Landelijke introductie
De afgelopen drie jaar heeft een werkgroep van marketeers afkomstig uit alle 10 OV ondernemingen in Nederland gewerkt aan een nieuwe landelijke betaalmethodiek binnen het OV-Chipkaartsysteem, het zogenaamde Reizen op Rekening (RoR). Idee/Initiatief en coordinatie lag in handen van Programmaleider Auke Huisman (extern interimmanager bij NS Reizigers commercie)

Het Reizen op Rekening is een landelijke betaal- en serviceplatform volledig geïntegreerd met OV-chipkaarttechnologie en geaccepteerd door alle openbare vervoerders en een aantal andere deur-tot-deur dienstverleners in Nederland. Concreet betekent dit dat het in-en uitchecken met bijvoorbeeld de NS-Business Card (volledig gebaseerd op RoR) niet alleen in de trein bij NS mogelijk is maar ook in de Trein, Bus,Tram en Metro bij iedere vervoerder in Nederland, medio 2013 is landelijke dekking een feit. Dit blog geeft een korte toelichting over het nieuwe concept.


Prepaid en Postpaid
We kennen inmiddels allemaal de OV-chipkaart. Deze chipkaart ondersteunt standaard een prepaid betaalmethode. Voordat de klant gaat reizen dient ze eerst saldo te laden op de OV-chipkaart door middel van een betaling. Deze prepaid betaalmethode noemen we Reizen op Saldo (degressief tariefsysteem) bij de NS en Easytrip (lineair tariefsysteem) bij andere vervoerders.

Begin 2011 heeft NS als eerste vervoerder naast RoS ook het zogenaamde Reizen op Rekening (RoR) geïntroduceerd met de NS-Business Card. Deze OV-Chipkaart maakt gebruik van een postpaid betaalmethode. Met RoR is saldo laden niet meer nodig. Een OV-chipkaart met een RoR product op de kaart geeft altijd toegang bij poortjes en paaltjes zonder saldo of borg af te boeken van de kaart. De nota voor alle gemaakte reizen en ketendiensten wordt namelijk achteraf berekend in een centrale BackOffice bij de vervoerder die de kaart verstrekt en maandelijks toestuurt naar de klant. Dus geen gedoe meer met privé geld voorschieten, saldo laden, bonnetjes verzamelen, declaraties achteraf, concessie-obstakels, regionale producten, etc..

Deur tot deur
Net zoals de RoS variant van de OV-Chipkaart is ook de RoR variant te gebruiken in het gehele OV in Nederland. De NS-Business Card, zoals NS Reizigers haar RoR product heeft genoemd, gaat in het ontsluiten van vervoersmiddelen echter nog een stap verder.

De NS-Business Card ondersteunt het reizen met de Trein van NS, Fyra, taxi, OV-fiets, NS-Scooter, electrische fiets, Greenwheels-auto, fiets stallen op het NS-station, auto parkeren bij Q-Park, P+R en gratis toegang tot NS Hispeed Lounges. Ook het reizen bij alle vervoerders in de Bus, Tram en Metro is daar aan toegevoegd.

'National Roaming' in het OV
Het idee voor Reizen op Rekening is geïntroduceerd door Auke Huisman. Hij heeft zijn kennis en ervaring uit de energie en telecomwereld ingebracht voor het ontwerp van een nieuw reisconcept. Reizen op Rekening is geen product maar een betaalmethodiek die ondersteund wordt in de BackOffice van een vervoerder. Veel concepten zijn 'geleend' uit de telecomwereld, betaalgemak is daar de norm. Bellen in het buitenland, in Amerika, geen enkel probleem. Uw eigen telecomprovider ontzorgt u en heeft wereldwijde dekking gegarandeert door zogenaamde roamingcontracten te regelen met buitenlandse providers. Dit principe van 'zwerven' (=roaming) in het netwerk van een andere vervoerder is straks landelijk mogelijk. De OV-vervoerder die een OV-Chipkaart op basis van Reizen op Rekening heeft ontwikkeld verzorgt de verrekening met alle andere vervoerders. Zo kan een houder van de NS-Business Card ook met de bus, tram en metro van de RET reizen in Rotterdam en omstreken. Maar ook bij GVB, HTM, Arriva, Syntus, Connexxion, EBS, Qbuzz en NS-Hispeed kan er op rekening gereisd worden. Geen zorgen over saldo op de kaart, nee de rekening wordt gewoon achteraf door NS verzorgd.

Iedere vervoerder is vrij om haar interpretatie van de betaalmethode te ontwikkelen. Over en weer zullen we op RoR gebaseerde producten accepteren. NS bedient haar zakelijke klanten met de NS-Business Card gebaseerd op RoR.

Centrale Backoffice, geen nieuw idee!

Het moet gezegd worden dat de voordelen van een centraal postpaid systeem al eerder zijn ingezien en beproefd. In de stad Groningen is in 2001/2002 met steun van het ministerie van V&W een pilot uitgevoerd door Arriva waarbij onder 5000 reizigers een OV Chipkaart in de vorm van de Tripperpas is uitgezet. Ook deze pas ging niet uit van vooraf betalen maar droeg het karakter van een credit card waardoor in tariefstelling en toerekening van kosten en opbrengsten maximale flexibiliteit kon worden ingebouwd. De prijs voor de gehele reis werd pas achteraf vastgesteld en de reiziger ervoor belast. Het combineren van tariefstructuren van verschillende ondernemingen en opdrachtgevers werd zo tot een oplosbaar backoffice probleem gereduceerd. Het experiment werd door de gebruikers positief beoordeeld maar kreeg geen vervolg


Volledig kassasysteem
Het OV-chipkaart systeem in Nederland is in de kern een centraal kassasysteem voor het gehele Openbaar Vervoer. Een compleet kassasysteem ondersteunt idealiter drie soorten betaalmethoden:
  1. Vooraf betalen -Prepaid
  2. Achteraf betalen -Postpaid
  3. Combinatie van Pre-en Postpaid
Tot begin dit jaar was het OVCP systeem van NS alleen uitgerust met de prepaid betaalmethode met een decentrale tariefberekening aan de paaltjes. Door de ontwikkeling van een eigen ‘billing-engine’ in onze software systemen is daar een postpaid methode aan toegevoegd, een centrale backoffice waarin de tarieven worden berekend. Dit systeem is operationeel sinds begin 2011 bij NS, en nu ook uitgebreid naar alle vervoerders in Nederland. De combinatie tussen prepaid en postpaid (de 3e combinatiemethode) is in de toekomst goed te ontwikkelen. De fundamenten zijn nu gelegd.

Voordelen Postpaid
De postpaid betaalmethodiek biedt de marketeers, productontwikkelaars en ICT deskundigen bij NS een uitgebreider arsenaal aan technieken om onze klanten nog beter te bedienen. De grote beperkingen die besloten liggen in de prepaid betaalmethode worden namelijk geheel weggenomen.

De prepaid kaart kent een aantal beperkingen:
  1. Calculatie van de netto ritprijs dient binnen 200 milliseconden te geschieden. Ook logisch als je bedenkt dat wanneer grote reizigersstromen een station verlaten, de eindafrekening bij de Uitcheck zeer snel dient te geschieden. Dit gegeven legt ons echter wel beperkingen op, ingewikkelde calculaties en dus meer complexere producten zijn niet te ontwikkelen met deze tijdsrestrictie. Met de postpaid methode rekenen we niet direct af maar hebben een maand de tijd om centraal met de meest krachtige computer en onbeperkte dataopslag centraal alle berekeningen uit te voeren die we maar nodig hebben. Denk aan loyaliteitsfuncties, kwantumkortingen, groepskortingen, coulanceregelingen, punctualiteitcontracten, etc….
  2. Reishistorie en klantkwalificaties zijn beperkt op te slaan op de kaart. De huidige OV-Chipkaart is beperkt in zijn dataopslag. Ook dit beperkt de meer complexere producten. Al zou deze beperking er niet zijn dan is de tijdslimiet van <200 milliseconden weer de beperkende factor. Met de postpaid methode kunnen we theoretisch gebruik maken van een onbeperkte dataopslag. Een prijsberekening van een enkele ritprijs zou dus gebaseerd kunnen worden op de reishistorie van een klant van meerdere jaren. Ook kan een vergeten Uitcheck achteraf automatisch nog worden verwerkt in de prijscalculatie al dan niet met een coulanceregel. (bij de Transport for London heet deze laatste functie ‘Autofill’).
  3. In de treinrailketen bestaat een dubbel opstaptarief als gevolg van concessiegrenzen en het in- en uitchecken gebeurt per vervoerder. De Commissie Meijdam adviseert de Minister het dubbel opstaptarief te vermijden en een single in- en uitchecken op de railketen te realiseren. Met een achteraf centrale prijsberekening zoals bij Reizen op Rekening kan softwarematig single checkin en checkuit worden ondersteund en eenmalig het opstaptarief worden toegewezen aan de vervoerder. Dit is alleen mogelijk wanneer op het hoogste dataniveau alle incheck en uitcheck gegevens verzameld worden: ritten (een reis met één voertuig in het OV) worden op dit centrale niveau aan elkaar gekoppeld, zodanig dat dit overeenkomt met de deur-tot-deur reis van de klant. De vervoerders hebben een wijzigingsverzoek ingediend bij TLS, waarmee het mogelijk wordt op het centrale niveau van TLS Reizen op Rekening te ondersteunen.

Reizen op rekening is bij NS een Groepsproduct
Onder overeenkomst kunnen bij NS één of meerdere NS-Business Cards worden besteld. Onder overeenkomst dus ook één verzamelfactuur voor alle kaarten. Bij NS kan dit bijvoorbeeld tot 5 kaarten online: https://www.ns.nl/mkb-zzp/ . Vanaf 5 kaarten tot onbeperkt verzorgt een accountmanager de aanvraag. De kaarten worden per post bij de klant thuisbezorgd en zijn direct klaar voor in-en uitchecken . Het elektronische RoR product is namelijk al op de OV-chipkaart geladen. Een extra gang naar de automaat is dus niet meer nodig.

Kenmerken van de RoR kaart zoals geïmplementeerd bij NS
Een OV-chipkaart met een RoR product geladen is een Bedrijfskaart omdat de kaart altijd gekoppeld is aan een overeenkomst tussen vervoerder en een bedrijf (Eenmanszaak, MKB of Grootzakelijk). Dus via het unieke OV-Chipkaart nummer van de kaart is altijd te achterhalen bij welk bedrijf deze kaart hoort. De kaart is tevens een Persoonlijke OV-Chipkaart, dus naast de bedrijfsgegevens zijn ook de gegevens van de kaarthouder vastgelegd. Indien gewenst kan een ‘persoonlijke kaart’ ook gedeeld worden door meerdere personen en heet dan een Afdelingskaart. Voor de duur van het tijdelijke gebruik kunnen de persoonsgegevens in het online portaal worden gekoppeld aan de kaart.