نگاهی بر یک مقاله ی چالش برانگیز

 

  در صفحه ی فرهنگ روزنامه ی همشهری مورخ 26 آذر 1386 مقاله ای به قلم آقای محمد رضا خوش بین خوش نظر با عنوان " تردید در کارآمدی رشته های نوپای دانشگاهی " و با هدف به چالش کشیدن وضعیت و کیفیت آموزش دانشجویان رشته ی کارشناسی ارشد آموزش فیزیک در دانشگاه شهید رجایی ، آمده است.  در این مقاله نویسنده با نگاهی اجمالی به تاریخچه ی راه اندازی این رشته در ایران و کاستی هایی که از ابتدا در این مسیر وجود داشته است سعی نموده به استناد نظر برخی از دانشجویان این رشته و با توجه به دلایلی که در ادامه خواهد آمد حکم براند که :" از لحاظ قانونی ، تمامی دانشجویانی که این دروس را گذرانده اند باید دوباره سر کلاس دروس بنشینند و این واحدها نباید در کارنامه ی ایشان منظور شود. ضمن آن که مدرس [ یا مدرسین ] این دروس هم باید در کمیته ی انضباطی دانشگاه مورد مواخذه قرار بگیرد." ایشان همچنین از این که بر خلاف برنامه ی اصلی ، چند درس  این دوره که علاوه بر کار نظری باید به میزان یک یا دو برابر کار عملی برای آن ها منظور شود گلایه نموده اند و ارائه ی این دروس را بدون کار عملی و آزمایشگاهی به مثابه ی یک جوک تلقی نموده اند. علاوه بر این ، برداشت خود را از نحوه ی آموزش این رشته در دانشگاه شهید رجایی به رشته های نوپای دیگر در سایر دانشگاه های کشور تسری داده و اشاره نموده اند که به کیفیت آموزش همه ی این رشته های نوپا "مشکوک شده ام". تنها پیشنهاد ایشان برای برون رفت از این چالش که در پایان مقاله به آن اشاره شده ، این است که برای رشته های نوپای دانشگاهی " باید تعدادی دانشجو را با عبور از کانال های صرفا علمی به مراکز معتبر آن رشته روانه کنیم و بعد به کمک آن ها به تاسیس چنین رشته هایی اقدام کنیم."

 

هر چند باید منتظر پاسخ دانشگاه شهید رجایی در خصوص محتوای این مقاله بود با این وجود اولین پرسشی که به ذهن می رسد و آقای خوش بین باید به آن پاسخ دهند این است که آیا در اوایل سال 1381 که از ایشان برای همکاری در تهیه ی برنامه ی درسی این دوره دعوت به عمل آمد نمی دانستند برای اجرای برنامه ای که در حال تهیه ی آن هستند فرد و یا افرادی با تخصص آموزش فیزیک در کشورمان فعالیت نمی کنند؟ آیا ایشان از فرط بیکاری در آن زمان همکاری در این طرح را پذیرفتند و یا توجه به یک نیاز واقعی آموزش کشور در این خصوص بود که او را علاقه مند به کار در این حوزه نمود؟ علاوه بر این آقای خوش بین باید پاسخ دهند که برای شرایط فعلی و دانشجویان علاقه مندی که با امید فراوان دست به انتخاب این رشته زده اند و اکنون در حال آموزش این دوره هستند چه فکری باید کرد؟ با توجه به تنها پیشنهاد ایشان که در پایان مقاله آمده است این طور برداشت می شود که باید این رشته را تعطیل کرد و منتظر ماند تا افرادی با تخصص لازم به کشور دعوت شوند و یا پس از اعزام و کسب تخصص لازم به کشور باز گردند و در احیای این رشته و آموزش دانشجویان تلاش کنند! همچنین از آقای خوش بین باید پرسید چگونه و بر مبنای کدام استقرا توانسته اند نظر خود را در زمینه ی کیفیت رشته ی آموزش فیزیک به رشته های نوپای دیگر تسری دهند و به آنچه در خصوص وضعیت آموزشی این رشته ها می گذرد مشکوک گردند؟ آیا در رشته های نوپای دیگر نیز نیروهای متخص سررشته ی کار را در دست ندارند؟ آقای خوش بین ، که اتفاقا خوش نظر نیز هستید ! ، چگونه می توانید هم طرف دعوا باشید و هم حکم برانید؟ آیا این گونه رفتار با ذات منطقی و مستدل فیزیک در تناقض نمی افتد؟

 

  بخشی! از واقعیت آن است که داستان راه اندازی دوره های آموزش علوم ( شامل فیزیک ، شیمی و زیست شناسی ) به سال 1380 بازمی گردد، زمانی که شورایی در دفتر برنامه ریزی و تالیف کتاب های درسی ماموریت یافت که در برنامه ریزی و نحوه ی راه اندازی این رشته ها پیشنهاد دهد. بنده در آن زمان نیز عضو گروه فیزیک دفتر برنامه ریزی و تالیف بودم و به خوبی به یاد دارم که در یکی از جلسه هایی که حضور داشتم پیشنهادی دادم که اتفاقا فکر می کنم می توانست برای کیفیت یخشی به وضعیت آموزش علوم در آموزش و پرورش کشورمان بسیار مفید افتد. پیشنهاد بنده در آن زمان این بود که این رشته ها باید از سطح دکترا شروع شوند! و برای اجرای آن ، در هر یک از رشته های علوم پایه حداقل 5 نفر با دقت های علمی و آموزشی لازم انتخاب گردند و پس از آموزش و کسب تخصص لازم دست به راه اندازی و آموزش دانشجویان در این رشته بزنند و به طور همزمان در برنامه ریزی و بالا بردن کیفیت آموزش علوم و معلمان آن با آموزش و پرورش همکاری کنند. حتی پیشنهاد شد برای صرفه جویی در هزینه ها – هر چند همواره معتقدم تنها جایی که سخن از صرفه جویی نباید مطرح باشد در حوزه ی پژوهش و آموزش است – برگزاری دوره ها در ایران و با همکاری استادان صاحب نام جهانی در این خصوص صورت گیرد. در هر صورت این پیشنهاد پذیرفته نشد و باید عرض کنم ......! بماند تا فرصتی دیگر.

 

متاسفانه در وب سایت روزنامه ی همشهری این مقاله را برای پیوند دادن پیدا نکردم با این حال  برای دریافت مقاله توصیه می شود ابتدا بر روی تصویر زیر کليک راست کنيد و گزينه ی Save Target as را انتخاب کرده و پس از دانلود کامل آن را ببينيد. حجم فایل حدود 300 کیلو بایت است.



روح اله خلیلی بروجنی 27 آذرماه 1386

 

Comments