Europese rivierkreeft/Edelkreeft

Astacus astacus (Linnaeus, 1758) - Familie: Astacidae

Nederlandse naam: Edelkreeft

Engelse naam: Noble crayfish
Franse naam: Ecrevisse à pattes rouges

Astacus astacus ssp. astacus, zoals hij in België nog wordt waargenomen in de Ardennen.

Uiterlijke kenmerken

Het pantser van de edelkreeft kan in wisselende mate bezaaid zijn met ruwe uitsteeksels, maar in het algemeen veel minder dan bij Astacus leptodactylus.
Het kleurpatroon is erg variabel en kan gaan van roodachtig bruin naar beige tot bijna zwart. Soms worden groenachtige kreeften waargenomen en in uitzonderlijke gevallen kunnen ze zelfs helemaal lichtblauw van kleur zijn. De scharen hebben aan de bovenkant dezelfde kleur als het lichaam en zijn aan de onderkant rood of roodbruin van kleur. De Californische rivierkreeft P. leniusculus (een exoot) heeft ook een (vaak sterker uitgesproken) rode kleur aan de onderkant van de scharen.
Pacifastacus leniusculus heeft aan de bovenkant een grote witte vlek aan het schaargewricht dat bij de edelkreeft ontbreekt.
De edelkreeft wordt zelden groter dan 15 cm (kop -staart lengte, zonder rekening te houden met de scharen), in uitzonderlijke gevallen tot 18 cm.

Taxonomie

Bij Astacus astacus is er sprake van één taxonomische soort die in drie ondersoorten kan worden onderverdeeld. Op basis van morfologische kenmerken worden de volgende ondersoorten herkent:

Astacus astacus ssp. astacus
Astacus astacus ssp. balcanicus
Astacus astacus ssp. colchicus


De ondersoort die in België wordt waargenomen is de Astacus astacus ssp. astacus 
(ssp. staat voor subspecies)

Verspreiding

De edelkreeft heeft van alle inheemse Europese kreeften het grootste verspreidingsgebied. Astacus astacus ssp. balcanicus komt voor in Albanië, Macedonië en Griekenland. Astacus astacus ssp. colchicus is beperkt tot Georgië. A.a.astacus komt in vele landen voor waaronder België en zijn buurlanden. In Nederland is er nog één enkele populatie die in een kunstmatige vijver weet te overleven, in België komt de soort nog versnippert voor in de Ardennen waar ze relatief geïsoleerd leven en sterk bedreigd worden door de opmars van de andere uitheemse rivierkreeften. In Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest komt de soort niet meer voor in het wild.

Astacus astacus ssp. astacus
uit de Belgische Ardennen.

Levenswijze

Vrouwelijke edelkreeften zijn geslachtsrijp vanaf een lengte van ongeveer 6,5 cm en bereiken dit ten vroegste wanneer ze anderhalf jaar oud zijn. In koudere streken waar rivierkreeften trager groeien duurt het gemiddeld vier tot vijf jaar eer ze zich beginnen voort te planten. Volgens schattingen kunnen deze kreeften makkelijk een tiental jaar oud worden onder optimale omstandigheden (geen roofdieren of andere beperkende factoren).
De voortplanting wordt in de herfst op gang gebracht door een daling van de watertemperatuur (meestal is dit tijdens de maanden Oktober en November). Na de paring zullen de eitjes tevoorschijn komen die onder de staart van het vrouwtje worden geplakt. Ze zal haar eitjes de hele winter bij zich dragen tot deze uitkomen in het voorjaar. In gunstige omstandigheden bereiken de jonge kreeften een lengte van ongeveer 10 cm tijdens hun derde levensjaar.
         

Ecologie


Edelkreeften bewonen tal van habitats gaande van beken en rivieren tot stilstaand water zoals vijvers, meren en waterreservoirs. Ze hebben een voorkeur voor een omgeving met een rijk aanbod aan schuilplaatsen en vereisen een zuiver onvervuild water dat rijk is aan zuurstof. Net zoals de meeste rivierkreeften is de edelkreeft een omnivoor die bij gelegenheid dierlijk voedsel zal opnemen. Voornamelijk jonge dieren schijnen een voorkeur te hebben voor dierlijk voedsel zoals kleine aquatische invertebraten en andere waterdiertjes dat ze kunnen grijpen.
De Californische rivierkreeft P. leniusculus heeft dezelfde ecologische eisen als de edelkreeft en kan soms in dezelfde wateren voorkomen. Op termijn wint de agressievere Californische kreeft steeds van de inheemse edelkreeft waardoor deze in die gebieden verdwijnt.
De belangrijkste natuurlijke vijanden van de edelkreeft zijn de paling en de snoek.

Comments