Featured Articles

Iwasan ma-Hopperburn!

posted Oct 2, 2016, 5:58 PM by Francis Ebalo

Karamihan sa ating palayan ay malapit nang anihin. Ngunit, ilan sa ating mga magsasaka ay nangangamba dahil nakikitaan nila ng panunuyo ang ilang bahagi ng kanilang palayan. Napapansin rin nila na maraming maliliit na insekto na umaatake sa puno ng mga palay.
Ang mga insektong ito ay tinatawag na planthopper na tinatawag din na ngusong kabayo o hanip. Sinisipsip ng mga ngusong kabayo ang katas ng palay kung kaya’t ang mga palay ay natutuyo o mas kilala sa tawag na hopperburn.
Ipinapayo ng mga eksperto na hawi-hawiin ang puno ng palay upang maarawan, mabulabog, at lumayas ang mga peste bago sila dumami.
Maaari rin na patuyuan ng 3-4 araw ang pinitak na may madami ng populasyon ng ngusong kabayo.
Maaari ring hatiin ang paglalagay ng nitroheno sa 3 bahagi sa panahon ng paglaki ng taniman. Ang sobrang pataba ay maaaring magdulot ng sobrang pagyabong ng dahon na siyang umaakit sa mga peste.
Samantala, mainam din na magtanim ng mga barayti ng palay na matibay sa ngusong kabayo. Ilan sa mga barayting matibay sa ngusong kabayo ay NSIC Rc308, Rc300, Rc298, Rc226, Rc224, at Rc222. Ngunit, siguraduhing magpalit ng barayti ng palay tuwing ikalawang taniman. Ito ay upang hindi makapag-debelop ng resistance ang mga peste.
Mainam din na magsagawa ng sabayang pagtatanim matapos pagpahingahin ang lupa. Sa pamamagitan nito, mahihinto ang mapagkukuhanan ng pagkain ng mga pesteng kulisap na siya namang maghihinto ng inog ng kanilang buhay.
Paalala rin ng mga eksperto na gumamit lamang ng pestisidyo kung kinakailangan. Kung sobrang dami na ng mga ngusong kabayo, ipinapayong mag-spray sa pinakapuno ng halaman at hindi sa dahon nito. Tandaan, ang ngusong kabayo ay naninirahan sa puno ng halaman at hindi sa mga dahon nito.
Ang maling paggamit ng pestisidyo ay nakamamatay sa mga kaibigang organismo sa palayan.


posted Sep 8, 2015, 11:10 PM by Francis Ebalo

Philippine Agriculture expanded by 1.83 percent in 2014 attributed to production increments in the crops, livestock and poultry subsectors. Gross earnings amounted to P1. 6 trillion at current prices or 9.71 percent higher than last year. The crops subsector shared 51.71 percent (%) in total agricultural production with palay and corn production up by 2.87% and 5.33%, respectively. Notable gains were also recorded for sugarcane, mango, tobacco, cassava and onion. Livestock production increased by 1.02%, sharing 16.10% to the total agricultural output. Gross value of production amounted to P247.1 billion, at current prices, indicating a 5.60% improvement from last year’s earnings.

The poultry subsector inched up by 0.27%. It shared 14.54% in the total agricultural production. At current prices, the subsector’s gross income reached P189.7 billion or 7.84 percent higher than previous year’s level. The fishery sector grossed at P242.0 billion with output increases from skipjack and yellowfin tuna. Total production accounted for 17.65% of the total agricultural production.

Banner Programs:

National Rice Program

The Philippine rice industry reached an all-time high national production of 18.97 million metric tons (MT) exceeding the previous year’s record by 528,406 MT. Production increment is credited to more favorable weather conditions, lower incidence of pests and diseases, and higher fertilizer use. In addition, effective irrigation systems, high prevailing farm gate prices, and the availability of high-yielding varieties encouraged more farmers to invest and expand areas planted to rice. In 2014, the DA-Rice Program implemented the High Yield Technology Adoption (HYTA) project in fully irrigated rice farms to ensure attainment of high yield and avoid crop failure. Under the “Grant-Recovery-Roll over” scheme, hybrid and inbred rice certified seeds were provided to farmers. A total of 133,815 bags for buffer seed stocks were also positioned as a proactive response to calamity and destructive natural phenomenon. Fourteen agrometeorological stations were established in vulnerable areas,while 81,517 farmers wereprovided with weather-based insurance coverage.

National Corn Program

Corn production for 2014 reached 7.77 million metric tons (MMT), higher by 5.33% from 7.38 MMT in 2013. This represents 92.9% of the targeted 8.37 MMT. On the other hand, cassava production continued its steady upward trend and grew by 6.22% from 2.22 MMT in 2013 to 2.36 MMT in 2014. For corn, the increases were attributed to sustained use of high-yielding varieties and recovery from effects of typhoon while the use of high yielding varieties and sustained demand helped increase cassava production.

High Value Crops Development Program

In 2014, the high value crops sector contributed 15.75% to the total National Gross Domestic Product (GDP). Year after year, it continues to provide one of the best income opportunities for farmers. The Department’s High Value Crops Development Program seeks to address food security, poverty alleviation and sustainable growth. It helps increase income, create livelihood opportunity and contribute to national agricultural development of the region.

National Livestock Program

The Philippines remains to be free from Foot-and-Mouth Disease and Avian Influenza following the effective efforts implemented under DA’s Animal Health Program. As such, export opportunities for our pork and poultry products to  other countries opened up, including established markets in Japan for our chickens. The livestock and poultry subsectors have experienced steady upward growth in output in the last five years, attributed mainly to the government’s Genetic Conservation and Improvement Program, which seeks to improve the production and reproduction potentials of the local herd through the introduction of superior quality genetics.

National Fisheries Program

Fishing contributed 18.2% to the output of agri-fishery industry and 1.8 percent of the national GDP at constant prices in 2014. Among the most notable initiatives of BFAR, which contributed to the positive share of the sector to the overall agricultural production, is the resolute implementation of the Philippine Fisheries Code of 1998 to address issues of overfished waters and too many fish cages. The Bureau has strengthened its regulatory efforts and have  intensified initiatives on law enforcement, fisheries management and similar mandates through unified and inter-relational monitoring, control and surveillance. Aside from its regulatory functions, BFAR also engages in production support for fisherfolk by providing aquaculture inputs which include fingerlings and seaweed propagates. Production support services were delivered to 141,582 fisherfolk-beneficiaries.


Other Initiatives:


To help increase access of small farmers and fisherfolk to credit, the Agro-Industry Modernization Credit and  Financing Program (AMCFP) was sustained and strengthened. In 2014, more than P20 billion loans were released to 45,723 small farmers and fishers.


Geo-Tagging of Infrastructure

The DA, thru the Mindanao Rural Development Project (MRDP), pioneered the utilization of geotagging technology to oversee the efficient and prompt implementation of government projects. The system records agri-fishery investments not only to achieve transparency and accountability in rural infrastructure projects but to facilitate monitoring of  projects as well. To date, other government offices including PDWH, DENR, DAR, DTI and NIA have adapted the same innovation to assure efficient and transparent implementation of their projects.


Farm Mechanization

To maximize farm productivity, the DA has continued to design, develop and extend technologies on postharvest and mechanization. Farmers were taught to operate and maintain selected agricultural machineries and have acquired kills on how to maximize the use of resources, reduce losses and add value to their produce. From 2011-2014, the government distributed 21,943 units of production machineries, 32,393 postharvest equipment and 5,770 post-production facilities, transforming potential losses into gains.


Philippine Rural Development Project (PRDP)

In an effort to increase rural incomes and enhance farm and fishery productivity in small farming and fishing communities, the DA—with financial support from the World Bank—crafted a national rural development project, which seeks to develop market oriented and climate-resilient agriculture and fishery sectors. Patterned after MRDP, the six-year PRDP stands as the national government platform for an inclusive, value-chain oriented and climate-resilient agriculture and fisheries sector. On the project’s official first year from July 2014 to June 2015, the planning component targeted to engage 20 of the 80 provinces in the country. To date, PRDP has exceeded its targeted areas for engagement.

PH reaps gains from increased agri-investments under Aquino Administration

Agriculture Secretary Proceso J. Alcala is confident that the unprecedented heavy investments in agriculture under the Aquino 
administration are well-spent and are worth the benefits that the country has now been reaping, and will reap even after the end of the President’s term in 2016. “The smallholder-centered, value chain-based and complementary programs on crops, livestock and fisheries development designed within a multi-stakeholder convergence framework ensure that we have laid out a strong foundation that would sustain our gains past this administration,” Alcala said. The Philippines has started to reap the gains of the Aquino administration’s history-high investments in agriculture as manifested in increased production and income of farmers. The significant increase in the DA’s budget from 2011 to 2015 has enabled the DA to rationalize its programs, projects and services especially for smallholder farmers and fishers. With increased funding, the government has been able to reach out
to more farmers and fishers in the countryside, working closely and establishing partnerships with local government units on projects such as irrigation, farm mechanization, post-harvest facilities, and intensification of the use of high-quality seeds, fertilizers and other inputs. These interventions have helped in decreasing production cost and increasing yields. Palay and corn respectively posted 20.26% and 21.86% increase in production volume for 2010 and 2014. Complementing this increase in production is the increase in value at 64.70% and 44.38%, respectively. For the same period the production value of high-value crops such as coconut, sugarcane, banana and mango, as well as livestock, poultry and fish have likewise increased. Overall, these commodities registered an average increase in production value at 27.89% or Php350 billion higher than the 2010 total value at Php 1.25 trillion. With the increase in production volume and value, farmers’ grains has significantly increased. According to Philippine Statistics Authority data, rice farmers’ income in 2010 and 2013, for instance, has improved from Php15,830 per hectare to Php 21,910. Similarly, the net income per hectare for corn farming increased by 65.6% from Php 5,760 in 2010 to Php 9,537 in 2013 - or an annual average growth of 21.9%. Working on a rid
ge-to-reef principle in agricultural development, the DA has equally assisted the fisheries sector to increase its productivity; hence improving the incomes of artis and fisherfolk who are considered to be the poorest sector, according to the National Anti-Poverty Commission. The value of fishery exports that have benefited smallholder fishers rose from US$634 million in 2010 to US$1.156 billion in 2013, with the biggest increase of 42.6% happening in from 2012 to 2013. Alcala said that the government has given due attention in reinvigorating the fisheries sector to make agricultural development more cohesive and inclusive, targeting those who need assistance most like the smallholder fisherfolk.

Pilipino Star Ngayon

July 27, 2015


posted Sep 8, 2015, 10:04 PM by Francis Ebalo

Agrikulturang Pilipino or Agri-Pinoy is the over-all strategic framework of the Department of Agriculture that guide the various services and programs of the DA from 2011-2016 and beyond.

Agri-Pinoy incorporates principles and practices that optimize the development of Philippine resources, natural and human, to achieve Philippine goals in agriculture and fisheries, and contribute to national development.

We rely mainly on lessons drawn from Philippine experience, but we also learn from others, according to the principle: “Learn from others. Think for ourselves.” While we focus on our Philippine goals, we also contribute what we can toward the goals of the global community, in the spirit of interdependence.

This executive summary of Agri-Pinoy has three sections:

  • The four guiding principles of Agri-Pinoy
  • The Agri-Pinoy checklist
  • The challenges to the DA family

Four Guiding Principles of Agri-Pinoy

  • Food security and self-sufficiency
  • Sustainable agriculture and fisheries
  • Natural resource management
  • Local development

Food security and self-sufficiency. Agri-Pinoy seeks to meet the food needs of the Philippines, particularly staple food, and make them accessible, affordable, safe and nutritious. Sapat, ligtas, at abot-kayang pagkain sa lahat.

In the pursuit of food security, Agri-Pinoy seeks to minimize our dependence on food imports, especially of staple food, by optimizing the development of the natural and human resources of the Philippines, toward increased productivity and increased incomes especially of primary producers.

Agri-Pinoy promotes the principle of food self-sufficiency with full awareness of our global interdependence, and our various commitments international trade agreements. Our trade policies and practices are integral to our efforts to achieve food security and self-sufficiency.

Sustainable agriculture and fisheries. To meet the ever growing needs of a growing Philippine population, we need to continually increase productivity. But in doing so, we must also insure sustainability, both ecologically and economically.

Agri-Pinoy’s emphasis on sustainable agricultural and fisheries principles and practices takes into account the limited bio-physical carrying capacity of the Philippines, while investing to expand the capacity of our human resources.

We must insure that producers and other stakeholders in the whole value chain “from farm to table” receive economic benefits that enable them to sustain their participation.

Natural resource management. In line with our goals of self-reliance and sustainability, Agri-Pinoy focuses on the natural resource endowments of the Philippines, and how to manage them so that they are not exhausted, while enhancing their competitive advantage.

We seek to optimize rather than merely maximize the development of our natural resources.

Local development. The devolution of governance and the recognition of an eco-system framework of development reinforce the Agri-Pinoy guiding principle of local development.

While all outputs can be aggregated to calculate the total contribution of agriculture and fisheries to national development, Agri-Pinoy gives due emphasis to the contribution of agriculture and fisheries to local development.

These four guiding principles of Agri-Pinoy are interrelated and overlap. Together, they also provide agriculture and fisheries in the Philippines a better chance to face the two major challenges of climate change and changes in the global market.

The Agri-Pinoy Check List

  • Broad-based
  • From Farm to Table
  • Sustainable systems
  • Resilience
  • Partnership

Broad-based. At the heart of Agri-Pinoy is a commitment to a broad-based strategy for the growth and development of agriculture and fisheries.

Why is a broad-based strategy needed? Agricultural and rural development must start from the reality that through agrarian reform, majority of our farms are family-sized or even smaller.

This need not be a disadvantage since there are enough evidence that small farm systems can be as productive as large farms.

In fact, at their current level of productivity, the small producers still contribute the biggest percentage of production in agriculture and fisheries.

A broad-based strategy calls for equitable and proportional allocation of DA services and resources to small, medium, and big players. From the 30-35 per cent who have been traditionally reached by DA services, we need to reach out to the majority who are small producers.

The other implication is that we need to take account of the different stakeholders in the whole value chain, and adopt specific and appropriate interventions to different stakeholders

Broad-based refers not only to size but also to diversity of crops and production systems. This is important for flexibility and resilience in the face of climate change and changes in global trading system. There are many downsides to large-scale monoculture, not just because of the impact on biodiversity but also because of disproportionate risks.

From Farm to Table. Agri-Pinoy addresses the whole system, from production to consumption. Both supply-side management and demand-side management are needed.

Instead of looking mainly into production, we need to pay attention to the whole value chain. This includes good soil and water management, and improved seeds. The community seed-banking program seeks to encourage local seed growers to produce certified seeds and farmers to use them. The extension system needs to be revitalized through the massive retraining of technicians and farmers themselves.

The policy of the DA is to devote public resources to those items that the farmers cannot take care of, like irrigation systems, infrastructure, post-harvest facilities, and other public goods.

But the DA also has responsibility to insure food safety and quality, primarily through our regulatory function. We also need to promote responsible consumption.

Sustainable farming and fisheries systems. The need to integrate sustainability into efforts to increase productivity is well established. The challenge is to provide our primary producers information and assistance so that they can adopt and develop innovative technologies and management systems.

As mentioned earlier, the requirements of sustainability are both ecological and economic. But there is a third element that is even more challenging – insuring the successor generation to our aging farming and fishing population.

The Gulayan sa Paaralan project with the Department of Education seeks to develop an appreciation for agriculture from an early age. We also need to review and draw lessons from programs like the 4-H clubs and Future Farmers Clubs.

But to enhance the appeal of farming and fishing, we must also communicate well their income prospects, as well as promote a social appreciation of the role of farmers and fishers. We need to develop role models of farmer-technicians, farmer-scientists, and farmer-entrepreneurs.

Resilience. Although implicit in the concept of sustainability, we give resilience a distinct emphasis because of the increased impacts of climate change and changes in the global market.

These actual and potential impacts have to be integrated into any agricultural and fisheries development plan. We also need to combine satellite mapping of vulnerabilities with soil suitability and market analysis.

One key strategy is the empowerment of farmers and fishers, including provision of timely and useful information about climate change and market change. This can help them shift back from a situation of uncertainty to calculable risks.

In addition, they must be assisted to diversify options and introduced to adaptive technologies.

Partnerships. The promotion and development of Agri-Pinoy calls for partnerships at various levels.

  • Partnerships with national agencies. Our starting partnership is with the members of the National Convergence Initiative which is chaired by the DA – the Department of Agrarian Reform and the department of Environment and Natural Resources. However, other national agencies may come into this partnership.

    The NCI has adopted an ecosystem approach to rural development and governance: From ridge, through river, to reef. We bring to it our commitment to a broad-based approach favoring small producers and farms, but using information and organization to achieve the needed scale in planning and marketing, “from farm to table.”
  • Partnerships with local governments. Devolution demands this. We need to work with the DILG to assist LGUs to integrate agriculture and fisheries into their local development plans. This calls for technical assistance and capacity building, and strategic project partnerships.


  • Partnerships with NGOs and people’s organizations. The two or more million farmers and fishers are the backbone of the production system. They need to be organized and also developed to become farmer-technicians, farmer-scientists, and farmer-entrepreneurs. To accomplish this, we need to partner with rural development NGOs who are willing to work within a shared Agri-Pinoy framework.
  • Partnerships with the private sector. Our Agri-Pinoy framework of “farm to table” requires that we partner with many stakeholders, and the private sector play crucial roles across the whole value chain. In addition, it is government policy to promote public-private partnerships especially in larger projects.

    In forging partnerships, we follow the principle of diversity. We are open to work with different organizations and even different political persuasions, so long as they are willing to enter into principled partnerships, based on the principles of Agri-Pinoy.

Challenges to the DA Family

Agri-Pinoy represents both continuity and change. It affirms the DA’s mandate and mission, and the various laws that we are tasked to implement.

But Agri-Pinoy also requires change.

Convergence within the DA family. First of all, we need to achieve convergence within the DA family. Convergence means alignment to the principles of Agri-Pinoy and the goals of the DA.

This convergence within the DA has to happen at the national level, and at the regional level. I reiterate my earlier call for the regional directors to lead the RMCs in developing their respective regional Agri-Pinoy frameworks, and aligning their programs to this framework.

Professionalism within the DA family. While we talk of cooperating as a family and community, we need to hold one another to agreed upon professional and ethical standards for mutual accountability to one another, and to the general public.

Good Governance. In line with President Aquino’s call for good governance, we must insure transparency and accountability in the DA. But also synergy, using all forms of participation that will optimize the use of our resources to achieve our goals.

Bridge the gap. Touch the heart.

Let me end by reiterating the initial call of Agri-Pinoy to “bridge the gap and touch the heart.”

Our stakeholders, especially the grassroots, must experience our sincerity and concern, so that they will trust us and respond to our call to actively participate in Agri-Pinoy. 


Ang pagbangon ng agrikultura sa Pampanga

posted Jun 7, 2015, 1:46 AM by Francis Ebalo   [ updated Jun 7, 2015, 1:48 AM ]

Ang pagbangon ng agrikultura sa Pampanga
ni: Tyron D. Francisco

Ang pagsabog ng bulkang Pinatubo noong Hunyo 15, 1991 ay nag iwan ng napakalaking pinsala sa halos kabuuan ng Central Luzon at karatig pang mga rehiyon. Isa sa pinaka na apektuhan ay ang sektor ng agrikultura, dahil ang nasabing bulkan ay naglabas ng “lahar”, pinag halong tubig at putik, na rumagasa sa mga pananim at nag iwan ng pang matagalang epekto sa mga lupain ng gitnang Luzon. Sa mga panahong iyon ay inakala ng mga magsasaska na hindi na muli pang ma papakinabangan ang lupang sinira ng lahar hanggang sa itayo ang Richfield Agrifarms Inc. (RAI) nong taong 2010 sa Mabalacat, Pampanga.

Layunin ng RAI na muling buhayin ang mga lupain na sinira ng lahar upang ito ay mapakinabangan muli. Ang RAI ay nagsimulang magtanim sa kanilang labing-limang (15) ektarya ng isang kakaibang uri ng prutas na mas kilala sa tawag na “Dragon Fruit” o Pitaya.

Ang dragon fruit ay karaniwang pula o kulay rosas ang kulay, ang balat nito ay parang kaliskis, ngunit ang loob na parte ay kulay puti na may matamis at malambot na masa.

Ang bulaklak ng dragon fruit ay namumungadkad lamang sa gabi at ito ay naglalabas mahalimuyak na amoy na humahalo sa hangin. Ang dragon fruit ay sinasabing nagmula sa Timog Silangang Amerika at ito ay dinala ng mga Pranses sa Vietnam, at lumaganap na din sa mga karatig bansa sa Asya kasama na ang Pilipinas.

Ito ay nagtataglay ng iba’t ibang bitamina at mineral tulad ng Vitamin B1, B2, B3, C, Carotene, Protein, Calcium at Phosphorus samantala ang pulang kulay din nito ay nagtataglay ng Lycopene na tumutulong sa upang maiwasan ang kanser.

Ang RAI ay gumagamit ng paraan ayon Good Agricultural Practice (GAP) ilan sa importansya ng GAP ay ang pagkakaroon ng kaalaman sa pagharap at pagkakaron ng high-end market channel, pagtataguyod ng ecological at organikong pagsasaka, gabay sa ligtas na pagkain at matiyak ang kaligtasan ng mga manggawa at kapaligiran.

Mula nang nakakuha ng GAP certification ang RAI ay tumaas ang kita nito at lalong gumanda ang kalidad ng kanilang mga produkto, mula sa 73% na kabuoang benta noong 2013, ito ay tumaas hanggang 83% noong 2014, kaya naman ilan sa mga malalaking kumpanya, tulad ng DOLE at Dizon Farms, ang patuloy na nagtitiwala dito.

Ilan sa mga pamamaraan na ginagamit ng RAI upang makagawa ng magandang uri ng dragon fruit ay nagmula pa sa Taiwan.

Ang RAI ay nakaani ng higit kumulang na 200,000 kilos ng dragon fruit sa taong kasalukuyan, at inaasahan nilang ito ay madaragdagan sa darating pang mga taon.

Pinapalawak na rin ng RAI ang mga uri ng mga produkto na kanilang na ilalabas sa merkado, maliban sa dragon fruit ay sila din ay nag tatanim na ng isang uri ng kamatis na mas maliit sa normal na laki ng kamatis na tinatawag na “Cherry Tomato” na mayaman sa bitamina at mineral gaya ng Vitamin A at C.

Sa kalukuyan ay hindi makikita ang epekto ng lahar sa Pampanga dahil sa muling pagkabuhay ng agrikultura sa kanilang lugar, patunay na rito ang  dragon fruit ng Richfield Agrifarms Inc.

Lupang hindi na inaararo posible!

posted Jun 7, 2015, 1:40 AM by Francis Ebalo   [ updated Jun 7, 2015, 1:40 AM ]

Lupang hindi na inaararo posible!
ni: Christina A. Frediles

Sabi nga nila mahirap ng baguhin ang nakasanayan. Pero, maglalagi ka pa rin ba sa nakasanayan kung mas makatitipid at tataas ang iyong ani gamit ang bagong pamamaraan?

Sa paghahanda ng lupa tuwing taniman, sanay ang ating mga magsasaka sa paulit-ulit na pag-aararo at pagsusuyod. Sanay rin tayo na nakalubog sa tubig ang lupa habang pinapapatag.

Mabuti na lamang at may mas matipid at madaling paraan ng paghahanda ng lupa, ito ang Sistemang Reduced tillage.

Sa sistemang ito, hindi na inaararo ang bukid bago tamnan. Konting suyod lang, larga na!

Paano isagawa ang reduced tillage

Pagkayari ng giikan, ipunin ang lahat ng dayami. Kapag malapit na ang sakahan, ikalat sa bukid ang mga dayami. Organikong abono agad ang panalo mo. Tataas din ang ani nang halos 8 kaban/ekt. Kakapal pa ang organic matter sa bukid.

Matapos ikalat ang dayami, patubigan ang pinitak sa lalim na 3-5 sentimetro. Panatilihing lubog sa tubig ang bukid sa loob ng 5-7 araw. Isunod ang unang pagdadapa ng pinaggapasan at damo gamit ang hand tractor, riding-type leveler, o suyod na may harang na tabla katulad ng nasa larawan.

Ulitin ang pagdadapa  pagkatapos ng 5-7 araw. Panatilihin ang 3-5sm na lalim ng tubig. Kung maaari, isang araw bago magtanim o magsabog-tanim, gawin muli ang pagdadapa para sa mas maayos na taniman.


Ayon kay Celia G. Abadilla, project leader ng reduced tillage (Region III) ng PhilRice, napapanatili ng sistemang ito ang tubig sa lupa na siyang pinakikinabangan ng palay. “Kaya naman, nakatitipid ng tubig sa sistemang ito,” aniya. Aayusin mo na rin lang, isagad mo na.

Mga nakasubok na ng sistemang reduced tillage

Mula 2012, mayroon nang mahigit 1,000 na magsasaka ang nakasubok ng reduced tillage sa paghahanda ng lupa.  Sa gabay ng PalayCheck at reduced tillage, nakatipid sa gastusin ang ating mga magsasaka at tumaas din ang kanilang ani.


Hindi inakala ni Mang Roy M. Ramos, Talavera, Nueva Ecija  na mamahalin din nya ang pagsasaka gayong isa na syang dentista sa kanilang lugar. Ayon sa kanya, mas umunlad ang kanyang buhay sa pagsasaka.


Taong 2012 nang subukan nya ang sistemang reduced tillage. Ayon sa kanya, hindi naman siya napahiya sa sistemang ito. Napatunayan nya na mas nakatipid siya sa gastusin sa paghahanda ng lupa,pagpapataba at pagpapatubig. Tumaas din ng 5 kaban ang kanyang ani kung tag-ulan at 10 kaban naman kung tag-araw. Kung tag-ulan, umaabot sa 135 kaban kada ektarya ang kanyang ani. Samantala, 170 kaban naman kung tag-araw.


Masayang ibinalita ni Mang Roy na sa pagsasaka, siya ay nakabili ng bagong sasakyan at ilang kagamitan sa bukid. Sa kabuuan, 10 ektarya na ang ginagamitan nya ng sistemang reduced tillage.


Hindi nakatapos ng pag-aaral si Mang Peter G. Kiwang ng Dipaculao, Aurora. Pero, hindi ito naging hadlang para hindi na siya mangarap umunlad.  Ayon sa kanya, nang sabihin sa kanya na makababawas sa gastusin ang paggamit ng sistemang reduced tillage, agad nya itong sinubukan. Kalahating ektarya ng kanyang bukid ay ginamitan nya ng reduced tillage.


Patunay ni Mang Peter, parang linang din ng inararo ang kinalabasan ng kanyang bukid. “Medyo mahirap lang gawin ang mataas na bahagi ng bukid, ani Mang Peter. Dagdag pa nya, mainam ang paggamit ng rototiller sa sistemang ito.


Umaani lamang si Mang Peter ng 91 kaban kada ektarya.Dahil sa reduced tillage, umabot ng 117 kaban ang kanyang ani.


Nabago man ang pamamaraan ng paghahanda ng lupa gamit ang reduced tillage, hindi naman tumaas ang pag-aaplay ng pataba ni Mang Peter. Ayon sa kanya, tig 2 kaban pa rin ng urea at 14-14-14 ang kanyang inaaplay sa basal. Samantala, 2 sako naman at 1 sako 0-0-60 naman sa paglilihi ng palay hanggang pagbubuntis.

Taong 2012 din nang gamitin ni Mang Eduardo Policarpio, Cabanatuan, Nueva Ecija  ang sistemang reduced tillage. Napadali ang paghahanda ng kanyang lupa. “Dati, kailangan na nakabuntot ako sa handtractor hanggang sa pagsusuyod. Iisipin ko pa na baka matusok ng suso ang aking paa dahil sanay akong nakayapak.


Ngayon, nakasakay na lang ako sa leveler kaya hindi rin ako masyadong pagod,” ani Mang Eduardo.


Nakatitipid din sa oras at gastusin ang sistemang reduced tillage. Mga anim na oras ang nabawas at mas mabilis ang paghahanda ng bawat ektaryang lupa. Mga P3,000 naman ang natitipid nito sa gastos sa paggawa at krudo.


Napansin din ni Mang Eduardo na hindi hirap ang kanyang makina dahil mababaw na ang putik sa bukid at hindi na inaararo. Mas madaling magsuwi ang palay kung mababaw ang putik.


Samantala, nakaibabaw lamang ang mga buto ng damo kaya kapag pinatubigan, natatangay ang mga ito at hindi na tumutubo.


Tumaas ang kanyang ani nang 5 kaban/ekt kung tag-ulan at 10 kaban naman kung tag-araw.

Mahigit 30 taon nang nagsasaka si Mang Alberto Sagun, Victoria, Tarlac. Ayon sa kanya, mahirap paniwalaan sa umpisa ang sistemang reduced tillage. “Nakasanayan na kasi ang pag-aararo sa paghahanda ng lupa. Paniniwala ko kasi, dadamuhin ang aking bukid kung hindi aaruhin,” ani Mang Alberto.


Ngayon, napatunayan nya na mali ang kanyang mga haka-haka. Hindi naman pala magiging madamo kung gagamitan ng reduced tillage. Dagdag pa niya, nabawasan ang oras ng paghahanda ng lupa dahil hindi na nga ito kailangan araruhin. Mas nakatitipid naman sa pagpapatubig dahil sa mas mabilis patubigan at napapanatili ng sistemang reduced tillage ang tubig sa lupa na higit na pinakikinabangan ng palay.


Taong 2014 nang subukan ni Mang Alberto ang reduced tillage. Sa sistemang reduced tillage, nakaani si Mang Alberto ng 120 kaban kada ektarya. Mas mataas ng 5 kaban kumpara sa nakasanayang paghahanda ng lupa.

Ang Tagumpay Ni Ka Toti

posted Jun 7, 2015, 1:22 AM by Francis Ebalo   [ updated Jul 6, 2015, 6:02 AM ]

Ang Tagumpay Ni Ka Toti
Owner of the first GAP certified corn farm in the Philippines
ni: Ellar John G. Mendoza


Walang pera diyan.”

Mahirap ang buhay niyan.

Magsasaka lang yan.”


Mga katagang madalas natin marinig kung ang pinaguusapan ay mga magsasaka. Ngunit alam niyo ba na kahit halos ang mga tao ay maliit ang tingin sa mga magsasaka ay may isang tao na umunlad ang buhay at naging matagumpay dahil sa pagsasaka?

Ito ang kuwento ni Eulogio Valdez Cabiles o mas kilala bilang “Ka Toti.” Ang kanyang kuwento ay gaya ng mga sikat at mauunlad na tao ngayon, na dumaan sa hirap ng buhay.

Nagmula si Ka Toti sa isang simpleng pamilya mula sa bayan ng San Manuel, Tarlac, pang apat sa anim na magkakapatid at nakapagtapos ng kursong bokasyonal Diesel Mechanic sa Manantan Technical School. Taong 1985, nakipagsapalaran siya sa Mariveles, Bataan at namasukan bilang electrician. Makalipas ang isang taon ay namatay ang ama ni Ka Toti at umuwi siya sa kanyang bayan.

Nahatihati silang magkakapatid sa tatlong ektaryang lupain naiwan ng kanilang magulang at kalahating ektarya ang napunta kay Ka Toti. Sa pamamagitan ng kanyang sipag, tiyaga at pagsusumikap na umasenso, ang kalahating ektarya kanyang namana ay nadagdadagan pa ng isa’t kalahati. At dahil sa mataas na ani at kita sa pagtatanim ng mais at palay, nakabili si Ka Toti ng water pump, hand tractor, motorsiklo at owner- type jeep.

Sa kanyang pagsisikap at pagtangkilik sa makabagong pamamaraan nang pagsasaka, ay nahirang bilang Outstanding Corn Farmer sa 2014 National Gawad Saka Awards. Kinilala din siya bilang corn ambassador at farmer-cooperator upang makatulong sa kapwa magsasaka niya sa pagpapalaganap at pagtuturo ng makabagong pamamaraan sa pagtatanim ng mais. Nagiging resource speaker at trainor din siya sa mga pagpupulong ng mga magsasaka. Hindi lang sa Tarlac naging matunog ang pangalan ni Ka Toti.


Sa katunayan, maraming kapwa magsasaka mula karatig-bayan, taga-ibang probinsiya at maging taga-ibang bansa ang bumibisita sa kanyang sakahan. Sila ay nagnanais matuto kung paano ang teknolohiya sa kanyang pagsasaka ng mais at sa kanyang naitaguyod na Tipid-Saka Technology o Zero Tillage.


Ang Tipid-Saka Technology o Zero Tillageay  paggamit ng paraang dibble method sa pagtatanim na kung saan itinutusok lang sa lupa ang buto ng mais gamit ang farmalite at hindi binubungkal ang lupa. Kasabay ang paglalagay ng organikong pataba bilang basal fertilizer bago itanim ang mga buto. Sa loob ng tatlong taon na ginawa niya ito ay nakakapag-ani siya ng humigit kumulang 16 tonelada ng mais kada ektarya.


“Dahil sa Tipid Saka napansin ko na mas malalaki ang bunga ng mga mais at higit na mas mataas ang aking ani. Nakakatipid ako ng limang libo kada ektarya bawat cropping season dahil hinsi kailangan ng land preparation at inter-row cultivation. Nakakatipid din ako sa pagpapatubig dahil hindi nabungkal ang lupa at nagkakaroon ng mulching effect ang mga natuyong rice stubble kaya hindi gaano natutuyo ito kumpara sa conventional method ay sampung beses nagpapatubig kumpara sa zero tillage ay anim hanggang walong beses lamang. Marami na ang gumagawa ng zero tillage technology dito sa aming barangay at maging sa mga karatig-bayan sa probinsiya ng Tarlac.” ani Ka Toti


Bukod sa pagtatanim ng mais, palay, at gulay ay nag-aalaga rin ng baka, kambing, tupa at native na manok upang itaguyod ang kahalagahan ng Integrated Farming. Nagagamit rin niya sa taniman ng gulay ang dumi ng baka, kambing at mga manok bilang pataba.


Kamakailan lang ay nagawaran ng Good Agricultural Practices (GAP) certification ang taniman ng mais ni Ka Toti. Siya ang kauna-unahang corn farmer na nakakuha ng sertipikasyon mula sa Kagawaran Ng Pagsasaka.


“Tatlong bagay na tumulong sa akin upang makamit ang tagumpay na ito. Una, ang kahalagahan ng kasipagan. Maniwala kayo: walang masipag na nagugutom. Walang masipag na hindi umuunlad. Ikalawa, ang paniniwala sa sarili. Kung hindi ka maniniwala sa sarili mo, sino ang maniniwala sa iyo? Kaya dapat, maniwala ka sa sarili mo na magagawa mo ang lahat at walang imposible. Ikatlo at panghuli, ang pagmamahal sa kung ano ang gusto mong gawin sa buhay. Ako, gusto ko ang pagsasaka. Kaya minamahal ko ang pagsasaka. At bilang ganti, minamahal din ako ng pagsasaka. Kaya naman nakakamit ko ang lahat ng ito.” tuwang sambit ni Ka Toti

Yan ang mga tagumpay sa buhay ni Mang Toti at patuloy pang umuunlad. Dahil sa kanyang sipag, tiyaga at pagsusumikap na umasenso, higit pa siya sa maraming tao ngayon. O ikaw, sasabihin mo pa ba ang mga katagang “Magsasaka lang yan?”

Strawberries?! Sa Bulacan?!

posted Jun 7, 2015, 1:18 AM by Francis Ebalo   [ updated Jun 7, 2015, 1:18 AM ]

Strawberries?! Sa Bulacan?!
ni Mark Erron San Mateo

Ayokong maniwala sa boss ko nang sabihin niya sa aking may nagtatanim ng strawberries sa probinsya ng Bulacan.

Paano magkakaroon ng strawberries sa Bulacan e ang init-init doon? Ito ang unang pumasok sa isip ko nang sabihin sa aking gumawa ako ng feature story tungkol kay Ka Bitoy ng Calumpang, Calumpit, Bulacan, na isa ngang magsasakang nagtatanim ng strawberry. Pero siyempre, di ko kinuwestyon ang boss ko dahil masunurin ako. At bilang isang masunurin na empleyado, pinuntahan ko si Ka Bitoy habang baon-baon ko ang pagdududang meron ngang strawberry sa Bulacan.

Taga-Bulakan, Bulacan ako, at alas-otso na ng umaga ako umalis sa bahay namin papuntang Calumpit. Bago ako umalis ng bahay, tinanong ng misis ko kung saan ako pupunta. Sabi ko sa Calumpit, doon kako sa nagtatanim ng strawberries. Ayaw maniwala ng misis ko. Kahit siya ay hindi naniniwalang may strawberries nga sa Bualcan. Akala tuloy niya e maglalakwatsa lang ako kung saan. Sabi ko na lang e huwag siyang mag-alala dahil kukuhanan ko ng retrato ang mga strawberries bilang patunay at ipapakita ko sa kanya.

Nagkita kami ng photographer/videographer namin na si Kuya Jonnel sa may bayan ng Bulakan. Bago kami makarating ng Calumpit, kinailangan naming bagtasin ang mga bayan ng Bulakan, Guiguinto at Malolos. At sa pagbagtas namin sa tatlong bayang ito, isa ang napatunayan ko: napakainit sa Bulacan. Lalo pa at buwan ng Mayo.

Lagpas alas-nueve na kami dumating sa bukid ni Ka Bitoy sa Calumpang. Pagbaba ko ng sasakyan, basa na ng pawis ang likuran ko, patunay lang ng kainitan ng panahon. Kasalukuyang ginagawa ni Ka Bitoy ang kanyang traktora kasama ang ilan niyang tauhan nang dumating kami. Nang makita kami, malugod niya kaming pinapasok. Matapos ang palitan ng pagpapakilala, iniikot na niya kami sa kanyang bukirin kasabay pagkukwento tungkol sa kanyang buhay.

Bago maging magsasaka, nagtrabaho muna pala si Ka Bitoy bilang factory worker sa isang pabrika ng fishball, kikiam at squidballs sa Valenzuela City. Tumagal siya roon sa loob ng ** taon. Hanggang sa dumating ang 20** at napagdesisyunan ni Ka Bitoy na umalis sa pabrika at gawin ang bagay na gusto niya talaga: ang pagsasaka.

Sa gitna ng kwentuhan namin ni Ka Bitoy habang nag-iikot sa kanyang bukirin, isang pananim ang kumuha ng atensyon ko. Nasa loob ito ng isang greenhouse (na naipundar ni Ka Bitoy mula sa kanyang kinita). Noong una, akala ko ay kamatis lang ito. Napaka-pula naman kakong kamatis na iyon. Napakatingkad na pula. Nakahilera ito hanggang sa magkabilang dulo ng greenhouse. Nilapitan ko ang mga ito upang makita pang mabuti at nang malaman kung uri ng kamatis ito. Nang makalapit ako, nalaman kong mali ako. Akala ko, kamatis. Hindi pala. Mga strawberries pala. At ang pupula.

Oo nga. Tama nga si boss. Agad na nawala ang pagdududa ko. May strawberries pala talaga sa Bulacan. Akala ko, sa Baguio lang meron.

Ayon kay Ka Bitoy, nagsimula siya sa pagtatanim ng 170 na halaman? ng strawberries. At mula sa 170 na ito, tanging labinglima lamang ang nabuhay at hindi naging matamis ang mga bunga nito. Sa halip na panghinaan ng loob, lalong naging pursigido si Ka Bitoy na magtanim ng strawberries. Dumalo siya sa ibat ibang mga trainings at seminars ng Kagawaran ng Pagsasaka upang makakuha ng mga makabagong teknolohiya. Bukod dito, nagsasagawa rin siya ng sariling pananaliksik nang sa gayon ay kanyang malaman ang mga nararapat na kasanayan. At makalipas ang ilang mga trainings, seminars at mga pananaliksik, nagawang mapalago ni Ka Bitoy ang kanyang mga strawberries. Sa kasalukuyan, nasa 1,500 ang halaman ng strawberries ni Ka Bitoy. At ang lahat ng ito ay namumunga ng matatamis at mapupula na strawberries. Sigurado ako, kahit sinong makakita sa hile-hilerang strawberries ni Ka Bitoy ay iisiping nasa Baguio siya. Hindi ko tuloy napigilang magtanong.

Ka Bitoy, bakit mo namang naisip na magtanim ng strawberries? Hindi ka ba nag-alangan noong una, lalo pa at ang init-init dito sa Bulacan? pagtatanong ko.

Bakit naman ako mag-aalangan? Kung kaya sa Baguio, kaya rin sa Bulacan, sagot ni Ka Bitoy. Inilapat ako lang ang mga nararapat na teknolohiya at kasanayan, tulad ng paggamit ng sprinklers nang sa gayon ay hindi matuyo ang mga ito at manatiling moist.

Ano naman po ang future plans ninyo sa inyong strawberries, sa inyong bukid?

Naniniwala kasi ako na strategic ang pagkakapuwesto ng Bulacan. Kung may mga taga-Maynila na gusto ng strawberries, hindi na nila kailangang pumunta at umakyat pa ng Baguio, dahil mas malapit ang Bulacan  sa Maynila.

Saglit na huminto si Ka Bitoy para pumitas ng strawberries at ipinatikim sa amin. Saka siya nagpatuloy ng paliwanag.

Bukod dun, gusto ko rin kasing ilunsad ang eco-tourism dito sa Bulacan. Gusto kong makilala mga strawberries ko at iba pang pananim dito sa aking bukid.

Nasa halos limang ektarya ang bukid ni Ka Bitoy. Isang ektarya dito ay kinatatamnan ng mga strawberries, habang nasa halos apat na ektarya naman ang iba pa niyang mga pananim tulad ng palay, ubas, mangga, papaya, at bayabas, at mga alagang hayop tulad ng native na baboy, mga bibe, manok, at pugo. Bukod sa strawberries, nakuha rin ang atensyon ko ng mga tanim na ubas ni Ka Bitoy, dahil tulad ng strawberries, hindi ko rin inakala na may ganito sa Bulacan. Nagsimula sa 15 na halaman ng ubas si Ka Bitoy. At ngayon, nasa mahigit 200 na halaman na ang kanyang inaani.

May market na po ba kayo nitong ubas at strawberries? pagtatanong ko habang kinukuhanan ng retrato ang mga ubas.

Sa ngayon, wala pa, sagot ni Ka Bitoy. Sa ngayon, ipinamimigay ko lang ang mga ubas at strawberries sa mga bumibisita dito sa bukid.

Aba, kung ganun po e palagi po kaming bibisita dito sa inyo!

Tawa ang isinagot ni Ka Bitoy. Sabay sabing: Pero naghahanap-hanap na rin ako ng maaaring bagsakan ng mga ani ko. Saka, katulad ng sinabi ko kanina, pangarap ko talagang umusbong ang eco-tourism dito Bulacan. At kapag natuloy yun, sigurado akong magkakaroon ng sure-market ang mga ubas at strawberries ko.

Pinagtutuunan din ni Ka Bitoy ng pansin ang kanyang palayan. Sa katunayan, nagawa niyang umani ng 160 na sako ng palay  sa isang ektarya. Ayon kay Ka Bitoy, nagawa niyang umani nang ganitong karami dahil na rin sa paggamit ng hybrid seeds at pagsasaka ng mga teknolohiya at kasanayan na kanyang natutuhan mula sa mga training at seminars ng Kagawaran. Hindi maikakaila na well-integrated ang bukid ni Ka Bitoy. Kaya hindi rin maikakaila na maganda ang kinikita niya mula sa pagsasaka at pag-aalaga ng hayop.

Ka Bitoy, hindi ka ba nahihirapan sa pamamahala ng iyong bukirin? pagtatanong ko matapos makita at maikot ang kalawakan ng kanyang bukirin.

May edad na rin kasi ako, nasa 54 na ako e, kaya minsan ay hindi kinakaya ng katawan. Kaya kumuha ako ng mga tauhan. Sa kasalukuyan, nasa sampu ang katulong ko dito sa pamamahala sa bukid.

Ayos po pala, sa pamamagitan ng bukid ninyo e nabigyan ninyo ng trabaho ang ibang tao.

Matapos makakuha ng sapat na retrato, nag-paalam na kami kay Ka Bitoy. Pero bago kami makalabas ng gate ay tinawag niya kami at inabutan ng mga plastic. Puno ng strawberries ang plastic. Ayos kako, sabi ko sa sarili ko. Hindi lang retrato ang maipapakita ko sa misis ko kundi mga strawberries mismo. Maniniwala na siyang may strawberries nga sa Bulacan.

1-7 of 7