Ρωμιοσύνη‎ > ‎13ος αι‎ > ‎

1273

Η Θεοδώρα Λασκαρίνα, μια από τις κόρες του μακαρίτη του βασιλέα αυτοκράτορα Θεοδώρου Β΄, και χήρα του Ματθαίου ντε Μονς, αφέντη της Βελιγκοστής, παντρεύεται τον Ιάκωβο Σβέτοσλαβ, έναν από τους διεκδικητές του βουλγαρικού θρόνου. Όμως ο γάμος θ’αποδειχτεί άτυχος αφού ο Ιάκωβος θα πεθάνει πριν κλείσει το έτος.

Ο Γαλατάς, η συνοικία της Κ/πολης όπου κυρίως κατοικούν και δραστηριοποιούνται οι Λατίνοι, εκχωρείται από την Αυτοκρατορία της Ρωμανίας στην Δημοκρατία της Γένουας, που θα την διοικεί μέσω διορισμένου δημάρχου
(= ποντεστά), ομολόγου του ανωτατου άρχοντα της "Υπέροχης Δημοκρατίας του Αγίου Γεωργίου" της Γένουας.

Στην βενετοκρατούμενη Κρήτη, εξαπλώνεται σε όλη την ύπαιθρο η εξέγερση των αγανακτισμένων ιθαγενών, υπό την ικανή καθοδήγηση των αδελφών Χορτάτζηδων. Ύστερα από ακόμα τέσσερα χρόνια αιματηρών μαχών, οι Βενετοί θα καταφέρουν τελικά να επιβληθούν στο νησί, και τότε μόνο κατόπιν προσεταιρισμού ενός δραστήριου -όσο και φιλόδοξου- ιθαγενούς, του αρχοντορωμαίου Αλεξίου Καλλέργη.




Στην Γερμανία
(επίσης Νιμιτζία ή Νεμιτζία, και Αλαμανία ή Αλεμανία), ύστερα από 19 έτη κενού θρόνου (1254-73), νέος αυτοκράτωρ εκλέγεται ο Ρουδόλφος των Αψβούργων. Οι Αψβούργοι θα δυσκολευτούν να εδραιωθούν ως δυναστεία, εξαιτίας της ύπαρξης συστήματος  εκλεκτόρων, που περιλαμβάνει ρωμαιοκαθολικές αρχιεπισκοπές (Κελν (<--Κολωνία), Μαίνζ (<--Μαγεντία), και Τρίερ (<--Τρεβήροι)), αλλά και κοσμικές ηγεμονίες (ρηγάτο Βοημίας, Πφαλζ (<--Παλατινάτο), Σαξονία (αρχικά δουκάτο), Μπράντενμπουργκ (<--μαρκιωνία Βρανδεμβούργου)). Επιπλέον εμπόδια στις πάγιες φιλοδοξίες των Αψβούργων θέτουν και συμπολιτείες, τόσο κοινοτικές (Die Schweizer Eidgenossenschaft), όσο και αστικές (Χανσεατική  Λίγκα, Ένωση του Ρήνου, Σουηβική Ένωση). Λόγο στην αυτοκρατορική διαδοχή διατηρούν και ισχυροί οίκοι, με φεουδαλικά δικαιώματα & κτήσεις ανά την επικράτεια, όπως οι βοημικής καταγωγής Πρεμυσλίδες, οι κοσμοπολίτες Λούξεμπουργκ, οι δικτυωμένοι Βίττελσμπαχ (μερικής ελληνικής καταγωγής, όπως και προγονικός οίκος του βασιλέα της Ελλάδος, Όθωνα), οι παλαιοί Γουέλφς (Γουέλφοιπρογονικός οίκος του γερμανικού Άνοβερ και του αγγλικού Ουίνσορ), οι διπλωματικοί Βέττινοι (οι Βέττινερ, που σταδιακά θα καταλάβουν φέουδα και θρόνους σε όλη την Ευρώπη), οι χριστιανικότατοι Ασκάνιοι (από την μεθόριο του Μαγδεμβούργου, πρωτοστάτησαν στην Ώθηση προς Ανατολάς, εις βάρος σλαβικών & βαλτικών εθνών), και οι ιταλόφωνοι Σαβόυ (ο ίδιος οίκος μπαγάσηδων που θα καταστρώσει την ενοποίηση της Ιταλίας τον 19ο αι).  

Οι Αψβούργοι είναι ένας δυναμικός οίκος με προέλευση από την Σουαβία-Αλσατία (Schwaben-Elsass), που αναδεικνύεται με την πτώση των Χοενστάουφεν και των Μπάμπενμπεργκ, αλλά πριν επικρατήσει οριστικά στην Γερμανική Αυτοκρατορία (1273-1438), θα κονταροχτυπηθεί για αιώνες με επιφανέστερους οίκους όπως οι Πρεμυσλίδες, οι Λούξεμπουργκ και οι Βίττελσμπαχ. 




https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Seljuqs_Eagle.svg/800px-Seljuqs_Eagle.svg.png
Όμως ο Δικέφαλος Αετός έχει υιοθετηθεί και από τους Σελτζούκους της ισλαμικής Ρωμανίας 

Πεθαίνει ο Μαυλανά Τζαλαλαντίν Μουχάμμαντ αρ Ρουμί (= "ο Ρωμιός", προσδιορισμός που του αποδόθηκε εν ζωή, λόγω της χώρας στην οποία μετανάστευσε, δηλαδή την ισλαμική Ρωμανία), Πέρσης νομικός, θεολόγος, ποιητής, και ιδρυτής πνευματικού ρεύματος Σούφηδων. Στην ηγεσία των μαθητών του τον διαδέχεται ο γραμματέας και φίλος του, ο Χουσσαμαλαντίν ο Τζελεπί (= Ευγενής)



Με συστηματική διδασκαλία, αλλά και με έργα όπως το δημοφιλές Μαθναβι, ο Τζελαλεντίν Μευλανά Ρουμί κατέστησε το Ισλάμ δελεαστικό για τους ιθαγενείς της Ανατολίας, όπου είχε καταφύγει, ξεφεύγοντας από τις ωμότητες των μογγολικών ορδών. Στο εν λόγω σύγγραμμα, βρίσκεται και η παραβολή της κρυμμένης γνώσηςόπου ο Μευλανά Ρουμί συγκρίνει τους Ρωμιούς ζωγράφους, με τους Κινέζους, και αποφαίνεται ευνοϊκά υπέρ των Ρωμιών! Η ιστορία κυκλοφορούσε στον Ισλαμικό Κόσμο και πριν από τον Ρουμί, αφού π.χ αναφέρεται από τον αλ-Γαζάλι (+1111), όσο και από τον Νιζάμι (+1200), αν και με αντίστροφη την καταγραφή των προτερημάτων, με τους Ρωμιούς να εργάζονται με πολύχρωμη μαεστρία, και τους Κινέζους να εργάζονται με κατοπτρική ανακλαστικότητα. Ο Ρουμί αλλάζει την ιστορία, προσδίδοντάς της και μεταφυσικό βάθος:  

-Είμαστε οι καλύτεροι καλλιτέχνες, είπαν οι Κινέζοι
-Κι όμως εμείς υπερέχουμε! είπαν οι Ρωμιοί. 
-Θα διαγωνιστείτε, είπε ο σουλτάνος, και έτσι θα διαπιστώσουμε ποιος έχει δίκιο στον ισχυρισμό του. 
-Παραχωρήσατε μας ένα δωμάτιο και ένα άλλο στους Ρωμιούς, είπαν οι Κινέζοι. 
 Τα δωμάτια ήταν απέναντι πόρτα με πόρτα. Οι Κινέζοι ζήτησαν εκατό χρώματα. Οπότε, ο μονάρχης άνοιξε το θησαυροφυλάκιο του και κάθε μέρα, μέσω της βασιλικής χορηγίας, οι Κινέζοι προμηθεύονταν τις ποικίλες αποχρώσεις τους. 
-Για την δική μας δουλειά, χρώματα και αποχρώσεις δεν είναι κατάλληλα, είπαν οι Ρωμιοί. Αυτό που θέλουμε είναι να απαλλαγούμε από την σκουριά. Και βάλθηκαν να γυαλίσουν το δωμάτιο.

 Υπάρχει απόσταση από το πολύχρωμο στο άχρωμο. Το χρώμα είναι σαν τα σύννεφα, το φεγγάρι είναι άχρωμο. Οποιαδήποτε ακτινοβολία και λαμπρότητα βλέπουμε στα σύννεφα, ας είμαστε σίγουροι ότι προέρχονται από τα άστρα το φεγγάρι και τον Ήλιο. Μόλις τέλειωσαν οι Κινέζοι την δουλειά τους, άρχισαν να χτυπούν τύμπανα από την χαρά τους. Ο σουλτάν αφίχθη, είδε τις εικόνες τους, και από την στιγμή που αντίκρισε αυτό το θέαμα, έχασε το μυαλό του. Μετά προχώρησε προς το δωμάτιο των Ελλήνων, που μόλις τον είδαν, τράβηξαν την κουρτίνα που χώριζε τα δυο δωμάτια, έτσι ώστε τα καταπληκτικά έργα των Κινέζων αντικατοπτρίστηκαν πάνω στους τοίχους τους, που τους είχαν βγάλει την σκουριά και τους είχαν γυαλίσει. Όλα εκείνα που ο βασιλιάς είχε δει στο δωμάτιο των Κινέζων φαίνονταν καλύτερα εδώ. Τόσο καλύτερα που τα μάτια του πετάχτηκαν έξω από τις κόγχες τους! 

Οι Ρωμιοί, πατέρα μου, είναι οι Σούφι δίχως επαναλήψεις, βιβλία και διαβάσματα, και όμως έχουν ελευθερώσει τα στήθη τους από την πλεονεξία, την απληστία, την φιλαργυρία και την κακία. Η αγνότητα του καθρέφτη είναι δίχως άλλο, η καρδιά που δέχεται αμέτρητες εικόνες. Η αντανάκλαση κάθε εικόνας λάμπει για πάντα στην καρδιά και μόνον. Και κάθε νέα εικόνα που εισχωρεί στην καρδιά προβάλλεται, απαλλαγμένη από κάθε ατέλεια. Αυτοί που έχουν καθαρίσει την καρδιά τους, έχουν ξεφύγει από τα αρώματα και τα χρώματα. Κάθε λεπτό, κάθε στιγμή ατενίζουν την ομορφιά... 
http://www.sacred-texts.com/isl/masnavi/img/sufi.jpg
σούφι σε διαλογισμό

Η μυστικιστική διδασκαλία στο σούφι τάγμα του Ρουμίθυμίζει προχριστιανικές λατρείες της Μ. Ασίας, όπως π.χ αυτήν της Ρέας/Κυβέλης. Έχουν δημιουργηθεί και άλλα μοναστικά τάγματα, φίλια ως προς αυτό του Μευλανά, π.χ οι Μπεκτάσηδες, οι ακόλουθοι του Χατζή Μπεκτάς

https://thecorner.files.wordpress.com/2012/05/374665_224100637665387_5260477_n.jpg

Τουλάχιστον όσο η Κόνυα -το αρχ. Ικόνιο- τελεί υπό την προστασία των Σελτζούκων, και αργότερα των Καραμανλήδων σουλτάνων, τεκκέδες και μοναστήρια θ' αποτελέσουν από κοινού χώρους διαθρησκευτικής πνευματικής αναζήτησης. Ονομαστά έμειναν το Μπάστα Ακ Μαναστίρ (ήτοι το Πρώτον Λευκό Μοναστήρι, η μονή του Αγίου Χαρίτωνος, με τον περίφημο ναό της Θεοτόκου Σπηλαιώτισσας), και το Ακ Μαναστίρ, ή Εφλατούν Τεκκέ (το Λευκό Μοναστήρι, του Αγίου Πλάτωνος).
 
ο πράσινος τρούλος (= γεσίλ κουμπέ), το ορόσημο του Μευλανά Tεκκέ, 
που θ'αποτέλεσει την έδρα των συνεχιστών του Ρουμί,
μέχρι την μετατροπή του σε μουσείο από το κεμαλικό καθεστώς (1926-27)


οι επτά διδαχές του Ρουμί:
i. Να ρέεις σαν ποταμός γενναιοδωρίας και αρωγής
ii. Να λάμπεις σαν ήλιος ευαισθησίας και ελέους
iii. Να σκεπάζεις σαν νύχτα τα σφάλματα των άλλων
iv. Να αδρανοποιήσαι σαν νεκρός όταν κυριεύεσαι από οργή, μανία, λύσσα
v. Να απλώνεσαι όπως η πλατιά γη σε ότι αφορά μετριοφροσύνη και ταπεινότητα
vi. Να είσαι ωκεανός ανεκτικότητας και επιείκειας
vii. Να είσαι όπως είσαι, ή όπως φαίνεσαι


O Μευλανά Ρουμί μάλλον εφάρμοσε πολύ συγκεκριμένο σχέδιο δελεασμού των Ρωμιών, στους οποίους παρουσιάστηκε ως μέντορας, κατ’επιθυμία των Σελτζούκων εργοδοτών του. Οι Ρωμιοί της Ανατολίας στο θρήσκευμα ήταν κυρίως Μανιχαίοι και Χριστιανοί του Ορθοδόξου, του Μονοφυσιτικού και του Μονοθελητιστικού Δόγματος. Πάντως, οι Μανιχαίοι, όντας κοινότητα που καταπιέζονταν για αιώνες από την χριστιανική πλειονότητα, εξισλαμίζονται εύκολα, όπως αργότερα θα εξισλαμιστούν και τ’αδέλφια τους οι Βογομίλοι, από την Θράκη (π.χ οι Πομάκοι (<-- αρχ. Ιππομάχοι
ως ενδεχόμενοι απόγονοι της θρακικής φυλής των Αγριάνων, σύμφωνα με λογική θεωρία του κ. Σταύρου Θεοφανίδη)) έως την Βοσνία. 

Άλλος διαπρεπής σούφις διδάσκαλος υπήρξε ο Ιωνάς/Γιουνούς Εμρέ, γνωστότερος σήμερα ως ποιητής. Στην διαδικασία προσηλυτισμού των Ρωμιών βοηθούν και οι Αλεβίτες, η τοπική εκδοχή των Αλαουιτών, όπως και οι λογής λογής δερβίσηδες, οι οποίοι είναι δημοφιλείς και στο χριστιανικό στοιχείο, ειδικά στα ταπεινά κοινωνικά στρώματα. 


Ήδη κυκλοφορούν ευρέως ανά τους λαούς της ανατολικής Μικράς Ασίας, θρύλοι για επιφανείς υπερμάχους του Ισλάμ, γαζήδες από την εποχή της εκρηκτικής εξάπλωσης της Πίστης και του αρχικού Χαλιφάτου, που αντιμετώπιζαν με σθένος γενναίους ακρίτες μαχητές, όπως τον ονομαστό Βασίλειο Διγενή Ακρίτα, που υπερασπίζονταν σταθερά την Ρωμιοσύνη. Έτσι, για να κερδίζουν την αφοσίωση των υπηκόων τους, Μουσουλμάνοι ηγεμόνες όπως οι Δανισμενίδες, οι Καραμανλίδες, οι Ερέτνα, και οι Οθωμανοί καλλιεργούν συστηματικά την προσωπολατρία για προσωπικότητες αυτής της πρώιμης διείσδυσης του Ισλάμ στην περιοχή της Ανατολίας, όπως ο Σαγίτ Μπαττάλ Γαζής, ήρωας από το αμιράτο της Μελιτηνής (η αρχ. χώρα Κομμαγηνή, η μτγ. Μαλάτεια).




Στην Συρία, οι Μαμελούκοι καταστέλλουν και διασκορπίζουν τους Ασσασσίνους, φανατικούς και θηριώδεις Ισμαηλίτες Μουσουλμάνους, που όμως είχαν συνεργαστεί με συγκεκριμένες ομάδες σταυροφόρων εναντίον του κουρδικού οίκου των Αγιουβιδών.