EEN STORMACHTIG BEZOEK AAN NAARDEN

Zonnig, weinig tot geen neerslag, temperatuur 14 graden, harde wind. In het westen van het land windkracht zes tot zeven. Dat is de weersvoorspelling voor donderdag 18 april 2013.
Raspa verzamelt zich op die vroege morgen op het Lambertusplein. Er staat een dagtrip op het programma naar de vestingstad Naarden en een vaartocht over het Naardermeer.
De groene Ghielenbus met chauffeur Rotonde-John staat klaar, Raspa’s begroeten elkaar en zoeken een plaatsje op in de vrijwel volle bus. De chauffeur mag dan wat kort door de bocht zijn, hij heeft ons altijd veilig heen en terug gebracht.
Leo verwelkomt allereerst de vier nieuwe leden. Leuk om nieuwe en toch vertrouwde mensen als lid te mogen begroeten. Na een filevrije rit arriveren we om 10.00 uur op een grote parkeerplaats aan de rand van Naarden, met als blikvanger het atelier van Jan de Bouvrie. Dat laten we links liggen, het meubilair is niet onze smaak, zullen we maar zeggen.
We stappen uit en worden onmiddellijk stormachtig begroet! Er raast een snoeiharde westenwind en sommigen hebben moeite zich staande te houden. Met de wind pal op kop lopen we naar het Vestingmuseum waar in de kazerne koffie met appelgebak op ons wacht. We nemen plaats aan de lange tafels en ontdekken dat we in het voormalige slaapkwartier van de soldaten zijn. De bedden die helemaal achterin staan lijken nog maar net verlaten.
Voor een sanitaire stop is het een beetje improviseren en moeten we een gemeen steil heuveltje op naar een ander gebouw. Er zijn slechts twee toiletten, een voor vrouwen, een voor mannen. Dus netjes in de rij en wachten, wachten. En dan, onder luid trompetgeschal uit een speaker, eindelijk opluchting.

Het is tijd voor de stadswandeling. De grote groep wordt door Leo in drie gedeeld en iedere groep krijgt z’n eigen gids. Het blijken uiterst bekwame mensen te zijn die op een duidelijke manier de roerige geschiedenis van de stad weten samen te vatten.
Naarden is een van de best bewaarde vestingsteden van Europa en vooral beroemd om zijn unieke stervorm. De vesting heeft zes bastions en ravelijnen, een dubbele omwalling en grachtengordel.
Naarden diende hoofdzakelijk ter bescherming van grote steden zoals Amsterdam. Alle geschut en afweer waren gericht naar het oosten, want de vijand kwam uit het machtige Münster.
Onze gids staat allereerst stil bij het stadhuis. Dit dateert uit 1601 en is een typerend voorbeeld van de Hollandse renaissancestijl. Kenmerkend is de dubbele trapgevel. Naast het stadhuis staat het Spaans Huis welk in het verleden dienst deed als gasthuis waar zieken en ouderen verzorgd werden.
We lopen verder en komen bij de Grote of Sint Vituskerk die tussen 1380 en 1440 werd gebouwd. In de loop van de eeuwen brandde het gebouw tot twee keer toe af, werd weer opgebouwd, vergroot en aangepast. De tot nu toe laatste grote restauratie vond plaats in de 20ste eeuw.
Sint Vitus werd vroeger aangeroepen door mensen die leden aan de Vitusdans. Die oncontroleerbare spiertrekkingen werden veroorzaakt door een paars-zwart gekleurde schimmel in de vorm van staafjes die op pijpenstrootje en rogge voorkomt, Moederkoren of Claviceps genaamd.
Die schimmel kwam via de rogge in het brood terecht. Al naar gelang de hoeveelheid voerde het tot spiertrekkingen, spierverlammingen en uiteindelijk de dood. De naam Moederkoren duidt op de vruchtafdrijvende eigenschap van de schimmel.
Tot ver over de grenzen is de kerk vooral ook beroemd door de uitvoeringen van de Matthäus Passion van J.S.Bach in de Goede Week, een traditie die tot 1922 teruggaat.
Er vinden telkens vijf concerten plaats door de Nederlandse Bachvereniging met jaarlijks wisselende solisten en om het jaar een gastdirigent. De uitvoering op Goede Vrijdag wordt rechtstreeks op TV uitgezonden en bezocht door prominente gasten uit binnen- en buitenland.  
Het kerkgebouw staat onder beheer van de actieve Protestantse Gemeente die de ruimte ook ter beschikking stelt voor orgelconcerten, bruiloften, enzovoort.
We vervolgen onze stadswandeling en de gids blijft lange tijd staan bij het Comeniushuis, genoemd naar de beroemde Tsjechische wijsgeer, filosoof, cartograaf en theoloog Jan Amos Comenius die, opgejaagd door Poolse partizanen, vele jaren in Amsterdam werkte en woonde. In 1670 vond hij zijn laatste rustplaats in Naarden. Het mausoleum is gevestigd in het Comeniushuis en werd in 1933 in erfpacht gegeven aan de toenmalige Tsjechische republiek. Veel Tsjechen en Slowaken komen naar Naarden om een bezoek te brengen aan het mausoleum en museum.
We lopen langs het Kattenbastion en komen bij de stadspoort ofwel Utrechtsche Poort. Deze vormde vroeger de verbinding over water naar Bussum.
Bij het Arsenaal komt een einde aan de boeiende stadswandeling met onze sympathieke en kundige gids. Veel van de bezienswaardigheden en hun historie zijn hier ongenoemd gebleven, eenvoudigweg omdat we zoveel gezien hebben in deze interessante vestingstad.

Nadat we met een deel van de groep genoten hebben van een smakelijke lunch in Brasserie La Caserne wandelen we terug naar de bus om naar het Naardermeer te gaan.   
Een tochtje met fluisterboten staat op het programma. Inmiddels waait het niet meer, nee, het stormt!
Leo overlegt kort met de gidsen van Staatsbosbeheer en snel wordt duidelijk dat een boottocht onder deze weersomstandigheden onverantwoord is. We zouden met fluisterbootjes en al het riet inwaaien en zie daar maar eens uit te komen!
Niet getreurd, want er wordt een goed alternatief geboden. Een wandeling. Of nog beter; twee wandelingen, aan ons de keuze voor de korte of de lange route. Een groepje van ongeveer tien leden ziet een waaierige wandeling niet zitten en voegt de daad bij het woord; ze zitten alras achter een kop koffie in het bezoekerscentrum van SBB. (StaatsBosBeheer)

Onze gids vertelt dat hier vroeger de wasserij met de bleek was. De wasserij staat er nog, het is een klein gebouw, nu dienend als woonhuis. De hogere burgerij uit Naarden liet hun witte plooikragen en manchetten wassen, stijven en plooien door wasvrouwen uit het toenmalige dorp. Het wassen gebeurde in het Naardermeer en de grasvlakte diende als bleek. Het kon tot enkele weken duren eer de ingewikkelde plooikragen en manchetten klaar waren. Vaak wisselen van kleding was niet gebruikelijk en dat de ingeleverde kledingstukken nogal goor waren laat zich raden.
De nieuwe SBB-gebouwen zijn geheel uit milieuvriendelijke materialen gebouwd en de zon levert de benodigde energie. Alle daken zijn voorzien van zonnepanelen.
Deze vernieuwing stond landelijk gepland – dus ook voor bezoekerscentrum Meinweg – totdat ene heer Henk Bleeker alle plannen van tafel veegde en de huidige regering geen reden zag om ze op te rapen. Erger nog; SBB moet 60% besparen hetgeen voert tot gedwongen verkoop van verworven natuurgebieden en het sluiten van Bezoekerscentra. Onze erfenis aan de komende generaties zal bestaan uit een enorme beton- en asfaltplaat, afgewisseld met overbemeste maïsvelden en megastallen. 

Na een kijkje in het bootshuis waar de accu’s van de fluisterboten via de zonnepanelen op het dak van stroom worden voorzien, gaan we aan de wandel.
Het Naardermeer is een natuurlijk meer dat op de overgang van de hoge zandgronden van het Gooi naar het veen-poldergebied van West-Nederland ligt. Het stond via de Vecht in open verbinding met de Zuiderzee, hetgeen vaak tot overstromingen leidde. Begin 14de eeuw werd het meer afgedamd.
Het is het oudste natuurreservaat van ons land, waarin naast watervegetaties en verlandingszones, ook zich vrij ontwikkelende broekbossen voorkomen.
Wij liepen via een opgehoogd zandpad door een van de broekbossen richting Naardermeer. Aan weerszijden vooral veel opslag van berk en wilgen. De ondergrond bestaat voor een groot deel uit eeuwenoude lagen veenmos en is levensgevaarlijk om te betreden. Alleen deskundigen die iedere centimeter van het gebied onderzocht hebben weten waar ze veilig de voeten kunnen plaatsen zonder metersdiep in het veen weg te zakken. 
Door de storm laat slechts een enkele vogel zich zien. De voor ons land zeldzame Purperreiger houdt zich blijkbaar ergens in de luwte schuil. Hij heeft genoeg aan een poel water en een stukje grasland om zijn maaltje vis en muis te vangen. Aangekomen aan het open water veegt de storm ruw over de vlakte. De woorden van de gids verwaaien en iedereen moet moeite doen om haar te kunnen verstaan. Dus staat zij met de rug tegen de wind in en wij met het gezicht pal op de elementen!We zien de rietgordels en verbazen ons dat het meer in al die honderden jaren van haar bestaan nog niet verland is, want riet heeft de eigenschap zich razendsnel te vermeerderen. De gids legt uit dat er al decennialang een overeenkomst bestaat tussen natuurorganisaties en rietdakdekkers. Die beroepsgroep heeft het druk in het Gooi en wijde omgeving, door de vele luxe optrekjes die met een rietdak bedekt worden. Die grondstof halen ze gratis uit onder andere het Naardermeer, waardoor woekering wordt voorkomen. De meren worden zo jaarlijks opgeschoond en de rietdakdekkers zijn verzekerd van materiaal. 

Weer wat wijzer geworden wandelen we via dezelfde route terug en zien zowaar een Grote bonte specht! Spechten zijn slimme vogels. Zoals iedereen weet hakken ze nestholtes uit in bomen, waarbij het lijkt alsof ze lukraak te werk gaan, maar dat is niet het geval. In het kort gezegd komt het er op neer dat ze zwakke plekken opspeuren door met de snavel op de stam te tikken en te luisteren.

Lekker helemaal uitgewaaid en met kapsels type Coupe Ravage komen we terug bij het bezoekerscentrum, waar een poosje later ook de lange-afstand-wandelaars arriveren.
Rotonde-John staat klaar met de bus en we verlaten de mooie omgeving van Naarden om rond 18.30 uur in Venray-Smakt aan te komen voor het buffet.
De schalen met heerlijke koude en warme gerechten staan er niet voor niets en de voormalige douane- en belastingambtenaren laten zich van hun beste kant zien; halen wat er te halen valt! Na het verlaten van het Pelgrimshuis blijft de eigenaar slechts lege schalen en dito borden. Maar we mogen terugkomen! Bij leven en welzijn staan we op 16 mei weer met z’n allen op het Lambertusplein in the city of Blerick voor een uitstapje naar Elburg en Giethoorn.
We hopen op een weerzien!

Marianne en Wim Vos.

P.S. en Rotonde-John? Hij heeft slechts één stoeprand overreden. Op een rotonde natuurlijk.  

naar de foto's