ราชวงศ์จักรี

ราชวงศ์จักรี

 
ราชวงศ์จักรี เป็นราชวงศ์ที่ปกครองราชอาณาจักรสยามต่อจากสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชจนถึงปัจจุบัน โดยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (พระนามเดิม ทองด้วง ทรงสืบเชื้อสายมาจากตระกูลขุนนางในสมัยกรุงศรีอยุธยา) ทรงสถาปนาราชวงศ์โดยการปราบดาภิเษกเมื่อ พ.ศ. 2325 ยุคของราชวงศ์นี้ เรียกว่า "ยุครัตนโกสินทร์"
 
 
 
 
 
 

ที่มาของชื่อและสัญลักษณ์ประจำราชวงศ์จักรี

ชื่อของราชวงศ์จักรีมีที่มาจากบรรดาศักดิ์ "เจ้าพระยาจักรีศรีองครักษ์" ตำแหน่งสมุหนายก ซึ่งเป็นตำแหน่งทางราชการที่พระองค์เคยทรงดำรงตำแหน่งมาก่อนในสมัยกรุงธนบุรี คำว่า "จักรี" นี้พ้องเสียงกับคำว่า "จักร" และ "ตรี" ซึ่งเป็นเทพอาวุธของพระนารายณ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระแสงจักรและพระแสงตรีไว้ 1 สำรับ และกำหนดให้ใช้เป็นสัญลักษณ์ประจำราชวงศ์จักรีสืบมาจนถึงปัจจุบัน

 

พระปฐมบรมมหาชนกแห่งราชวงศ์จักรี - พระมหาชนกพระองค์แรกแห่งราชวงศ์จักรี

 

สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก "จะกล่าวถึงเจ้านายจำพวกซึ่งเป็นปฐมเป็นต้นแซ่ต้นสกุลเจ้าฟ้าแลพระองค์เจ้า หม่อมเจ้า หม่อมราชวงศ์แลเจ้าราชินิกุลที่เรียกนามว่า คุณ ว่า หม่อม มีบรรดาศักดิ์เนื่องในพระบรมราชวงศ์นี้ ซึ่งบัดนี้เป็นจำพวกต่างๆอยู่ จะให้รู้แจ้งว่าเนื่องมาแต่ท่านผู้ใด พระองค์ใด เป็นเดิมแต่แรกตั้งกรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยานี้มา พึงรู้โดยสังเขปว่าบุรุษนารีมีบรรดาศักดิ์ ซึ่งเรียกว่าเป็นจำพวกเจ้า คือเจ้าฟ้าแลพระองค์เจ้า หม่อมเจ้า หม่อมราชวงศ์ทั้งปวงนั้น ล้วนปฏิพัทธ์พัวพันสืบต่อลงมาแต่องค์สมเด็จพระมหาไปยกาธิบดี คือ องค์สมเด็จพระบรมชนกนาถ พระเจ้าหลวงของพระบาทสมเด็จพระปรโมรุถชามหาจักรีบรมนาถ ซึ่งปรากฏพระนามในบัดนี้ว่า พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ซึ่งเป็นปฐมบรมอัครมหาราชาธิราชในพระบรมมหาราชวัง"

  • จึงนับได้ว่า สมเด็จพระมหาไปยกาธิบดี หรือ สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก เป็นพระมหาชนกพระองค์แรกแห่งราชวงศ์จักรี และเป็นเจ้านายแห่งราชวงศ์จักรีพระองค์แรกอย่างแท้จริง โดย พระมหาสังข์เดิม ซึ่งเป็นพระมหาสังข์ที่ใช้บรรจุพระบรมอัฐของสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก เมื่อครั้งสมัยรัชกาลที่ 1 ซึ่งปัจจุบันใช้รดน้ำในพระราชพิธีมงคลให้แก่พระบรมวงศานุวงศ์เท่านั้น

 

พระบรมวงศานุวงศ์

 

ดูบทความหลักที่ พระบรมวงศานุวงศ์

พระบรมวงศานุวงศ์ไทยในปัจจุบันสืบเชื้อสายมาจากสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ต้นราชสกุลมหิดล[1] กับสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี (สังวาลย์ ตะละภัฏ) โดยสมเด็จพระบรมราชชนกนั้นเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 กับสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า (สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี) ถือเป็นพระอนุชาต่างพระมารดาในพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

หลังการสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภูมิพลอดุลยเดช ผู้เป็นพระอนุชาจึงได้เสด็จขึ้นครองราชสมบัติสืบราชสันตติวงศ์ในวันเดียวกันนั้น และภายหลังได้อภิเษกสมรสกับหม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ กิติยากร พระธิดาในพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านักขัตรมงคล กรมหมื่นจันทบุรีสุรนาถ (หม่อมเจ้านักขัตรมงคล กิติยากร) กับหม่อมหลวงบัว กิติยากร (สนิทวงศ์)

 

รายพระนามพระบรมวงศานุวงศ์

 

 

เครือญาติและผู้เกี่ยวกับพระบรมวงศานุวงศ์

 

 

 

รายพระนาม

พระมหากษัตริย์ไทย

ลำดับ พระนาม ขึ้นครองราชย์ บรมราชาภิเษก พ้นจากราชสมบัติ
รัชกาลที่ 1 Buddha Yodfa Chulaloke portrait.jpg พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช 6 เมษายน พ.ศ. 2325 13 มิถุนายน พ.ศ. 2325 7 กันยายน พ.ศ. 2352
รัชกาลที่ 2 Buddha Loetla Nabhalai portrait.jpg พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย 7 กันยายน พ.ศ. 2352 วันที่ขึ้นครองราชย์ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367
รัชกาลที่ 3 Nangklao portrait.jpg พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 วันที่ขึ้นครองราชย์ 2 เมษายน พ.ศ. 2394
รัชกาลที่ 4 Thomson, King Mongkut of Siam (crop).jpg พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 2 เมษายน พ.ศ. 2394 6 เมษายน พ.ศ. 2394 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411
รัชกาลที่ 5 Chulalongkorn LoC.jpg พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 ครั้งที่ 1 :11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2411
ครั้งที่ 2 :16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2416
23 ตุลาคม พ.ศ. 2453
รัชกาลที่ 6 King Vajiravudh portrait photograph.jpg พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 วันที่ขึ้นครองราชย์ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468
รัชกาลที่ 7 King Prajadhipok portrait photograph.jpg พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 วันที่ขึ้นครองราชย์ 2 มีนาคม พ.ศ. 2477 (2478)
สละราชสมบัติ :
2 มีนาคม พ.ศ. 2477
สวรรคต :30 พฤษภาคม พ.ศ. 2484
รัชกาลที่ 8 King Ananda Mahidol portrait photograph.jpg พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล 2 มีนาคม พ.ศ. 2477 (2478) ไม่ได้บรมราชาภิเษก 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489
รัชกาลที่ 9 King Bhumibol Adulyadej 2010-9-29.jpg พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2493 ยังอยู่ในราชสมบัติ

 

พระบรมราชินี

 

ลำดับ พระนาม เสกสมรส ดำรงตำแหน่ง พ้นจากตำแหน่ง
รัชกาลที่ 1 Emblem of the House of Chakri.svg อมรินทรา ประมาณปี พ.ศ. 2303 6 เมษายน พ.ศ. 2325 7 กันยายน พ.ศ. 2352
(พระสวามีสวรรคต)
รัชกาลที่ 2 สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี.jpg ศรีสุริเยนทรา ประมาณปี พ.ศ. 2344 7 กันยายน พ.ศ. 2352 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367
(พระสวามีสวรรคต)
รัชกาลที่ 4 สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี.jpg เทพศิรินทรา 1 เมษายน พ.ศ. 2394 ประมาณ พ.ศ. 2396 9 กันยายน พ.ศ. 2404
(เสด็จสวรรคต)
รัชกาลที่ 5 สมเด็จพระศรีพัชริน.jpg ศรีพัชรินทรา
(สมเด็จพระบรมราชินีนาถ)
พ.ศ. 2421 พ.ศ. 2440 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453
(พระสวามีสวรรคต)
รัชกาลที่ 6 Princessconsortofkingramasixth.jpg อินทรศักดิศจี พ.ศ. 2464 พ.ศ. 2465 15 กันยายน พ.ศ. 2468
(ลดพระอิสริยยศเป็นพระวรราชชายา)[3]
รัชกาลที่ 7 พระนางเจ้ารำไพ.jpg รำไพพรรณี สิงหาคม พ.ศ. 2461 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 2 มีนาคม พ.ศ. 2478
(พระสวามีสละราชสมบัติ)
รัชกาลที่ 9 Queen Sirikit In Russia 2007.jpg สิริกิติ์
(สมเด็จพระบรมราชินีนาถ)
28 เมษายน พ.ศ. 2493 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2493 ยังอยู่ในตำแหน่ง

 

กรมพระราชวังบวรสถานมงคล

 

พระนามเมื่อสถาปนา โปรดเกล้าฯ สถาปนา สิ้นสุดการดำรงตำแหน่ง หมายเหตุ
MahaSurasinghanat.jpg สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท
พ.ศ. 2325
3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2346
สวรรคตก่อนได้รับราชสมบัติ
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าอิศรสุนทร
กรมพระราชวังบวรสถานมงคล

พ.ศ. 2349
7 กันยายน พ.ศ. 2352
สืบราชสมบัติพระนามว่า
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
Emblem of the House of Chakri.svg สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์
พ.ศ. 2352
16 กรกฎาคม พ.ศ. 2360
สวรรคตก่อนได้รับราชสมบัติ
Emblem of the House of Chakri.svg สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ
พ.ศ. 2367
1 พฤษภาคม พ.ศ. 2375
สวรรคตก่อนได้รับราชสมบัติ
พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว.jpg พระบาทสมเด็จพระปวเรนทราเมศอิศเรศรังสรรค์ฯ
พระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว

25 พฤษภาคม พ.ศ. 2394
7 มกราคม พ.ศ. 2408
สวรรคตก่อนได้รับราชสมบัติ
กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ.jpg กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ
พ.ศ. 2411
28 สิงหาคม พ.ศ. 2428
ทิวงคตก่อนได้รับราชสมบัติ

 

กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข

 

พระนามเมื่อสถาปนา โปรดเกล้าฯ สถาปนา สิ้นสุดการดำรงตำแหน่ง หมายเหตุ
วังหลัง.jpg สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระอนุรักษ์เทเวศร์
กรมพระราชวังบวรสถานภิมุข

ไม่มีข้อมูล
20 ธันวาคม พ.ศ. 2349

 

สยามมกุฎราชกุมาร

ดูบทความหลักที่ สยามมกุฎราชกุมาร
 
ลำดับ| พระนามเมื่อสถาปนา โปรดเกล้าฯ สถาปนา สิ้นสุดการดำรงตำแหน่ง หมายเหตุ
Maha Vajirunhis.jpg สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร
14 มกราคม พ.ศ. 2429
4 มกราคม พ.ศ. 2437
สวรรคตก่อนได้รับราชสมบัติ
King Vajiravudh portrait photograph.jpg สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร
พ.ศ. 2437
23 ตุลาคม พ.ศ. 2453
สืบราชสมบัติพระนามว่า
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
HRH Vajiralongkorn (Cropped).jpg สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร
28 ธันวาคม พ.ศ. 2515
ปัจจุบัน

 

แผนผัง

 

สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก
พระอัครชายา (ดาวเรือง)
สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
(2279-2325-2352)
กรมพระศรีสุดารักษ์
สมเด็จพระศรีสุลาไลย
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
(2310-2352-2367)
สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี
พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2330-2367-2394)
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2347-2394-2411)
พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2351-2394-2408)
กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์
สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี
สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2396-2411-2453)
สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี
พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า
สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม
พระบรมราชชนก
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2424-2453-2468)
สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2436-2468-2478-2484)
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล
(2468-2478-2489)
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช
(2470-2489-ปัจจุบัน)

 

อ้างอิง

 

  1. ^ ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ พระราชทานนามสกุลสำหรับเชื้อพระวงศ์พระบรมราชวงศ์ชั้น ๕, เล่ม ๔๖, ตอน ๐ ก, ๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๒, หน้า ๒๑
  2. ^ ราชกิจจานุเบกษา,พระบรมราชโองการ ประกาศ ลาออกจากฐานันดรศักดิ์, เล่ม ๘๙, ตอน ๑๑๒ ก ฉบับพิเศษ, ๒๕ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๑๕, หน้า ๑
  3. ^ ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ ว่าด้วยการที่จะออกพระนามสมเด็จพระนางเจ้าอินทรศักดิ์ศจี, เล่ม ๔๒, ตอน ๐ ก, ๒๐ กันยายน พ.ศ. ๒๔๖๘, หน้า ๑๕๙

 

 
ดูเพิ่ม
 
 
  • พระมหากษัตริย์ไทย
  • พระบรมราชสัญลักษณ์ 9 รัชกาล
  • พระราชลัญจกรประจำรัชกาล
  • พระปรมาภิไธย
  • ลำดับพระปฐมวงศ์ในพระบรมราชวงศ์จักรี
  • ลำดับราชสกุลวงศ์ในรัชกาลปัจจุบัน
  • กฎมณเทียรบาลแห่งราชวงศ์จักรี
  • กรมพระราชวังบวรสถานมงคล
  • กรมพระราชวังบวรสถานภิมุข
  • สยามมกุฎราชกุมาร
  • เครื่องราชกกุธภัณฑ์แห่งประเทศไทย
  • เครื่องราชูปโภค
  • พระราชอาสน์
  • ราชสกุล
  • ราชนิกูล
  •  

     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     

     

     

    Comments