Kỹ Thuật Bóng Bàn

Kỹ thuật cầm vợt

1. Tầm quan trọng của cầm vợt.

Kỹ thuật cầm vợt là một trong những kỹ thuật nhập môn của VĐV bóng bàn. Kỹ thuật cầm vợt tốt có thể nâng cao tính linh hoạt của bàn tay, cánh tay và cổ tay tạo cơ sở tốt cho việc nâng cao kỹ thuật sau này.
Ngược lại nếu kỹ thuật cầm vợt không tốt thì không chỉ ảnh hưởng tới linh hoạt của bàn tay, cổ tay mà còn làm cho động tác đánh bóng không chuẩn xác ảnh hưởng đến việc nâng cao kỹ thuật và dùng sức khi đánh bóng.
Chính vì vậy những AE mới bắt đầu học đánh bóng bàn trước tiên phải học tốt kỹ thuật cầm vợt.

2. Phương pháp cầm vợt.

Có 2 phương pháp cầm vợt chính đó là: Cầm vợt dọc và cầm vợt ngang.
Cầm vợt dọc có ưu điểm là đầy chặn trái tay rất tốt, thuận tiện cho việc đẩy trái công phải, tấn công bóng trong bàn tương đối linh hoạt. Bởi vậy phần lớn mọi người chỉ sử dụng đánh bóng mặt thuận của vợt dọc. Cách cầm vợt này trong khi đánh bóng có thể thực hiện luân phiên giữa thuận tay và trái tay nhanh.Đây là phương pháp cầm vợt truyền thống của Trung Quốc và Nhật Bản.
Cách cầm vợt ngang thích hợp công bóng hai mặt, cắt bóng, líp bóng vòng cung trái tay, phạm vi quán xuyến lớn. Đây là phương pháp cầm vợt truyền thống của châu Âu.

2.1. Cách cầm vợt dọc.

Giống như khi ta cầm bút viết vậy, ngón cái và ngón trỏ tạo thành hình gọng kìm kẹp chặt vơt, 3 ngón còn lạicong tự nhiên và ép sát vào mặt sau của vợt.

* Cách cầm vợt dọc loại hình tấn công nhanh

Làm cho chuôi vợt áp sát trên ngàm tay (nằm giữa ngón cái và ngón trỏ, sát với bàn tay) cạnh phải của chuôi vợt áp sát vung đốt thứ 3 của ngón trỏ, đốt thứ nhất của ngón cái áp chặt vào vai trái của vợt, đốt thứ 2 của ngón trỏ áp chặt vào vai phải vợt. Khớp thứ nhất của ngón cái và đốt thứ nhất, thứ hai của ngón trỏ tạo thành hình gọng kìm quặp ra phía trước của vợt. Khoảng cách giữa đầu ngón trỏ và ngón cái khoảng 1 -:- 2 cm. Ba ngón còn lại gập tự nhiên chồng lên nhau và chống giữ phía sau vợt bằng đốt thứ nhất và thứ hai của ngón giữa.
Phương pháp cầm vợt này thích hợp cho lối đánh tấn công nhanh bằng vợt mút dán thuận, độ linh hoạt của cổ tay và ngón tay tốt hơn hẳn cách cầm vợt ngang. Khi tấn công thuận tay, ngón tay cái ấn vợt, ngón trỏ thả lỏng, ngón út và ngón vô danh hỗ trợ ngón giữa chống giữ vợt phát lực. Khi đẩy chặn trái tay, ngón trỏ ấn vợt, ngón cái thả lỏng, ngón út và ngón vô danh hỗ trợ ngón giữa chống vợt và phát lực

* Cách cầm vợt dọc loại hình líp bóng.

Làm cho chuôi vợt áp sát vào ngàm tay, đốt thứ nhất ngón cái và thứ hai ngón trỏ ép khóa vai vợt. Đốt thứ nhất ngón cái áp chặt cạnh trái chuôi vợt ở phía trước, ngón trỏ quặp chặt chuôi vợt và cùng với ngón cái trạo thành vòng tròn, 3 ngón còn lại hơi duỗi thẳng tự nhiên chồng lên nhau ở sau vợt do đốt thứ nhất của ngón giữa chống giữ sau vợt.
Cầm vợt loại hình này thích hợp với lối đánh loại hình líp bóng mặt mút ngược, loại hình cầm vợt này dễ cố định, có thể làm cho cẳng tay, bàn tay, cổ tay với bóng tạo thành một đường thẳng, phát huy đầy đủ sức mạnh cổ tay và cẳng tay. Khi líp bóng thuận tay, ngón cái dùng sức ép vào vợt, ngón vô danh và ngón út phối hợp với ngón giữa chống giữ vợt. Khi đẩy chặn bóng, ngón cái thả lỏng, ngón trỏ dùng lực ép vào mặt vợt, ngón vô danh và ngón út cùng hỗ trợ ngón giữa dùng sức chống giữ vợt.

* Cách cầm vợt dọc cắt bóng.

Ngón cái cong áp sát bên trái chuôi vợt hơi dùng sức ấn xuống, 4 ngón còn lại hơi xòe ra và duỗi thẳng tự nhiên đỡ phía mặt sau của vợt.
Cách cầm vợt này thích hợp dùng cho cắt bóng, phạm vi quán xuyến bóng thuận tay và trái tay đều tương đối rộng.
Khi cắt bóng thuận tay, đưa vợt hơi nghiêng ra sau giảm thiểu lực lao trước của bóng đến, khi cắt bóng trái tay 4 ngón phía sau vợt hơi quặp lại, đầu tiên làm cho chuôi vợt chúc xuống dưới, sau đó vung vợt cắt bóng. Khi tấn công hoặc đẩy chặn bóng cần di chuyển ngón trỏ đến cạnh sau của chuôi vợt đổi thành phương pháp cầm vợt tấn công.

2.2. Cách cầm vợt ngang.

Ngón cái cong tự nhiên áp sát chuôi vợt ở phía trước, ngón trỏ ở sau, 3 ngón còn lại cầm lấy chuôi vợt một cách tự nhiên.

* Cách cầm vợt ngang loại hình cắt bóng tấn công.

Ngón cái ở phía trước cong tự nhiên áp sát chuôi vợt, ngón trỏ sau vợt duỗi chếch tự nhiên áp sát mặt vợt, vai vợt đưa nhẹ vào hổ khẩu tay và đốt thứ 2 của ngón giữa. Các ngón khác nắm chuôi vợt một cách tự nhiên.
Cách cầm vợt loại này thích hợp nhất đối với cách đánh loại hình kết hợp cắt bóng với tấn công. Cách cầm vợt đơn giản, mặc dù so với cách cầm vợt dọc thì tính linh hoạt của bàn tay, ngón tay, cổ tay tuy có bị hạn chế nhất định nhưng dễ phát huy tác dụng xoay ngoài và xoay trong của cánh tay và cổ tay.
Khi tấn công bóng thuận tay, ngón trỏ có thể hơi di động lên trên tạo thuận lợi cho ép giữ vợt và phát lực. Khi tấn công bóng trái tay và tạt nhanh, ngón cái có thể di chuyển lên trên 1 chút, như vậy sẽ có lợi cho ép vợt và phát lực.
Khi cắt bóng thuận trái tay, vị trí của các ngón tay về cơ bản không thay đổi.

* Cách cầm vợt ngang loại hình tấn công (đập, vụt)

Ngón cái duỗi chếch tự nhiên áp sát mặt vợt, ngón trỏ duỗi chếch tự nhiên áp sát phía sau vợt, dùng đốt thứ nhất của ngón trỏ chống giữ vợt, đầu vợt hơi chếch lên trên.
Cách cầm vợt này thích hợp nhất với cách đánh loại hình líp bóng và tấn công nhanh. Nếu so sánh với cách cầm vợt loại hình cắt bóng tấn công thì cách cầm vợt này tương đối ổn định.
Lưu ý là trong cách cầm vợt ngang lại có thể phân ra thành cầm sâu và cầm nông. Người cầm vợt mà hổ khẩu tay nằm sát vai vợt là cầm sâu và ngược lại là cầm nông.
Ưu điểm của cầm nông là cổ tay và bàn tay linh hoạt, thuận lợi hơn cho xử lý bóng trong bàn (bóng ngắn), nghĩa là có thể dùng líp bóng, cũng có thể dùng phương pháp gõ vẩy ngắn để đánh trả. Khi tấn công dễ bị đánh bóng thấp, kết hợp phải trái tương đối linh hoạt. Khi cắt, gò bóng, phát bóng dễ đánh bóng xoáy biến đổi, đối phương khó mà phân biệt được. Nhưng có nhược điểm là khi tấn công toàn bộ lực tập trung vào bàn tay nên có ảnh hưởng nhất định tới khả năng phát lực. Khi cắt bóng mặt vợt không dễ dàng cố đinh được nên khó khống chế động vòng cung của cắt bóng.
Ưu điểm của cách cách cầm vợt sâu là góc độ mặt vợt tương đối cố định, khi tấn công phát lực được tập trung nên có lợi cho việc tăng thêm sức mạnh đánh bóng, líp bóng cũng tương đối xoáy, cắt bóng cũng dễ khống chế và tạo được độ xoáy tương đối. Nhược điểm là do cầm vợt chặt, cổ tay không linh hoạt. Khi đối công tính linh hoạt phối hợp phải, trái hơi kém, xử lý bóng trong bàn tương đối khó khăn, biến đổi xoáy dễ bị phát hiện và đối phó.

3. Những vấn đề cần lưu ý trong cách cầm vợt.

- Với những AE mới tập bóng bàn thì phương pháp cầm vợt cần ổn định, không nên thay đổi một cách quá dễ dàng cách cầm vợt để đảm bảo cho động tác đánh bóng ổn định.
- Cầm vợt không nên quá chặt hoặc quá lỏng , cầm quá chặt sẽ ảnh hưởng tới tính linh hoạt của cổ tay và ngón tay khi đánh bóng, quá lỏng sẽ ảnh hưởng tới sức mạnh đánh bóng và tỷ lệ bóng vào bàn suy giảm.
- Dựa vào sự yêu thích và đặc điểm kỹ thuật của bản thân mà chọn phương pháp cầm vợt thích hợp. Ví dụ thích đánh tấn công gần bàn nên chọn cầm vợt dọc, thích đánh líp bóng thuận, trái tay thì tốt nhất là chọn cách cầm vợt ngang… Tốt hơn hết nếu có điều kiện AE mới học chơi bóng bàn khi chọn và học cách cầm vợt nên có sự chỉ dẫn của HLV bóng bàn.

4. Không thể coi nhẹ tác dụng của tay không cầm vợt.

Khi nghiên cứu về phương pháp cầm vợt thì không thể coi nhẹ tác dụng của tay không cầm vợt trong môn bóng bàn. Tay không cầm vợt ngoài việc có thể duy trì thăng bằng cơ thể ra còn phải biết phối hợp vung tay nhịp nhàng, hợp lý với tay cầm vợt để nâng cao được tốc độ vung vợt, tăng cường sức mạnh.


- Cách cầm vợt là thủ tục đầu tiên khi bắt đầu tập bóng bàn. Cầm vợt đúng cách sẽ có ảnh hưởng quyết định đến việc phát triển các kỹ thuật tiếp theo, và sẽ quyết định khả năng chơi được bóng bàn ở đỉnh cao đối với người mới tập chơi bóng bàn.
- Đa phần người mới tập chơi ở nước ta không được hướng dẫn cầm vợt đúng cách (để có thể phát triển ở đỉnh cao), họ chỉ cầm vợt theo phản ứng tự nhiên - cảm thấy vừa tay là được, hoặc theo những hướng dẫn cơ bản trong các tài liệu. Tuy nhiên, trong quá trình tập và thi đấu sẽ phát sinh nhiều vấn đề. Ví dụ như mọi người được hướng dẫn trong sách vỡ là tay cầm vợt phải giữ lõng, nhưng trước những áp lực trong các trận đấu và các động tác đánh bòng đòi hỏi người chơi phải lên gân, tăng lực cầm vợt, hoặc do sợ tuột vợt khi lăng tay nhanh và mạnh,... Những điều đó sẽ khiến cho không giữ được phong độ ổn định trong suốt trận đấu. Mặt khác, cầm vợt đúng cách sẽ giúp người choi luôn giữ một tư thế cầm vợt ở mọi động tác đánh bóng như: đánh trái, phải, chặn, giựt bóng, hay giao bóng,... Nhờ vậy người chơi sẽ không chậm hơn đối phương một nhịp khi thi đấu ở trình độ cao, không bị phân tán khi điều chĩnh lại tay cầm vợt lúc đổi động tác đánh bóng, và giúp cho việc kiểm soát bóng ở mọi tư thế được ổn định. Nhanh, chuẩn xác, và Ổn định là những yếu tố cần thiết cho vận động viên đỉnh cao. Muốn vậy, phải loại bỏ những động tác thừa khi chơi bóng, hạn chế việc liên tục thay đổi tư thế cầm vợt đối từng động tác đánh bóng khác nhau - vừa đòi hỏi nhiều "kỷ xảo", vừa gây mất tập trung cho vận động viên (VĐV). Cầm vợt không đúng cách là tự mình gây khó cho mình và làm hạn chế khả năng phát triển ở trình độ cao.
- Cũng có một số người ngẫu nhiên chọn cách cầm vợt đúng chuẩn nhưng không lý giải được tại sao. Vì vậy, trong quá trình tập luyện dễ bị ảnh hưởng, tác động bởi các cách chơi khác nhau - khiến cho họ dần dần từ bỏ cách cầm vợt ban đầu của mình.
- Đáng tiếc là cơ chế tuyển mộ VĐV của ta dựa trên nền tảng tuyển những VĐV chơi tự phát, đã có một số thành tích nào đó để đào tạo nâng cao lên. Do đó, cách cầm vợt đã theo thói quen, lại không được sửa đúng - làm hạn chế khả năng phát triển đỉnh cao ở tầm quốc tế.
- Đáng tiếc là nước ta còn thiếu những "nhà nghiên cứu" về bóng bàn để giúp hình thành lối chơi chuẩn và đặc trưng cho dân tộc Việt, vốn nhanh nhẹn và thông minh. Những "nhà nghiên cứu bóng bàn" không những chơi hay(không cần phải xuất sắc) mà còn phải có trình độ, hiểu biết về đặc điểm cơ thể người, động học của cơ thể, tâm lý học,..., biết cách tiến hành thí nghiệm trên mỗi VĐV để áp dụng những kỹ thuật, kỹ năng chuẩn xác cho họ khi tập luyện (ví dụ như cách phát lực, động tác đánh bóng, di chuyển,...) đồng thời phát hiện và phát huy thế mạnh của từng VĐV. 

Trang con (1): Video KT Giao Bóng
Comments