thus with the physical good there exists also the physical evil, as long as creation has not attained its perfection (Sanctus Thomas Aquinas [ 7 March 1274], Summa Contra Gentiles III, 71: Ed. Leon. 14, 209-211).

.

Ç311 Ang mga anghel at tao, mga matalino at malayang nilikha, ay dapat lumakad tungo sa kanilang huling hantungan sa paraan ng malayang pagpili at pagibig ng pamamauna [amorem praeferentiae]. Sa gayong dahilan sila ay maaaring mawalay. Sa totoo sila ay nagkasala. Kaya itong pangasal na masama, nang walang pahambing higit na mabigat kaysa sa pangkatawang masama, ay pumasok sa daigdig. Si Bathala, sa hindi anumang paraan, hindi tugisan ni ditugisan, ay ang dahilan ng pangasal na masama (Cf Banal Augustinus, De Libero Arbitrio 1, 1, 1; PL 32, 1223; Banal Tommaso ng Aquino, Summa Theologiae I-II, 79, 1). Gayunpaman Siya ay nagpapahintulot nito, ginagalang ang kalayaan ng Kanyang mga nilikha, at sa mahiwaga. âan paraan Siya ay nakakaalam ng paghango ng kabutihan mula sa pangasal na masama:

ÒSapagkat hindi si Bathala na lubos na makapangyarihan..., yamang Siya ay ang pinakamataas na kabutihan, ay magpapahintulot sa anumang paraan na ang isang bagay ay maging masama sa Kanyang mga gawa maliban sa hangganan Siya ay lubos na makapangyarihan at butihin nang sa gayon Siya ay makagawa nang may kabutihan magiman [et] mula sa masamaÓ (Banal Augustinus, Enchiridion de fide, spe et caritate 3, 11: Patrologia Latina 40, 236).

312 Kaya, sa daloy ng panahon, ang isa ay maaaring tumuklas na si Bathala, sa Kanyang lubos na makapangyarihang pagaruga, ay maaaring humango ng kabutihan mula sa mga kinaratnan ng masama, kahitman ang pangasal na masama, na isinagawa ng Kanyang mga nilikha: ÒHindi sa inyong balak, subalit sa kalooban ng Bathala na ako ay ipinadala sa pook na ito.... Kayo ay nagbalak ng masama sa akin; subalit si Bathala ay nagbaling nito sa kabutihan upang... Siya ay makaligtas ng maraming . 7taoÓ (Genesis 45, 8; 50, 20; Cf Tobit 2, 12-18 Vulgata). Mula sa pinakadakilang pangasal na masama na gayong nakamtam, mula sa pagtanggi at pagpaslang sa Anak ng Bathala, nangyari sa paraan ng mga sala ng lahat na mga tao,- si Bathala, ay humango ng pinakahigit na kabutihan, sa pamamagitan ng higitpagapaw ng Kanyang biyaya (Roma 5, 20: ang kaluwalhatian ni Kristo at ang ating Pagtubos. Gayunpaman hindi nang dahil sa masama ang kabutihan ay isinagawa.

313 ÒSa mga nagmamahal kay Bathala ang lahat ay ipinagsasanggawa sa kabutihanÓ (Roma 8, 28). Ang pagsaksi ng mga banal ay walang tigil sa pagpatibay nitong katotohanan:

Kaya, si Banal Catherina ng Siena ay nagsasabi sa kanila Òna napatitisod ng marami sa walang pagtiyagaÓ [impatientia] at laban sa ganito sila ay humihimagsik sapagkat ito ay nangyayari sa kanila. . : ÒLahat ay ibinigay mula sa pagibig at upang ito ay maipagkaloob sa kaligtasan ng tao, at hindi nang dahil sa anumang ibang layunin (Banal Catherina ng Siena, Dialogi IV, 138).

At si Banal Thomas More, saglit bago ang duguangsaksi, ay naghimok sa kanyang dalagingding: ÒWalang maaaring manghawa, sapagkat si Bathala ay hindi nagkukubli. Samantala anuman ang Kanyang loobin, sa anumang paraan ito ay maaaaring makitang masama sa atin, ito samantala ay ang pinakamabuti sa totooÓ (The Correspondence of Sir Thomas More, ed. E.F. Rogers [Princeton 1947] p. 531-532).

At ang maybahay Juliana ng Norwich: ÒAko ay natututo samakatuwid, sa paraan ng biyaya ng Bathala, kinakailangan, na ako ay kumapit nang may katatagan sa dining palataya... at na taglay ang tapang . *na sumampalataya sa lahat na uri ng mga bagay ay magiging mabuti sa parating [futura]... Makikita mong sarili na ang lahat na uri ng bagay ay magiging mabutiÓ (Juliana ng Norwich, Revelatio 32).

311 Angels and men, intelligent and free creatures, ought to walk into their final end, through a free election and love of the preference [amorem praeferentiae]. Therefore they can deviate. Indeed they sinned. Thus moral evil, without by comparison heavier than the physical evil, had entered the world. God, by no other mode, neither directly nor indirectly, is the cause of moral evil (Cf Sanctus Augustinus [ 28 Aug 430], De Libero Arbitrio 1, 1, 1; Patrologia Latina 32, 1223; Sanctus Thomas Aquinas [ 7 March 1274], Summa Theologiae I-II, 79, 1). Nevertheless He permits this, observing the freedom of His . Fcreatures, and in a mysterious manner knows to draw the good from it:

ÒFor neither the almighty God... since He is the supreme good, would permit in any manner something become evil in His works unless thus far He is all powerful and good all the way so that He can do well even from evilÓ (Sanctus Augustinus [ 28 Aug 430], Enchiridion de fide, spe et caritate, 3, 11: Corpus Christianorum [Series Latina] 46, 53 [PL 40, 236]).

312 Thus, in the flow of time, one can discover that God, in His omnipotent providence, can draw the good from the consequences of an evil, even the moral evil, performed by His creatures: ÒNot to your plan, but by the will of God I am sent to this place... You thought evil about me; but God turns it into good so that... He may saved many peopleÓ (Genesis 45, 8; 50, 20; Cf Tobit 2, 12-18 Vulgata). . èFrom the greatest moral evil that ever was committed, from the rejection and slaughter of the Son of God, caused by the sins of all men,- God drew the highest good, through the superabundance of His grace (Rome 5, 20): the glorification of Christ and our Redemption. Nevertheless not on account of evil was good effected.

313 ÒFor those who love God all things work unto goodÓ (Romans 8, 28). The witness of the saints do not cease to confirm this truth.

Thus Saint Catherine of Siena says to them: Òwho are scandalized by many by inability to endure [impatientia]Ó and against this they rebel because it happens to them: ÒAll are given from love and so that it may provide for the salvation of man, and not on account of any other purposeÓ (Sanctus Catharina Senensis [ 29 April 1380], Il dialogi della Divina provviidenza 138: ed. G. Cavallini [Roma 1995] p. 441).

And Saint Thomas More [ 6 July 1535], a little while before martyrdom, consoled her daughter: ÒNothing can affect, because . ‘God does not conceal. However whatever He wills, in whatever way it may seem bad to us, is nevertheless truly the bestÓ (Margarita Roper, Epistula ad Aliciam Alington (mense augusti 1534): The Correspondence of Sir Thomas More, ed. E. F. Rogers [Princeton 1947 p. 531-532).

And Dame Juliana of Norwich: ÒI learned therefore, through the grace of God, it is necessary, that I adhere firmly to this faith... and that with courage to believe all kinds of things will be good in the future. Your yourselfÕ shall see all kinds of things will be good in the future (Iuliana de Norwich [ c. 1423], Revelatio, 13, 32: A Book of Showings to the Anchoress Julian of Norwich, ed. E. Colledge-Walsh, vol. 2 [Toronto 1978] p. 426; 422).

.

314 Tayo ay sumasampalataya nang may katatagan na si Bathala ay ang Poon ng daigdig at ng kasaysayan. Subalit ang mga daan ng Kanyang pagaruga ay kadalasan dibatid sa atin. Tanging sa . +katapusan, kapag ang ating bahagyang kaalaman ay magwawakas, kapag makita natin si Bathala Ònang harapharapanÓ (1 Corinthos 13, 12), ang mga daan ay magiging batid nang may kaganapan sa atin, na saan, magiman sa mga bugsuan ng sama at sala, si Bathala ay mamumuno sa Kanyang nilikha hanggang sa pahinga ng yaong takdang Sabbath (Cf Genesis 2, 2), na sa ganitong dahilan Siya ay lumikha ng langit at lupa.

Saad: Maylikha

315 Sa paglikha ng daigdig at ng tao, si Bathala ay nagpakilala ng pangunahin at pangkalahatang patoto" ng Kanyang makapangyarihang pagibig at ng Kanyang karunungan, ang unang balita ng Kanyang Óbutihingloob na balak,Ò na nakatatagpo ng kanyang layunin sa bagong nilikha kay Kristo.

316 Kahit na ba ang gawain ng paglikha ay maituturing nang may pagtangi sa Ama, ito ay nang may kapant. Oayan isang katotohanan ng palataya na ang Ama, ang Anak at ang Banal na Hininga ay isa at dimahahating saligan ng nilikha.

317 Si Bathala lamang ang naglikha ng daigdig nang may kalayaan, nang tuluyan, walang anumang tulong.

318 Walang nilikha ang mayroon ng walanghangganang kapangyarihan, na kinakailangan na ÓlumikhaÒ sa angking diwa ng salita, ibig sabihin, sa pagsasagawa at pagbibigay ng kahayanan sa kanya [ei] na hindi pa ito [id] nagkakaroon ng anuman (matatawag na Òex nihilo,Ó Ómula sa wala,Ò tungo sa pagkahayan [Cf. Sacra Congregatio Studiorum, Decretum [27 iulii 1914]: Denzinger-Schonmetzer 3624]).

319 Si Bathala ay naglikha sa daigdig upang ipamalas at ipamalita ang Kanyang kaluwalhatian. Ang kaluwalhatian, nang dahil dini si Bathala ay naglikha sa Kanyang mga likha, ay upang sila ay makabahagi sa Kanyang katotohanan, sa Kan. íyang kabutihan at sa Kanyang kagandahan.

320 Si Bathala, na naglikha sa sanlibutang daigdig, ay nagpapanatili sa kanya sa pagkahayan sa pamamagitan ng Salita, Kanyang Anak na nagbabata Òsa lahat sa salita ng Kanyang lakasÒ (Hebreo 1, 3), at sa pamamagitan ng Kanyang nagbibigaybuhay na Maylikha na Hininga.

321 Ang Makabathalang pagaruga ay ang mga kapalagayan na sa dini si Bathala, taglay ang karunungan at pagibig, ay gumagabay sa lahat Niyang mga nilikha hanggang sa kanilang huling hantungan.

322 Si Kristo ay nagaanyaya sa atin tungo sa isang makaanak na pagpapaubaya sa pagaaruga ng ating makalangit na Ama (Cf Mattheus 6, 26-34), at ang apostol na Banal Petrus ay naguulit: Mabuhay kayo Óinihahagis ang lahat ninyong balisa sa Kanya, sapagkat sa ganang Sarili Siya ay nagaalaga mula sa inyo (1 Pt 5, 7; Cf Pwt 55, 23).

323 Ang Makabathalang pagaruga ay gumagawa rin sa paraan ng kilos ng mga nilikha. Si Bathala ay nagkakaloob sa mga tao na sila ay makisama nang may kalayaan sa Kanyang mga bala. ók.

324 Ang Makabathalang pahintulot sa pangkatawang masama at sa pangasal na masama ay isang hiwaga, na saan si Bathala ay nagbibigay liwanag sa paraan ng Kanyang Anak, si Jesus na Kristo, namatay at muling nabuhay, tungo sa paggagapi sa masama. Ang palataya ay nagkakaloob sa atin ng katiyakan tungkol sa isang bagay na si Bathala ay hindi magpapahintulot sa masama, maliban Siya ay gagawang magpasibol 314 We firmly believe, that God is the Lord of the world and of history. But the ways of His providence are often unknown to us. Only at the end, when our partial knowing will be bounded, when we shall see God Òface to faceÓ (1 Corinthians 13, 12), the ways will be known to us fully, (Cf Genesis 2, 2), by which, even through the tragedies of evil an. Xd sin, God will lead forth His creation until the rest of that definitive Sabbath (Cf Genesis 2, 2), on account of which He created the heaven and the earth.

Summary: Creator / Creator

315 God brought forth the first and universal witness of His all powerful love and His wisdom in the creation of the world and of man [hominis], the first message of His Òbenevolent plan,Ó which finds its goal in the new creation in Christ.

316 Although the work of creation is attributed particularly to the Father, it is equally a truth of faith that the Father, the Son and the Holy Spirit is the one and indivisible principle of creation.

317 God alone created the world freely, directly, without any help.

318 No creature has infinte power, which is necessary to ÒcreateÓ in the proper sense of the word, that is, to produce and to give being to that which. â it never has been [to call into existence Òout of nothing] (Cf Sacra Congregatio Studiorum, Decretum [27 iulii 1914]: Denzinger-Schonmetzer 3624).

319 God created the world to manifest and communicate His glory. The glory on account of which God created His creatures, is that they themselves may participate in His truth, His goodness, and His beauty.

320 God, who created the universal world, keeps [conservat] it in existence by the Word, His Son who sustains Òall things by the word of His mightÓ (Hebrews 1, 3), and by His lifegiving Creator Spirit.

321 Divine providence,- they are the dispositions by which God, with wisdom and love, guides all His creatures until their final end.

322 Christ invites us to a filial abandonment in the providence of our heavenly Father (Cf Matthew 6, 26-34), and the apostle Saint Peter repeats: Live Òthrowing forth all your anxiety unto Him, because He Himself takes care about youÓ (1 Peter 5, 7; Cf Psalm 55, 23).

323 Divine provid. _ ence works also through the action of creatures. God concedes to men so that they may cooperate freely with His plans.

324 The divine permission of physical evil and moral evil is a mystery, which God illuminates through his Son, Jesus Christ, who died and rose overcoming evil. Faith offers us the certainty about something that God would not permit evil, unless He Himself would make the good to come forth

. . .

mula sa tanang masama, sa mga daan na hindi natin mababatid nang may kalubusan maliban sa magpakailanman na buhay.

TALATA 5 ANG LANGIT AT LUPA

325 Ang Panandaan ng mga Apostol ay naninindigan na si Bathala ay Òang Mayikha ng langit at lupa,Ó (Denzinger-Schonmetzer 30) at ang Panandaan ng Niceae-Constantinopolis ay nagpapaliwanag: Ò... ng lahat na nakikita at dinakikita.Ó (DS 150).

326 Sa Banal na Kasulatan, ang pabigkas na Òlangit at lupaÓ ay tumutukoy: sa lahat na hayan, ang pangkalahatang nilikha. Ito ay pumupuna din sa bigkisan, na, sa looban ng nilikha, kapwa sabayang nagpapaisa at nagpapaiba ng langit at lupa: Ang ÒlupaÓ ay ang daigdig ng mga tao (Cf Paawit 115, 16); Ang Òlangit,Ó " ÒkalangitanÓ ay maaaring tumukoy sa kahimpapawiran (Cf Paawit 19, 2), subalit gayundin sa a. Õngkop na ÒpookÓ ng Bathala: Ama namin, Òna Siya ay nasa kalangitanÓ [qui in caelis est] (Mattheus 5, 16; Cf Paawit 115, 16); at nang may kasunuran gayundin Òang langitÓ na ito ay ang pangaralingkatapusan na kaluwalhatian. Ang salitang ÒlangitÓ ay, sa katapusan, tumutukoy sa Òisang pookÓ [ÒlocumÓ] ng mga panghiningang nilikha- ng mga anghel- na pumapalibot kay Bathala.

327 Ang panindigan ng palataya ng Tipunan ng Lateran IV (1215) ay nagpapatibay: si Bathala Òay nagtatag nang minsanan sapul sa pasimula ng panahon mula sa wala ng nilikha sa kapwahang panig, ang panghininga at ang pangkatawan, ibig sabihin, ang panganghel at ang panglupa: at pagkatapos ang makatao, tulad ng kapwangari [quasi communem] na binuo mula sa . ¡hininga at katawanÓ (Tipunan ng Lateran IV [1215], De fide catholica: DS 800; Cf DS 3002 at Paulus VI, Sollemnis Professio fidei, 8).

I Mga Anghel

Kahayanan ng mga Anghel- Isang Katotohanan ng Palataya

328 Ang kahayanan ng mga panghiningang hayan, hindi ang mga pangkatawan, na pangkalahatang pinanganlan ng Banal na Kasulatan mga anghel, ay isang katotohanan ng palataya. Kay linaw itong pagsaksi ng Kasulatan na ang sandiwa ng Kaugalian ay maliwanag.

Sino Sila?

329 Si Banal Augustinus ay nagsasalita nang patungkol kanila: ÒAng ÔanghelÕ ay ang pangalan ng katungkulan, hindi ng kalikasan. Kung hahanapin mo ang pangalan nitong kalikasan, ito ay hininga: kung hahanapin mo ang katungkulan, ito ay anghel; mula sa yaon na ito ay, ito ay kaluluwa, mula sa yaon na ito ay gumagawa, ito ay anghelÓ (Banal Augustinus, Enarratio in Psalmum 103, 1. 15: Patrologia Latina 37, 1348). Ang mga anghel, mula sa kanilang buong hayan, . eay tagalingkod at tagaulat ng Bathala. Yamang Òsila ay laging nakakakita sa mukha ng aking Ama, na nasa kalangitanÓ (Mattheus 18, 10), sila ay Òang mga tagagawa ng Kanyang salita, sa pamamagitan ng pakikinig sa tinig ng Kanyang pananalitaÓ (Paawit 103, 20).

330 Hanggang sa ang mga nilikha ay nang may kadalisayan panghininga, sila ay mayroong kaunawaan at kalooban: sila ay mga pamukha (Cf Pius XII, Humani Generis: Denzinger-Schonmetzer 3891) at dimamamatay (Cf Lukas 20, 36). Sa kaganapan sila ay humihigit sa lahat na mga nakikitang nilikha. Ang ningning ng kanilang kaluwalhatian ay nagsasaksi nito (Cf Daniel 10, 9-12).

.

from the evil itself, the ways which we shall not know fully except in eternal life.

PARAGRAPH 5 HEAVEN AND EARTH

325 The Apostolic Creed professes that God is Òthe Creator of heaven and earthÓ (Denzinger-Schonmetzer 30), and the. ï Nicene-Constantinopolitan Creed explains: Ò... of all things seen and unseenÓ (DS 150).

326 In Sacred Scripture, the expression Òheaven and earthÓ means: all that exists, the universal creation. It also indicates the bond, that, within creation, both unites and distinguishes simultaneously heaven and earth: ÒThe earthÓ is the world of men (Cf Psalm 115, 16); ÒHeavenÓ or ÒHeavensÓ can denote the firmament (Cf Psalm 19, 2), but also the proper ÒplaceÓ of God: our Father, Òwh" art in heavenÓ [qui in caelis est] (Matthew 5, 16; Cf Psalm 115, 16), and consequently also Òthe heavenÓ that is the escathological glory. The word ÒheavenÓ finally indicates Òa placeÓ of the spiritual creatures- of the angels- who surround God.

327 The profession of faith of the Council of Lateran IV affirms: God Òestablished at once from the beginning of time out of nothing creature to both sides, the spiritual and the corporeal, namely, the angelic and the earthly: and then the human, like a stock constituted from sp. ²irit and bodyÓ (Concilium Lateranense IV [1215], Cap. 1, De fide catholica: DS 800; Cf Concilium Vaticanum I [1869-1870], Const. dogm. Dei Filius, c. 1: DS 3002 et Paulus VI [1963-1978, pope], Sollemnis Professio fidei, 8: Acta Apostolicae Sedis 60 [1968] 436).

I The Angels

The Existence of Angels- a Truth of Faith

328 The existence of spiritual beings, not of corporeal, which the Sacred Scripture generally calls angels, is a truth of faith. So evident is the witness of Scripture as [quam] the unanimity of Tradition is clear.

Who are they?

329 Saint Augustine says in relation to them: ÒÕAngelÕ... is the name of the office, not of the nature. If you seek the name of this nature, it is spirit; if you seek the office, it is angel; from that which it is, it is spirit, from that which it does, it is angelÓ (Sanctus Augustinus [ 28 Aug 430], Enarratio in Psalmum 103, 1. 15: Corpus Christianorum [Series Latina] 40, 1488 [Patrologia . ‘Latina 37, 1348-1349]). Angels, from their total being, are ministers and messengers of God. Since Òthey always see the face of my Father, who is in the heavensÓ (Matthew 18, 10), they are Òthe doers of His word [verbum] through hearing the voice of His speech [sermonem]Ó (Psalm 103, 20).

330 In so far as creatures are purely spiritual, they have intelligence and will: they are personal (Cf Pius XII [1939-1958, pope], Humani Generis: Denzinger-Schonmetzer 3891) and immortal creatures (Cf Luke 20, 36). By perfection they surpass all visible creatures. The splendor of their glory testifies to this (Cf Daniel 10, 9-12).

Si Kristo Òkasama ang lahat Niyang mga anghelÓ

331 Si Kristo ay ang gitna ng panganghel na daigdig. Sila ay Kanyang mga anghel: ÒKapag samantala ang Anak ng tao ay dumating sa Kanyang kaluwalhatian, at ang lahat na mga anghel kasama Niya...Ó (Mattheus 25, 31). Sila ay sa Kanya, sapa. õgkat sila ay nilikha sa pamamagitan Niya at sa Kanya: ÒSapagkat sa Kanyang Sarili ay inilikha ang lahat na nasa kalangitan at sa lupa, nakikita at dinakikita: maging sa mga pamunuan " paghahari, maging sa mga panimulaan " pamamahala: lahat ay nilikha sa pamamagitan Niya at para sa KanyaÓ (Colossas 1, 16). Sila ay sa Kanya lalong higit sapagkat Siya ang gumawa sa kanila bilang mga sugo ng Kanyang balak ng kaligtasan: ÒHindi ba ang lahat ay mga tagapangsiwa ng hininga, na isinugo sa paglilingkod nang dahil sa kanila, na nagtatamo ng pamana ng kaligtasan?Ó (Hebreo 1, 14).

332 Sapul mula sa paglikha (Cf Job 38, 7- na ang mga anghel ay tinatawag na Ômga anak ng BathalaÕ) at sa buong daloy ng kasaysayan ng kaligtasan, ang mga anghel ay nariyan, b. .umabalita ng kaligtasan magiman sa malayo " sa malapit at tumutupad taglay ang makabathalang balak ng mga kayarian nito: sila ang pumipinid ng makalupang paraiso (Cf Genesis 3, 24); sila ang tumatanggol kay Lot (Cf Genesis 19); sila ang lumiligtas kay Hagar at sa kanyang anak (Cf Genesis 21, 17); sila ang pumipigil sa kamay ni Abraham (Cf Genesis 22, 11); ang Batas ay ipinababatid sa pamamagitan ng kanilang paglilingkod (Cf Gawa 7, 53); sila ay gumagabay sa Bayan ng Bathala (Cf Exodus 23, 20-23); sila ay nagbabalita ng mga pagsilang (Cf Hukom 13) at ng mga pagtawag (Cf Hukom 6, 11-24; Isaiah 6, 6); sila ay nagaalalay sa mga Propheta (1 Hari 19, 5), sa gayong antas aming ipinaaabot ang ilang halimbawa. Sa wakas, si Anghel Gabriel ay nagbabalita ng kapanganakan ng Tagapauna [Praecursoris] at ng pagsilang . yng tanang Jesus (Cf Lukas 1, 11. 26).

333 Mula sa Paglaman hanggang sa Pagakyat, ang buhay ng naglaman na Salita ay napalilibutan sa pagsamba at sa paglingkod ng mga anghel. Nang si Bathala Òay nagpapakilala ng pangunahingsilang sa daigdig, Siya ay nagwika: At magsisamba ang lahat na mga anghel ng Bathala sa KanyaÓ (Hebreo 1, 6). Ang kanilang awit ng papuri sa pagsilang ni Kristo ay hindi tumitigil na umaalingawngaw sa papuri ng Simbahan: ÒLuwalhati... kay Bathala...Ó (Lukas 2, 14); sila ay nagtatanggol sa kabataan ni Jesus (Cf Mattheus 1, 20; 2, 13.19); sila ay naglilingkod sa Kanya sa ilang (Cf Marcus 1, 12; Mattheus 4, 11); sila ay nagaaliw sa Kanya sa pagdalamhati (Cf Lukas 22, 43), nang Siya ay maaari sanang mailigtas sa pamamagitan nila mula sa kamay ng mga kaaway (Cf Mattheus 26, 53) tulad ng nangyari sa Israel (Cf 2 Maccabeus 10, 29-30; 11, 8). Ang mga anghel rin ay. ‹ nagbubutihimbalita (Lukas 2, 10), inilalahad ang Butihimbalita ng Paglaman (Cf Lukas 2, 8-14) at ng Muling Pagkabuhay ni Kristo (Cf Marcus 16, 5-7). Sila ay darating sa pagbabalik ni Kristo, na saan sila ang magbabalita (Cf Gawa 1, 10-11), alangalang sa paglilingkod ng Kanyang paghukom (Cf Mattheus 13, 41; 24, 31; Lukas 12, 8-9).

Mga Anghel sa Buhay ng Simbahan

334 Pagkagayon, ang buong buhay ng Simbahan ay napapabuti sa mahiwaga at makapangyarihang tulong ng mga anghel (Cf Gawa 5, 18-20; 8, 26-29; 10, 3-8; 12, 6-11; 27, 23-25). . Christ Òwith all His angelsÓ

331 Christ is the center of the angelic world. They are His angels: ÒWhen however the Son of man will come in His glory, and all the angels with Him...Ó (Matthew 25, 31). They are His, because through Him and in Him they were created: ÒBecause in Himself were created all in the heavens and on earth, visible and invisible, whether thron. –es or dominations or principalities or authorities. All were created through Himself and in HimselfÓ (Colossians 1, 16). They are His until now in a higher degree, because He made them messengers of His plan of salvation: ÒAre not all admiistrators of the spirit, who are sent in the ministry on account of those, who obtain the inheritance of salvation?Ó (Hebrews 1, 14).

332 Thereupon since creation (Cf Job 38, 7, where angels are called Òsons of GodÓ) and through the whole course of the history of salvation, the angels are present, announcing salvation whether near or far away and serving with the divine plan of its effects: they close earthly paradise (Cf Genesis 3, 24); they protect Lot (Cf Genesis 19); they save Hagar and her son (Cf Genesis 21, 17); they keep back the hand of Abraham (Cf Genesis 22, 11); the Law is communicated through their ministry (Cf Acts of the Apostles 7, 53); they lead the pe. „ople of God (Cf Exodus 23, 20-23); they announce births (Cf Judges 13) and callings (Cf Judges 6, 11-24; Isaiah 6, 6); they assist the Prophets (1 Kings 19, 5), to such a degree we bring some examples. Finally, the Angel Gabriel announces the birth of the Precursor and that of Jesus Himself (Cf Luke 1, 11. 26).

333 From Incarnation to Ascension, the life of the incarnate Word is surrounded by the adoration and service of angels.When God Òintroduces the firstborn into the world, He says: And let all the angels of God adore HimÓ (Hebrews 1, 6). Their song of praise at the birth of Christ does not cease to resound in the praise of the Church: ÒGlory... to God...Ó (Luke 2, 14). They protect the infancy of Jesus (Cf Matthew 1, 20; 2, 13.19), serve Him in the desert (Cf Mark 1, 12; Matthew 4, 11), comfort Him in agony (Cf Luke 22, 43), when He Himself could have been saved through them from . üthe hand of the enemies (Cf Matthew 26, 53) like Israel some time ago (Cf 2 Maccabees 10, 29-30; 11, 8). The angels also evangelize (Cf Acts 1, 10-11), announcing the Good News of Incarnation (Cf Luke 2, 8-14) and of the Resurrection of Christ (Cf Mark 16, 5-7). They will come at the return of Christ, which they will announce (Cf Acts of the Apostles 1, 10-11), for the sake of service of His jugment (Cf Matthew 13, 41; 24, 31; Luke 12, 8-9).

The Angels in the Life of the Church

334 Furthermore, the whole life of the Church benefits the mysterious and powerful help of the angels (Cf Acts of the Apostles 5, 18-20; 8, 26-29; 10, 3-8; 12, 6-11; 27, 23-25).

335 Ang Simbahan, sa kanyang sambahan, ay sariling sumasama sa mga anghel sa pagsasamba sa makatluhang banal na Bathala (Cf. Prex eucharistica, 27, Sanctus: Missale Romanum); siya ay nananawagan sa kanilang pagalalay (kaya sa panalangin na ÒSa paradiso naway dalhin ka ng mga anghel...Ó [In Paradisum deducant te angeli...] ng Sambahan ng mga Patay, ".

336 Ang makataong buhay, pagkagayon mula sa pasimula (Cf Mattheus 18, 10) hanggang sa kamatayan (Cf Lukas 16, 22), ay napalilibutan ng kanilang pangangalaga (Cf Psalmus 34, 8; 91, 10-13) at ng kanilang pamam. ëagitnaan (Cf Job 33, 23-24; Zachariah 1, 12; Tobit 12, 12). ÒSamantala sa bawat mananampalataya ay mayroong isang anghel bilang tanod, wika nga, at pastol na gumagabay sa buhay na walang sinuman ang tumututolÓ (Banal Basilius Magnus, Adversus Eunomium 3, 1: Patrologia Graeca 29, 656B). Ang makakristong buhay, naririto na sa lupa, ay nakikibahagi sa paraan ng palataya, sa mabiyayang samahan ng mga anghel at ng mga kaisahan ng mga tao kay Bathala.

II Ang Nakikitang Daigdig

337 Si Bathala sa Kanyang Sarili ay lumikha ng nakikitang daigdig sa lahat niyang kadakilaan, pagkasarisari at kaayusan. Ang Kasulatan ay nagpapakita nang may panandaan ng gawa ng Tagalikha bilang isang kasunuran ng anim na araw ng makabathalang ÒgawaÓ na nagtatapos sa . . ÒpahingaÓ ng ikapitong araw (Genesis 1, 1-2,4). Sa paugnay sa nilikha, ang banal na panitikan ay nagtuturo ng mga katotohanan na ipinahayag ng Bathala bilang sanhi sa ating kaligtasan, (Cf Tipunan ng Vaticano II [1962-1965], Dei Verbum 11) na nagpapahintulot sa Òpagkilala sa pinakaloobang likas, halaga at pamamaayos ng buong nilikha tungo sa papuri ng BathalaÓ (Tipunan ng Vaticano II [1962-1965], Lumen Gentium 36, 2).

338 Walangbagay na hayan na hindi nakasalalay [debeat] ng kanyang kahayanan kay Bathala na Tagalikha. Ang daigdig ay nagsimula, nang mula sa wala sa pamamagitan ng Salita ng Bathala ito ay ginawa; ang lahat na mga nariyan na hayan, ang buong kalikasan, ang buong makataong kasaysayan ay nakaugat sa dining pangunahing pangyayari; yamang ito ay ang simulain na sa pamamag. ýitan nito ang daigdig ay binuo, at ang panahon ay nagsimula (Cf Banal Augustinus, De Genesi adversus Manichaeos 1, 2, 4: Patrologia Latina 34, 175).

339 Ang bawat likas [natura] ay nagtataglay ng kanyang angking kabutihan at ng kanyang angking kaganapan. Sa bawat isang gawa ng Òanim na arawÓ ito ay nagsasabi: ÒAt nakita ni Bathala na ito ay mabuti.Ó ÒSapagkat sa tanang kalagayan ng nilikha ang bagay ng sandaigdigan ay nasasangkapan taglay ang katatagan, katotohanan, kabutihan at taglay ang kanilang angking mga batas at kaayusanÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Gaudium et Spes 36, 1). Ang mga sarisaring nilikha, niloob sa kanilang angking kahayanan, ay nagpapanumbalik ng silahis, ang bawat isa sa kanyang paraan, ng walanghanggang karunungan at kabutihan ng Bathala. Sa gayong dahilan, ang tao ay dapat bumigay galang sa angking kabutihan ng bawat nilikha, upang ang isa ay makaiwas sa dimaayos na paggamit ng mga bagay, na manghahamak sa Tagalikha at anupaman maaaring magdala ng mga dibatasang . ‡kahihinatnan sa mga tao at sa kanilang kapaligiran. . 335 The Church, in her liturgy, joins herself with the angels to adoring the thrice holy God (Cf. Prex eucharistica, 27, Sanctus: Missale Romanum, editio typica [Typis Polyglottis Vaticanis 1970] p. 392); she invokes their assistance (thus in the prayer In paradisum deducant te angeli... of the liturgy of the dead [Ordo exsequiarum, 50, editio typica [Typis Polyglottis Vaticanis 1969] p. 23]), or again in ÒHymno cherubicoÓ of the Byzantine liturgy (Liturgia Byzantina sancti Ioannis Chrysostomi, Hymnus cherubinorum: Liturgies Eastern and Western, ed. F.E. Brightman [Oxford 1896] p. 377); she celebrates the memory of some angels particularly (of Saint Michael, Saint Gabriel, Saint Raphael, of Guardian Angels).

336 Human life, thereupon from its beginning (Cf Matthew 18, 10) to death (Cf Luke 16, 22), is surrounded by their care (Cf Psalm. ¦ 34, 8; 91, 10-13) and by their intercession (Cf Job 33, 23-24; Zachariah 1, 12; Tobit 12, 12). ÒHowever to each one of the faithful an angel is present as guardian so to speak and pastor directing life that no one contradictsÓ (Sanctus Basilius Magnus [ 1 Jan 379], Adversus Eunomium 3, 1: Patrologia Graeca 29, 656B). Christian life, already here on earth, participates through faith in the blessed fellowship of angels and of the oneness of men in God.

II The Visible Word

337 God Himself created the visible world in its total magnificence, diversity and order. The Scripture presents symbolically the work of the Creator as a succession of six days of divine ÒworkÓ which ended in the ÒrestÓ of the seventh day (Genesis 1, 1-2,4). In relation to creation, the sacred text teaches the truths revealed by God as a cause for our salvation, which permit Òto acknowledge the deepest nature, value. š [valorem] and the ordering of the whole creation unto the praise of GodÓ (Concilium Vaticanum II [1962-1965], Lumen Gentium 36: Acta Apostolicae Sedis 57 [1965] 41).

338 Nothing exists that does not owe its existence to God the Creator. The world began, when out of nothing through the Word of God it was made; all existing being, the whole nature, the total human history are rooted in this primordial event: for it is the beginning through which the world was constituted and time began (Cf Sanctus Augustinus [ 28 Aug 430], De Genesi adversus Manichaeos 1, 2, 4: Patrologia Latina 34, 175).

339 Every substance [natura] possesses its own proper goodness and perfection. To every single work of the Òsix daysÓ it is said: ÒAnd God saw that it was good.Ó ÒFor by the condition itself of creation, the things of the universe are being equipped with its own firmness, truth, goodness and with its own laws and order. ëÓ (Concilium Vaticanum II [1962-1965], Consti. past. Gaudium et Spes 36: AAS 58 [1966] 1054). Various creatures, willed in its own being, reflect a beam, each in its own manner, of the infinite wisdom and infinte goodness of God. For this reason, man ought to revere the proper goodness of every creature, so that one can avoid an inordinate use of the things, which will slight the Creator and otherwise will bring disastrous [nefastas] consequences for humans and their circle. . 340 Ang pakikipanaligan ng mga nilikha ay niloob ng Bathala. Ang araw at ang buwan, ang punong cedrus at ang maliit na bulaklak, ang uwak at ang maya: ang tanawin ng kanilang mga dimabilang na mga pagkasarisari at mga dipagkakapantay ay tumutukoy na wala sa mga tanang nilikha ay sariling sapat. Sila ay hindi humahayan maliban sa pananalig ng iba sa iba, upang sila ay magpuno nang may tugmaan sa isatisa sa paglingkod ng isa sa isa.

341 Ang ganda ng sandaigdigan. Ang ayos at pagbabagay ng nilikhang daigdig. Ì ay humahantong mula sa pagkasarisari ng mga hayan at mga ugnayan sa panigan nila na may kahayanan. Ang tao ay nakatutuklas ng mga ito nang may paglago bilang mga batas ng kalikasan. Sila ay nagpapaindak ng paghanga ng mga patubuan ng mga alaman. Ang kagandahan ng nilikha ay umaalingawngaw ng walanghanggang kagandahan ng Tagalikha. Ito ay dapat manghalina ng paggalang at pagsuko ng isip ng tao at ng kanyang kalooban.

342 Ang antasan ng mga nilikha ay naibibigkas sa ayos ng Òanim na mga araw,Ó na sumusulong mula sa mababang kaganapan tungo sa mataas na kaganapan. Si Bathala ay nagmamahal sa lahat Niyang mga nilikha (Cf Paawit 145, 9), at Siya ay nagaalaga sa kanila, magiman ang mga maya. Gayunpaman, si Jesus ay nagwiwika: ÒKayo ay higit na mahalaga kaysa sa maraming mayaÓ (Lukas 12, 6-7), " gayundin: ÒSa paanong higit samakatuwid na mahalaga ang tao kaysa sa tupa!Ó (Mattheus 12, 12).

343 Ang tao ay ang tugatog ng gawain ng paglikha. Ang hiningahang kasaysayan. Ú ay nagbibigkas nito, pinupuna nang may kadalisayan ang paglikha ng tao mula sa yaon ng ibang nilikha (Cf Genesis 1, 26).

344 Sa panigan ng mga nilikha mayroong lubos na pangangailangan nang may kabalanghayan [mutua] sapagkat ang lahat ay mayroong magkatulad na [Eumdem] Tagalikha, at ang lahat ay isinaayos tungo sa Kanyang kaluwalhatian:

ÒIkaw ay papurihan [Laudatus sis], aking Poon, kasama ang lahat ng Iyong mga nilikha, lalo na kasama ang poong kapatid na Araw, na siya ang init ng araw [qui est dies], at Ikaw ay nagsisikat sa amin sa paraan ng araw. At ang araw ay maganda, at kumikislap ng dakilang kaningningan, at ito ay nagdadala ng kahulugan tungkol sa Iyo, " Kataastaasan...

Ikaw ay papurihan, aking Poon, nang dahil sa kapatid na Tubig, na lubusang gamitin at mapakumbaba at mahalaga at malinis...

Ikaw ay papurihan, aking Poon, nang dahil sa kapatid na inang Lupa, na kumukupkop at namamahala sa atin, at nagpapamunga ng sarisaring bunga kasama ang mga makulay na bul. áaklak at ang mga damo...

Purihin at pagpalain [Laudate et benedicite] ang aking Poon, magpasalamat [gratias agite] at maglingkod sa Kanya taglay ang dakilang kapakumbabaanÓ (Banal Francesco ng Assisi, Canticum Fratris Solis).

345 Sabbath- ang katapusan ng gawain ng Òanim na araw.Ó Ang banal na panitikan ay nagwiwika: ÒAt si Bathala ay nagtapos ng Kanyang gawain sa ikapitong araw, na naisagawa NiyaÓ at samakatuwid Òang kalangitan at ang lupa ay natapos,Ó at si Bathala Òay nagpahingaÓ sa ikapitong araw, at sa araw na ito Siya ay ÒnagpalaÓ at Siya ay ÒnagpabanalÓ nito (Genesis 2, 1-3). Itong mga hiningahang salita ay masagana sa mga mapangligtas na katuruan.. 340 The interdependence of creatures is willed by God. The sun and the moon, the cedar and the little flower, the eagle and the sparrow: the sight of their countless diversities and inequalities signifies, that none from the creatures themselves are self-sufficient. They do not exist unless in dependence of others from oth. þers, so that they mutually complete one another in the service of one another.

341 The beauty of the universe. The order and harmony of the created world results from the diversity of beings and relationships among those in existence. Man discovers these progressively as the laws of nature. They rekindle the admiration of the cultivation of sciences. The beauty of creation resounds the infinite beauty of the Creator. It ought to inspire the respect and submission of intelligence of man and his will.

342 The hierarchy of creatures is expressed by the arrangement of Òsix daysÓ which proceeds from the less perfect to the more perfect. God loves all His creatures (Cf Psalm 145, 9), and takes care of them, even the sparrows. Nevertheless Jesus says: ÒYou are of more value than the many sparrowsÓ (Luke 12, 6-7), or again: ÒBy how much therefore is man more valuable than the sheep!Ó (Matthew 12, 12).

343 Man is the culmination of the work of creation. The inspired narration expresses this, distinguishing re. §finedly the creation of man from that of other creatures (Cf Genesis 1, 26).

344 Among all creatures there have been so much a necessity by solidarity [mutua] because all have the Same Creator, and all have been ordained to His glory:

ÒMay You be praised, my Lord, with all Your creatures, principally with master brother Sun, who is the day, and You illumine us through the sun [ipsum]. And the sun [ipse] is beautiful and radiating great splendor; it brings forth meaning about You, Most High...Ó

May You be praised, my Lord, on account of sister Water, who is very useful and humble and precious and chaste...

May You be praised, my Lord, on account of our sister mother E. × arth, who sustains and governs us, and produces a variety of fruits with colorful flowers and grass...

Praise and bless my Lord, give thanks and serve Him with great humilityÓ (Sanctus Franciscus of Assisi [ 3 Oct 1226], Canticum Fratris Solis: Opuscula sancti Patris Francisci Assisiensis, ed. C. Esser [Grottaferrata 1978] p. 84-86)

345 Sabbath- the end of the work Òof six days.Ó The sacred text says: ÒAnd God completed His work on the seventh day, which He had doneÓ and thus Òthe heavens and the earth were completed;Ó and God ÒrestedÓ on the seventh day, to this day ÒHe blessedÓ and ÒHe made it holyÒ (Genesis 2, 1-3). These inspired words are abundant in salutary teachings.

. . ã346 Si Bathala sa paglikha ay naglagay ng saligan at ng mga batas na mananatiling matatag (Cf Hebreo 4, 3-4), na saan ang mananampalataya ay maaaring sumandig nang may pananalig, at na saan sila ay magiging tanda at pamalit ng dimatitinag na katapatan ng Tipanan ng Bathala (Cf Jeremiah 31, 35-37; 33, 19-26). Sa kanyang bahagi, ang tao ay marapat manatiling tapat sa dining saligan at igalang ang mga batas na iginuhit sa kanya ng Tagalikha.

347 Ang nilikha ay ginawa sa tanawin ng Sabbath at samakatuwid sa tanawin ng sambahan [cultus] at ng pagsamba kay Bathala [adorationis Dei]. Ang sambahan ay nakaukit sa ayos ng nilikha (Cf Genesis 1, 14). ÒWalang bagay ang dapat na manguna sa pagsamba kay Bathala,Ó sabi sa Patakaran ni Banal B. ¥enedictus (Sanctus Benedictus, Regula, 43: Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum/CSEL 75, 106 [Patrologia Latina 66, 675]), kaya tinutukoy ang wastong ayos ng mga makataong pagmalasakit.

348 Ang Sabbath ay nasa puso ng Batas ng Israel. Ang pagkupkop sa mga kautusan ay ang pagsangayon sa karunungan at kalooban ng Bathala na ibinigkas sa gawa ng Kanyang nilikha.

349 Ang ikawalong araw. Subalit sa atin, isang bagong araw ang sumilang: ang araw ng Muling Pagkabuhay ni Kristo. Ang ikapitong araw ay nagtapos ng unang nilikha. Ang ikawalong araw ay nagsimula ng bagong nilikha. Kaya, ang gawain ng nilikha ay humahantong sa higit na gawain ng Pagtubos. Ang unang nilikha ay tumatagpo ng kanyang diwa at tugatog sa bagong nilikha kay Kristo, na ang Kanyang kaningningan ay humihigit sa yaon ng unang nilikha [illum primae] (Cf Missale Romanum, Vigilia Paschalis/Paibayong Pagbantay 24: Panalangin matapos ang Unang Basahi. _ n).

Saad: Langit at Lupa

350 Ang mga anghel ay mga panghiningang nilikha, na nagluluwalhati nang walang maliw kay Bathala at naglilingkod sa Kanyang mga mapangligtas na balak sa ugnayan ng ibang nilikha: ÓAng mga anghel ay nakikisama tungo sa ating buong kabutihanÓ (Banal Tommaso ng Aquino, Summa theologiae, 1, 114, 3, ad 3).

351 Ang mga anghel ay pumapalibot kay Kristo, kanilang Poon. Sila ay naglilingkod sa Kanya nang may pagtatangi sa pagpaganap ng Kanyang mapangligtas na sugo sa ugnayan ng mga tao.

352 Ang Simbahan ay tumatanghal sa mga anghel na tumutulong sa kanya sa kanyang makalupang paglalakbay at na nagtatanggol sa lahat ng makataong bagay.

353 Si Bathala ay nagkaloob ng pagkasarisari ng Kanyang mga nilikha at ng kanilang angking kabutihan, ng kanilang pakikipanaligan at ng kanilang kaayusan. Si Bathala ay nagtakda sa lahat ng mga bagay na nilikha tungo sa kabuti. „han ng makataong lahi. Ang tao, at sa pamamagitan niya ang buong nilikha, ay inilaan tungo sa kaluwalhatian ng Bathala.

354 Ang paggalang sa mga batas na nakaukit sa nilikha at sa mga ugnayan na inihahango mula sa kalikasan ng mga bagay, ang batayan ng karunungan at ang saligan ng asal. . 346 God in creation placed the foundation and laws which will remain immutable [stabilia] (Cf Hebrew 4, 3-4), on which the believer can lean on confidently and for which they are the sign and pledge of an unshakable faithfulness of the Covenant of God (Cf Jeremiah 31, 35-37; 33, 19-26). On his part, man will be indebted to remain faithful to this foundation and to respect the laws written in it by the Creator.

347 Creation was made with a consideration of the Sabbath and therefore with a consideration of the worship and adoration of God. Worship is inscribed in the order of creation (Cf Genesis 1, 14). Í. ÒNothing is to be preferred before the work of God,Ó says the Rule of Saint Benedict [ c. 546] (Sancti Benedicti Regula, 43]: Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum 75, 106 [Patrologia Latina 66, 675]), thus denoting the right order of human cares.

348 Sabbath is at the heart of the Law of Israel. To observe the commandments is to agree to the wisdom and will of God expressed in the work of His creation.

349 The eighth day. But for us, a new day has arisen: the day of the Resurrection of Christ. The seventh day concluded the first creation. The eighth day began a new creation. Thus the work of creation culminates in greater work of Redemption. The first creation finds its meaning and culmination in the new creation in Christ, whose splendor surpasses that of the first (Cf Vigilia Paschalis, oratio post primam lectionem: Missale Romanum, editio typica [Typis Polyglottis Vaticanis 1970] p. 276).

Summary: Heaven and Earth / Caelum et Terra

. _

350 Angels are spiritual creatures, wh" glorify God incessantly and who serve His salvific plans for other creatures. ÒThe angels cooperate toward our whole goodÓ (Sanctus Thomas Aquinas [ 7 March 1274], Summa Theologiae, 1, 114, 3, ad 3: Ed. Leon. 5, 535).

351 Angels surround Christ, their Lord. They serve particularly in accomplishing His salvific mission toward men.

352 The Church venerates the angels who help her in her earthly pilgrimage and who protect every human being.

353 God willed the diversity of His creatures and their own goodness, their interdependence, and their order. He destined all material creatures toward the good of the human race. Man, and through him the whole creation, is destined for the glory of God.

354 To oberve the laws inscribed in creation and the relations which are derived from the nature of things, is the principle of wisdom and the foundation of morality.

. .

vTALATA 6 TAO

355 ÒSi Bathala ay lumikha ng tao sa Kanyang hawig; sa hawig ng Bathala Siya ay lumikha sa kanya; lalaki at babae Siya ay lumikha sa kanilaÓ (Genesis 1, 27). Ang tao sa paglikha ay mayroong pambihirang kalagayan: Siya ay Òsa hawig ng BathalaÓ (I); sa kanyang angking kalikasan, siya ay nagpapaisa sa panghiningang daigdig at pangkatawang daigdig (II); Òlalaki at babaeÓ Siya ay lumikha (III); si Bathala ay nagtatag sa kanya sa Kanyang pakikipagkaibigan.

I ÒSa hawig ng BathalaÓ

356 Sa panig ng lahat na mga nakikitang nilikha, tanging ang tao ay mayroon ng katangian Òng pagaalam at pagmamahal sa kanyang Tag. . alikhaÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Gaudium et Spes 12, 3); Òsa kalupaan [in terris] siya ay ang tanging nilikha na si Bathala ay nagkaloob nang dahil sa kanyang sariliÓ (Gaudium et Spes 24, 3); tanging siya ang tinawag tungo sa pakikibahagi [participandam] sa buhay ng Bathala, sa pagkilala at pagibig. Sa ganitong hantungan siya ay nilikha at sa ganitong saligan siya ay mayroong dahilan ng kanyang karangalan:

ÒAno ang nasa mithiin, na Ikaw ay maglaan sa tao sa napakadakilang karangalan? Pagibig na dimapantayan na saan Ikaw ay muling tumitingin sa Iyong nilikha sa Iyong ganang Sarili, na mula saan Ikaw ay nabighani sa pagibig [ÔphilocaptusÕ]; sapagkat nang dahil sa pagibig Ikaw ay lumikha sa kanya, nang dahil sa pagibig Ikaw ay nagbigay sa kanya ng kahayanan, upang . . ito ay makalasap ng Iyong magpakailanman, pinakamatas na KabutihanÓ (Banal Catherina ng Siena, Il dialogo della Divina provvidenza, 13).

357 Ang makataong pihu [individuum], sapagkat siya ay sa hawig ng Bathala, ay may dangal ng isang pamukha: siya ay hindi lamang anumang bagay, kundi may sinasabi [aliquis]. Siya ay may kakayanan ng pagkikilala ng sarili, ng pagmamaari ng sarili, at ng pagbibigay ng sarili nang may kalayaan at ng pagpapasok sa dulugan kasama ang ibang pamukha; at siya ay tinatawag, sa paraan ng biyaya, tungo sa Tipanan kasama ng kanyang Tagalikha, tungo sa pagaalay ng tugon ng palataya at pagibig sa hangganan na walang ibang maaaring maghalili sa kanyang katayuan.

358 Si Bathala ay lumikha ng lahat alangalang sa tao (Cf GS 12, 1; 24, 3 ; 39, 1); ang. . tao ay nilikha upang siya ay makapaglingkod kay Bathala at makapagmahal sa Kanya at ialay ang buong nilikha sa Kanya:

ÒSino samakatuwid siya na sa wakas ay nilikha, na saan siya ay paghandugan ng napakadakilang bagay ng karangalan? Ito ay ang tao, ang dakila at kahangahangang nabubuhay na hayan [animal], at na siya ay higit na mabunyi sa lahat na buong nilikha sa harap ng Bathala, nang dahil sa kanya ang katawan ay itinatag gayon sa langit at lupa at dagat at ang lahat na ibang nilikha; at ang tao, na sa kanya nga si Bathala ay nabighani sa pagibig [adamavit] nang sa gayon Siya ay hindi nagkait sa Kanyang Tanging Isinilang [Unigenito quidem Suo] nang may katiyakan alangalang sa kanya: Ni sapagkat si Bathala ay maaaring magpabaya sa lahat sa pagpasikat at sa . Çpagpapatakbo, hanggang sa pagtatangay sa kaitaasan Siya ay naglagay sa Kanyang kanan (Banal Joannes Chrysostomos, Sermones in Genesim 2, 1: Patrologia Graeca 54, 587-588).

PARAGRAPH 6 MAN

355 ÒGod created man in His image; in the image of God He created him; male and female He created themÓ (Genesis 1, 27). Man in creation has a unique place: he is Òin the image of GodÓ (I); in his proper nature he conjoins the spiritual world and the material world (II); Òmale and femaleÓ he is created (III); God put him in His friendship (IV).

I ÒIn the Image of GodÓ

356 Among all the visible creatures only man has the capacity Òof knowing and loving his CreatorÓ (Concilium Vaticanum II [1962-1965], Consti. past. Gaudium et spes 12: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 1045); Òon earth he is the only creature that God had willed on account of his own selfÓ (Gaudium et Spes 24, 3); he alone is called to participate the life of God, by knowledge and love. To this end . ìhe is created and in this foundation he has a reason of his dignity:

ÒWhat was in the motive that You set man in so great a dignity? An inestimable love by which You looked back at Your creature in Your own self, from which You have been ÔÕlove-captiveÓ [ÔphilocaptusÕ]; for on account of love You have created her [eam][, on account of love You have given her being [esse ei], so that it may taste Your eternal highest Good (Sancta Catharina Senensis [ 29 April 1380], Il dialogo della Divina provvidenza, 13: ed. G. Cavallini [Roma 1995] p. 43).

357 The human individual, because he is in the image of God, has the dignity of a person: he is not only somehow a thing, but somebody. He is capable of knowing himself, of possessing himself and of giving himself freely and of entering into communion with other persons; he is called through grace to the Covenant with His Creator, to offer Him the response of faith and love insofar as no other one can represent in his place.

358 God created all f. . or the sake of man (Cf Gaudium et spes 12, 1; 24, 3 ; 39, 1): man is created so that he may be in service to God and love Him and offer the whole creation to Him:

ÒWho therefore is he that was finally created, for which he was granted so great thing of honor? It is man, this great and admirable living being [animal] and that he is more distinguished to all creatures before God, on account of whom the body is established both the heaven and the earth and the sea and all the rest of the creature: man, of whom God therefore fell in love [adamavit] with salvation, that He did not spare His Only Begotten certainly [Unigenito quidem Suo] on account of him: neither because He abandons everything to stand out and to set in motion, until being carried into the height He placed in. . His right handÓ (Sanctus Joannes Chrysostomus [ 14 Sept 407], Sermones in Genesim 2, 1: Patrologia Graeca 54, 587-588).

.

359 ÒSa totoo walang iba maliban sa hiwaga ng naginglaman na Salita na ang hiwaga ng tao ay nagiging malinaw sa katunayanÓ (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Gaudium et Spes 22, 1):

ÒAng mapalad na Apostol [Paulus] ay ngayon nagsalaysay na dalawang tao ang bumigay [dedisse] ng simula sa makataong lahi, yaon ay si Adam at si Kristo... Siya ay nagwiwika: ang unang Adam ay nilikha sa nabubuhay na kaluluwa, ang huling Adam sa pagbibigay ng hininga. Siya na una ay ginawa mula sa huli, na mula sa kanya siya ay naging hayan [est] at sinundan ng kaluluwa upang siya ay mabuhay... Ito ang Adam, na kapagdaka ay naglagay ng Kanyang hawig sa kanya, nang Siya a. Wy humubog [sa kanya]. Kaya Siya ito na kumikilala sa kanyang pamukha, Siya ito na tumatanggap sa pangalan, hindi alangalang sa Kanyang Sarili baka naman maiwala Niya yaong na ginawa Niya sa Kanyang hawig [ne Sibi quod ad Suam imaginem fecerat deperiret]. Ang unang Adam, ang pangalwang Adam: siya na una ay may simula, ang Pangalawa ang huli ay walang katapusan, sapagkat ang Pangalawa, ang huli ay sa Kanyang Sarili sa totoo ang nauna, winiwika sa Ganang Sarili: ÔAko ang Una at Ako ang HuliÕÓ (Banal Petrus Chrysologus, Sermo 117; Patrologia Latina 52, 520).

360 Nang dahil sa samahan ng simula [Propter originis communitatem], ang makataong lahi ay bumubuo ng isang kaisahan. Sapagkat si Bathala Òay gumawa... mula sa isa ng lahat na makataong lahi sa buong lupalop ng lupaÓ (Gawa 17, 26; Cf Tobiah 8, 6): . ý

" kahangahangang pangitain ng isip sa paraan ang makataong lahi, na tayo ay maaaring tumingin at magnilay tungo sa isang kapwahang simulain mula kay Bathala... at gayundin sa kalikasan isa, na tumatayong matatag mula sa kabagayan ng katawan at mula sa dimamamatay at panghiningang kaluluwa; isa tungo sa pagtatamo ng layunin na napakalapit sa lahat at tungo sa pamamahala ng kapwahang atas sa paraan ng mga pagsasagawa nitong buhay na ginagawang madali; isa tungo sa samasamang tirahan, yaon ay ang kabayanan ng mga lupa, na saan ang lahat, sa likasang karapatan, ay maaaring magtamasa sa paraan ng mga ariarian, upang silang sarili ay maaaring lumago at silang sarili ay sumugod tungo sa mga higit na pagalo. ‰k na paglago; isa sa wakas tungo sa higitlikasang katapusan, si Bathala sa Kanyang Sarili, na saan kinakailangan na ang lahat ay magsumikap, at sa harap ng kalisakan at mga tulong, na saan ang lahat ay magiging mabuti na umabot sa samasamang layunin sa wakasan sa anumang panahon... at gayundin mula sa isa at kasingtulad na Pagtubos, gaya ng Kristo... ay bumibigay nang may kagiliwan sa lahat.  (Pius XII, panulat Summi Pontificatus: Cf Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Nostra Aetate 1).

361 Itong batas Òng makataong balanghayan at pagibigÓ [mutuae... humanum necessitudinis caritatisque] (Pius XII, panulat Summi Pontificatus), na walang pagtataboy sa mayamang pagkasarisari ng mga pamukha, ng mga patubuan at ng mga kabayanan, ay nagkukupkop sa atin na ang lahat na mga tao ay tunay na magkakapatid.

. . .

359 ÒIndeed nothing but [nonnisi] in the mystery of the incarnate Word does the mystery of man become truly clearÓ (Concilium Vaticanum II [1962-1965], Consti. past. Gaudium et Spes 22: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 1042):

ÒThe blessed Apostle [Paul] today related that two men gave [dedisse] beginning to the human race, namely Adam and Christ... He says, the first man Adam having been made into a living soul, the last Adam into a lifegiving spirit. He the first was made from the last One, from whom he came [est] and having followed up soul [animam consecutus] so that he may live... This is the Adam, who thereupon placed His image in him, when He fahioned [him]. Hence it is He that acknowledges his person, the name He receives, not for Himself lest He may lose what [quod]. $ He had made in His image. The first Adam, the last Adam: he the first has a beginning, the Latter, the last does not have an end. because the Latter, the last is Himself truly the first, saying by Himself: ÔI am the first and I am the lastÕÓ (Sanctus Petrus Chrysologus [ c. 450], Sermo 117; Corpus Christianorum [Series Latina] 24A, 709 [Patrologia Latina 52, 520).

360 On account of the community of origin, the human race constitutes a unity. For God Òmade... from one all the human race to inhabit on the universal face of the earthÓ (Acts of the Apostles 17, 26; Cf Tobiah 8, 6):

ÒO wondrous vision of the mind in a way the human race, that we can observe and contemplate toward the one common origin from God... and likewise by nature . ´one, which stands firm from the materiality of the body and from the immortal and spiritual [spiritualique] soul; one toward obtaining the purpose very close to all, and toward administering the common burden through the efficacies [per praesentis] of this life being hastened; one toward the same habitation, namely the city of the lands, of which all by natural right can enjoy through properties, so that they themselves can grow up and themselves advance toward a greater bidding increase [ad auctiora incrementa]; one at last toward the supernatural end, God Himself, by whom it is necessary that all strive, and before nature and supports, by which all will be well to reach the same end finally at any time... and likewise from one and the same Redemption, as Christ... gives generously to allÓ (Pius XII [1939-1958, pope], Litt. enc. Summi Pontificatus: Acta Apostolicae Sedis 31 [1931] 427; Cf Concilium Vaticanum II [1962-1965], Decl. Nos. #tra Aetate 1: AAS 58 [1966] 740).

361 This law Òof human solidarity and charityÓ [mutuae... humanum necessitudinis caritatisque] (Pius XII [1939-1958, pope], enc. Summi Pontificatus: AAS 31 [1939] 426), without excluding [excludat] the rich variety of persons, of cultures and of peoples, preserves that all men are truly brethren [fratres] to us.

.

II ÒSa Katawan at Kaluluwa IsaÓ

362 Ang makataong pamukha, nilikha sa hawig ng Bathala, ay minsanang makatawan at makahiningang hayan. Ang makabibliang salaysay ay bumibigkas nitong kat. hunayan sa paraan ng isang mapanandang pananalita, kapag ito ay gumigiit: ÒAng Poong Bathala ay humubog sa tao mula sa alabok sa lupa at huminga sa kanyang mga pasingawan ng lagusan ng buhay [in nares eius spiraculum vitae] at ang tao ay ginawang mabuhay na kaluluwaÓ (Genesis 2, 7). Ang buong tao samakatuwid ay hinangad ng Bathala.

363 Sa Banal na Kasulatan, ang salitang kaluluwa ay kadalasan tumatakda ng makataong buhay (Cf Mattheus 16, 25, 26; John 15, 13) " ng buong makataong pamukha (Cf Gawa 2, 41). Subalit ito ay tumatakda rin ng yaon na napakahigit na matalik sa tao (Cf Mattheus 26, 38; Joannes 12, 27) at ng pinakadakilang halaga na nasa kanya (Cf Mattheus 10, 28; 2 Maccabeus 6, 30), na sa pamamagitan nito siya ay nang may pagtatangi ang hawig ng Bathala: ang ÒkaluluwaÓ ay tumutukoy sa panghiningang saligan sa tao.

364 Ang katawan ng tao ay nakikibaha. ßgi sa karangalan ng Òhawig ng Bathala:Ó ito nga ay isang makataong katawan sapagkat ito ay pinasisigla sa panghiningang kaluluwa, at ang buong makataong pamukha yamang ginanap ay itinakda upang sa katawan ni Kristo ito ay maging Templo ng Hininga (Cf 1 Corinthos 6, 19-20; 15, 44-45):

Isa sa katawan at kaluluwa, ang tao ay bumibigkis sa paraan ng kanyang sariling makatawang kalagayan ng mga kalamanan [elementa] ng makabagay na daigdig, kung kaya, sa paraan niyang sarili, ang mga ito ay nagtatamo ng kanilang tugatog at sila ay tumataas ng tinig tungo sa malayang papuri ng Tagalikha. Kaya hindi pahintulot sa tao na laitin ang pangkatawang buhay, kundi sa halip [e contra] ang sariling katawan, dahilan sa nilikha ng Bathala at muling bubuhayin sa huling araw, ay panghahawakan na manatili ang kabutihan at karangalan taglay ang parangal (Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Gaudium et Spes 14, 1).

365 Ang pagkakaisa ng kaluluwa at katawan ay samakatuwid napakalalim na ang kaluluwa . ¶ay dapat na ituring bilang ÒhubogÓ ng katawan (Cf Tipunan ng Vienna noong 1312: Denzinger-Schonmetzer 902); ibig sabihin, nang dahil sa panghiningang kaluluwa ang katawan, binuo sa bagay, ay isang makatao at maybuhay na katawan; ang hininga at ang katawan sa tao ay hindi dalawang likas na pinagisa, kundi ang kanilang pagpisan ay gumagawa ng isang tanging kalikasan.

366 Ang Simbahan ay nagtuturo na ang bawat panghiningang kaluluwa ay kaagad nilikha ng Bathala (Cf Pius XII, panulat ÒHumani GenerisÓ, 1950: DS 3896; Paulus VI, Sollemnis Professio fidei, 8)- ito ay hindi ÒhinugotÓ [ÒproductaÓ] mula sa mga magulang-; ang Simbahan [ea] ay nagtuturo din sa atin na ang kaluluwa ay walangkamatayan (Cf Tipunan ng Lateran V [1513], Apostolici regiminis: DS 1440); ito ay hindi maglalaho kapag ito ay himiwalay sa katawan sa kamatayan, at ito ay muling pipisan sa katawan sa huling Pagkabuhay.

.

II ÒBody and Soul are OneÓ

362 The human person, crea. çted in the image of God, is at once corporeal and spiritual being. Biblical narration expresses this reality in a symbolic language [sermone], when it asserts: ÒThe Lord God formed man out of the dust from the ground [hominem pulverem de humo] and breathed into his nostrils the stream of life [spiraculum vitae], and man was made into a living soulÓ (Genesis 2, 7). Thus the whole man is willed by God.

363 In Sacred Scripture, the word soul often denotes a human life (Cf Matthew 16, 25, 26; John 15, 13) or the total human person (Cf Acts of the Apostles 2, 41). But it also denotes that which is very much profound in man (Cf Matthew 26, 38; John 12, 27) and of greatest value in him (Cf Matthew 10, 28; 2 Maccabees 6, 30), by means of which he is most especially the image of God: ÒsoulÓ signifies the spiritual principle in man.

364 The body of man participates in the dignity of Òthe image of God:Ó it is a human body precisely because it is animated by a spiritual soul, and the whole . Ühuman person having been completed is destined so that in the body of Christ it becomes the temple of the Spirit (Cf 1 Corinthians 6, 19-20; 15, 44-45):

ÒOne in body and soul, man binds together through his own corporeal condition the elements of the material world in him own self, thus so, through himself, they touch its highest degree and they raise up the voice to an unlimited praise of the Creator. Therefore it is not licit for a man t" despise his corporeal life, rather on the contrary [e contra] his body itself, inasmuch as created by God and will be raised up on the last day, is to be held to retain the good and deserving with honorÓ (Concilium Vaticanum II [1962-1965], Const. past. Gaudium et Spes 14: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 1035).

365 The unity of soul and body is therefore profound that the soul ought to be considered the ÒformÓ of the body (Cf Concilium Viennaense [1311-1312], Const. ÒFidei catholicaeÓ: Denzinger-Schonmetzer 902); that is on account . ¾of the spiritual soul the body, constituted by matter, is the human and living body; the spirit and the body in man are not two natures united, but their union makes only one nature.

366 The Church teaches that every spiritual soul is immediately created by God (Cf Pius XII [1039-1958, pope], enc. ÒHumani GenerisÓ, 1950: DS 3896; Paulus VI [1963-1978], Sollemnis Professio fidei, 8: AAS 60 [1968] 436)- it is not Òdrawn outÓ [ÒproductaÓ] from the parents-; the Church [ea] teaches us also that the soul is immortal (Cf Concilium Lateranense V [1512-1517], Bulla Apostolici regiminis: Denzinger-Schonmetzer 1440); it will not perish when it separates from the body at death, and it will be united again to the body at the final Resurrection.

367 At kailanman [Quandoque] ang isa ay tumutuklas na magpuna sa kaluluwa mula sa hininga. Kaya, si Banal Paulus ay nagdarasal upang ang ating Òlahat, at ang buong hininga... at ang kaluluwa at ang katawanÓ (1 The. mssalonika 5, 23) ay maikupkop Ònang walang kapintasan [sine querela] sa Pagdating ng Poon.Ó Ang Simbahan ay nagtuturo na itong pagpuna ay hindi nagpapakilala ng isang dalawahan [dualitatem] sa kaluluwa (Tipunan ng Constantinopolis IV [870], canon 11: Denzinger-Schonmetzer 657). Ang ÒhiningaÓ ay tumutukoy na ang tao sapul mula sa kanyang paglikha ay ipinagantas tungo sa kanyang higitlikasang hantungan (Tipunan ng Vaticanus I [1869-1870], Dei Filius: DS 3005; Cf Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Gaudium et Spes 22, 5), at na ang kaluluwa ay may kanyang katangian na maaaring maitaas nang may kabiyayaan tungo sa dulugan kasama ng Bathala (Cf Pius XII, panulat ÒHumani Generis,Ó [1950]: DS 3891).

368 Ang panghiningang kaugalian ng Simbahan ay gumigiit rin sa puso, sa makabibliang diwa ng mga Òmakaibuturang kalalimanÓ (Òin visceribus,Ó Jeremiah 31, 33), na saanman an. Üg tanang pamukha ay nagpapasiya " hindi nagpapasiya kay Bathala (Cf Deuteronomos 6, 5; 29, 3; Isaiah 29, 13; Ezekiel 36, 26; Mattheus 6, 21; Lukas 8, 15; Roma 5, 5).

III ÒLalaki at Babae Siya ay Lumikha sa KanilaÓ

Kapantayan at Kaibahan Hinangad ng Bathala

369 Ang tao at ang babae ay nilikha, ibig sabihin sila ay hinangad ng Bathala: sa isang dako, sa ganap na kapantayan bilang mga makataong pamukha, at sa kabilang dako, sa kanilang kahayanan napipihu [specificum] ng tao at ng babae. Ang Òmaging taoÓ " Òmaging babaeÓ ay isang magandang katunayan at ito ay hinangad ng Bathala: ang tao at ang babae ay may dimawawalaang [inamissibilem] dangal na dumarating kaagad sa kanila mula kay Bathala na kanilang Tagalikha (Cf Genesi. Ïs 2, 7.22). Ang tao at ang babae ay, taglay ang angking dangal, Òsa hawig ng Bathala.Ó Sa kanyang Òpagiging taoÓ at sa kanyang Òpagiging babae,Ó sila ay bumabalirawan [reverberant] ng karunungan at kabutihan ng Tagalikha.

370 Si Bathala ay hindi naman sa hawig ng tao. Hindi Siya tao ni babae. Si Bathala ay ang dalisay na hininga na saanman Siya ay [est] walang panahon [locus non est] sa kaibahan nang dahil sa mga kasarian. Subalit ang mga ÒkaganapanÓ ng tao at ng babae ay bumabaliwarawan sa anumang bahagya [aliquid] ng walanghanggang kaganapan ng Bathala: gaya ng yaong mga kaganapan ng ina (Cf Isaiah 49, 14-15; 66, 13; Paawit 131, 2-3) at yaon ng ama at asawa (Cf Hosea 11, 1-4; Jeremiah 3, 4-19).

ÒAng Isa sa IsaÓ - ÒAng Kaisahan ng DalawaÓ

371 Ang tao at ang babae, nilikha nang minsanan, ay hinangad ng Bathala upang ang isa ay maging sa isa. Ang Salita ng Bathala ay naguudyok nitong paguunawa sa mga sarisaring panampok ng banal na panitikan. ÒHindi mabuti n. Ýa ang tao ay nagiisa. Ako ay gagawa sa kanya ng pantulong [adiutorium] tulad ng sa kanyang sariliÓ (Genesis 2, 18). Wala sa mga hayop ang maaaring maging gayong ÒkapantayÓ ng tao (Genesis 2, 19-20). Ang babae na si Bathala Òang humuhubogÓ mula sa tadyang sa ibaba buhat sa tao [quam Deus ex costa ÒefformatÓ de viro sublata] at na Siyang Sarili ang naghahatid sa tao, ay pumupukaw mula sa bahagi ng tao ng sigaw ng paghanga, ng pabulaslas ng pagibig at pagdulog: ÒIto ngayon ang buto mula sa aking mga buto at ang laman mula sa aking laman!Ó (Genesis 2, 23). Ang tao ay tumutuklas sa babae bilang isang isa pang ÒakoÓ ng katulad na katauhan. . 367 At some time [Quandoque] one finds out to distinguish the soul from the spirit. Thus Saint Paul prays so that our Òeverything, and the whole spirit... and the soul and the bodyÓ may be kept Òwithout blame [sine querela] at the Coming of the LordÓ (1 Thessalonians 5, 23). The Church teaches that this distinction does not introduce a dualit. ²y into the soul (Concilium Constantinopolitanum IV [869-870], canon II: Denzinger-Schonmetzer 657). The ÒspiritÓ signifies that man thence from its creation is being ordained toward its supernatural end (Concilium Vaticanum I [1869-1870], Consti. dogm. Dei Filius, c. 2: DS 3005; Cf Concilium Vaticanum II [1962-1965], Const. past. Gaudium et Spes 22: Acta Apostolicae Sedis 58 [1966] 1042-1043), and that the soul has its capacity which can be raised above gratuitously toward communion with God (Cf Pius XII [1939-1958, pope], enc. ÒHumani Generis,Ó [1950]: DS 3891).

368 The spiritual tradition of the Church also insists into the heart, in the biblical sense of Òinmost depthsÓ (Òin visceribusÓ- Jeremiah 31, 33), where the person himself decides or not decides for God (Cf Deuteronomy 6, 5; 29, 3; Isaiah 29, 13; Ezekiel 36, 26; Matthew 6, 21; Luke 8, 15; Romans 5, 5).

III ÒMale and Female He created ThemÓ

Equality and Diversity Wil. ›led by God

369 Man and woman are created, that is they are willed by God: on the other hand, in perfect equality as human persons, on another hand in their being specific of a man and a woman. ÒTo be a man,Ó Òto be a womanÓ is a good reality and is willed by God: man and woman have an inalienable dignity [inamissibilem] that comes immediately to them from God their Creator (Cf Genesis 2, 7.22). Man and woman are, with the same dignity, Óin the image of God.Ó In his Òbeing a manÓ and in her Òbeing a woman,Ó they reflect the wisdom and goodness of the Creator.

370 God by no means is in the image of man. Neither He is man nor woman. God is pure spirit in which He has [est] no place for difference on account of the sexes. But the ÒperfectionsÓ of man and woman reflect something of the infinite perfection of God: such as those perfections of a mother (Cf Isaiah 49, 14-15; 66, 13; Psalm 131, 2-3) and those of the . Sfather and husband (Cf Hosea 11, 1-4; Jeremiah 3, 4-19).

ÒOne for the OtherÓ - ÒThe Unity of the TwoÓ

371 Man and woman, at once created, are willed by God so that one may be for the other. The Word of God suggests this understanding in the various features of the sacred text. ÒIt is not good that man is alone; I will make him a help [adiutorium] like unto himselfÓ (Genesis 2, 18). None of the animals can be such ÒequalÓ of man (Genesis 2, 19-20). The woman that God ÒformsÓ from the rib underneath [sublata] out of the man and that He Himself brings to the man, stirs up a cry of admiration on the part of the man, an exclamation of love and communion: ÒThis now the bone from my bones and the flesh out of my flesh!Ó (Genesis 2, 23). The man discovers the woman as another ÒIÓ of the same humanity.

372 Ang tao at ang babae ay ginawang Òis. àa sa kaisa:Ó hindi wari si Bathala ay nagsagawa lang [nonnisi] sa kanila na ÒkalahatiÓ at Òditapos;Ó Siya ay lumikha sa kanila alangalang sa dulugan ng mga pamukha, na saan ang bawat isa ay maaaring maging ÒtulongÓ [adiutorium] sa kaisa, sapagkat minsanang sila ay pantay bilang pamukha (Òbuto mula sa aking mga buto...Ó- Genesis 2, 23) at bilang lalaki at babae sila ay pumupuno sa kanilang sarili nang may tugmaan (Cf Ioannes Paulus II, Mulieris dignitatem, 7). Sa kasal, si Bathala nga ay nagpapaisa sa kanila upang, hinuhubog Òsa isang lamanÓ (Genesis 2, 24), sila ay maging malakas sa pagsalin ng makataong buhay: ÒSumagana kayo at magpakarami, punuin ang lupaÓ (Genesis 1, 28). Ang tao at babae, bilang mga magasawa at magulang, a. . y kapwa gumagawa, sa natatanging paraan, sa gawain ng Tagalikha (Cf Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Gaudium et Spes 50, 1).

373 Sa balak ng Bathala, ang tao at babae ay mayroong panawagan ng ÒpagsusugpoÓ sa lupa (Genesis 1, 28) bilang Òmga namamahalaÓ ng Bathala. Itong kamaharlikaan [dominatus] ay hindi dapat maging malayaw at mapanirang kaaliwan [elatio]. Sa hawig ng Tagalikha na nagmamahal sa Òlahat, na hayanÓ (Karunungan 11, 24), ang tao at babae ay tinatawag na magbahagi sa makabathalang Pagaruga sa pagugnay sa ibang nilikha. Kaya nga ang kanilang pananagutan nang dahil sa daigdig na si Bathala ang naghabilin sa kanila.

IV Ang Tao sa Paraiso

374 Ang unang tao ay hindi lamang nilikhang mabuti, subalit siya ay binuo sa pakaibigan kasama ng kanyang Tagalikha at sa kabaga. ¨yan taglay ang ganang sarili at kasama ang kanyang napalilibutang kalikhaan, na mahihigitan lamang ng kaluwalhatian ng bagong nilikha kay Kristo.

375 Ang Simbahan, umuunawa nang may kaakmaan sa kapanandaan ng makabibliang pananalita sa liwanag ng Bagong Tipan at Kaugalian, ay nagtuturo na ang ating unang mga magulang, Adam at Eva, ay binuo sa kalagayan ng panimulang kabanalan at katarungan (Tipunan ng Tridentina [1546]: Denzinger-Schonmetzer 1511). Itong biyaya ng panimulang kabanalan ay ang pagbahagi ng makabathalang buhay (Cf Tipunan ng Vaticanus II [1962-1965], Lumen Gentium 2).

376 Sa ningning nitong biyaya ang lahat na mga panukatan ng buhay ng tao ay ipinagtitibay (confortabantur). Hanggat sa ang tao ay mananahan sa makabathalang talikan, siya ay nararapat na hindi mamatay (Cf Genesis 2, 17; 3, 19) ni maghirap (Cf Genesis 3, 16). Ang panlooobang bagayan ng makataong pamukha, ang bagayan sa panigan ng tao at ng b. áabae (Cf Genesis 2, 25), at sa huli ang bagayan sa panigan ng unang makataong katambal [par] at ng buong nilikha, ay bumubuo ng kalagayan na tinatawag na Òpanimulang katarungan.Ó

.

372 Man and woman are made Òone for the other:Ó not as if God had made them only [nonnisi] ÒhalvesÓ and Òincomplete;Ó He created them for the sake of communion of persons, in which each one can become a ÒhelpÓ [adiutorium] for the other, for at once they are equal as persons (bone from my b. ùones... - Genesis 2, 23) and as male and female they complete themselves mutually (Cf Ioannes Paulus II [1978-....], Ep. ap. Mulieris dignitatem, 7: Acta Apostolicae Sedes 80 [1988] 1664-1665). In marriage, God thus unites them so that, forming Óinto one bodyÓ (Genesis 2, 24), they become strong to transmit human life: ÒIncrease and multiply and fill the earthÓ (Genesis 1, 28). Man and woman, as spouses and parents, transmitting human life to their descendants in a unique manner, cooperate with the work of the Creator (Cf Concilium Vaticanum II [1962-1965], Const. past. Gaudium et Spes, 50: AAS 58 [1966] 1070-1071).

373 In the plan of God, man and woman have the vocation of subduing the earth (Genesis 1, 28) as ÒadministratorsÓ of God. This dominion does not ought to be an arbitrary and destructive exaltation [elatio]. In the image of the Creator who loves Òall, that areÓ (Wisdom 11, 24), man and woman are called to participate the divine providence in relation to other creatures. Hence their res. îponsibility on account of the world that God has entrusted to them.

IV Man in Paradise

374 The first man was not only created good, but he was established in friendship with his Creator and in harmony with his own self and with his surrounding creation, which only are surpassed by the glory of the new creation in Christ.

375 The Church, interpreting authentically the symbolism of the biblical language under the light of the New Testament and Tradition, teaches that our first parents, Adam and Eve, were constituted in the state of original holiness and justice (Cf Concilium Tridentinum [1545-1563], Sess. 5a(7), Decretum de peccato originali, canon 1: Denzinger-Schonmetzer 1511). This grace of original holiness was the participa. çtion of the divine life (Cf Concilium Vaticanum II [1962-1965], Const. dogm. Lumen Gentium, 2: AAS 57 [1965] 5-6).

376 By the splendor of this grace all dimensions of human life are being strengthened [confortabantur]. As long as man will remain in the divine intimacy, he ought neither to die (Cf Genesis 2, 17; 3, 19) nor to suffer (Cf Genesis 3, 16). The inner harmony of the human person, the harmony between man and woman (Cf Genesis 2, 25), the harmony at last between the first human couple [par] and the whole of creation is establishing the state which is called Òoriginal justice.Ó

.

377 Ang ÒpagsusugpoÓ ng daigdig [Mundi ÒdominatusÓ] na si Bathala ay nagkaloob sa tao mula pa sa simula, ay naigagabay sa katunayan higit sa lah. yat sa harap ng tanang tao bilang pagsasanay ng sarili. Ang tao ay naging malinis at maayos sa kanyang buong kahayanan, yamang siya ay naging malaya mula sa makatluhang pasidhi (Cf 1 Joannes 2, 16) na nagpapailalim sa kanya sa mga kasarapan ng mga pandamdam, sa pagnanasa ng mga makalupang kabutihan at sa pagpapatibay ng sarili laban sa mga pautos [iussa] ng katuwiran.

378 Ang tanda ng kasanayan ng tao kay Bathala ay nang si Bathala ay naglalagay sa kanya sa halamanan (Cf Genesis 2, 8). Doon siya ay nabubuhay upang ito ay Òmaisagawa at maikupkopÓ (Genesis 2, 15): ang pagpagal ay hindi isang parusa (Cf Genesis 3, 17-19), kundi isang pakipaggawa ng tao at ng babae kay Bathala sa paggaganap ng nakikitang nilikha.

379 Itong buong bagayan ng panimulang katarungan, na paunang tinanaw ng Bathala alangalang sa tao, ay maiwawala sa pamamagitan ng sala ng ating unang mga magulang.

Sa. Xad: Tao

380 Si Bathala, ÒIyong binuo ang tao sa Iyong hawig, at Iyong ipinangasiwa sa kanya ang pangangalaga ng sanlibutang daigdig, upang, naglilingkod lamang sa Iyo na Tagalikha, siya ay mamuno sa lahat ng nilikhaÒ (Missale Romanum, Mabutihimbiyayang Panalangin IV, 118).

381 Ang tao ay paunang inilaan upang siya ay muling magpabunga sa hawig ng Anak ng Bathala, na naging tao- Ósiya na hawig ng dinakikitang BathalaÒ (Colossas 1, 15)- upang si Kristo ay maging pangunahing sinilang ng madla ng mga magkakapatid (Ephesus 1, 3-6; Roma 8, 29).

382 Ang tao ay Ópinagisang katawan at kaluluw. ËaÒ (Tipunan ng Vatican" II [1962-1965], Gaudium et Spes 14, 1). Ang katuruan ng palataya ay nagpapatibay sa panghininga at walangkamatayan na kaluluwa na nilikha kaagad mula kay Bathala.

383 ÒSi Bathala ay hindi naglikha sa tao na nagiisa: pagkat doon mula sa mga pasimula, ÔSiya ay naglikha sa kanila, sa lalaki at sa babaeÕ (Genesis 1, 27); na sa kanila ang pagsama ay nagpapatupad sa unang hubog ng dulugan ng mga pamukhaÓ (Gaudium et Spes 12, 4).

384 Ang Pahayag ay nagpapakita sa atin ng pagkikilala sa katayuan ng panimulaing kabanalan at katarungan ng tao at ng babae bago ang kasalanan: mula sa kanilang pakipagkaibigan kasama ang Bathala ang kasayahan ng kanilang pagkahayan ay dumadaloy sa paradiso.

. .

Ä377 The ÒdominionÓ of the world that God had handed over to man from the beginning is being directed into reality especially before man himself as a mastery to oneself. Man has been undefiled and ordered in his whole being, inasmuch as he was free from triple concupiscence (Cf 1 John 2, 16) that submits him to the pleasures of the senses, to the cupidity of the earthly goods and to the affirmation of oneself contrary to the orders [iussa] of reason.

378 The sign of familiarity of man with God is that God places him in the garden (Cf Genesis 2, 8). There he lives so that this Òmay be worked upon and keptÓ (Genesis 2, 15): labor is not a punishment (Cf Genesis 3, 17-19), but a coop. ¨eration of man and woman with God in perfecting the visible creation.

379 This total harmony of original justice, foreseen by God for the sake of man, will be lost by means of sin of our first parents.

Summary: Man / Homo

380 God, ÒYou composed man in Your image, and, You entrusted to him the care of the whole world, so that, serving You alone as the Creator, he may rule all creatures [Father... you formed man in your own likeness and set him over the whole world to serve you, his creator, and to rule over all creatures] (Prex Eucharistica IV, 118: Missale Romanum, editio typica [Typicis Polyglottis Vaticanis (1970) p. 467]).

381 Man is p. Ûredestined so that he may reproduce the image of the Son of God, made man- Òwho is the image of the invisible GodÓ (Colossians 1, 15)- so that Christ may be the first born of a multitude of brothers and sisters (Cf. Ephesians 1, 3-6; Romans 8, 29).

382 Man is Òby body and soul oneÓ (Concilium Vaticanum II [1962-1965], Const. past. Gaudium et spes, 14: Acta Apostolicae Sesis 58 [1966] 1035). The doctrine of the faith affirms that the spiritual and immortal soul is created immediately by God.

383 ÒGod did not create an alone: for thereupon from the beginning ÔHe created them male and femaleÕ (Genesis 1, 27), of which association brings about the first form of communion of personÓ (Concilium Vaticanum II [1962-1965], Const. past. Gaudium et spes, 12: AAS 58 [1966] 1034).

384 Revelation shows us the state of original holiness and righteousness of man and woman before knowing evil: from their friendship with God the happiness of their existence was flowing in paradise.

. .

? -

Translations

katekismo101


 

Comments