संस्कृतवार्ता



ISSN 2348 – 8417

“प्राची प्रज्ञा”

विश्वविद्यालयानुदानायोगद्वारा अधिसूचिता सन्दर्भिता अन्तर्जालशोधपत्रिका

 

संयुक्ताङ्कौ अष्टमनवमौ (चतुर्थवर्षः), भाद्रवाश्विनौ , विक्रमसंवत् – 2074

Vol – VIII & IX (Year – IV), August & September – 2017



माननीयप्रधानमन्त्रिणः श्रीमतो नरेन्द्रमोदिमहोदयस्य "मन की बात" (24th.Sept.17) इत्यस्य संस्कृतभाषान्तरं 

https://drive.google.com/open?id=0B-ToPRKbb6tucUZ6M1dwbDF6aXU2bl9WeUxXX1BlRENNRW5n 

प्रस्तोता - डा. बलदेवानन्दसागरः


राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानम्

(मानितविश्वविद्यालयः)

वेदव्यासपरिसरः, बलाहरः, जि. काँगड़ा, हिमाचलप्रदेशः, पि.नं.-177108

तथा

राष्ट्रिय पाण्डुलिपि मिशन, नई दिल्ली

इत्यनयोः

संयुक्ततत्त्वावधानेन समायोजिता

पाण्डुलिपि विज्ञान एवं पुरालिपि विज्ञान मूलाधार कार्यशाला

25.08.2017 - 14.09.2017 

          राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानम्, मानितविश्वविद्यालयः, वेदव्यासपरिसरः, बलाहरः, जि. कांगडा, हिमाचलप्रदेशः इत्यनेन राष्ट्रीय-पाण्डुलिपि-मिशन, नई दिल्ली इत्यस्य संयुक्ततत्त्वावधानेन 25.08.2017 तः  14.09.2017 पर्यन्तं पाण्डुलिपिविज्ञान एवं लिपिविज्ञान मूलाधारकार्यशालाआयोजिता यस्याः औद्घाटनिकं सत्रं 14.09.2017 तमे दिनाङ्के सम्पन्नं, यत्र सारस्वतातिथित्वेनोपस्थितः संस्थानस्य भोपालपरिसरस्य पूर्वप्राचार्यः प्रो. आजादमिश्रवर्यः भारतस्य प्राचीनपाण्डुलिपिग्रन्थानां संरक्षणं प्रकाशनं च कर्तुमीदृश्याः कार्यशालायाः उद्यमं प्राशंसत् । सत्रस्य आध्यक्ष्यं कुर्वन् वेदव्यासपरिसरस्य प्राचार्यः प्रो. लक्ष्मीनिवासपाण्डेयः राष्ट्रीय-पाण्डुलिपि-मिशनस्य गतिविधीनां वर्णनपुरःसरम् एतत्सन्दर्भे संस्थानस्य उत्तरदायित्वमुपावर्णयत् ।







          






अस्यां कार्यशालायां हिमाचलप्रदेशसहितेभ्यः उत्तरप्रदेश-मध्यप्रदेश-राजस्थान-पश्चिमवंग-ओडिशा-आन्ध्रप्रदेश-महाराष्ट्र-कर्णाटक-पण्डिचेरीप्रभृतिभ्यः विविधेभ्यः प्रान्तेभ्यः समागताः चत्वारिंशत् (40) प्रतिभागिनः सफलतया भागमगृह्णन् । ते चश्री-अमितकपाटिया, श्री-अमितशर्मा, श्री अंकुश कुमारः , श्री-अरुणशर्मा, श्रीमती-अरुणा देवी, श्री-आशीषडोगरा, श्री-बापि-साहुः, श्रीभुवनेशशर्मा, श्री-ब्रह्मानन्दमिश्रा, सुश्रीः चन्द्रिका, श्री-देबब्रतनाएकः, श्री-धर्म-प्रकाशः, श्री-दिव्याजोशी, श्री-हरिनारायणधरद्विवेदी, सुश्रीः गायत्री शर्मा, श्रीहेमन्तकुमारः, श्री-ईशान्तः, श्रीकपिलदेवः, श्रीमती मैत्रेयीनंदकुमारमणेरः, सुश्रीः मनुबालासुश्रीः मीनाक्षी, श्री-मूलराजः, श्रीनागेन्द्र एम्, श्रीप्रेमप्रकाशः, श्रीआर फल्गुणरावः, सुश्रीः राधा शर्मा, श्री-राजेशशर्मा, सुश्रीः रमा देवी, सुश्रीः रेखा कुमारी, श्री-सचिनशर्मा, श्री-संदीपकुमारः, श्री-सतीशकुमारः, श्री-शत्रुघ्नपाण्डेयः, श्री-सिद्धलिंगेशसालिमठः, श्री-शुभङ्करबसाकः, स्वामी जपसिद्धानन्दः, श्रीतिलकराजः, श्रीमती वाणी मञ्जुनाथहेगडे, सुश्रीः विजेता, श्री-वि यस् वि भास्कर रेड्डि च ।

          कार्यशालायां ब्राह्मी-शारदा-टांकरीति तिसॄणां प्राचीनलिपीनां प्रशिक्षणेन सह  लिपीनामितिहासः, पाण्डुलिपिसंरक्षणं, पाण्डुलिपिसम्पादनं, पाण्डुलिपिप्रकाशनं, पाठसमालोचनं, अक्षरशोधनं, लिपिकीयत्रुटयः, पाण्डुलिपिसंग्रहः,  पाण्डुलिपीनाम् अन्तर्जालसाधनानि, पाण्डुलिपीनां सूचीकरणञ्चेत्यादीनां विषयाणां प्रशिक्षणं देशस्य विविधेभ्यः प्रान्तेभ्यः समामन्त्रितैः प्रतिष्ठितैः विद्वद्भिः कारितम् । पुरातत्त्वविभागस्य पूर्वतननिदेशकैः डा.जयप्रकाशमहोदयैः ब्राह्मीलिपेः, संस्थानस्य जयपुरपरिसरस्य प्राचार्यैः शारदालिपेः, कांगडायाः प्राचीनलिपिविद्भिः डा. हरिकृष्णमुरारिमहोदयैः टांकरीलिपेः प्रशिक्षणं प्रदत्तम् । गुजरातविश्वविद्यालयस्य भाषासाहित्यविभागस्य पूर्वनिदेशकैः प्रो.वसन्तकुमारभट्टमहोदयैः पाठसमालोचनं पाठसम्पादनं चेति विषये प्रायोगिकं प्रशिक्षणं प्रदत्तम् । केन्द्रीय-आयुर्वेद-विज्ञान-अनुसन्धान-परिषदः पूर्वोपमहानिदेशकैः डा.मदनमोहनपाढिमहोदयैः आयुर्वेदीयपाण्डुलिपिग्रन्थानां प्रकाशनविषये प्रशिक्षणं प्रायच्छन् । शिमलायाः राज्यसंग्रहालयस्य संरक्षकैः श्रीविकासबनियालमहोदयैः  पाण्डुलिपीनां संरक्षण-सूचीकरणादिविषये प्रायोगिकं प्रशिक्षणं प्राददुः । संपूर्णानन्दसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य पूर्वकुलपतिभिः प्रो. अभिराजराजेन्द्रमिश्रवर्यैः पाण्डुलिपिविज्ञानस्य सिद्धान्तविषये प्राशिक्षयत् । राष्ट्रीयपाण्डुलिपिमिशनतः समागतः डा.दिलीपकुमारकरः, राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानस्य भोपालपरिसरस्य पूर्वप्राचार्यः प्रो. आजादमिश्रवर्यः, राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानस्य वेदव्यासपरिसरस्य आचार्येषु डा.अशोककुमारगौडः, डा.पी.वी.बी.सुब्रह्मण्यम्, डा.सुज्ञानकुमारमाहान्तिः तथा डा. पूर्णचन्द्रमहापात्रमहोदयः संसाधकत्वेन प्रशिक्षणमदुः ।

          अस्यां कार्यशालायां शिवनृत्यम् इति शारदालिप्यां लिखितस्य एकस्य पाण्डुलिपिग्रन्थस्य देवनागरीलिप्या लिप्यन्तरणमपि प्रतिभागिभिः कृतम् । कार्यशालामध्ये मेकलोडगंजबौद्धमन्दिरं प्रति प्रतिभागिनां शैक्षिकभ्रमणमपि विहितम् ।

          अस्याः कार्यशालायाः समापनसत्रं 14.09.2017तमे दिनाङ्के आयोजितं यत्र मुख्यातिथिरूपेण ढलियारास्थराजकीयमहाविद्यालयस्य प्राचार्या प्रो. श्रीमती मधु शर्मा, विशिष्टातिथिरूपेण          नलेटीस्थकेन्द्रीयविद्यालयस्य       प्राचार्य श्रीराज-कुमारः, तथा राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानस्य वेदव्यासपरिसरस्य प्राचार्यः प्रो. लक्ष्मीनिवासपाण्डेयः अध्यक्षत्वेनासन् ।  सत्रेऽस्मिन् कार्यशालासंयोजकेन डा. सुज्ञानकुमारमाहान्तिद्वारा  प्रतिवेदनं प्रस्तुतम् । प्रतिभागिषु स्वामी जपसिद्धानन्दः तथा सौ. वाणी मञ्जूनाथ हेगडे प्रतिस्पन्दं प्रास्तुवन् । सर्वेभ्यः प्रतिभागिभ्यः प्रमाणपत्राणि वितरितानि । अन्ते धन्यवदार्पणेण शान्तिमन्त्रेण च समापनसत्रेण सह कार्यशाला अवसिता ।


बृहत्तर-वैदिक-अध्ययन-परिषदा समायोजिता परिचर्चा

शीर्षकं - प्राचीनसंस्कृतज्ञाने वर्तमानसमस्यानां निदानम्

स्थानम् - दिल्लीविश्वविद्यालयदक्षिणपरिसरस्थस्य कलासंकायस्य सभागारः

दिनांकः – 12.08.2017 


वार्तासौजन्यम् - डा. रणजित बेहेरा

सचिवः (शैक्षणिकः), बृहत्तर-वैदिक-अध्ययन-परिषद् (WAVES)

(एसोसिएट प्रोफेसर, संस्कृतविभागः, दिल्ली-विश्वविद्यालयः)

 

         “बृहत्तर-वैदिक-अध्ययन-परिषद्”(WAVES)तथा संस्कृतविभागः (दक्षिणपरिसरः), दिल्लीविश्वविद्यालयः इत्यनयोः संयुक्ततत्त्वावधानेन  प्राचीनसंस्कृतज्ञाने वर्तमानसमस्यानां निदानम्इति विषयमाधृत्य एकदिवसीया परिचर्चा१२.८.२०१७ दिनांके दिल्लीविश्वविद्यालयदक्षिणपरिसरस्थस्य कलासंकायस्य सभागारे समायोजिता। संस्कृतविभागीयैः छात्रैः समाचरिताभ्यां वैदिक-लौकिकमंगलाचरणाभ्यां परिचर्चेयं समारब्धा। प्रो. रमेशचन्द्रभारद्वाजः परिचर्चासत्रेऽस्मिन् आध्यक्ष्यपदं निर्व्यूढवान्। कार्यक्रमेऽस्मिन् मुख्यातिथिपदमलंकृतवान् फ्रान्सदेशीयो वैदिकविद्वान् तथा वर्ल्ड अफेयर्स जर्नल इत्यस्याः पत्रिकायाः सम्पादकश्च डॉ. कोमे कर्पेंटीर डे गोर्डेनवर्यः।परिचर्चायामस्यां वक्तारोऽवर्तन्त बृहत्तर-वैदिक-अध्ययन-परिषदः (वेव्ज) अध्यक्षा तथा राष्ट्रपतिसम्मानेन विभूषिता प्रो. शशितिवारी, बृहत्तर-वैदिक-अध्ययन-परिषदः पूर्व-उपाध्यक्षः प्रो. लल्लनप्रसादः, प्रो. आर.एस. कौशलः तथा बृहत्तर-वैदिक-अध्ययन-परिषदः सचिवः (शैक्षणिकः) डॉ. रणजितबेहेरा। कार्यक्रमस्यास्य संचालकःडॉ.रणजितबेहेरा समेषां स्वागतं व्यदधात् ।

 

         परिचर्चासत्रस्य प्रारम्भे कार्यक्रमस्योद्देश्येन साकं स्वमतान्युपस्थापयत् बेहेरामहोदयः। तदनु स्वकीये व्याख्याने प्रो. लल्लनप्रसादोऽभणत् यदधुना यादृश्यर्थव्यवस्था वर्तते तथा तत्सम्बन्धिताः याः समस्याः दरीदृश्यन्ते तासां सर्वासां समस्यानां समाधानं संस्कृतेनैव सम्भविष्यत्येव।

         वेव्जइति संस्थाया अध्यक्षया  प्रो. शशितिवारीमहोदयया सम्यगुदीरितं यत् वैश्विकपरिप्रेक्ष्ये संस्कृतस्यैव महती भूमिका वरिवर्तते। संस्कृतवाङ्मये सर्वविधं ज्ञानं निहितमेव। स्वकीये वक्तव्ये चतुर्दशविद्यानां विषयेऽपि चर्चा विहिता। मानवानां कृते अध्यात्मज्ञानम् अपरिहार्यमेव। ज्ञानमेनदेव सर्वेषु संस्कृतशास्त्रेषु समधिकं विवर्णितम्। व्याकरणशास्त्रे अध्यात्मचेतना अपादानकारकोदाहरणेन प्रतिपादिता प्रो. तिवारीमहोदयया। पुनः तया भणितं यदायुर्वेदीयचिकित्साः साम्प्रतिके समाजे बहूपकारका एव । वक्तव्यस्यान्ते संस्कृतभाषायाः वैश्विकं स्वरूपं सोदाहरणं प्रस्तुतम् । 

          तदनु समैरतिथिभिः वेव्ज-वार्षिक-समाचारपत्रस्य विमोचनं कृतम्। अस्य समाचारपत्रस्य सम्पादकाः वर्तन्ते प्रो. शशितिवारी, डॉ. धर्मा, डॉ. रणजितबेहेरा, डॉ. अपर्णाधीरमहोदया तथा सुश्री सुरुचिः।

         मुख्यातिथिपदमलंकृवता फ्रेंच-विदुषा डॉ. कोमे कर्पेंटीर डे गोर्डेनवर्येण प्रोक्तं यत् संस्कृतं भारतीयपरम्परायाः प्रतिनिधित्वं विदधाति। संस्कृतं संस्कृतेः पर्यायं वर्तते यत् भारतस्यैकत्वं निर्दिशति। पाश्चात्यैर्विद्वद्भिः वैज्ञानिकदृष्ट्यर्थं न्याय-वैशेषिकादिदर्शनानां महत्ता स्वीकृता।

           डॉ. आर. एस. कौशलमहोदयः प्रावोचत् यत् विज्ञानस्य रहस्यानि प्राचीनदार्शनिक-सिद्धान्तैरवगन्तुं शक्यन्ते।      सुश्री सुरुचिमहोदयया वेव्ज-तरुणतरंगस्य विविधान् कार्यक्रमानधृत्य दृश्य-श्रव्यमयी प्रस्तुतिः प्रदत्ता ।

         प्रो. रमेशचन्द्रभारद्वाजवर्यैरध्यक्षीयभाषणे प्रोक्तं यत् सर्वाषां भारतीयभाषाणां साहित्यस्य प्रतिपाद्यविषयाः संस्कृताधारिताः सन्ति। संस्कृतसाहित्ये यत् निर्दिष्टं तदन्यभारतीयसाहित्येषु प्रतिफलितमिति प्रायः प्रतीयते। राजनीति-अर्थशास्त्रादयः आधुनिकविषयाः प्राचीनसंस्कृतसाहित्ये विलिखिताः। सिद्धान्ता इमे आधुनिकशिक्षाविषयेषु समावेशनीयाः। संस्कृतग्रन्थाः समाजस्यावश्यकतापूर्तये सहायकसिद्धाः भविष्यन्ति। अस्माकं मूलधर्मो वर्तते कर्मवादः। कर्मणः प्राधान्यं स्वीक्रियते चेत् नैकासां समस्यानां निराकरणं स्वतः सम्भविष्यति।

         परिचर्चायामस्यांडॉ. धर्मा, डॉ. वेदवती वैदिकमहोदया, डॉ. अंजूसेठमहोदया, डॉ.सुषमा चौधरी, डॉ. विजयशंकरद्विवेदी, डॉ. सोमवीरः, डॉ. करुणा आर्या, श्री प्रेमदेवली, श्री विकासशर्मा,सुश्री सुरुचिशर्मा-प्रभृतयोऽशीत्यधिको विद्वांसो विदुष्यश्च भागमवहन्। अन्ते वेव्ज-तरुणतरंगाध्यक्ष्यस्यडॉ. विजयशंकरद्विवेदिनः धन्यवादज्ञापनेन तथा विभागीयानां छात्राणां शान्तिपाठेन च परिचर्चेयं समाप्तिमधिगता।

।।संस्कृतसप्ताहसमारोहः।।

स्थानम् – राष्ट्रियसंस्कृतविद्यापीठं, तिरुपतिः, भारतम्

04-08-2017 तः 10-08-2017 पर्यन्तम्

वार्तासौजन्यम् – श्रीकिरणभट्टः, डॉ. एस्. टी. पी. कनकवल्ली च, तिरुपतिः, भारतम्

            राष्ट्रियसंस्कृतविद्यापीठस्य संस्कृतभारत्याः संयुक्ताश्रये 'राष्ट्रिय-संस्कृतसप्ताहसमारोहः'  दिनाङ्कः 04-08-2017 तः 10-08-2017 पर्यन्तम् समायोजि ।

            कार्यक्रमस्य समायोजकः किरणभट्टः ।  अन्ये  च परमेश्वरः , माधुरी , दुर्गा आर्या , तिरुमलश्रीः, दिपुलरायः , समीरसाहः , सुकामत-प्रमाणिकः , नित्यानन्दः , कार्तिकेयः चैतेषाम् आध्वर्ये सञ्जातम् ।


Ø उद्घाटनसत्रे

अगस्तमासस्य 04दिनाङ्के 'राष्ट्रिय-संस्कृतसप्ताहसमारोह'कार्यक्रमे मुख्यातिथिरूपेण आचार्याः के. वि. रामकृष्णमाचार्युलुमहोदयाः (जगद्गुरुरामानन्दाचार्य-संस्कृतविश्वविद्यालयस्य कुलपतिचराः), राष्ट्रपतिपुरस्कारभाजः आचार्याः  कोम्पल्लसूर्यनारायणमहोदयाः , अध्यक्षाः विद्यापीठस्य कुलपतिः आचार्यः वि. मुरलीधरशर्ममहोदयाः , एवम् आचार्याः एम् एल्. एन्. मूर्तिमहोदयाश्च आसन् । दीपप्रज्जवलनेन कार्यक्रमस्य उद्घाटनं जातम् । ततः  वेदोच्चारणं, सरस्वतीवन्दना च आसीत् । एवं कोम्पल्लसूर्यनारायणमहोदयानां पद्यवाचनं जातम् । चित्रकारः श्रीसिङ्गंपल्लिसत्यनारायणमहोदयः पद्यवाचनानुगुणं चित्रलेखनम् अकरोत् ।








v  विद्यापीठे समायोजितानां कार्यक्रमाणां विवरणम्

·      स्तरानुगुणं प्राक्-शास्त्रि-शास्त्रि-शिक्षा-शास्त्रि-आचार्यकक्षानुगुणं विविधस्पर्धाः समायोजिताः ।

·      विशिष्टाः कार्यक्रमाः समायोजिषत । तेषु च विद्वत्सङ्गोष्ठी , कवितापाठः , छात्राणां शास्त्रार्थः , भजनसन्ध्या , गीतापारायणञ्च आसन् । तत्र श्रीमद्भगवद्गीतोत्सवे सभाध्यक्षः रामकृष्णमठाधीशः स्वामिनः अनुपमानन्दवर्याः , श्रीमद्भगवद्गीतायाम् अष्टावधानी डॉ. सच्चिदानन्दमूर्तिमहोदयः एवं कवितासङ्गोष्ठ्यां एस्. सुदर्शनशर्ममहोदयश्च आसन् ।

·      विशिष्टव्याख्यानमाला आसीत् ।

·      शोभायात्रा ।

·      एवं संस्कृतभारत्याः पुस्तकापणः अस्थापि ।

v  विद्यापीठात् बहिरायोजितानां कार्यक्रमाणां विवरणम्

·      पञ्चाशत् शिबिराणि विविधस्थलेषु समायोजितानि ।

·      विविधस्पर्धाः समायोजिषत ।

·      अष्टशताधिकैकशताधिकपुरस्काराः समादायिषत ।

·      सप्तविद्यालयात् अष्टादशाधिकत्रिंशच्छात्राणामेकत्र मेलनमासीत् ।

·      आहात्य विंशत्यधिकसप्तशतं छात्राः संस्कृतशिबिरेषु भागं गृहीत्वा संस्कृतं पठितवन्तः ।

Ø समापनसत्रे

अगस्तमासस्य  10दिनाङ्के 'राष्ट्रिय-संस्कृतसप्ताहसमारोह'कार्यक्रमे कृतीनां प्रतिभागिनाम् उद्घोषणा जाता । मुख्यातिथिरूपेण  एन्. मुक्तेरश्व रावः (IAS अध्यक्षः, तिरुमलतिरुपतिदेवस्थानं, तिरुपतिः) , अध्यक्षाः विद्यापीठस्य कुलपतिः आचार्यः वि. मुरलीधरशर्ममहोदयाः , एवम् आचार्याः एम् एल्. एन्. मूर्तिमहोदयाश्च आसन्  । एते विजेतॄणाम् उत्साहवर्धनं कृतवन्तः । 


।।संस्कृतसप्ताहसमारोहः।।

स्थानम् - केन्द्रीयविद्यालयः, वाल्तेर्, विशाखापत्तनम्, भारतम्

वार्तासौजन्यम् - डॉ. एस्. टी. पी. कनकवल्ली, विशाखापत्तनम्, भारतम्

 

          विशाखापत्तने केन्द्रीयविद्यालये 'राष्ट्रिय-संस्कृतसप्ताहसमारोहः'  दिनाङ्कः 04-08-2017 तः 10-08-2017 पर्यन्तम् आयोजितः । कार्यक्रमोऽयं एस्. एस्. मूर्तिमहोदयस्य आध्वर्ये सम्मन्नः । अत्र सहायिके डॉ. एस्. टी. पी. कनकवल्ली, विमला महोदये च आस्ताम् । निर्णायकरूपेण अञ्जुलता महोदया , अभिलाषा यादव महोदया , मञ्जुलता महोदया , कमलाराणी महोदया , सुनीता महोदया , धीरेन्दरसारंडी महोदयश्च आसन् ।


 


Ø उद्घाटनसमारोहः

अगस्तमासस्य 04तमे दिनाङ्के 'राष्ट्रिय-संस्कृतसप्ताहसमारोहः' इति कार्यक्रमस्य आयोजनं प्राचार्यस्य पी. के. पुरोहितमहोदयस्य करकमलाभ्यां दीपप्रज्जवलनेन, चित्रपटे मालार्पणेन च जातम् । ततः बालिकाः सरस्वतीवन्दनाञ्च गीतवत्यः।। सम्पूर्णसप्ताहे प्रातःकालिकसभानिर्वहणं संस्कृतेन एव सम्पन्नम् (सूक्तिः, वार्ताः, विशेषकार्यक्रमः, जन्मदिनशुभाशयाः, सूचना इत्यादिकम्) । एवम् अन्ये कार्यक्रमाः अपि आयोजिताः –

·       श्लोकवाचनम्

·       रसप्रश्नाः

·       संस्कृतगीतप्रतियोगिता

·       निबन्धलेखनम् 

इत्यादि विविधकार्यक्रमाः आयोजिताः । छात्राः सोत्साहेन भागं गृहीतवन्तः ।

Ø समापनसमारोहः

          अगस्तमासस्य  10दिनाङ्के 'राष्ट्रिय-संस्कृतसप्ताहसमारोह'कार्यक्रमे कृतीनां प्रतिभागिनाम् उद्घोषणा जाता । प्राचार्यः तथा स्नातकसंस्कृताध्यापकः एस्. एस्. मूर्तिमहोदयः विजेतॄणाम् उत्साहवर्धनं कृतवन्तौ ।


51संस्कृत-संभाषणशिविराणाम् समापनसमारोहः

आयोजिका संस्कृतभारती, जयपुरं, राजस्थानं, भारतम्

वर्तासौजन्यम् - पण्डितदीपकशास्त्री, जयपुरं, राजस्थानम्

दिनाङ्कः – 11.08.2017

 

          भारतीयनैतिकमूल्यानां रक्षा एवं सामाजिकोत्थानाय संस्कृतस्य अध्ययनम् अतीवावश्यकम् अस्ति । प्राचीनज्ञान-विज्ञानस्य भाषा संस्कृतं समर्थ भारत-निर्माणस्य आधारशिला अस्ति । अतः भारतराष्ट्रस्य सर्वांगीणोन्नतिसाधनाय संस्कृतं पुनः लोकव्यवहारे आनेतुम् प्रयासः कर्तव्य: इति संस्कृतभारत्याः जयपुरमहानगरद्वारा आयोजितानां 51 संस्कृत-संभाषण शिविराणाम् समापन समारोहस्य अवसरे 11-अगस्त-2017 तमे दिनाङ्के संस्कृत-भारत्या: अखिल भारतीय-संपर्कप्रमुखेन श्रीनंदकुमारमहोदयेन उक्तम् । संस्कृतेन एव अस्माकं भारतीयानाम् प्रमाणं अस्ति । यतोहि संस्कृतमेव संस्कारान् प्रकटीकरोति, एवं संस्कारा: संस्कृते वर्णिता: सन्ति।


        


  अस्मिन्नेव अवसरे सार्वजनिकप्रन्यासमंडल-एवं-देवस्थान-विभागस्य अध्यक्षः श्री एस. डी. शर्मा संस्कृतं सर्वमान्यभाषा  इति अवोचत् । तेन उक्तं यत् संस्कृतभाषा चित्तस्य भाषा अस्ति एवं सर्वप्रकारान् दोषान् अपहर्तुं संस्कृतभाषा औषधिरूपेण  कार्यं करोति । अस्मिन् कार्यक्रमे विशिष्टातिथिरूपेण परिष्कार-ग्लोबल-एजुकेशनस्य निदेशकेन श्रीराघवप्रकाशशर्मणा उक्तं यत् - संस्कृत भाषा विश्वकलहम् अपहर्तुम् अस्त्रम् अस्ति । अस्मिन् कार्यक्रमे चलितानाम् 51शिविराणाम् संस्थाप्रधानेभ्यः तथा संस्कृतशिक्षकेभ्यः प्रशस्तिपत्राणि वितीर्य तेषां प्रोत्साहनं विहितम् । प्रांतीयाध्यकक्षेण श्रीहरिशंकरशर्मणा अस्य  कार्यक्रमस्य अध्यक्षता कृता तथा संस्कृतनिदेशालयस्य संयुक्तनिदेशकेन श्रीसत्यनारायणशर्मणा विशिष्टातिथिरूपेण कार्यक्रमस्य शोभा वर्धिता । कार्यक्रमे संस्कृत-सप्ताहे आयोजितसंस्कृत-भाषणप्रतियोगितायां संस्कृतगीतप्रतियोगितायां च श्रेष्ठप्रदर्शनं कृतवतां  प्रतिभागिच्छात्राणां संस्कृत-भारत्या पक्षत: स्मृतिचिह्नद्वारा सम्माननं विहितम् ।

          अस्मिन् कार्यक्रमे संस्कृत-भारत्या: क्षेत्रीयसंगठनमंत्री श्रीहुलासचंद:, श्रीसुदामा शर्मा, जयपुरप्रान्तस्य संपर्क-प्रमुखः श्रीरघुवीरप्रसादशर्मा, जयपुरमहानगरस्य अध्यक्षः श्रीप्रकाशशर्मा, जयपुरमहानगरस्य मंत्री श्रीसंतोषशर्मा, मास्कोदेशस्य प्रसिद्धज्योतिषी श्रीकाजोलशास्त्री, श्रीमतीसीमाशर्मा, प्राचार्यः श्रीविनोद बिहारी शर्मा, आयोजनस्य विशिष्ट शिक्षक:श्रीमधुसूदनर्मा, मीठालालमाली, शंकरशर्मा, रविशर्मा, लोकेशशर्मा, मनोजशर्मा चेत्यादय उपस्थिता आसन् ।

    अन्ते  शिविरमहाभियानस्य संयोजक: श्रीघनश्यामहरदेनियाँ आगंतुकानां धन्यवादज्ञापनं कृत्वा कार्यक्रमसमापनस्य  घोषणा कृता ।



राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानम्, वेदव्यासपरिसरः, बलाहरः, हिमाचलप्रदेशः

द्वि-दिवसीयपरिसंवादः

2829 . 07. 2017

शीर्षकं - हिमाचल की साहित्यिक धरोहर को संस्कृत की देन” 

 

        राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानस्य वेदव्यासपरिसरे बलाहरे 28-29.07.2017 तमयोः दिनाङ्कयोः  साहित्यपरियोजनापक्षतः हिमाचल की साहित्यिक धरोहर को संस्कृत की देनइति शीर्षकमधिकृत्य द्विदिवसीय-परिसंवादः आयोजितः ।

प्रथमः दिवसः

उद्घाटनसत्रम् -

          28 . 07.  2017 तमे दिनाङ्के अपराह्णे द्विवादने उद्घाटनसत्रस्य प्रारम्भः अभवत् । यस्य मुख्यातिथिरूपेण डोहगीस्थस्य सनातनधर्म–आदर्शसंस्कृतमहाविद्यालयस्य प्राचार्यः संस्कृतभारत्त्याश्च  राष्ट्रियाध्यक्षः प्रो. भक्तवत्सलशर्ममहोदयः, सारस्वतातिथि रूपेण राजकीय-संस्कृत-महाविद्यालय-शिमलातः उपाचार्यः डॉ. ओम प्रकाश महोदयः, अध्यक्षरूपेण राष्ट्रिय-संस्कृत-संस्थान-वेदव्यासपरिसरस्य प्राचार्यः प्रो. लक्ष्मीनिवासपाण्डेयः च कार्यक्रमे उपस्थिता आसन् । सम्पूर्णानन्द-संस्कृत-विश्वविद्यालस्य पूर्वकुलपतिः प्रो.अभिराजराजेन्द्रमिश्रमहोदयेन बीजभाषणं प्रस्तुतम् । तथा च कार्यक्रमस्य संयोजकेन डॉ.सुज्ञानकुमारमाहान्तिमहोदयेन प्रास्ताविकं स्वागतभाषणञ्च प्रस्तुतम् ।


 

प्रथमसत्रम् -मंथनम्

          28.07.2017तमे दिनाङ्के अपराह्णचतुर्वादनतः सार्धपञ्चवादनपर्यन्तं हिमाचल की पहाड़ी एवं लोक-साहित्य पर संस्कृत का प्रभावइति शीर्षकमधिकृत्य ओमप्रकाशशर्मणः सत्राध्यक्षत्वे प्रथमसत्रं -मंथनंप्रचलितम् । अस्मिन् सत्रे सुश्रीः गायत्री, श्रीमती गगनेश्वरी देवी, सुश्रीः रमा देवी इत्यादयः पञ्चदश प्रतिभागिनः भागमगृह्णन् ।


         सांस्कृतिकसन्ध्या- सायं षड्वादनतः सार्धसप्तवादनपर्यन्तं हिमाचल के लोक गीत एवं लोक नृत्यइति विषयमवलम्ब्य संस्कृतिकी संध्या आयोजिता यत्र  सुश्रीः सभ्या हिमाचलस्य लोकगीतंअम्मा पुछ दी सुण धिये मेरियेइति मधुरं गीतं प्रास्तौत् ।भेडा तेरियांइति गीतमाश्रित्य सामूहिकलोकनृत्यं परिसरीयबालाभिः प्रस्तुतम् ।शिव कैलासों दे राजाइति समूहगीतं, ततश्च सुरमणिये हो मेरी सुरमणियेइति लोकगीतेन समूहलोकनृत्यं तथापाणिये दी टंकीइति गीतेन प्रतिभागिभिः लोकनृत्यं प्रस्तुतम् ।


  


       प्रातः स्मरणं योगाभ्ययाश्च - 29.7.2017 तमे दिनाङ्के प्रातः सार्धपञ्चवादनतः सार्धसप्तवादनपर्यन्तं श्रीबलवीरपटियालमहोदयस्य निर्देशने प्रातस्मरणं योगाभ्यासश्च सम्पन्नः यत्र सर्वे प्रतिभागिनः भागमगृह्णन् ।

द्वितीय दिवसः

द्वितीयसत्रं संवादः” -

          20.07.2017तमे दिनाङ्के प्रातः दशवादनतः द्वादशवादनपर्यन्तं हिमाचल का संस्कृत साहित्य एवं संस्कृतनिष्ठ हिन्दी साहित्य”  इति शीर्षकमाश्रित्य संवादःइति द्वितीयसत्रं  प्रचलितम्, यत्र सत्राध्यक्षरूपेण नेरीस्थठाकुर-जगदेव-चन्द-स्मृति-शोध-संस्थानस्य प्रबन्धकः श्रीचेतरामगर्गमहोदयः उदबोधयत् । सत्रेऽस्मिन् दिल्लीतः समागता सुश्रीः मङ्गला ठाकुरः, तथा डा. वासुमोहनः शोधपत्रम् अपठताम् । सर्वैः परिसंवादे चर्चायां च भागो गृहीतः ।


तृतीयसत्रं परिचर्चा” -

मध्याह्णे द्वादशवदनतः द्विवादनपर्यन्तम् हिमाचल के अभिलेखों में संस्कृतइति विषयस्योपरि परिचर्चाइति सत्रं प्राचलत् यत्र जांगलासंस्कृतमहाविद्यालयस्य प्राचार्य प्रो. सुदेश गौतमः महोदयः सत्राध्यक्षरूपेण सभां समबोधयत् । अस्मिन् सत्रे प्रो. अभिराजराजेन्द्रमिश्रमहोदयानामुद्बोधनेन सह षट् शोधपत्राणि प्रस्तुतानि तथा विंशतिः प्रतिभागिनः चर्चायां भागमगृह्णन् ।

समापनसत्रम् - प्रो. वेदप्रकाश-अग्निमहोदयस्य मुख्यातिथित्वे, राजकीयमहाविद्यालयः, वडोहः इत्यस्य प्राचार्यस्य डॉ. राजेशकुमारशर्मणः विशिष्टातिथित्वे तथा राष्ट्रिय-संस्कृत-संस्थान-वेदव्यासपरिसरस्य प्राचार्यस्य प्रो. लक्ष्मीनिवासपाण्डेयमहोदयस्य आध्यक्ष्यत्वे समापनसत्रं प्राचलद् यत्र परिसंवादस्य समन्वयकेन डा.सुज्ञानकुमारमाहान्तिद्वारा परिसंवादस्य प्रतिवेदनं प्रस्तुतं तथा सर्वेभ्यः प्रतिभागिभ्यः प्रमाणपत्राणि प्रदत्तानि । अन्ते राष्ट्रिय-संस्कृत-संस्थान-वेदव्यासपरिसरस्य व्याकरणविभागाध्यक्षेण डॉ. अशोकचन्द्रगौडशात्रिणा धन्यवादार्पणं विहितम् । कार्यक्रमव्यवस्थायां परियोजनायाः शोधसहायिका सुश्रीः मधुबाला तथा टंकणसहायिका सुश्रीः बबिता ठाकुरः अस्ताम्।  शान्तिमन्त्रेण सह सभा विसर्जिता ।


संस्कृत सप्ताहोत्सवः

राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानम्

वेदव्यासपरिसर, बलाहरः

04-08-2017 तः 10-08-2017

राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानस्य वेदव्यासपरिसरे 04-08-2017 तः 10-08-2017 पर्यन्तं संस्कृतसप्ताहोत्सवः समायोजितः ।


1)       04-08-2017 तमे दिनाङ्के संस्कृतसप्ताहोत्सवस्य समुद्घाटनं प्राचार्याणाम् आचार्यलक्ष्मीनिवासपाण्डेयवर्याणाम् आध्यक्ष्मे अभूत । उद्घाटनकार्यक्रमे मुख्यातिथिः वेदव्यासपरिसरस्य प्राचार्यचरः प्रो० रामनारायणदासवर्यः  विशिष्टातिथिश्च हिमाचलप्रदेशसंस्कृत-अकादम्याः सचिवः डॉ० मस्तराममहोदयः आस्ताम् । उद्घाटनकार्यक्रमस्य आयोजनदायित्त्वं व्याकरणविभागेन ऊढम् ।

 

2)       05-08-2017 तमे दिनाङ्के महिलाछात्रावासे कार्यक्रमाः अभवन् । यत्र संस्कृतगीतगायनादिः प्रस्तुतयः सञ्जाताः । प्राचार्याणाम् आध्यक्ष्ये डॉ० सागरिकानन्दः-डॉ० के. श्री समीरजा-डॉ० सुशान्तहोतृ- डॉ० सीतारामशर्म- डॉ० राधावल्लभशर्म- डॉ० वैद्यसुब्रह्मण्यन-महोदयानां निर्देशने संस्कृतसंवर्धनोपायाःइति विषये चर्चासत्रमपि सम्पन्नम् ।

3)       06-08-2017 तमे दिनाङ्के पुरुषच्छात्रावासे प्राचार्याणां मार्गनिर्देशने डॉ० पुरुषोत्तम-डॉ० मनोजश्रीमाल- डॉ०सीतारामशर्म- डॉ० नरेशशर्म-श्री श्रीनाथधरद्विवेदी महोदयानां संयोजने संस्कृतसंवर्धनोपायाःइति विषये चर्चासत्रं संस्कृतगीत- गायनादयः प्रस्तुतयः सञ्जाताः ।

4)       07-08-2017 तमे दिनाङ्के भरतमण्डपे स्तोत्रपाठः परिचर्चा चइति कार्यक्रमः समायोजितः । आयोजनदायित्त्वम् अद्वैतवेदान्तविभागस्य आसीत् । 5)        08-08-2017 तमे दिनाङ्के श्री पी. टी. जी. वाई. रङ्गाचार्यवर्य अवधानकार्यक्रमः साहित्यविभागस्य आयोजनदायित्त्वे सम्पन्नः ।

 5) 08-08-2017 तमे दिनाङ्के श्री पी. टी. जी. वाई. रङ्गाचार्यवर्य अवधानकार्यक्रमः साहित्यविभागस्य आयोजनदायित्त्वे सम्पन्नः । 




6)       09-08-2017 तमे दिनाङ्के प्रागपुरे शिक्षाशास्त्रविभागस्य ज्योतिषविभागस्य च आयोजनदायित्त्वे  संस्कृतशोभायात्रा सञ्जाता । प्रागपुरस्थे राधाकृष्णमन्दिरप्राङ्गणे सम्भाषणशिबिराणां सम्पूर्तिसमारोहश्च जातः । ततः परं परिसरे आयोजनसमितिद्वारा स संस्कृतभाषणस्पर्धा कारिता । शोभायात्रायां प्रागपुरस्य प्रधानश्रीमती सुदेश कुमारी सेन्ट्रल बैंक ऑफ इंडियाइत्यस्य प्रबन्धकः श्री अतुल-आर्यः अतिथित्वेन उपस्थिता आसन् ।

7)       10-08-2017 तमे दिनाङ्के भरतमण्डपे प्राचार्याणाम् आचार्य-लक्ष्मीनिवासपाण्डेयमहोदयानाम् आध्यक्ष्ये समापनसमारोहः  सम्पन्नः । तत्र मुख्यातिथिः भारतीयप्रशासनिकसेवायाः सेवानिवृत्तः श्री बलरामशर्मवर्यः सारस्वतातिथिश्च श्रीनयना-देवीसंस्कृतमहाविद्यालयस्य सहायकाचार्यः डॉ० बृहस्पतिमिश्रवर्यः आस्ताम् । आयोजनदायित्त्वम् आयोजनसमितेरेवासीत् । संस्कृतगीतगानस्पर्धापि समापनसमारोहे सम्पन्ना । प्राचार्याणाम् आध्यक्ष्ये गीतगानस्पर्धापि समापनसमारोहे सम्पन्ना । प्राचार्याणाम् आध्यक्ष्ये संस्कृतसप्ताहायोजनसमितेः सदस्याः इमे आसन् । डॉ० सुज्ञानकुमारमाहान्तिमहोदयेन संस्कृतसप्ताहोत्सवकार्यक्रमस्य संयोजनं कृतम् ।




  Editor in Chief

     Dr.Sugyan Kumar Mahanty

To send news / informations / poetries in Sanskrit / Research Papers to this site please type in Arial Unicode MS(Devanagari) & email to prachiprajnaenb@gmail.com


Published by

DR. SUGYAN KUMAR MAHANTY


RASHTRIYA SANSKRIT SANSTHAN, VEADVYAS CAMPUS, BALAHAR, DIST. KANGRA,TEHSIL-RAKKAR, H.P. INDIA,  PIN – 177108.

email - prachiprajnaenb@gmail.com

Disclaimer: All the contents included on this web site including text, graphics, images, video clips and audio clips are the property of the publishers. The collection, arrangement and assembly of all content on this site is the property of the publishers and protected by copyright laws.



Flag Counter
Comments